Imam Muslim : 261
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Waki’] kuruga ahari [Yazid bin Ibrahim] kuruga ahari [Qatadah] kuruga ahari [Abdullah bin Shaqiq] kuruga ahari [Abu Dharr] akagira ati, ‘Nkabuuza omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘Okareeba ebyawe Rabb? ’ Yaagarukamu ati, ‘Omushana gwonka, nimbaasa kumureeba nta.
Imam Muslim : 262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا
Atugambiire [Muhammad bin Basysyar] atugambiire [Mu’adz bin Hisyam] atugambiire [taata]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi ku yaaherize kutugambira [Hajjaj bin ash-Sya’ir] atugambiire [Affan bin Muslim] atugambiire [Hammam] bombi kuruga [Qatadah] kuruga [Abdullah bin Syaqiq] akagira ati, ‘Nkagambira [Abu Dzar] nti, ‘Ku ndaabe naashoboorora nk’oku naabaire ninza kumureeba. Abu Dharr akagira ati, 'Noija kubuuza ki? ’ Nkagarukamu nti: ‘Ndyabuuza nti, ‘Oreebire Rabb waawe? ' Abu Dzar akagira ati, 'Nkashaba ekyo, yagarukamu ati: 'Nkareeba omushana gwonka''.
Imam Muslim : 263
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bakagira ngu, atugambiire [Abu Muawiyah] atugambiire [al-A’masy] kuruga ahari [Amru bin Murrah] kuruga ahari [Abu Ubaidah] kuruga ahari [Abu Musa] akagira ati: ‘Omutumwa wa Allah arikutushoboororera ebintu by’okutugambira. ‘Buzima Allah tagwejegyera kandi tashemerire kugwejegyera. Aine obushoboorozi bw’okugarura ahansi eminzaani y’okuhayo akagitunguura. Reero ebikorwa byona eby’ekiro biryareetwa ahariwe - ekirikumanyisa ngu nibiija kugambwaho - ebikorwa byona eby’ekiro bitakahikire - bitandikire - ebikorwa by’omushana, kandi nikwo n’ebikorwa by’omushana biryareetwa ahariwe bitakatandikire - bitakatandikire - ebikorwa by’ekiro. Hijab ye n'Omushana. -Okurugirira aha byafaayo bya Abu Bakr, ‘Omuriro’. Ku araabe yaakishohoize, buzima obukuru bw’Omaisho ge bukaba nibwija kwotsya ebihangirwe ebi yaabaire naareeba’. Kandi omu kushoborora kwa Abu Bakr kuruga ahari al-A’masy, taragizire ati: ‘Atugambiire’. Atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Jarir] kuruga [al-A’masy] na sanad egi. Akagira ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ayeteekateekire kutushoboororera aha bintu bina’. Bwanyima akakishoborora nka hadiisi ya Abu Muawiyah, kandi taragambire, ‘ebihangirwe’. Kandi akagira ati, 'Hijba n'Omushana''.
Imam Muslim : 264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ
Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bombi bakagira, atugambiire [Muhammad bin Ja’far] akagira ati, atugambiire [Syu’bah] kuruga ahari [Amru bin Murrah] kuruga ahari [Abu Ubaidah] kuruga ahari [Abu Musa] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah buzima Allah tagwejegyera, kandi tikimushemereire kugwejegyera. Naimutsya kandi agarura ahansi minzaani ya mizan, kandi ebikorwa by’abantu omu ihangwe nibimuhitsyaho nyekiro, kandi ebikorwa by’abantu omu kiro nibimuhitsyaho omu ihangwe’.
Imam Muslim : 265
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
Kitugambirwe ngu [Nashr bin Ali al-Jahdlami] na [Abu Ghassan al-Masma’i] na [Ishaq bin Ibrahim] boona nibaruga [Abdul Aziz bin Abd ash-Shamad] kandi lafazh n’eya Ghassan. Akagira ati, akaba atugambiire ngu Abu Abd ash-Shamad akaba atugambiire [Abu Imran al-Jauni] kuruga ahari [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Hariho ebikopo bibiri eby’Eiguru ebikozirwe omu feeza n’ebintu byabyo bibiri n’ebintu byabyo byona, n’ebirimu byona. Ekirikuzibira abakugu b’omu Iguru kureeba Rabb waabo n’ekijwaro ky’Ekitiinisa kyonka aha Maisho ge omu Iguru Adn’.
Imam Muslim : 266
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }
Atugambiire [Ubaidullah bin Maisarah] akagira ati, atugambiire [Abdurrahman bin Mahdi] atugambiire [Hammad bin Salamah] kuruga [Tsabit al-Bunani] kuruga [Abdurrahman bin Abu Laila] kuruga [Shuhaib] kuruga ahari nabi sallallaahu 'alaihi akagira ngu parawasedired ow'abantu, obwo Allah naija kugira ati: ‘Murikwenda ekintu kyona eki ndikwetenga kubayongyeraho banywani bangye? ’ Bakagarukamu bati: ‘Torikwera amaisho gaitu? Tiwe waataaha omu iguru okatujuna okuzimu? ’ Akagira ati: ‘Bwanyima Allah yaiguraho omukingo ogurikugarukiraho, obwo tihaine ekyabahaire ekyabaire nikikunda munonga okukira ekiconco ky’okubaasa kureeba Rabb waabo.’ Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Yazid bin Harun] kuruga [Hammad bin Salamah] na sanad egi, kandi yayongyeraho ati, ‘Bwanyima akashoma ekigambo kya Allah: ‘-Aha barikukora ebirungi, hariho ekihembo ekirungi -eiguru- kandi okwongyeraho-’ -Yunus-2.
