Imam Muslim : 261
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
Dafa wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wax nu [Waki'] ci [Yazid bin Ibrahim] ci [Qatadah] ci [Abdullah bin Shaqiq] ci [Abu Dharr] mu ne: 'Maa laaj Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam, 'Ndax gis nga sa ’ Mu tontu, 'Leer rek, naka laa ko mëna gisee.
Imam Muslim : 262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا
Neena ñu [Muhamed bin Basyyar] newoon nañu [Mu'adz bin Hisyam] newoon nañu [sama pàppa]. -ci beneen riwaat dafa wax- Bimu nu waxee [Hajjaj bin Ash-Sya'ir] wax nu [Affan bin Muslim] wax nu [Hammam] ñoom ñaar ci [Qatadah] ba ci [Abdullah bin Syaqiq] mu ne: 'Newoon naa [Abu Dzar], 'Su ma ko gisee, dinaa ko gëm. Abu Dharr niko: 'Lu ngeen bëgga laaj? Ma tontu ko, 'Dinaa laaj, 'Ndax gis nga sa Rabb? Abu Dzar ni ko, laaj naa loolu, mu tontu ko: Leer rek laa gis.
Imam Muslim : 263
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ
Mu wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ak [Abu Kuraib] ñoom ñaar ñépp wax, wax nu [Abu Muawiyah] wax nu [al-A'masy] ci [Amru bin Murrah] ci [Abu Ubaidah] ci [Abu Musa] mu ne: Yàlla du musa nelaw, te warul nelaw. Amna doole wàcce balansu saraxe, yéegal ko. Bu ko defee jëfi guddi yépp dina ñu ko indil - maanaam dina ñu ko nettali - jëfi guddi yépp balaa - ñuy tàmbali - jëf yi ci bëccëg, te noonu la jëfi bëccëg yi dina ñu ko indil balaa - ñuy tàmbali - jëf yi ci guddi gi. Hijab bi leer na. -Sunu sukkandikoo ci taarixu Abu Bakr, 'Safara'. Su ko feeñalee, ci dëgg ndamu kanamam dina lakk mbindéef yi mu doon xool'. Te ci li Abu Bakr nettali ci Al-Amasy, waxul ne: “Wax nañu ko”. Daf nu wax [Ishaq bin Ibrahim] wax nu [Jarir] ci [Al-A'masy] ak sanad bii. Muni ma Rasulullah Sallallaahu Aleyhi wasallam nangu na nu leeralal ñeenti mbir. Ba noppi mu leeral ko ni hadith bu Abu Muawiyah, te waxul, 'bindéef yi'. Muni ma Hijba Leer la.
Imam Muslim : 264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ
Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] ak [Ibn Basyyar] ñoom ñaar ñépp wax, wax nu [Muhamed bin Ja'far] mu wax nu, wax nu [Syu'bah] ci [Amru bin Murrah] ci [Abu Ubaidah] ci [Abu Musa] mu ne: dëgg Yàlla du nelaw te yelloowul mu nelaw. Dafay yéeg ak wàcce balansu mizan, jëfi nit ci bis bi dañu koy yéegal ci guddi gi, jëfi nit ci guddi gi dañu koy yéegal ci bëccëg gi'.
Imam Muslim : 265
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
Neena ñu ni [Nashr bin Ali al-Jahdlami] ak [Abu Gassan Al-Masma'i] ak [Ishaq bin Ibrahim] ñoom ñépp ci [Abdul Aziz bin Abd Ash-Shamad] lañu bawoo, lafazh bi ci Ghassan moo ko moom. Mu ne: Abu Abdullah Shamad newoon na nu Abu Imran al-Jauni ci [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] ci [baayam] ci Yonent bi, mu ne: 'Amna ñaari asamaan yuñ defaree xaalis ak seeni ndab ak seen ndab yépp. ak li ci biir lépp. Liy tere boroom xam-xam yi ci asamaan xool seen Rabb mooy luy muur ndam li ci kanamam ci asamaan Adn'.
