Imam Muslim : 261
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] [Waki'] irraa [Yazid bin Ibrahim] irraa [Qatadah] irraa [Abdullah bin Shaqiq] irraa [Abu Dharr] irraa [Abu Dharr] irraa akkana jedhe, 'Ani Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam gaafadhe, 'Rabbii kee argitee? ' Innis deebisee, 'Ifa qofa, akkamittan isa arguu danda'a.
Imam Muslim : 262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا
Nutti himeera [Muhammad bin Basysiyar] nutti himeera [Mu'adz bin Hisyam] nutti himeera [abbaa koo]. -Oodiyaa biraa keessattis ibsameera- Erga nutti himee booda [Hajjaj bin ash-Sya’ir] nutti himee jira [Affan bin Muslim] nutti himee jira [Hammam] lamaan [Qatadah] irraa [Abdullah bin Syaqiq] irraa akkana jedhe, ‘[Abu Dzar]iin akkana jedhe, ‘Osoo Ergamaa Rabbii arge, dhugumatti akkas isa gaafadha’ jedhe. Abu Dharr waa’ee maalii gaafachuuf deemta? ' jedheen deebiseef, 'Rabb kee argitee? ' Abu Dzar akkana jedhe, 'Ani akkas gaafadheera, deebisee: 'Ifa qofa arge''.
Imam Muslim : 263
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Abu Kuraib] lamaan isaanii jedhan, nutti himeera [Abu Muawiyah] nutti himeera [al-A'masy] irraa [Amru bin Murrah] irraa [Abu Ubaidah] irraa [Abu Musa] irraa akkana jedhe, 'Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuun waan shan nuuf ibsaa dhaabbate: 'Indeed Rabbiin gonkumaa hin rafu, rafuus hin qabu. Miizaana sadaqaa gadi buusee ol kaasuuf humna qaba. Ergasii hojiin halkanii hundi gara Isaatti ni fidama - jechuun ni gabaafamu - hojiin halkan duraa hundi - ni jalqaba - hojii guyyaa, akkasumas hojiin guyyaa sana dura gara isaatti ni fidama - ni jalqaba - hojii halkan. Hijaabni ishee Ifaadha. -Akka seenaa Abuu Bakriitti 'Ibidda'. Yoo inni mul'ise, dhugumatti ulfina Fuula Isaa uumamtoota Inni ilaalu ni guba'. Akkasumas Abu Bakr al-A'masy irraa odeessa keessatti, 'Nutti hime' hin jenne. Nutti himeera [Ishaaq bin Ibraahim] sanada kanaan [al-A'masy] irraa [Jarir] nuuf himeera. Innis ‘Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam waa’ee waan afur nuuf ibsuuf fedhii qaba’ jedhe. Ergasii akka hadiisa Abuu Muawiyaatti ibse, hin kaasne, 'uumamtoota'. Innis 'Hijbaan Ifaadha'' jedhe.
Imam Muslim : 264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ
Nutti himee jira [Muhammad bin al-Mutsanna] fi [Ibn Basysiyar] lamaan isaanii iyyuu jedhan, nutti himeera [Muhammad bin Ja'far] jedhe, [Syu'bah] irraa [Amru bin Murrah] irraa [Abu Ubaidah] irraa [Abu Musa] irraa [Abu Musa] irraa akkana jedhe, 'Ergamaan Rabbii nu gidduu dhaabatee -lallabaa- waan afur yaadachiisuuf- dhugumatti Rabbiin hin rafu, rafuunis Isaaf hin malu. Miizaana mizan ol kaasa gadi buusa, hojiin namaa guyyaa halkan gara Isaatti ol kaafama, halkan immoo hojiin namaa guyyaa gara isaatti ol kaafama'.