Imam Muslim : 267
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ
Atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] atugambiire [taata] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Atha’ bin Yazid al-Laitsi] ngu [Abu Hurairah] akamugambira, ngu abantu bakagira bati, ‘Ei Mutumwa wa Allah! Nitwija -kubaasa- kureeba Rabb waitu aha kiro ky’okuzooka?’ Bwanyima akabuuza ati: ‘Noija kuba omu kabi ku oraareebe okwezi nyekiro kwijura ahutarimu bicu?’ Bagarukamu bati: Ngaaha, ai Mutumwa wa Allah. Akagaruka yaabuuza ati: ‘Noija kuba ori omu kabi ku oraareebe eizooba omu mushana gw’eizooba ritaine bicu ahansi yaaryo?’ Bagarukamu bati: Ngaaha, ai Mutumwa wa Allah. Bwanyima akagira ati: ‘Buzima naiwe noobaasa kumureeba atyo. Allah aryateerana abantu aha kiro ky’okuzooka ati; 'Orikuramya ekintu, akuratire ekintu ekyo, orikuramya eizooba, akuratire eizooba, orikuramya okwezi, akuratire okwezi kandi orikuramya taghut, akuratire taghut, kandi ummah egi esigaireho erimu abanyabishuba. Reero Allah Tabaraka wa Ta'ala yababugana omu muringo ogu batarikumanya, obwo Yagira ati; 'Ndi Rabb waawe'. Kwonka bo bagarukamu bati; ‘Ninshaba obuhungiro omuri Allah kuruga ahariiwe, ogu n’omwanya gwaitu kuhisya obu Rabb waitu aratubugaine buzima, Rabb waitu ku araatubugaane, obwo nibwo turaamumanye’. Bwanyima y'ekyo Allah Ta'ala akababugana n'ekishushani eki bamanyire, Allah akagira ati; 'Ndi Rabb waawe'. Bakagarukamu bati; 'Eego, ori Rabb waitu'. N'ahabw'ekyo bakamukuratira. Kandi shirath - ebitara - bikaba bigoroirwe aha mbaju zombi eza Jahannam, obwo nyowe na ummah yangye turikubanza kugihingura, tihaine owaabaire naagamba okwihaho entumwa, obwo okushaba kw’entumwa omu bwire obwo kuri ‘Ai Allah, juna, juna’. Kandi omuri gehena harimu ebikwato by’ekyoma nk’amahwa g’omuti gwa Sa’dan. Noomanya omuti gwa Sa’dan? Abanywani bakagarukamu bati; 'Eego, iwe Mutumwa wa Allah'. Akagira ati: Buzima ebikwato ebi nibishushana n’omuti gwa Sa’dan, kwonka tihaine orikumanya obuhango bwagwo okwihaho Allah. Naija kukwata omuntu weena kurugirira aha bikorwa bye, omuribo harimu abo abaikiriza kandi abajunirwe ahabw’ebikorwa byabo, kandi omuribo harimu abarikurenga aha bugarukiro bw’ebikorwa byabo ebirikwija kwejuna, ngu Allah ku araabe yaaheza kucwamu aha nshonga y’abaheereza be kandi arikwenda kwihaho baamaraika kuruga omu batuuzi ba Hell the hell of hell binga abatuuragye ba gehena weena otarikukwatanisa na Allah n’ekintu kyona, nikwo kugira ngu abo abu Allah Ta’ala arikwenda ngu amugire embabazi, kuruga omu barikugira ngu; ‘Tihariho ruhanga ohikire okwihaho Allah’. Bamaraika nibaija kumanya abo abari omuri gehena kuruga omu bubonero bw’okufukama, ahabw’okuba gehena neija kurya abaana ba Adamu okwihaho obubonero bw’okufukama. Allah akazibira gehena kurya obubonero bw’okufukama, ngu barugye omuri gehena baine emibiri eyokize, reero bafukirize nahrul hayyah - amaizi g’amagara -, kuhisya obu barakure nk’oku embibo zirikukura omu mugyera. Allah ku yaaherize kucwamu enshonga ahagati y’abaheereza be, kandi hakagumaho omwe omuribo owahindukire amaisho ge gareeba gehena, niwe yaabaire ari omutuuzi w’omu iguru owahererukireyo kutaaha omu iguru, akashaba; ‘Ai Mukama, hindura amaisho gangye gabe ahari gehena, ahabw’okuba okunuuka kwayo kunteganisa kandi n’ebirimi byayo binyotsya’. Yaheza yashaba Allah eki arikwenda, bwanyima Allah yagira ati; ‘Noija kushaba ekindi kyona ku ndaahikiirize eki orikushaba?, ’ Akagarukamu ati; ‘Ngaaha, ahabw’ekitiinisa kyawe, tindikwija kushaba ondiijo’. Kandi Rabb we akatwara ebiraganiso n’ebiraganiso nk’oku yaabaire naayenda, reero yaahindura amaisho ge yaaruga ahari gehena. Ku yaareebire omu iguru, akareeba oburungi bwaryo, akagira ngu . Bwanyima akahunama kumara akaire kakye, yaashaba; ‘Ai Allah, nte aha rwigi rw’eiguru’. Allah naabuuza ati; ‘Torekireho ekiraganiso kyawe n’ekiragaano kyawe eky’okutashaba ahariinye ebiro byona kureka eki naahaire?, Iwe Mwana wa Adamu, ka nikiija kukushemeza okuhemuka. Omuheereza ati; ’ Omuheereza akagira ati; 'Oi Mukama wangye...!' Kandi akaba nakyashaba, kuhisya obu Allah yamubuuzire ati: Noija kushaba ekindi, ku ndaabe naakuha eki orikushaba? Akagarukamu ati; ‘Ngaaha, ahabw’ekitiinisa kyawe, tindigaruka kukushaba n’okushaba okundi’. Omuntu ogwo bwanyima akareka ebiraganiso bye n’ebiragaano bye ngu Allah abite aha rwigi rw’eiguru. Omuheereza ku yaaherize kwemerera aha rwigi rw'eiguru, eiguru ryamwiguriraho, yaareeba okushemererwa kw'amagara n'okushemererwa okurimu, reero yaahunama kumara akaire kakye, yaashaba; ‘Ai Mukama wangye, ntaaha omu iguru’. Allah nagira ati; 'Tiwarekyeire aho okuraganisa ngu torikushaba ekindi kyona kureka eki naakuhaire?, Iwe Mwana wa Adamu, okarahuka okuhemuka.' Omuheereza ati; ‘Oi Rabb wangye, otanhindura