Imam Muslim : 266
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }
Mu wax nu [Ubaidullah bin Maisarah] mu ne, wax nu [Abdurrahman bin Mahdi] wax nu [Hammad bin Salamah] ci [Tsabit al-Bunani] ci [Abdurrahman bin Abu Laila] ci [Shuhaib] ci Yonent bi, sallallaahu 'alaihi wasal: Yàlla dina leen wax: 'Ndax bëgg ngeen dara luma wara yokk ci yéen sama gaa yi? ’ Ñu tontu ko ne: ‘Ndax weexul sunuy kanam ? Xanaa dugguloo nu ci asamaan si, musal nu ci safara? Muni: 'Ci noonu la Yàlla ubbi muur biy tënk, kon amul lenn luñu leen jox lu gëna bëgg ludul may gi ñu mëna gis seen Rabb.' Mu wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wax nu [Yazid bin Harun] ci [Hammad bin Salamah] ak sanad bii, mu yokk ci, 'Ci noonu mu jàng kàddug Yàlla: '-Ngir ñi def lu baax, am nañu neexal bu gëna baax - asamaan - ak yokk ci -
Imam Muslim : 267
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ
Daf nu wax ni [Zuhair bin Harb] daf nu wax ni [Ya'qub bin Ibrahim] daf nu wax [sama pàppa] ci [Ibn Shihab] ci [Atha' bin Yazid al-Laitsi] ni [Abu Hurairah] daf ko nettali, ni nit ñi ne: 'Yaa Yonent Yàlla! Ndax dina ñu mëna gis sunu Rabb ci bis bi ñuy dekki?' Ba noppi mu laaj ko: 'Ndax dina am fitna soo gisee weer wi ci guddi gu mat te amul niir?' Ñu tontu ko: "Déedéet, yaw Yonent Yàlla". Mu laajaat ko: 'Ndax dina am fitna soo gisee jant bi leer nàññ te amul niir ci suufa suuf?' Ñu tontu ko: "Déedéet, yaw Yonent Yàlla". Ba noppi mu ni: 'Dëgg la, mën nga ko gis noonu itam. Yàlla dana dajale nit ñi bis pénc ba wax leen; 'Ku jaamu dara, na topp mbir moomu, ku jaamu jant, na topp jant bi, ku jaamu weer, na topp weer wi, ku jaamu taghut, na topp taghut, te ummat bii des na ci bu ba leegi am naaféq. Ginaaw loolu la Yàlla Tabaraka wa Tahaala dajeek ñoom ci melokaan wu ñu xamul, ci la wax ne; 'Man maay seen Rabb'. Waaye ñu ne ko: 'Maa ngi ñaan Yàlla ci yaw, lii mooy sunu barab ba sunu Rabb daje ak nun, sudee sunu Rabb daje ak nun, noo ko xamme'. Ginaaw loolu Yàlla Ta'ala daje ak ñoom ci jëmm ju ñu xàmmee, Yàlla ne; 'Man maay seen Rabb'. Ñu tontu ko; 'Waaw, yaay sunu Rabb'. Ñu topp ko. Shirath - pont - ñu ngi ko tàllal ci ñaari wetu Jahannam, man ak sama ummah noo ko njëkka jàll, kenn waxul ludul ci ndaw yi, waaye ñaani ndaw yi ci jamono jooju mooy 'Yalla, muccal, muccal'. Ak ci safara amna ay weñ yu melni dëkki garabu Sa'dan. Ndax xam nga garabu Sa'daan? Xarit yi tontu; 'Waaw, yaw Yonent Yàlla'. Mu ne ko: “Kéer yii dañu mel ni garabu Saadaan, waaye kenn xamul dayoom lu dul Yàlla”. Dina jàpp ku nekk ci seeni jëf, ci ñoom amna ñu gëm te mucc ndax seeni jëf, ci ñoom amna ñu weesu seen jëf yuy muccal seen bopp. dàqleen waa safara képp ku dul bokkaale Yàlla ci dara, maanaam ñi Yàlla Ta’ala bëgg mu yërëm ko, ci ñiy wax; 'Amul yàlla bu yelloo ludul Yàlla'. Malaaka yi danañu xàmmee ñi nekk ci safara ci màndarga yi, ndax safara dana lakk doomi Aadama yi ludul màndarga yi. Allah tere na jahannama lekk màndarga sujuud, ñu génn ci jahannama ak yaram yu tàng, ba noppi ñu naan leen nahrul hayyah - ndoxu dundu -, ba ñuy màgg ni pepp di màgg ci dex. Ginaaw bi Yàlla jeexalee ci dogal ci diggante jaamam yi, mu des kenn ci ñoom ku wëlbatiku ci safara, mooy ki mujjee dëkk ci asamaan si dugg ci asamaan si, mu ñaan; 'Yaw Boroom, delloosi sama kanam ci safara, ndax xetam jaaxal nama, xal yi lakk nama'. Mu daaldi laaj Yàlla limu bëgg, Yàlla ni ko; Mu tontu ko, 'Ndax dinaa laaj leneen su ma defee linga laaj? 