Imam Muslim : 265
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
[Nashr bin Ali al-Jahdlami] fi [Abu Ghassan al-Masma’i] fi [Ishaq bin Ibrahim] hundi isaanii [Abdul Aziz bin Abd ash-Shamad] irraa akka ta’anii fi lafazh kan Ghassan akka ta’e nutti himameera. Akkana jedhe, nutti himee ture Abu Abd ash-Shamad [Abu Imran al-Jauni] irraa [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] irraa [Abbaa isaa] irraa Nabi sallhu aleihi wasallam irraa nuuf himee ture, akkana jedhe: ‘Samiiwwan lama meetii irraa hojjetamanii fi qodaa isaanii fi qabiyyee isaanii hunda, Samii lama warqee irraa hojjetame isaan waliin meeshaalee fi qabiyyee isaanii hunda. Ogeeyyiin Samii Rabbi isaanii akka hin ilaalle danqaan golgaa Ulfina Fuula Isaa Samii irratti Adn' qofa.
Imam Muslim : 266
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }
Nutti himee jira [Ubaidullah bin Maisarah] jedhe, nutti himeera [Abdurrahman bin Mahdi] nutti himee jira [Hammad bin Salamah] [Tsabit al-Bunani] irraa [Abdurrahman bin Abu Laila] irraa [Shuhaib] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa akkana jedhe: ‘Yeroo namoonni jannataa jannata seenan, sana booda Rabbiin ni jedha: ‘Waan ani isinitti dabaluu qabu barbaadduu? ' Isaanis, 'Fuula keenya hin adii? Samiitti nu galtee si'ool irraa nu hin oolchine? ' Innis ni jedhe: 'Ergasii Rabbiin golgaa daangeessaa bane, sana booda wanti kennaa Rabbi isaanii arguu danda'uu caalaa jaallatamaa ta'e isaaniif hin kennamne.' Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] [Yazid bin Harun] [Hammad bin Salamah] irraa sanada kanaan nutti himee jira, itti dabaluunis, ‘Ergasii jecha Rabbii dubbise: ‘-Warra gaarii hojjataniif mindaan hundarra gaariin jira -samiin- dabalataanis-’ -Qs.Yunus: 26- .
Imam Muslim : 267
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ
[Zuhair bin Harb] nutti hime [Ya’qub bin Ibrahim] [Abbaa koo] [Ibn Shihab] irraa [Ata’ bin Yazid al-Laytsi] irraa akka [Abu Hurayrah] itti gabaase namoonni ‘yaa Ergamaa Rabbii! Guyyaa Qiyaamaa Gooftaa keenya arguu ni dandeenyaa?' Sana booda: ‘Halkan guutuu duumessa malee ji’a ilaaluun miidhaa sirra ga’aa?’ jedhee gaafate. Isaanis 'Lakki yaa Ergamaa Rabbii' jedhaniin. Ammas akkana jedhee gaafate: ‘Guyyaa duumessa jala utuu hin jiraatin ifa taʼetti aduu ilaaluun miidhaa sirra gaʼaa?’ jedhee gaafate. Isaanis 'Lakki yaa Ergamaa Rabbii' jedhaniin. Achiis akkana jedhe: ‘Dhugumatti, isinis akkasitti Isa arguu ni dandeessu. Rabbiin guyyaa qiyaamaa namoota walitti qabee ni jedha; 'Namni waa gabbare waan sana haa hordofu, namni aduu gabbaru, aduu haa hordofu, kan ji'a gabbaru, ji'a haa duukaa bu'ee namni taghut gabbaru, taghut haa hordofu, ummaan tun hafti ammas munaafiqoonni keessa jiran. Ergasii Rabbiin Tabarakaa wa Ta’aalaa bifa isaan hin beekneen isaan qunname, sana booda akkana jedhe; 'Ani Rabb keeti'. Isaan garuu deebisaniif; 'Ani Rabbiin sirraa maganfadha, kun hanga Rabbuun keenya qabatamaan nu qunnamutti