omwe aha baheereza baawe abarikukirayo obusaasi’. Kandi tararekire kweshengyereza Allah okuhisya obu Allah Tabaraka wa Ta'ala yashekire ahabwe. Kandi kuri Allah yashekire omuheereza, obwo Allah akagira ati; ‘Otaahe omu iguru’. Omuheereza ku araabe yaagitaahiremu, Allah naamugira ati; 'Eby'okuteekateeka'. Nahabwekyo omuheereza naija kubuuza Mukama we kandi aroote, kuhisya obu Allah aramwijutsye arikugamba ebintu nk'ebyo kuhisya obu ebirooto by'omuheereza birahikire aha mutwe, Allah amugira ati; 'Ekyo n'ekyawe kandi n'ekyawe nangwa n'ekyawe eky'okureeberaho kandi'. [‘Ata` bin Yazid] akagira ati; [Abu Sa’id Al Khudri] hamwe na Abu Hurairah tibarayangire hadiisi na kakye, ngu Abu Hurairah ku araabe yaahitsya hadiisi ei Allah yaagambiire omuheereza ‘Kandi ahabwawe nk’ogwo,’ obwo Abu Sa’id akagira ati; ‘Kandi emirundi ikumi nk’egyo, iwe Abu Hurairah’. Abu Hurairah akagira ati; ‘Tindikukwaata omu mutwe okwihaho ebigambo nk’ebyo, nikwo kugira ngu ‘Ahakuba iwe nk’ogwo,’ Abu Sa’id akagira; 'Ninhamya ngu nkakwata omu mutwe sentensi egyo kuruga omu Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, nikwo kugira ngu ebigambo bye; ‘Kandi emirundi ikumi nk’egyo, iwe Abu Hurairah’. Abu Hurairah akagira ati; ‘Kandi ogwo muheereza niwe mutuuzi w’omu iguru orikuhererukayo kutaaha omu iguru’. Atugambiire [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] atugambiire [Abu Al Yaman] atugambiire [Syu’aib] kuruga [Az Zuhri] akagira ati; atumanyiise [Sa’id bin Al Musayyab] na [’Atha` bin Yazid Al Laitsi] ngu [Abu Hurairah] abamanyiise bombi, ngu abashahaaba bakashaba nabi saw. 'Iwe Mutumwa wa Allah, nitwija kureeba Rabb waitu aha kiro ky'okuzooka?'. Reero omugambi agumizamu na hadiisi nk’oku eri omu hadiisi ya Ibrahim bin Sa’d.
Imam Muslim : 268
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ
Kandi ku yaaherize kutugambira [Muhammad bin Rafi’] akaba atugambiire [Abdurrazzaq] akaba atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Hammam bin Munabbih] akagira ati, ‘Eki n’ekintu eki [Abu Hurairah] atugambiire kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam,’ reero ahari ebi byona akagambaho se. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Buzima, omutindo gw’ahansi gw’omwe omuriimwe omu iguru n’omutindo ogu -Allah- yamugambiiremu ati, ‘Roota’, bwanyima yaaroota. Reero Allah yamubuuza ati, 'Obaire noroota? ’ Akagarukamu ati, ‘Eego’. Reero Allah yamugira ati: Buzimazima otungire ekintu eki warootsire, n'ekintu ekirikushushana nakyo.
Imam Muslim : 269
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Kandi akangira [Suwaid bin Sa’id] akagira ati, akangira [Hafsh bin Maisarah] kuruga ahari [Zaid bin Aslam] kuruga ahari [‘Atha’ bin Yasar] kuruga ahari [Abu Sa’id Al Khudri] ngu ekibiina ky’abantu omu bwire bwa Rasulullah kikabuuza kiti, ‘Ai Rasulullah! Nitwija kureeba Rabb waitu aha kiro ky’okuzooka?’ Akagarukamu ati: Nooteera akaruru kureeba eizooba aha izooba eririkwaka gye ritaine bicu? Bagarukamu bati: Ngaaha, ai Mutumwa wa Allah. Akagira ati: Noogyezaho kureeba okwezi omu kiro eki okwezi kwijuire ahu hatariho bicu? Bagarukamu bati, 'Ngaaha'. Bwanyima akagira ati: ‘Torikuteerana kureeba Rabb waawe, kureka nk’oku ori -otari- kuteerana kureeba omwe ahari abo bombi. Aha kiro ky’okuzooka, orikweta naija kugamba n’eiraka rihango ati ‘Buri bantu bakuratire eki baabaire nibaramya enyima’, okuhitsya obu hatariho oraramye ondiijo kureka Allah omu muringo gw’ebishushani n’ebishushani kwonka nibaija kugwa omuri gehena, okuhitsya obu hataraabe hasigaireho ondiijo kureka abo abarikuramya Allah; abantu barungi n’ababi, n’abantu b’ekitabo abasigaireho, obwo Abayudaaya bakeetwa bababuuza bati, ‘Mukaba muramya ki? ’ Bagarukamu bati: ‘Tukaba nituramya Uzair, mutabani wa Allah’. Reero bakagira ngu, Obeihabeiha, Allah tarahangire abakazi n’abaana. Mbwenu iwe nooyenda ki? ’ Bagarukamu bati, ‘Twine eiriho, ai Mukama waitu, mbwenu otuhe eky’okunywa’. Reero bakaba bamanyisibwa ekintu ekyabareeteire kuzima eiriho, reero batwarwa omu muriro ogutaraara, nk’oku kiri omu nfumu, abamwe bakateera abandi, reero bagwa omu muriro ogutaraara’. Reero bakeetwa abakurisitaayo, baababuuza ngu mukaba nimuramya ki? ’ bakagarukamu bati, ‘Tukaba nituramya Masiya, mutabani wa Allah’. Reero baagambirwa ngu mubeiha. Allah tarikutwara abakazi n’abaana’. N'ahabw'ekyo bakabuuzibwa bati: Nimwenda ki? ’ Bagarukamu bati, ‘Twine eiriho, ai Mukama waitu, otuhe eky’okunywa’. Akagira ati: ‘Bwanyima kikabamanyisa. 