'Déedet, ci sa ndam, duma laaj beneen'. Rabb-am jël na dige yi ak waat yi nimu ko neexee, ba noppi mu wëlbatiku ci jahannama. Bimu jàkkarloo ak asamaan, gis taaram, mu Ba noppi mu noppi ab diir, di ñaan; 'Yalla, defal ma ci buntu asamaan si'. Allah laaj; Ndax bàyyiwoo sa dige ak sa waat ni doo ma ñaan ludul li ma la jox? Yaw Doomu Aadama, kontaan nga lool ci yaw soo ko wor. Surga bi tontu ko; ’ Surga bi tontu ko; 'Yalla sama boroom...!' Mu wéy di ñaan, ba Yàlla laaj ko: “Ndax dinga ñaan leneen, su ma nangu sa ñaan? Mu tontu ko: 'Déedet, ndax sa ndam, duma la laajaat beneen ñaan'. Ci noonu nit kooku dafa bàyyi ay digeem ak i digeem ba Yàlla def leen ci buntu asamaan si. Bi surga bi taxawee ci buntu asamaan, asamaan ubbeeku ci moom, mu gis bànneexu dundu ak bànneex ci moom, ci la noppi ab diir, di ñaan; 'Yaw sama Boroom, duggal ma ci asamaan si'. Allah dafa wax; 'Ndax bàyyiwoo sa dige ni doo ñaan leneen ludul li ma la jox? Yaw Doomu Aadama, naka nga gaawe wor.' Surga bi tontu ko; Sama Rabb, bul ma def benn ci say jaam yu gëna ndóol. Te musul jóg di ñaan Yàlla ba Yàlla Tabaraka wa Tahaala ree ndax moom. Su Yàlla reetaanoon ab jaam, Yàlla dana ko wax; 'Duggal ci asamaan si'. Bu jaam duggee, Yallah nee ko; 'Xalaat'. Kon jaam bi dina laaj Boroomam di gént, ba Yàlla fàttali ko ci wax yu ni mel ba génti jaam yi yegg ci collu bi, Yàlla nee ko; 'Loolu mooy ngir yaw te ngir yaw ba ci misaal itam ngir yaw'. Ata bin Yazid neena; [Abu Sa'id Al Khudri] ak Abu Hurairah bañ nañu hadith bi dara, suko defee su Abu Hurairah joxee hadith bi Yàlla wax benn jaam 'ak ci yaw lu mel noonu', ci la Abu Sa'id wax; 'Ak fukki yoon lu mel noonu, yaw Abu Hurairah'. Abu Hurayrah neena; Abu Sa'id ne ko: 'Maa ngi jàng ludul kàddu yu mel noonu, maanaam 'Ndax yaw, loolu la'; Maa ngi seede ni maa ngi xamle ci sama bopp wax ji Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam wax, maanaam kàddoom yi; 'Ak fukki yoon lu mel noonu, yaw Abu Hurairah'. Abu Hurayrah neena; 'Te jaam boobu mooy dëkk kat bi mujj dugg ci asamaan si'. Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi waxna nu Abu Al Yaman waxna nu [Syu'aib] ci [Az Zuhri] mu ne; Abu Hurairah wax na leen ñoom ñaar, ni sahaba yi laaj nañu Yonent bi (saw. Yaw Yonent Yàlla, ndax dina ñu gis sunu Rabb ci bis biy ñëw? Ginaaw loolu nettalikat bi dafay wéyal hadiis bi ni ci hadiisu Ibrahim bin Sa'd.
Imam Muslim : 268
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ
Bimu nu waxee ni [Muhamed bin Rafi'] newoon na nu [Abdurrazzaq] newoon na nu [Ma'mar] ci [Hammam bin Munabbih] mu ne: 'Lii mooy li [Abu Hurairah] wax nu ci Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallam,' ba noppi mu wax ci ñoom ñaar. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam neena: 'Dëgg la, li gëna suufe ci kenn ci yéen ci asamaan si mooy li -Yàlla ne ko: 'Genn', mu gént. Yàlla laaj ko ndax dangaa doon gént? Mu tontu, 'Waaw'. Yàlla ne ko am nga li nga doon gént ak lu ni mel.
Imam Muslim : 269
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Mu ne ma [Suwaid bin Sa'id] mu ne, mu ne ma [Hafsh bin Maisarah] ci [Zaid bin Aslam] ci ['Atha' bin Yasar] ci [Abu Sa'id Al Khudri] ni benn mbooloo mu nit ci jamonoy Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallah laaj nañu ma, 'Yaa Rasulullah! Ndax dina ñu gis sunu Rabb ci bis bi ñuy yewwu?' Mu tontu leen, 'Ndax yaa ngi jéema gis jant bi ci bis bu leer te amul niir?' Ñu tontu ko: "Déedéet, yaw Yonent Yàlla". Muni ma, 'Ndax yaa ngi sonn lool ngir gis weer wi ci guddi gi weer wi fees, te amul niir?' Ñu tontu, "Déedet". Muni ma: 'Du ngeen di jéema gis seen Rabb, waaye ngeen di jéema gis benn ci ñoom ñaar. Bis-pénc ba am wootekat dina yuuxu ‘na askan wu nekk topp li mu daan jaamu jëkk’, ba kenn dootu jaamu ku dul Yàlla ci melokaanu xërëm ak xërëm waaye danuy daanu ci sawara, ba kenn dootul des ku dul ñiy jaamu Yàlla; nit ñu baax ñi ak ñu bon ñi, ak yeneen nit ñi ci téere bi, ñu woo Juif yi, laaj leen ne: 'Lu ngeen daan jaamu? Ñu tontu ko, "Danu daan jaamu Uzair, doomu Yàlla." Ba noppi ñu ne ko fen nga, Yàlla defarul ay jabar ak ay doom. Kon lu ngeen bëgg? ' Ñu tontu ko, ' Danu mar, sunu Boroom, kon may nu lu nu naan'. Ba noppi ñu wan leen lu leen di féexal seen mar, ñu yóbbu leen ci safara, melni luñu leen gis, ñenn ñi dóor ñeneen ñi, ba noppi ñu daanu ci safara'. Ba noppi ñu woo nasaraan yi, ñu laaj leen ne leen: “Lu ngeen daan jaamu? ’ ñu tontu ko, 'Danu daan jaamu Almasi bi, doomu Yàlla'. Su ko defee ñu ne leen: Fecc ngeen. Yàlla du jël jabar ak doom. Ñu laaj leen ne: “Lu ngeen bëgg? ' Ñu tontu ko, ' Danu mar, sunu Boroom, may nu lu nu naan'. Mu ne: 'Ci noonu lañu leen wax. 