bakki keenya, Rabbi keenya yoo nu qunname, sana booda isa ni beekna'. Sana booda Rabbiin Ta'alaan bifa isaan beekaniin isaan qunname, Rabbiin akkana jedhe; 'Ani Rabb keeti'. Isaanis deebisaniif; 'Eeyyee ati Rabbi keenya'. Kanaaf isaan isa duukaa buʼan. Akkasumas shirath - riqichi - Jahannam gama lamaan diriiree ture, aniifi ummaan koo jalqaba kan qaxxaamuran yoo ta'u, ergamoota irraa kan hafe namni adda bahee dubbatu hin jiru, yeroo sanatti kadhannaan ergamootaa 'Yaa Rabbi, oolchi, oolchi' jedhama. Jahannam keessattis hookkoowwan sibiilaa akka qoree muka Sa'daan jiru. Muka Sa'daan beektuu? Hiriyoonnis deebisaniif; 'Eeyyee yaa Ergamaa Rabbii'. Innis ni jedhe: ‘Dhugumatti hookkoowwan kun akka muka sa’daan ti, garuu guddina isaa Rabbiin malee namni beeku hin jiru. Nama kamiyyuu akka hojii isaaniitti ni qabata, isaan keessaa warri amantoota ta’anii fi sababa hojii isaaniitiin fayyan ni jiru, isaan keessaas kanneen daangaa hojii isaanii irra darbanii kan of oolchu ni jiru, akkasitti yeroo Rabbiin hiree gabroota Isaa murteessee xumuree fi jiraattota jahannam keessaa rahmata isaatiin jahannam keessaa buqqisuu barbaadu, sana booda Malaaykonni jiraattota bara jahannam namni waa tokkoon Rabbiin shariika hin goone, jechuunis warra Rabbiin Ta’alaan rahmata godhuuf fedhe, warra ja’an irraa; 'Rabbiin malee waaqni malu hin jiru'. Malaaykonni warra jahannam keessa jiran mallattoo sujuudaa irraa ni beeku, sababni isaas jahannam mallattoo sujuudaa malee ijoollee Addaam waan nyaattuuf. Rabbiin jahannam mallattoo sujuudaa akka hin nyaanne dhorke, akka isaan qaama gubate qabatanii jahannam keessaa bahan, sana booda nahrul hayyah - bishaan jireenyaa -, hanga akka midhaan laga keessatti biqilutti bishaan obaafamu. Rabbiin gabroota Isaa jidduutti dhimma murteessee erga xumuree booda, isaan keessaa tokko fuula isaa gara jahannamatti garagalche tokko hafee booda, jiraataa samii isa dhumaa samii seene ta’ee, kadhate; 'Yaa Gooftaa fuula koo si'ool irraa garagalchi, urgaan ishee na jeeqeera, abiddi isaas na gube'. Ergasii waan barbaade Rabbiin gaafate, sana booda Rabbiin akkana jedhe; 'Gaaffii kee yoon guute waan biraa ni gaafatta?, ' jedhee deebiseef; 'Lakki ulfina keetiin kan biraa hin gaafadhu'. Rabbuun isaas akka fedhetti waadaa fi dhaadannoo fudhate, sana booda fuula isaa si’ool irraa garagalche. Samiitti garagalee bareedina ishee yommuu argu, yeroo muraasaaf callisee kadhate; 'Yaa Rabbi balbala samiitti na kaa'i'. Rabbiin ni gaafata; 'Waan ani kenneen alatti bara baraan Na hin kadhanneef waadaa kee fi irbuu kee hin dhiifnee?, yaa ilma Addaam, gantuu kee akkam si gammachiisa. Hojjetaan sun akkana jedhe; ' Hojjetaan sun akkana jedhe; 'Yaa Gooftaa koo...!' Ammas kadhataa ture, hanga Rabbiin akkana jedhee isa gaafatutti: ‘Ati waan biraa ni kadhattaa, yoo ani gaafii kee nuuf kenne? Innis deebisee; 'Lakki ulfina keetiif jedhee gaaffii biraatiin deebi'ee si hin gaafadhu'. Ergasii namni sun waadaa fi