'Mutanywa abashaija'. kandi bakateeranira omuri gehena ya Jahannam, nk’oku gehena eri omu nfumu ahu abamwe bateera abandi, reero bakagwa omu gehena, okuhitsya obu haabaire hatariho ondiijo owaabaire asigaireho kureka abo abaabaire nibaramya Allah kuruga omu bantu barungi n’abooro. Allah bwanyima akaija aharibo omu muringo ogurikukirayo obukye ogu baabaire nibabaasa kureeba. Allah nagira ati; "Notegyereza ki, n'obu buri kibiina kiraabe nikikuratira eki kirikuramya?" Bakagira bati; "Iwe Rabb waitu, nitwetaanisa aha bantu b'ensi obu turikwetenga ebi turikwetenga aharibo, kwonka tituri banywani baabo." Nahabwekyo Allah akagira ati; "Ndi Rabb waawe." N’ahabw’ekyo bakagira bati; "Ninshaba obuhungiro omuri Allah kuruga ahariiwe, titurikwija kukwatanisa na Allah ekintu kyona." Bakakigamba emirundi ebiri nari eshatu, abamwe bakaba bari haihi kuhinduka, reero Allah yaabuuza ati; "Hariho obumanyiso ahagati yaawe nawe, obu orikubaasa kubamanyaho?" baagarukamu bati; "Eego" obwo enyana ye ekashururwa, kugira ngu hatagira owaasigaireho owaabaire yaabandize kufukamira Allah kuruga omunda ye -omu mazima- okwihaho Allah yamwikiriize kufukamira. Kandi tihaine orikusigaho owaabaire nafukamira enyima ahabwa ego na riya` okwihaho Allah akakora omugongo gwe omukifuba kimwe, buri murundi ogu yaabaire naayenda kufukamira akaba agwa aha mugongo gw’ebisya. Bwanyima bakaimutsya emitwe kandi Allah akaba ahindukire omu muringo ogu babaire nibabaasa kureeba omurundi gw’okubanza, Allah akagira ati: v “Ndi Rabb waawe.” N’ahabw’ekyo bakagira bati; “Ori Rabb waitu.” Bwanyima bakagorora orutindo ahari Jahannam, kandi okushaba kukabaho omu bwire obwo, bakatongana; "Ai Allah, juna, juna." Omuntu akabuuza ati; 'Iwe Mutumwa wa Allah, . orutindo orwo n’enki?” akagarukamu ati; "Omwanya ogurikutereera ogurikubaasa kusheesheka, harimu ebikwato by'okushara ebyoma, ebikwato by'ekyoma n'amahwa g'ekyoma agakozirwe omu miti y'amahwa." Reero abaikiriza baryahinguraho nk’okureeba kw’eriisho, nk’omurabyo, nk’omuyaga, nk’ebinyonyi, nk’embaraasi ezirikuhunga, n’enyamaishwa ezirikuvuga. Nahabwekyo abasiraamu abamwe nibaza kujunwa, abamwe baryataagurwa kandi abandi bashukwe omu muriro ogutaraara. Nahabwekyo abaikiriza ku baracungurwe kuruga omuri gehena, obwo ahabw’Ogwo ou omutima gwangye guri omu Mikono Ye, tihaine n’omwe omuriimwe oragumizemu munonga omukushaba Allah ngu ashabe al-right aha kiro ky’okucwerwa orubanja ahabwa barumuna be abari omuri gehena, nibaija kurira; O Rabb waitu, butoosha nibasiiba naitwe, nibashaba naitwe, kandi nibakora Hajj naitwe.” Nikwo kyabagambirwe ngu; "Ihaho abantu abu orikumanya." Nahabwekyo ebishushani byabo bikaba biri ebiragura ahabwokuba bakaba bayokize omuriro gwa gehena, bwanyima bakashohoza abantu baingi munonga abaabaire bariirwe gehena kuhika ahagati y’enyana zaabo n’okuhika aha mavi gaabo. Bwanyima bakagira bati; "Ai Mukama, titukisigaireho n'omuntu weena ou waturagiire." Bwanyima Allah akagira ati; "Garuka, obwo weena ou oraashangye omu mutima gwe gw'ebikorwa birungi arikuremeera nk'edinaari, obwo omuiheyo." Bakaihayo esente nyingi nk'ezo, reero bagira ngu; "Iwe Rabb waitu, titukasigaireho muntu weena ou waturagiire." Bwanyima Allah akagira ati; "Garuka, reero ou oraashangye omu mutima gwe oburungi bw'ekicweka kya dinari, obwo omuiheyo." N’ahabw’ekyo bakakoresa esente nyingi. Bwanyima bakagaruka bagira bati; "Iwe Rabb waitu, titukasigaireho n'omwe ou waturagiire." Bwanyima Allah akagira ati; "Garuka, obwo ou oraashangye omu mutima gwe ari murungi nk'akajuma k'ebihimba, mukiihyeho." N’ahabw’ekyo bakagaruka bakoresa esente nyingi. Bwanyima bakagira bati; "Iwe Rabb waitu, tihaine kirungi eki twasigaireho na kakye." Abu Sa’id al Khudri akagira ati, ‘Ku oraabe otarikwikiriza hadiisi egi, ninkushaba shoma aaya: -Buzima, Allah tarikushiisha omuntu weena nangwa n’okuhika ahari zarrah, kandi ku haraabe hariho ekirungi ekihango nka zarrah, buzima Allah naija kukikanyisa kandi ahe ekihembo kihango kuruga ahariwe.- -Qs. Nisa: 40-. Allah akagira ati: 'Bamaraika, Baanabi n'abaikiriza bakashabira, hati abo abatashabire nibo Banyambabazi.' Bwanyima Allah akakwata omukono kuruga omunda ya gehena, kuruga omunda egyo Allah akaihayo abantu abatakozire kirungi na kakye, kandi bakaba baherize kushusha nk’amakara garikwiragura. Allah bwanyima akabanaga omu mugyera oguri omu maisho g’eiguru ogurikwetwa omugyera gw’amagara. Reero ziruga omu mugyera nk’embibo ezirikumera omu mugyera ogurikugyendera, torikuzireeba nizikura -zirikuguruka- aha mabaare nari aha miti nizibinga -omushana gw’eizooba. Reero ezo - ezirikukura nk’embibo - ziine erangi ya kyenju n’eya kinyasi, kandi eziri omu kicuucu niziija kuba ziri ez’erangi erikwera’. Abanywani abo bwanyima bakabuuza bati: ‘Nk’oku orikuriisa omu kicweka ky’Ababedouin?’ Akagumizamu ati: ‘Bwanyima bakaruga nk’amabaare g’omuhendo, obwo aha mavi gaabo hariho empeta ezirikubaasa kumanyirwa abantu b’omu iguru. Kandi n’abantu abu Allah yacungwire bakata omu iguru bataine bikorwa birungi byona nari embabazi na kakye. Allah akagira ati: ‘Otaahe omu paradiso. Eki orikureeba, ekyo oraatungye’. Bagarukamu bati: Ai Rabb waitu, buzima otuhaire ekintu eki otakatuhaga . eby’enyanja ahari buri omwe orikutuura omu nsi’. Allah akagira ati: '-Omu mazima- eki twakutebeekaniise nikikira ebi byona'. Bagaruka bagira bati: Iwe Rabb, niki ekirikukira ebi byona! Allah akagarukamu ati: ‘Okushemererwa kwangye, tindikwija kukugirira ekiniga’. Omusiraamu akagira ati, ‘Nkashoma hadiisi egi omu maisho ga [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] aha bikwatiraine n’okushabira. Nkamugira nti: Ninhitsya hadiisi egi kuruga ahariiwe, ngu ohuriire kuruga ahari [Laits bin Sa’d] kuruga ahari [Khalid bin Yazid] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Hilal] kuruga ahari [Zaid bin Aslam] kuruga ahari [Atha bin Yasar] kuruga ahari [Abu Sa’id Al Khudri] ngu akagira ati, ‘Ai Rabb weitu owa Allah? Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Sallam akagarukamu ati: ‘Nootunga akabi koona omu kureeba eizooba aha izooba eririkwera?’ nitugarukamu tuti; 'Tikirabasika'. Bwanyima nkagumizamu na hadiisi kuhisya obu yahwaire. Kandi hadiisi egi neeshushana na hadiisi ya Hafsh bin Maisarah’. Kandi akayongyeraho bwanyima y’ebigambo bye, ‘ataine bikorwa byona nari oburungi na kakye’. Reero kyabagambirwa ngu, ‘Aha bwanyu eki mwareebire kandi kikaba kiri kityo nawe’. Abu Sa’id akagira ati, ‘kihikire ahariinye ngu ebibanda ni bikye kukira eishokye kandi nibishasha kukira ebikoni’. Kandi omu hadiisi ya Laith tihaine redaction: ‘Bakagira bati, ‘Iwe Rabb waitu, otuhaire ekintu ekitarikuheebwa muntu weena omu nsi’. Kandi sentensi bwanyima y’ekyo. Kandi Isa Bin Hammad akaikiriza’. Kitugambirwe [Abu Bakar bin Abu Syaibah] atugambiire [Ja’far bin Aun] atugambiire [Hsyam bin Sa’d] atugambiire [Zaid bin Aslam] nikishushana na isnad ya kabiri nk’eya hadiisi ya Hafsh bin Maisarah, kuhika aha sentensi z’okugaruzaho ezirikuhererukayo, kandi hariho sentensi z’okugaruzaho ezirikuhererukayo, kandi hariho sentensi z’okugaruzaho ezirikuhererukayo.
Imam Muslim : 270
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ
Kandi angambiire [Harun bin Sa’id al-Aili] atugambiire [Ibnu Wahb] akagira ati, atugambiire [Malik bin Anas] kuruga ahari [Amru bin Yahya bin Umarah] akagira ati, angambiire [taata] kuruga ahari [Abu Sa’id al-Khudri] ngu Omutumwa wa Allah akagira ati: paradiso, Naatamu weena ou arikwenda n’embabazi ze, kandi ayohereze abantu ba gehena omu muriro ogutaraara. Reero Allah akagira ati: ‘Mureebe, weena ou orashangye omuribo aine ekijuma kya sinapi eky’okwikiriza omu mutima gwe, reero mukiiheho’. Bwanyima bakabinga omu muriro ogutaraara omu mbeera y’okwotsya. Bibaire byokize, reero byanagwa omu mugyera gw’amagara nari amagara. Reero zikura nk’oku enjuma erikukura aha rubaju rw’ekicupuri. Tiwareebire oku yaarugireyo agomiire ari kyenju'. Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [‘Affan] atugambiire [Wuhaib]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Hajjaj bin ash-Syair] atugambiire [Amr bin ‘Aun] atugambiire [Khalid] bombi bakashoborora kuruga ahari [Amru bin Yahya] na isnad egi, kandi bombi bakagira bati, ‘Bwanyima bakanaga omu mugyera ogurikwetwa ogwa life’. Kandi tihaine n’omwe aharibo owaatiina. Kandi omu hadiisi ya Khalid, ‘Nk’oku enjuma erikukura aha rubaju rw’ekicupuri’. Kandi omu hadiisi ya Wuhaib, ‘Nk’oku embibo zirikukura omu nkungu y’omwegyemure’.
Imam Muslim : 271
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
Kandi kikangambirwa [Nashr bin Ali al-Jahdlami] akatugambira [Bisyr] -nikwo kugira ngu Ibn al-Mufadldlal- kuruga ahari [Abu Maslamah] kuruga ahari [Abu Nadlrah] kuruga ahari [Abu Sa’id] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallahs bari omu iguru bakagira ati: tigarigwereramu n'obu kwakuba okugumaho. Kwonka abo abarikubonabonesibwa gehena ahabw’ebibi byabo nari enshobi zaabo, Allah naija kubaita okuhitsya obu barayokyebwe, obwo okushaba nikwija kwikirizibwa, obwo nibaija kutwarwa guruupu aha guruupu, obwo nibaija kujanjaara aha mugyera gwa paradiso, obwo nibwo kiraabe nikigambirwa ngu, ‘Imwe bantu ba paradiso. Mubateere amaizi. Bwanyima zikakura nk'oku embibo zirikukura, zaaba nk'oruho rw'omwegyemure''. Reero omwe aha bashaija kuruga omu bantu bamwe akagira ati: ‘Kikaba kiri nk’oku omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam buzima yaabaire ari omu ihamba rya Sahara’. Kandi kikaba kiine akakwate naitwe [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn Basyyar] bombi bakagira ngu, kikaba kiine akakwate naitwe [Muhammad bin Ja’far] kiine akakwate naitwe [Syu’bah] kuruga ahari [Abu Maslamah] akagira ati, ‘Nkahurira [Abu Nadlrah] kuruga ahari [Khudri Saihid al- hadiisi nk’ebigambo, ‘Omu nkungu y’omwegyemure’. Kandi taragambire sentensi bwanyima y’ekyo.