'Buleen naan'. Ñu dajaloo ci jahannama bu Jahannam, melni jahannama dafay nuru lu amul benn werante, ñenn ci ñoom di dóor ñeneen, ba noppi ñu daanu ci jahannama, ba kenn desul ludul ñiy jaamu Yàlla ci nit ñu baax ñi ak néew ci doole yi. Yàlla daal di ñëw ci ñoom ci jëmm ju gëna leer ju ñu mënoon gis. Allah dafa wax; " Lan ngeen di xaar doonte mbooloo mu nekk a ngi topp li ñuy jaamu?" Ñu ne ko; "Yaw sunu Rabb, danuy tàqaloo ak nit ñi ci àdduna bi sunu soxlaa li nu soxla ci ñoom, waaye xaritoo nu ak ñoom." Moo tax Yàlla wax; "Man maay sa Rabb." Ñu ni ko; "Maa ngi musël ci Yàlla ci yaw, dunu bokkaale dara ak Yàlla". Ñu wax ko ñaari yoon wala ñatti yoon, ba ñenn ci ñoom daanaka wëlbatiku, ci la Yàlla laaj; "Ndax am na ay firnde ci seen diggante ak Moom, yu ngeen di leen ràññee?" ñu tontu ko; "Waaw" ci noonu lañu feeñee doomam, suko defee kenn du des ku njëkka sujju ci Yàlla ci biir boppam - ci xol bu dëggu - fileek Yàlla nangu ko mu sujju. Te amul kenn ku njëkka sujjud ndax réy-réy ak riya` fileek Yàlla def ginaawam benn yoon, saa yu bëggee sujjud dafay daanu ci ginaawam. Ñu siggil seen bopp, Yàlla soppi jëmm ju ñuy gis ci yoon wu njëkk, Yàlla ne leen: v "Man maay seen Rabb." Ñu ni ko; "Yaay sunu Rabb." Ci noonu lañu tàllal pont ci kaw Jahannam, ñu ñaan ci jamono jooju, ñuy muñ; "Yalla, muccal, muccal." Kenn laaj; 'Yaw Yonent Yàlla, Luy pont boobu?” mu tontu ko; « Béréb bu rittax bu man a rettax, am na ay raxasu weñ, ay kéeyu weñ ak ay dék yu ñu defaree garabi dék. Kon gëm yi dina ñu romb ni bët buy xëcc, ni bëréet, ni ngelaw, ni picc, ni fas yuy daw, ak baayima yuy war. Kon amna jullit yu mucc, ñenn ñi dinañu leen xar, ñenn ñi dinañu leen sànni ci safara. Kon su gëm-gëm yi génnee ci safara, kon ci ki sama ruuh nekk ci loxoom, kenn ci yéen du baña xàddi ci ñaan Yàlla mu sàkku al-right ci bis àtte ba ci ay rakkam ak ay rakkam yu jigéen yi nekk ci safara, ñuy yuuxu; O sunu Rabb, dañuy fas ak nun saa yu nekk, di ñaan ak nun, di hajj ak nun.” Ñu ne leen; "Génneel nit ñi nga xamante ak ñoom." Kon seeni jëmm dañu ñuul ndax dañu leen lakk ci safara safara, ba noppi ñu génne nit ñu bari ñu safara lekkoon ba ci seeni diggu tànk ba ci seeni wóom. Ñu ni ko; «Yaw Aji Sax ji, amatunu desul ak kenn ku nga nu digal.» Yàlla daal di wax; "Dellu leen, kon képp ku ngeen gis ci xolam jëf yu baax yu tollu ci benn dinar, ngeen génne ko." Ñu génne xaalis bu bari noonu, ñu ni; "Yaw sunu Rabb, bàyyi wunu ci kenn ku nga nu digal." Yàlla daal di wax; "Dellu, kon képp ku fekk ci xolam lu baax lu tollu ci genn-wàllu dinar, nga génne ko." Moo tax ñu dugal ci xaalis bu bare. Ñu newaat; "Yaw sunu Rabb, bàyyi nu ci kenn ku nga nu digal." Yàlla daal di wax; "Dellu, kon képp ku nga gis ci xolam mu baax ni peppu mboq, nga dindi ko." Ñu daal di dugal xaalis bu bari. Ñu ni ko; "Yaw sunu Rabb, bàyyi nu ci lenn lu baax." Abu Sa'id al Khudri ne ko: "Sudee gëmoo hadith bii, jàngal aaya bii: -Dëgg la, Yàlla du tooñ kenn ba ci zarrah, te su amee njub lu tollu ci zarrah, ci dëgg Yàlla dina ko yokk, te dina ko jox mbégte bu rëy.