irbuu isaa dhiisee akka Rabbiin balbala samii irra kaa’etti. Hojjetaan sun balbala samii irra yommuu dhaabbatu, samiin itti banamee gammachuu jireenyaa fi gammachuu isa keessa jiru akka argu, sana booda yeroo muraasaaf callisee, kadhate; 'Yaa Gooftaa koo gara samiitti na galchi'. Rabbiin akkana jedha; 'Waan ani kenne malee waan biraa akka hin gaafanne waadaa gale hin dhiisnee?, yaa Ilma Addaam, akkam daftee gante.' Hojjetaan sun akkana jedhe; 'Yaa Rabb koo, garboota kee gadadoo keessaa tokko na hin godhin'. Akkasumas hanga Rabbiin Tabarakaa wa Ta’aalaa sababa isaatiin kolfutti Rabbiin kadhachuu hin dhiisne. Osoo Rabbiin gabricha tokkotti kolfee silaa Rabbiin ittiin jedha ture; 'Gara samiitti si seensi'. Yoo gabrichi itti seene Rabbiin akkana jedha; 'Yaada'. Kanaafuu gabrichi tokko Rabbii isaa gaafatee abjuu, hanga Rabbiin akkanaa fi akkas jedhee isa yaadachiisutti hanga abjuun gabrichaa olka’iinsa irra ga’utti, Rabbiin akkana jedha: ‘Sun siif, siif, siif immoo kan kana fakkaatan’. ['Ata` bin Yazid] akkana jedhe; [Abu Sa’id Al Khudri] fi Abuu Huraayiraan hadiisa isaa xiqqoollee hin dide, hanga Abuu Hureeraan hadiisa Rabbiin gabricha tokkotti: ‘Siif immoo kan kana fakkaatan’ jedhe yoo dabarsee, Abuu Sa’id akkana jedhe: ‘Akkasumas yeroo kudhan yaa Abuu Huraayiraa’ jedhe. Abuu Hureeyraan akkana jedhe: ‘Jechoota akkasii, jechuunis: ‘Siif kan kana fakkaatan’ malee hin haffazne, Abuu Sa’id akkana jedhe: ‘Hima sana Ergamaa Rabbii sallallaahu ‘alaihi wasallam irraa, jechuunis jecha isaa: ‘Akkasumas yeroo kudhan yaa Abuu Hureeraa’ irraa akkan haffaze ragaa ba’a. Abuu Huraayiraan akkana jedhe: ‘Gabrichi sun immoo namoota jannataa keessaa isa dhumaa Jannata seenedha’. Nutti himee jira [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] nutti himeera [Abu Al Yaman] [Syu’aib] [Az Zuhri] irraa nutti himee jira jedhe; [Sa’id bin Al Musayyaab] fi [‘Atha` bin Yazid Al Laitsi] akka [Abu Hurairah] lamaan isaanii iyyuu beeksise, akka sahaabaa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam gaafatan nuuf beeksiseera; 'Yaa Ergamaa Rabbii Guyyaa Qiyaamaa Rabbi keenya ni arginaa?'. Ergasii odeessaan akka hadiisa Ibrahim bin Sa'd keessatti hadiisa itti fufa.
Imam Muslim : 268
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ
Akkasumas erga nutti himee booda [Muhammad bin Rafi’] nutti himee ture [Abdurrazzaq] [Ma’mar] [Hammam bin Munabbih] irraa nutti himee ture inni akkana jedhe, ‘Kun waan [Abu Hurairah] Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa nutti himedha,’ sana booda hadiisa kana keessaa hedduu kaase. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Dhugumatti, sadarkaan gadi aanaan isin keessaa tokko samii irratti sadarkaa -Rabbiin- ‘Abjuu’ jedhee ittiin jedhe, sana booda abjuudhaan. Ergasii Rabbiin akkana jedhee isa gaafate, ‘Abjuu argitaa turtee? ' Innis 'Eeyyee' jedhee deebiseef. Ergasii Rabbiin 'dhugumatti waan abjootte, fi waan kana fakkaatu argatte'' jedheen.