Imam Muslim : 272
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً
Atugambiire [Usman bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim al-Hanzhali] bombi bakagambirwa kuruga [Jarir], [Uthman] akagira ngu, atugambiire [Jarir] kuruga [Mansur] kuruga [Ibrahim] kuruga [‘Abidah] kuruga [Abdullah bin ‘Rasullahallah akagira ngu akaba ari] akagira ati: ‘Buzimazima nimmanya abatuura omuri gehena owahererukireyo kurugamu kandi akaba omutuuzi w’omu iguru owahererukireyo kutaaha omu iguru, nikwo kugira ngu omuntu owarugire omuri gehena arikugurukaguruka, obwo Allah akamugira ati: ‘Gyenda, otaahe omu iguru. Bwanyima akaija ahariwe, yaamuteekateekaho ngu eiguru riijwire. Bwanyima akagaruka yagira ati: Ai Mukama wangye, nkashanga kiijwire. Mbwenu Allah akamugira ati: Taaha omu Paradiso. Bwanyima yaija ahariwe, yaamuteekateekaho ngu aijwire. Bwanyima akagaruka yagira ati: Ai Mukama wangye, nkashanga kiijwire. Nahabwekyo Allah akamugira ati, ‘Gyenda, reero otaahe omu iguru, ahabwokuba noija kutunga nk’ensi kandi emirundi ikumi nk’eyayo, -nari shi noija kutunga emirundi ikumi nk’ensi-’. Ati noshekyerera nari ori omugabe? Omugambi akagira ati: Buzima nkareeba omutumwa wa Allah (saww) arikusheka okuhitsya obu amaino ge gaareebeka’. Omugambi naagumizamu ati: ‘Kandi nikigambwa ngu niwe ari ahansi omu batuuzi b’omu iguru’.
Imam Muslim : 273
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ
Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] na Abu Kuraib lafzhnya bombi bakagira, atugambiire [Abu Muawiyah] kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Ibrahimu] kuruga ahari [‘Abidah] kuruga ahari [Abdullah] akagira ati: ‘Omutumwa wa Allah akagira ati: abatuuragye ba gehena abarikuhererukayo kurugamu. gehena, nikwo kugira ngu omuntu owaagirugiremu arikugurukaguruka. Bwanyima bakamugira ngu, ‘Gyenda, reero otaahe omu iguru’. Akagaruka yagira ati, bwanyima akagyenda, bwanyima yaataaha omu iguru, okuhitsya obu yaashangire abantu batwire omu mwanya gwe. Reero bamubuuza bati, ‘Noijuka omurembe ogu waabaire orimu? ’ Akagarukamu ati, ‘Eego’. Bwanyima kikamugira kiti: Roota! ’ N’ahabw’ekyo akaroota. Reero bamugira bati, ‘Otungire eki waabaire nooroota kandi ensi emirundi ikumi’. Akagira ati, 'Bwanyima akagira ati, 'Nonshekyerera, n'obu oraabe ori Omugabe'. Omugambi akagira ati, ‘Buzima nkareeba omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam arikumwenya okuhitsya obu amaino ge gaareebeka’.
Imam Muslim : 274
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [‘Affan bin Muslim] atugambiire [Hammad bin Salamah] atugambiire [Tsabit] kuruga ahari [Anas] kuruga ahari [Ibn Mas’ud] ngu Omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Omuntu owahererukireyo akagira ati: akafukama, kandi obumwe omuriro gwa gehena gukaba gumunywanisa. Ku yaaherize kurabamu, yahindukira omuriro, yagira ati: Ekitiinisa kibe ahari Allah owanjuniire ahariiwe. Allah ampaire ekintu eki atahaire ababandize n’abahererukireyo’. Reero omuti gwamutunguura, reero yagira ati, ‘Iwe Rabb wangye, reeta omuti ogu haihi naanye ngu nshemererwe omu kicuucu kyagwo nnywe amaizi gagwo’. Reero Allah akagira ati: ‘Iwe mutabani wa Adamu, obundi ku ndaakuhe, buzima noija kunshaba ekindi kintu’. N’ahabw’ekyo akagarukamu ati, ‘Ngaaha, Mukama wangye’. Bwanyima yaraganisa Allah ngu tarikwija kushaba ekindi kyona kureka ekyo. Omubwire obwo, Rabb we akamuha okwetonganaho ahabwokuba akareeba ekintu eki buzima yaabaire atarikubaasa kugumisiriza. Bwanyima omuti gwareetwa haihi nawe, yaahungira omu kicuucu kyagwo, yaanywa amaizi gaagwo. Bwanyima hakamera ogundi muti ogwabaire nigukira ogw’okubanza. Nahabwekyo akagira ati, 'Ai Mukama wangye, reeta omuti ogu haihi nnywe amaizi gaagwo n'okuhungira omukicuucu kyagwo, tindikwija kukushaba ekindi'. Mbwenu Allah akagira ati, ‘Iwe mutabani wa Adamu, toranraganiise ngu torikushaba ekindi kyona’. Reero Allah yagaruka yagira ati, 'Shana n'okukireeta haihi, noija kushaba ekindi'. Bwanyima yaraganisa ngu tarikwija kushaba Allah ekindi kureka ekyo. Omu bwire obwo, Mukama we akamuha enshonga ahabw’okugira ngu akareeba ekintu eki yaabaire atarikubaasa kwezibira. Bwanyima Allah akareeta omuti ogwo haihi nawe, ngu abone kuhungira omu kicuucu kyagwo, kandi anywe amaizi gagwo. Bwanyima omuti ogundi gwamwombera aha rubaju rw'eirembo ry'omu iguru. Omuti nigukira byombi birungi. Atyo agira ati ai mukama wangye mpa omuti ogu ondeetere haihi ngu mpungire omu kicuucu kyagwo nnywe amaizi gagwo, tindikwija kukushaba ekindi kyona. Nahabwekyo Allah akagira ati, 'Iwe mutabani wa Adamu, toranraganiise ngu torikunshaba ekindi kyona'. Yaagarukamu ati: Eego, n'eky'amazima, ai Mukama wangye. Omurundi ogu tindikwija kukubuuza ekindi kyona." Omu bwire obwo, Rabb waawe akamuha okwetonganaho ahabw'okuba akareeba omuriwe ekintu eki yaabaire atarikubaasa kukyetantara. Reero Allah akakimuhitsya haihi. Allah ku yaamuhitsya haihi, akahurira amaraka g'abantu b'omu iguru. Reero akagira ati, 'O we Rabb wangye' akagira ati: 'Owe Rabb wangye', noobaasa kwikiriza iwe kuruga ahari Adamu, O mutabaniize iwe. asking Me again.Noobaasa kwikiriza ku ndaabe naakuha ensi n'ebindi nk'ebyo nabyo'. Mas’ud akagira ati: ‘Nikwo omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yasheka’, ‘Niki ekirikukushekyerera, iwe Mutumwa wa Allah? ahariimwe, kwonka nyowe nimbaasa kukora eki ndikwenda kyona''.