- -Qs. Nisa: 40-. Yàlla daal di wax ne: “Malaaka yi ak Yonent yi ak gëm-gëm yi ñaan nañu, léegi ñi ñaanul ñooy Boroom Yërmande bi”. Yàlla daal di jàpp loxo ci biir safara, ci biir la Yàlla génne nit ñu deful dara lu baax, ñu nekkoon ñu melni këriñ gu ñuul. Yàlla sànni leen ci dex gi nekk ci kanamu asamaan si ñuy woowe dexu dundu. Dañuy génn ci dex gi ni jiwwu yuy màgg ci dex gi, ndax gis nga leen ñuy màgg di raam ci kaw xeer yi wala ci garab yi di topp leeralu jant bi. Suko defee - yiy màgg ni jiwwu - dañu am melo mboq ak wert, waaye yi nekk ci lëndëm dañuy weex'. Ñi ànd ak moom laaj leen, 'Daa melni dangay sàmm baayima yi ci barabu Bedouin yi?' Mu dellu ni: 'Ci noonu lañu génnee ni perle, ci seeni wóom ñu am ay baague yu waa asamaan mëna xàmmee. Te ñooy nit ñi Yàlla génne leen, yóbbu leen ci asamaan si, te kenn ci ñoom amul benn jëf ju baax wala yërmaande. Yàlla ne ko: “Duggal ci àjjana”. Li nga gis, mooy nga am'. Ñu tontu ko, "Yaw sunu Rabb, dëgg la nga jox nu lu nga musul jox jën ci képp ku dëkk ci kaw suuf'. Yàlla daal di ni: '-Li nu la defaral moo gën lii lépp'. Ñu niwaat, "Yaw Rabb, lan moo gën lii lépp!" Allah tontu ko: 'Sama bànneex, duma musa mer ci yaw'. Muslim niko, 'Maa ngi jàng hadith bii ci kanamu [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] ci wàllu ñaan. Mani ko: "Maa ngi lay jox hadith bii, nga dégg ci [Laits bin Sa'd] ci [Khalid bin Yazid] ci [Sa'id bin Abu Hilal] ci [Zaid bin Aslam] ci [Atha bin Yasar] ci [Abu Sa'id Al Khudri] ni: 'Yaw Rabb sunu Yonent bi? Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Sallam tontu ko niko: 'Ndax amna lu lay indil jafe-jafe soo xoolee jant bi ci bis bu leer?' nu tontu; 'Déedéet'. Ginaaw loolu ma wéyal xasida bi ba mu jeex. Hadiis bii dafa mel ni xadiis Hafsh bin Maisarah'. Mu yokk ci ginaaw kàddoom yi, 'amul benn jëf wala mbaax'. Ñu ne leen: 'Ndax li ngeen gis te noonu la amee ci moom'. Abu Sa'id niko, 'dafa ñëw ci man ni pond yi ñoo gëna ndaw kawar, ñoo gëna ñaw jaasi'. Ci hadith bu Laith bi amul benn redaction: 'ñu ne, 'Yaw sunu Rabb, jox nga nu lu kenn joxul ci àdduna'. Ak frase bi ci topp. Isa bin Hamad nangu. Neena ñu [Abu Bakar bin Abu Syaibah] neena ñu [Ja'far bin Aun] neena ñu [Hsyyam bin Sa'd] neena ñu [Zaid bin Aslam] benn la ak ñaareelu isnad bi melni hadith bu Hafsh bin Maisarah, ba ci ay tegtal yu mujj, ak ay tegtal yu mujj.
Imam Muslim : 270
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ
Mu ne: Malik bin Anas ci Amru bin Yahya bin Umarah, mu ne, sama pàppa, ci Abu Sa'id al-Khudri, ne: àjjana, mu boole képp ku ko soob ci yërmaandeem, di yóbbu waa sawara ci safara. Yàlla ne leen: “Xool leen, képp ku ngeen fekk ci ñoom mu am benn jiwwu ngëm ci xolam, nga dindi ko”. Ginaaw loolu ñu dàq leen ci safara, ñu lakk. Lakk nañu leen, ba noppi sànni leen ci dexu dundu, maanaam dundu. Ginaaw loolu ñuy màgg ni jiwwu buy màgg ci wetu mousse bi. Ndax gisoo nimu génnee mboq bu dëng'. Abu Bakr bin Abu Syaibah wax nu Affan wax nu Wuhaib. - ci beneen riwaa dafa wax- Te wax nu [Hajjaj bin Ash-Syair] wax nu [Amr bin 'Aun] wax nu [Khalid] ñoom ñaar ñu ngi nettali ci [Amru bin Yahya] ak isnad bii, ñoom ñaar ñu ne, 'Ci noonu lañu leen sànnee ci dex gi tuddu Life.' Te kenn ci ñoom nanguwul. Ak ci hadiisu Khalid, 'Ni jiwwu di màggee ci wetu mousse'. Ak ci hadith Wuhaib, 'Ni jiwwu di màggee ci biir foam mbënd'.
Imam Muslim : 271
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
Neena ñu ma [Nashr bin Ali al-Jahdlami] newoon na nu [Bisyr] - maanaam Ibn al-Mufadldlal- ci [Abu Maslamah] ci [Abu Nadlrah] ci [Abu Sa'id] mu ne: 'Yonent bi Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallah' ne: Du ci dee, du ci dundu. Waaye ñi safara di sonal ndax seeni bàkkaar wala seeni njuumte, Yàlla dana leen di ray ba bu ñu leen lakkee, bu ko defee ñaan dina nangu, bu ko defee ñu jël leen mbooloo mu mbooloo, bu ko defee ñu tasaare leen ci dexu àjjana, bu ko defee ñu wax leen: “Yéen waa àjjana”. Sànni leen ndox. Ba noppi ñu màgg ni pepp mi di màggee, daal di melni foupu mbënd mi. Kenn ci nit ñi dafa wax ni, 'Daa melni Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam mingi woon ci desert bu Sahara'. Muhammad bin al-Mutsanna ak Ibn Basyyar ñoom ñaar ñépp dañu wax, ñu wax ko ci nun. hadith yu melni kàddu yii, 'Ci foam mbënd mi'. Te waxul dara ci yoon wi ginaaw ga.