Imam Muslim : 269
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Akkasumas [Suwaid bin Sa’id] natti hime, akkana jedhe, [Hafs bin Maisarah] [Zaid bin Aslam] irraa [‘Ata’ bin Yasar] irraa [Abu Sa’id Al Khudri] irraa akka natti hime, gareen namootaa bara Ergamaa Rabbii s.a.w, ‘Yaa Ergamaa Rabbii! Guyyaa Qiyaamaa Gooftaa keenya ni arginaa?' Innis, 'Guyyaa qulqulluu duumessa hin qabnetti aduu arguuf ni dhiitaa?' Isaanis, ‘Lakki yaa Ergamaa Rabbii’ jedhanii deebisaniif. Sana booda, 'Halkan ji'a guutuu duumessa hin qabne ji'a arguuf jirtaa?' Isaanis 'lakki' jedhanii deebisaniif. Ergasii akkana jedhe: ‘Ati Gooftaa kee arguuf hin raafattu, garuu akkuma lamaan keessaa tokko arguuf hin raafattu. Guyyaa Qiyaamaa namni waamu tokko ‘Ummanni hundi waan duraan gabbaraa ture haa hordofu’ jedhee iyye, hamma namni Rabbiin ala bifa sanyiiwwanii fi siidaadhaan hin gabbare malee jahannam keessatti kufutti, hamma warra Rabbiin gabbaran malee namni hin hafnetti; namoota gaariis ta’e hamaa, akkasumas Namoota Kitaabni hafan, sana booda Yihudoonni waamamaniiru, ‘Maal sagadaa turte? ' Isaanis, 'Nuti Uzair ilma Rabbii gabbara turre' jedhanii deebisan. Ergasii ‘Isin sobde, Rabbiin haadha manaa fi ijoollee hin tolchine’ jedhame. Ergasii maal barbaadda? ' Isaanis, 'Nuti dheebonneerra yaa Gooftaa keenya, kanaaf waan dhugnu nuuf kenni' jedhanii deebisaniif. Sana booda waan dheebuu isaanii akka dhaamsan isaan taasiseef mallattoo itti godhame, sana booda gara si'oolitti geeffaman, akka waan miraajiitiin, kaan kaan rukutanii, achiis si'oolitti kufan'. Achiis Kiristiyaanonni waamamaniiru, ‘Maal waaqeffatta turte? ' jedhanii deebisaniif, 'Duraan Masiihicha ilma Rabbii gabbara turre' jedhanii deebisan. Sana booda ‘Isin sobdan’ ni jedhama. Rabbiin haadha manaa fi ijoollee hin fudhatu’ jedheen. Maal barbaaddan ni jedhama? Yaa Gooftaa keenya dheebonneerra! Dhugaa nuuf kenni’ jedheen. Innis, 'Ergasii 'hin dhugduu?' Akkasumas akka waan miraajii ta’etti Jahannam keessatti walitti qabamu, gariin kaan rukutanii, achiis itti kufanii, hamma warra Rabbiin gabbaran malee, qajeelota fi hiyyeeyyii keessaa hin hafnetti. Ergasii Rabbiin bifa salphaa isaan arganiin gara isaaniitti ni dhufa. Rabbiin ni jedha, utuu sabni hundi waan gabbaru hordofu maal eeggatta?’ Yaa Gooftaa keenya! Namoota addunyaa kanaa yeroo wanti nu barbaachisu isaan irraa barbaannu irraa adda baane, garuu isaanii wajjin michummaa hin goone’ jedheera. Ergasii Rabbiin ani Gooftaa keeti’ jedha. Kanaafu, ‘ani Rabbiin sirraa maganfadha; Rabbiin homaa hin sharkeessinu’ jedheen. Yeroo lama ykn sadii akkas jedhanii, gariin isaanii garagaluutti dhihaatan, sana booda Rabbiin gaafate; "Mallattoon siifi Isa gidduu jiru, kan ati ittiin adda baasuu dandeessu jiraa?" jedhanii deebisaniif; "Eeyyee" sana booda re'een Isaa ni bu'e, akka namni duraan Rabbiif sujuuda godhe of keessaa -iklaasa- yoo Rabbiin sujuuda isaaf hayyame malee hin hafne. Akkasumas namni duraan sababa ego fi riyaa`n sujuuda godhe hin hafu yoo Rabbiin dugda isaa dachaa tokko godhe malee, yeroo sujuuduu barbaadu hunda dugda morma isaa irratti