Imam Muslim : 275
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Yahya bin Abu Bukair] atugambiire [Zuhair bin Muhammad] kuruga ahari [Suhail bin Abu Salih] kuruga ahari [an-Nu’man bin Abu ‘Ayyasy] kuruga ahari [Abu Sa’id bin Abu ‘Ayyasy] akagira ati: ‘Buzima, abari ahansi omu rurengo rw’abatuuzi ba Paradiso n’abo abu amaisho gaabo gahindukire kuruga ahari gehena. okuza omu iguru, kandi Allah akamushoboororera okubaho kw’omuti ogwine ekicuucu. Omuntu ogwo akagira ati, 'Ai Mukama wangye, nkwatanisa n'omuti ngu mbe omu kicuucu kyagwo''. Bwanyima akagamba hadiisi egi aha kutaaha kwe omu iguru n’ebyetengo bye, kuhisya obu aha muheru yagira ati: ‘Ku arikuba ataine byetengo, obwo Allah amugira ati: ‘Eki n’ekyawe n’emirundi egi ikumi’. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagumizamu ati: ‘Bwanyima omushaija akataaha omu nju ye -omu iguru-, bwanyima y’ekyo abakazi be babiri kuruga omu baamaraika babiri bakataaha kumubugana. Bombi bakagira bati, ‘Hasiimwe Allah, Owakuhaire amagara ahabwaitu, kandi akatuha amagara ahabwawe’. Omutumwa wa Allah akagira ati: 'Omuntu ogwo akagira ati 'Tihariho owatungire ekiconco nk'ekiconco eki Allah yampaire''.
Imam Muslim : 276
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ
Atugambiire [Sa’id bin Amru Al Asy’atsi] atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga [Mutharrif] na [Ibnu Abjar] kuruga [Ash Sya’bi] akagira ati; Nkahurira kuruga ahari [Al Mughirah bin Syu’bah] Ruhanga ku arikwenda, omu kushoborora. -omu muringo ogundi nikigambwa- Kandi atugambiire [Ibn Abu Umar] atugambiire [Sufyan] atugambiire [Mutharrif bin Tharif] na [Abdul Malik bin Sa’id] bombi bakahurira [Ash Sya’bi] ripoota kuruga ahari [Al Mughirah bin Syu’bah] akagira ati, ‘Nkamuhurira aha kiro kya 2019. ‘alayihi wasallam, akagira ati; Kandi angambiire [Bisyr bin Al Hakam] na lafadz we, atugambiire [Sufyan bin Uyainah] atugambire [Mutharrif] na [Ibnu Abjar] bombi bakahurira [Ash Sya’bi] barikugira ngu; Nkahurira [Al Mughirah bin Syu’aib] arikubuurira hadiisi egi aha minbari -Sufyan akagira ati; Ninteekateeka ngu omwe ahari abo babiri, niwe Ibn Abjar, akagihitsya ahari nabi - akagira ati, ‘Musa akabuuza Mukama we ati, ‘Ni mitwarize ki ey’abatuuragye ba Paradiso abari ahansi omu rwego? ’ Allah akagarukamu ati, ‘Ogwo niwe muntu orikwija bwanyima y’abatuuragye ba Paradiso kutaaha omu Paradiso, obwo nibwo kiraabe nikigambirwa omuntu ogu ngu ‘Taaha omu Paradiso! ’ Omuntu ogu akagarukamu ati, ‘Ai Rabb wangye, nimbaasa kutaaha nta, obwo bo baaherize kutwara emyanya yaabo kandi batwire n’omugabo gwabo? ’ Reero omushaija ogu yaabuuzibwa ati: ‘Nooyenda kuhungura obugabe nk’omugabe omu bagabe b’ensi? ’ Omuntu ogwo akagarukamu ati, ‘Ninyenda, ai Mukama wangye’. Rabb akagira ati, 'Ogwo n'omugabo gwawe okwongyeraho nk'okwo, okwongyeraho nk'okwo, okwongyeraho nk'okwo, -okwongyeraho nk'okwo-'. Aha murundi gwa kataano, omuntu ogwo akagira ati, ‘Ninyenda, ai Mukama wangye’. Rabb akagira ati, 'Ogu n'omugabo gwawe ogwongyereho emirundi ikumi. Kandi notunga eki orikwenda kyona kandi amaisho gaawe nigakikunda'. Omuntu ogwo akagira ati, ‘Ninyenda, ai Mukama wangye’. Musa ati, '-Kandi shi enkomerero y'omuntu ori omu mwanya gw'ahaiguru? ’ Rabb akagarukamu ati, ‘Abo, abatoorainwe bangye, baine ekitiinisa kyabo omu ngaro zangye, kandi ninkingaho -ekitiinisa ekyo-, tikikareebwaga n’amaisho, tikikahurirwaga n’amatu kandi tikikakwatwaga omu mutima’. Omugambi akagira ati, ‘Obuhame nibushangwa omu kigambo kya Allah: ‘-Tihariho orikumanya emigisha etari emwe n’emwe erindiriire, erikushemeza kureebwa nk’ekihembo kyayo-’ -Ks. Nk’oku kiri: 17-’. Kitugambirwe [Abu Kuraib] atugambiire [Ubaidullah bin Al Ashja’i] kuruga ahari [Abdul Malik bin Abjar], akagira ati, nkahurira [Ash Sya’bi] we arikugira ati, nkahurira [Al Mughirah bin Syu’bah] we arikugira aha minbari ati, ‘Buzima, Musa ow’owa Allah ow’omwe akagira ngu . omugabo mukye gw'emigisha....Kandi akagamba na hadiisi nk'egi'.