Imam Muslim : 272
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً
Uthmaan bin Abu Syaibah ak Ishaq bin Ibrahim al-Hanzhali ñoom ñaar ñépp ñu ngi ko nettali ci Jarir, Usmaan wax nu Jarir ci Mansur ci Ibrahim ci Abidah ci Abdullah bin Rasullaahal. mu ne: “Dëgg la xamnaa waa jahannama, ki mujjee génn ci asamaan si, mooy nit ku génn ci jahannama di raam, Yàlla ne ko: “Demal, dugg ci asamaan si.” Mu ñëw ci moom, mu xalaat ni asamaan si fees na. Ba noppi mu dellusi ne sama Boroom, fekk naa ko mu fees. Moo tax Yàlla ne ko duggal Aljanna. Mu ñëw ci moom, mu xalaat ni dafa lekk. Ba noppi mu dellusi ne sama Boroom, fekk naa ko mu fees. Yàlla niko demal, nga dugg ci asamaan si, ndax dinga am fukki yoon yu melni àdduna, -wala nga am fukki yoon yu melni àdduna-'. Muni ma danga may ñaawal wala yaay buur bi? Nettalikat bi dafa wax ni, "Dëgg la gis naa Yonent bi (SHW) di reetaan ba bëñam yi di feeñ". Nettalikat bi dafa wéy di wax: 'Neena ñu mooy ki gëna suufe ci ñi dëkk ci asamaan si'.
Imam Muslim : 273
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ
Abu Kuraib ak lafzhnya Abu Kuraib ñoom ñaar ñépp wax nañu, wax nu Abu Muawiyah ci Ibraahim ci Abidah ci Abdullah mu ne: ñi dëkk ci safara, ñoom ñooy mujjee ci génn. jahannama, maanaam nit ku ci génn di raam. Ba noppi ñu ni ko, 'Demal, nga dugg ci asamaan si'. Mu dellu newaat, ‘Gannaaw bi mu dem, ba noppi mu dugg ci asamaan si, ba mu fekk ay nit jël palaasam. Ba noppi ñu laaj ko, 'Ndax fàtte nga jamono ji nga nekkoon? Mu tontu, 'Waaw'. Ñu ne ko: “Gent! ’ Mu gént. Ba noppi ñu ni ko, 'Am nga li nga bëggoon, nga am fukki yoon àdduna bi'. Muni ma, 'Ci noonu la wax, 'Ndax yaa ngi may ñaawal, doonte yaay Buur?' Nettalib bi dafa wax ni: "Dëgg la gis naa Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam di muuñ ba bëñam yi di feeñ".
Imam Muslim : 274
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ
Daf nu wax [Abu Bakr bin Abu Syaibah] daf nu wax ['Affan bin Muslim] daf nu wax [Hammad bin Salamah] daf nu wax [Tsabit] ci [Anas] ci [Ibn Mas'ud] ni: sujjud, yenn saa yi safara safara diko mar. Bamu weesee mu wëlbatiku ca sawara wa ne sand Yàlla mi ma musal ci yaw. Yalla mayna lumu musul jox ñi jëkk ak ñi mujj’. Ñu daal di koy yëkkati garab, mu ni, 'Yaw sama Rabb, indil ma garab gii, ma mëna tëdd ci lëndëmam, naan ndoxam.' Yàlla niko: Yaw doomu Aadama, amaana su ma la ko joxee, amaana dinga ma laaj leneen. Mu tontu, 'Déedet sama Boroom.' Ba noppi mu dig Yàlla ni duko ñaan lu dul loolu. Ci jamano jooju, Rabb bi daal di koy baale ndax gis na lumu mënul muñ. Ba noppi ñu indil ko garab gi, mu daal di rëcci ci lëndëm, naan ci ndoxam. Gannaaw loolu, beneen garab sax ba gën bu jëkk bi. Muni, 'Yaw sama Boroom, jegeel ma garab gii, ma naan ci ndoxam, ma mëna rëcci ci lëndëmam, duma la laaj lu wuute'. Yàlla niko, 'Yaw doomu Aadama, ndax digoo ma doo ñaan leneen?' Yàlla newaat ko amaana su ma la ko jegelee dinga laaj leneen. Ba noppi mu ni du ñaan Yàlla leneen lu dul loolu. Ci jamano jooju, Boroomam jox na ko ab njégglu, ndax gis na lu mu manul a moytu. Yàlla daal di jegeel ko garab gi ngir mu mëna rëcci ci lëndam, naan ci ndoxam. Ba noppi ñu defaral ko beneen garab ci wetu buntu asamaan si. Garab gi moo leen gëna rafet ñoom ñaar. Mu daldi ne yaw sama Boroom jegeel ma garab gii ma mus ci lëndëm ma naan ci ndoxam, duma la laaj leneen. Yàlla niko, 'Yaw doomu Aadama, ndax digoo ma ni dooma ñaan leneen?' Mu tontu ne: “Waaw dëgg la, sama Boroom”. Bii yoon dootu ma laaj leneen." Ci jamano jooju, sa Rabb daal di koy baale ndax gis na ci moom lumu mënul baña def. Ci noonu la Yàlla jegee ko. Bi Yàlla jegee ko ci moom, mu dégg baat nit ñi ci asamaan si. Ci noonu la wax: "O sama Rabb, mën nga ko wax ci Adam, Yalla mën nga ko nangu." Ndax dinga nangu sudee ma jox la àdduna bi ak lu mel noonu ci moom? Mas'ud niko: 'Noonu la Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam reetaanee'. Samay xarit, 'Lu leen di reetaanloo, yaw Yonent Yàlla bi?' waaye mën naa def luma neex.