Imam Muslim : 277
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Atugambiire [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atugambiire [taata] atugambiire [al-A’masy] kuruga [al-Ma’rur bin Suwaid] kuruga [Abu Dharr] akagira ati: ‘Buzimazima, nimmanya abatuuragye ba abarikuhererukayo kurugamu, nikwo kugira ngu omuntu orikwija kureetwa aha kiro ky’okuzooka - omu biro by’omumaisho. Rabb-, obwo bakamugira bati, ‘Mworekye ebibi bye ebikye kandi osiimure ebibi bye ebihango’. Bwanyima ebibi bye ebikye bikashururwa. Reero bamugira bati, Okozire nk'oku, n'oku, n'oku. Kandi okakora otyo, otyo, kandi otyo eizooba rimwe’. Bwanyima akagarukamu ati: Eego. Akaba atarikubaasa kukyehakana, kandi akashaba embabazi ahabw’ebibi bye ebihango kumushururwaho. Reero bamugira ngu, ‘Buzimazima otungire omwanya ogu obubi burikuhindukiramu oburungi’. Bwanyima akagira ati: ‘Oi Rabb wangye, buzimazima nkozire ekintu eki ntarikureeba omu bihandiiko by’okugaba hanu’. Omugambi akagira ati: "Buzima, nkareeba omutumwa wa Allah nasheka okuhitsya obu ameino ge g'omunda gaareebeka." Kandi atugambiire [Ibnu Numair] atugambiire [Abu Muawiyah] na [Waki’] -omu nkuru endiijo neegambwaho- Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Waki’]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Abu Kuraib] atugambiire [Abu Muawiyah] bombi bakashobororwaho kuruga ahari [al-A’masy] na isnad’ egi.
Imam Muslim : 278
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا
Akangambira [Ubaidulah bin Sa’id] na [Ishaq bin Manshur] bombi bakagambirwa kuruga ahari [Rauh] [Ubaidullah] akagira, akatugambira [Rauh bin Ubadah al-Qaisi] akatugambira [Ibn Juraij re] akagira, angambira [Abu az-Zubair] aha bisur omu magara g’enyima y’okufa. Nahabwekyo akagarukamu ati, ‘nitwija kuzooka aha kiro ky’okucweerwa orubanja tutyo kandi tutyo. Reeba! Niki ekiri ahaiguru y’abantu? Bwanyima abantu bakeetwa hamwe n’ebishushani byabo n’ebintu ebi baabaire nibaramya enyima, omu kukuratana. Bwanyima y'ekyo, Rabb waitu akaija yatugira ati, 'Nimutegyereza oha? ' N'ahabw'ekyo bakagarukamu bati, 'Turinzire Rabb waitu'. Allah nagira ati, ‘Ndi Rabb waawe’. Bagira bati, ‘Okuhitsya obu turabanza kukureeba’. Kikabareebeka ngu Rabb akaba nasheka'. Jabir akagumizamu ati, ‘Bwanyima Allah akabatwara, nabo bamukuratira. Buri omwe omuribo, yaaba omunyabishuba nari omwikiriza, naija kuheebwa Omushana. Bwanyima bakakuratira omushana kurabira omu rutindo rwa Gehena. Aha mutwe gwayo hariho ebikwato by’ekyoma n’amahwa ebirikukwata ou Ruhanga arikwenda. Bwanyima omushana gw’abanyabishuba gwazima, obwo abaikiriza barikujunwa. Nitujaguza ekibiina ky’okubanza ekyabaire nikijwara amaisho nk’okwezi kwijura, abantu obukumi makumi mushanju bataine kubarwa. Reero abantu abakuratsireho bakaba bari nk’okujwara kw’enyonyoozi omu iguru, n’ebindi. Reero okushaba nikwikirizibwa. Kandi nibashaba okushabira, ngu babaase kuruga omuri Gehena, nikwo kugira ngu abo abarikugira ngu, ‘Laa Ilaaha Illaahau - Tihariho ruhanga - oshemerire kuramibwa - okwihaho Allah - ’, kandi enyima omu mutima gwe hakaba harimu oburungi oburemeire nk’akajuma k’engano. Niziija kuteebwa omu kishaayi ky’Eiguru, reero Abakugu b’Eiguru babashukyeere amaizi kugira ngu enyama zaabo zikure nk’okukura kw’ekimera bwanyima y’omwegyemure, kandi omuriro guhweho. Bwanyima we -omuntu owahererukireyo kushaba-, ngu ensi n’emirundi ikumi bimuhe’.
Imam Muslim : 279
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Sufyan bin Uyainah] kuruga ahari [Amru] akahurira [Jabir] arikugamba ebi yaahuriire kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’amatu ge, akagira ati: ‘Buzima, Allah akaihayo omubaro gw’abantu aba paradi Allah kuruga ahariwe’ll.
Imam Muslim : 280
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ
Atugambiire [Abu ar-Rabi’] atugambiire [Hammad bin Zaid] akagira ati, nkagambira [Amru bin Dinar] nti, ‘Okahurira [Jabir bin Abdullah] arikushoborora hadiisi kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Buzima, okuteerana kwa Allah akareetaho abantu? ' Amru akagarukamu ati, 'Eego''.