Imam Muslim : 275
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ
Daf nu wax [Abu Bakr bin Abu Syaibah] daf nu wax [Yahya bin Abu Bukair] daf nu wax [Zuhair bin Muhammad] ci [Suhail bin Abu Salih] ci [an-Nu'man bin Abu'Ayyasi] ci [Abu Sa'id al-Khudri] newoon na: ''Dëgg-dëgg, ñi gën a suufe daraja ci waa Àjjana ñooy ñi seen kanam jublu ci sawara. mu jubal ci asamaan si, te Yàlla teg ko ci nekkinu garab gu am lëndëm. Ci noonu nit ki ne yaw sama Boroom jegeel ma garab gi ma nekk ci lëndam. Ba noppi mu tudd xasida bii di jëm ci duggam ci asamaan si ak ay bëgg-bëggam, ba ci mujj mu wax ne: “Bu demee ba amatul ay bëgg-bëgg, Yàlla ne ko lii mooy yaw ak fukki yoon yii”. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam dafa wéy di wax: 'Ci noonu ku góor ki dugg ci këram -ci asamaan si-, ginaaw ga ñaari jabaram yi bokk ci ñaari malaaka yi dugg ngir daje ak moom. Ñoom ñaar ñépp ñu ne, 'Yalla gërëm Yàlla, moo la jox dundu ngir nun, ba noppi jox nu dundu ngir yaw'. Yonent bi nee na: “kooba nee na kenn jotagul ab xéewal bu mel ni xéewal gi ma Yàlla jox".
Imam Muslim : 276
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ
Neena ñu Sufyan bin Uyainah ci Mutharrif ak Ibnu Abjar ci Ash Sya'bi ne leen; Dégg naa ko ci [Al Mughirah bin Syu'bah] Yàlla, ci benn nettali. - ci beneen anam lañu wax- Te wax nu [Ibn Abu Umar] wax nu [Sufyan] wax nu [Mutharrif bin Tharif] ak [Abdul Malik bin Sa'id] ñoom ñaar ñépp dégg nañu [Ash Sya'bi] rapoor bu jóge ci [Al Mughirah bin Syu'bah] mu ne: 'Dégg naa ko ci bis bi mou ne ko laahi wallaahi; Mu wax ma [Bisyr bin Al Hakam] ak ay lafadz, wax nu [Sufyan bin Uyainah] wax nu [Mutharrif] ak [Ibnu Abjar] ñoom ñaar dégg nañu [Ash Sya'bi] naan; Dégg naa [Al Mughirah bin Syu'aib] di waare hadith bii ci kaw mimbar bi - Sufyan dafa wax; Yaakaar naa ni kenn ci ñaar ñi muy Ibnu Abjar moo ko jottali Yonent bi -mu ne Musaa daa laaj Boroomam ne lan mooy jikko waa Aljanna ñi gën a suufe ci daraja? ' Yàlla tontu ko ne: «Kooku mooy ki di ñëw ginnaaw ba waa àjjana duggee àjjana, kon dees na wax nit kii duggal aljanna! ' Nit ki tontu ko, 'Yaw sama Rabb, naka laa mëna duggee, fekk ñoom jël nañu seen palaas ba noppi jël seen wàll? ’ Ñu laaj ko ne ko: ‘Ndax bëgg nga bokk ci nguur gi, ni buur ci biir buur yi ci àdduna? ' Nit ki tontu ko, ' Bëgg naa, yaw sama Boroom'. Rabb niko, 'Lii sa wàll la, yokk ko, yokk ko, yokk ko, -yokk ko-'. Juroom bi yoon, nit kooku ne nangu naa ko, yaw sama Boroom. Rabb niko, 'Lii sa wàll nga yokk ko fukki yoon. Te lépp loo bëgg danga koy am, te say bët dina ñu ko bëgg'. Nit ki niko nangu naa ko, yaw sama Boroom. Musa niko, '- Ana ki nekk ci rang bu gëna kawe bi? ' Rabb tontu ko, 'ñii, samay tànneef, amna seen ndam ci samay loxo, te maa ngi tëj - ndam - musu ko gis ak bët, musu ko dégg ak nopp, musu ko laal ci xol'. Naatkat bi dafa wax ni: “Firnde gi mingi ci kàddug Yàlla: “Kenn xamul barke yu bari yi leen di xaar, yu rafet ñu koy gis ñuy neexal leen-” -Qs. As- sajdah: 17-'. Dañu nu wax ni [Abu Kuraib] daf nu wax [Ubaidullah bin Al Ashja'i] ci [Abdul Malik bin Abjar], mu ne, dégg naa [Ash Sya'bi] mu wax, ma dégg [Al Mughirah bin Syu'bah] mu wax ci kaw mimbar bi, 'Dëgg la, Musaa ci Yàlla waxoon na. lu gëna ndaw ci barkeb Yàlla... Te waxna itam benn hadith bu mel nii'.
Imam Muslim : 277
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Mu wax nu [Muhamed bin Abdullah bin Numair] wax nu [sama pàppa] wax nu [al-A'masy] ci [al-Ma'rur bin Suwaid] ci [Abu Dharr] mu ne: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam neena: 'Dëgg la, xamnaa ni moom lañu dëkk ci ñooy ñi mujjee génn ci, maanaam nit ku ñuy indi ci bis biy ñëw ci ëlëg. Rabb-, ñu ni ko, 'Won ko ay bàkkaaram yu ndaw, nga fomp ay bàkkaaram yu mag.' Bu ko defee ay bàkkaaram yu ndaw feeñ. Ñu ne ko: “Def nga lii, lii, def lii.” Benn bis def nga ko, noonu, noonu'. Mu tontu ne: Waaw. Mënul ko weddi, mu ñaan Yàlla yërmande ko ngir bàkkaaram yu réy yi feeñ ci kawam. Ñu ne ko: 'Dëgg la gis nga barab bu bon di nekk lu baax.' Muni, "Yaw sama Rabb, def naa lu ma gisul ci téere saraxe yi fii." Nettalib bi ne ko: "Dëgg la, gis naa Yonent bi di ree ba bëñam yu mag yi feeñ." Mu ne nu Ibnu Numair ne nu Abu Muawiyah ak Waki' - ci beneen riwaa ñu wax ko - te ne nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ne nu [Waki']. - ci beneen riwaa dafa wax- Te wax nañu [Abu Kuraib] wax nu [Abu Muawiyah] ñoom ñaar ñu ngi ko nettali ci [Al-A'masy] ak isnad bii.
Imam Muslim : 278
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا
Daf ma wax [Ubaydulah bin Sa'id] ak [Ishaq bin Manshur] ñoom ñaar ñépp ñu ngi ko nettali ci [Rauh] [Ubaidullah] neena, wax nañu ma [Rauh bin Ubadah al-Qaisi] wax nu [Ibn Juraij] mu ne, wax ma [Abu az-Zubair] ci lu jëm ci bisurrd ni moom ci àdduna ba. Moo tax mu tontu ne, 'Dina nu dekki ci bis pénc bu mel nii ak nii. Xoolal! Lu nekk ci kaw nit ñi? Ginnaaw loolu ñu woo nit ñi ñu dajaloo ak seeni xërëm ak yëf yi ñu daan jaamu bu njëkk, ñu toppalante. Ginaaw loolu sunu Rabb ñëw ci nun ni, 'Kan ngeen di xaar? ' Ñu tontu, ' Danuy xaar sunu Rabb'. Allah neena, "Man maay sa Rabb". Ñu tontu ko, ba nu njëkka gis la. Dañu melni Rabb dafay reetaan. Jabiir wéy di wax ne, Yàlla jàpp leen, ñu topp ko. Ku nekk ci ñoom, muy naaféq wala gëm, dina ñu ko jox leer. Ba noppi ñu topp leer gi jaar ci pontu jahannama. Am na ci kaw weñ ak ay dég yuy jàpp ku Yàlla soob. Ci noonu la leeru naaféq yi fay, fekk ñi gëm mucc nañu. Noo ngi sargal mbooloo mu jëkk mi seen kanam yi melax ni weer wu fees, juróom-ñaar-fukki junniy nit ñu kenn dul lim. Ginnaaw loolu, nit ñi ci topp dañu mel ni leeru biddiiw yi ci asamaan si, ak ñoom seen. Suko defee ñu nangu ñaan. Dañuy ñaan itam ñu ñaanal leen, ngir ñu mëna génn ci jahannama, maanaam ñiy wax ni, 'Laa Ilaaha Illaahau - Amul yàlla - bu yelloo jaamu - ludul Yàlla -', te bu njëkk ci xolam amoon na mbaax gu diis ni peppu blé. Dina ñu leen teg ci ëttu Asamaan, ginaaw ga boroom xam-xam yi ci Asamaan dina ñu leen diw ndox, seen yaram màgg ni màggug gàñcax ginaaw mbënd, suko defee lakk bi jeex. Ba noppi mu -ki mujjee ñaan-, ñu jox ko àdduna bi ak fukki yoon limu ëpp'.
Imam Muslim : 279
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
Mu wax nu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wax nu [Sufyan bin Uyainah] ci [Amru] mu dégg [Jabir] nettali limu dégg ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ak ay noppam, mu ne: 'Dëgg la, Yàlla génne na ñu bari ci ñoom.
Imam Muslim : 280
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ
Abu ar-Rabi nettali nañu nu [Hammad bin Zaid] mu ne: «Ma ne Amru bin Dinar: Ndax dégg nga [Jabir bin Abdullah] nettali hadith bu jóge ci Yonent bi: «Dëgg la, Yàlla dafa génne ay nit ñu bari? Amru tontu, Waaw.