kufe. Ergasii mataa ol kaasanii Rabbiin bifa yeroo jalqabaaf arguu danda’anitti jijjiiramee ture, Rabbiin akkana jedhe: v "Ani Rabb keeti." Kanaaf jedhan; “Ati Rabbi keenya.” Sana booda riqichi Jahannam irratti diriiree, yeroo sanatti araarsummaan ni raawwatame, jedhanii gunguman; "Yaa Rabbi, oolchi, oolchi." Namni tokko gaafate; "Yaa Ergamaa Rabbii riqichi sun maali?" jedhee deebiseef; "Iddoo lilmoo liqimfamuu danda'u, sibiilli cirrachaa, hookkoo sibiilaa fi qoree sibiilaa muka qoree irraa hojjetametu jira. Sana booda mu'umintoonni akka jaamsa ijaa, akka balaqqeessaa, akka qilleensaa, akka simbirroo, akka farda fiigaa, fi bineensa yaabbatu keessa ni darbu. Sana booda Muslimoonni fayyan, kaan gargar cicciramee harkifaman kaan immoo si'oolitti darbatamu. Kanaaf." akka mu’umintoonni jahannam irraa bilisa ta’an, Kanaafuu Nama lubbuun koo Harka Isaa jirtuun, isin keessaa namni tokko guyyaa qiyaamaa obboleeyyan isaa jahannam keessa jiraniif al-Haq kadhachuu irratti akkasitti hin cinne, akka iyyan; Kanaaf akkana jedhame; "Namoota beektu baasi." Egaa bifa isaanii gurraacha waan ta’eef ibidda si’ooliin waan bilcheefamaniif, sana booda namoota baay’ee si’ooliin nyaataman hanga walakkaa re’ee isaanii fi hanga jilba isaaniitti baasan. Ergasii akkas jedhan; "Yaa Gooftaa kana booda nama ati nu ajajte waliin hin hafnu." Ergasii Rabbiin akkana jedhe; "Deebi'i, sana booda nama onnee isaa keessatti hojii gaarii hanga diinaaraa ulfaatu argatte, sana booda isa baasi." Maallaqa guddaa akkasii baasan, sana booda akkas jedhan; "Yaa Rabbi keenya nama ati nu ajajte keessaa hin dhiifne." Ergasii Rabbiin akkana jedhe; "Deebi'i, sana booda nama garaa isaa keessatti gaarummaa walakkaa diinaaraa argatte, sana booda isa baasi." Kanaaf qarshii guddaa baasan. Ergasii ammas akkas jedhan; "Yaa Rabb keenya nama ati nu ajajte keessaa hin dhiifne." Ergasii Rabbiin akkana jedhe; "Deebi'i, egaa namni garaa isaa keessatti akka midhaan boqqolloo gaarii ta'e argatte baasi." Kanaaf ammas maallaqa baayyee guddaa baasan. Ergasii "yaa Gooftaa keenya, nuti tasumaa waan gaarii tokkollee keessa hin dhiifne" jedhan. Abuu Sa’id al Khudriin akkana jedhe, ‘yoo hadiisa kana hin amanne mee aayata kana dubbisaa: -Dhugumatti, Rabbiin hanga zaraattillee nama hin balleessu, safuun akka zaraatti yoo jiraate, dhugumatti Rabbiin baay’isuun mindaa guddaa Isarraa kenna.- -Qs. Niisaa tokko: 40-. Ergasii Rabbiin akkana jedhe: ‘Malaykonni, Nabiyoonni fi mu’mintoonni shafa’aniiru, amma warri hin sharafatin Rahmata godhaniidha’. Ergasii Rabbiin harka tokko gadi fageenya jahannam keessaa qabee, keessaa Rabbiin ummata homaa homaa hin hojjenne baase, isaanis duruu akka charcoal gurraacha bocaman. Ergasii Rabbiin laga samii fuuldura jiru kan laga jireenyaa jedhamutti isaan darbate. Sana booda akka sanyii yaa'a lagaa keessatti biqilutti laga keessaa ba'u, dhagaa ykn muka ari'aa -ifa aduu irratti guddachuu -irra'uu- hin argituu. Sana booda kanneen - kanneen akka sanyii guddatan - halluu keelloo fi magariisa yoo qabaatan, kanneen gaaddidduu keessa jiran ammoo adii ta'u'. Sana booda hiriyyoonni sun, ‘Akka waan naannoo Beduunii tiksituutti?’ jedhanii gaafatan. Itti fufees akkas jedheera: ‘Ergasii akka luqqisiitti kan baʼan siʼa taʼu, jilbeenfata isaanii irrattis girgiddaan namoonni samii adda baasuu dandaʼan jiru turan. Isaanis namoota Rabbiin bilisa baasee samii keessa galchee hojii gaarii fi gaarummaa tokko malee tasumaa. Ergasii Rabbiin akkana jedhe: Jannata isin galchaa. Waan argitu, akka qabaattu'. Isaanis deebisaniif, 'Yaa Rabb keenya dhuguma waan jiraattota lafaa kamiif iyyuu kennitee hin beekne nuuf kenniteetta'. Ergasii Rabbiin akkana jedhe: '-Dhugaa dubbachuuf- wanti nuti isiniif qopheessine kana hunda caala'. Ammas, 'Yaa Rabb, kana hunda caalaa maaltu caala!' Rabbiin akkana jedhee deebiseef: 'Gammachuu koo, yoomiyyuu sitti hin aaru'. Muslim akkana jedhe, ‘hadiisa kana bakka [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] jirutti shafa’aa ilaalchisee qara’e. Anis akkana jedheen: ‘Ani hadiisa kana sirraa dabarsa, akka ati [Laits bin Sa’d] irraa [Khalid bin Yazid] irraa [Sa’id bin Abu Hilal] irraa [Zaid bin Aslam] irraa [Atha bin Yasar] irraa [Abu Sa’id Al Khudri] irraa akka dhageesse, ‘yaa Ergamaa Rabbii Rabbi keenya ni arginaa?’ jedheen. Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Sallam deebisee gaafate: 'Guyyaa ifa ta'e aduu ilaaluun balaa si mudataa?' jennee deebisna; 'Lakki'. Sana booda hadiisa sana hanga xumuramutti itti fufe. Hadiisni kuni immoo akka hadiisa Hafsh bin Maisaaraati'. Jecha isaa boodas 'hojii fi gaarummaa tokkollee malee' jedhee itti dabale. Sana booda 'Isiniif waan argitanii fi isa biratti akkas turan' jedhamanii turan. Abu Sa'id 'riqichi rifeensa caalaa xiqqaa fi billaa caalaa qara akka ta'e natti dhufeera' jedhe. Hadiisa Laayith keessattis reedaakshiniin hin jiru: 'Yaa Rabb keenya waan addunyaa kanarraa nama kamiifuu hin kennamne nuuf kennite' jedhan. Hima sana boodas. Isaa bin Hammadis tole jedhe'. Nutti himamee jira [Abu Bakar bin Abu Syaibah] nutti himeera [Ja'far bin Aun] nutti himeera [Hisyam bin Sa'd] nutti himeera [Zaid bin Aslam] isnad lammaffaa akkuma hadiisa Hafsh bin Maisarah, hanga hima dhumaatti, daballii fi hir'isuunis ni jira'.
Imam Muslim : 270
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ
Akkasumas natti himee jira [Harun bin Sa’id al-Aili] nutti himee jira [Ibnu Wahb] jedhe, nutti himeera [Malik bin Anas] [Amru bin Yahya bin Umarah] irraa jedhe, natti himeera [abbaa koo] [Abu Sa’id al-Khudri] irraa akka Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Rabbiin namoota jannataa itti seensisa jannata, nama fedhe araara Isaatiin hammatee, namoota jahannam gara si’oolitti erga. Ergasii Rabbiin akkana jedhe: 'Isin ilaalaa, namni isaan keessaa argattan sanyii sanaafica iimaana qalbii isaa keessa qaba, sana booda baasi'. Ergasii haala gubataniin si’ool keessaa ari’aman. Gubamaniiru, achiis laga jireenyaa ykn jireenyaatti darbataniiru. Sana booda akkuma sanyii cinaacha foomii sanaa biqilee guddatu. Akkamitti keelloo qaxxaamuree akka ba'e hin arginee'. Akkasumas nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himeera ['Affan] nutti himeera [Wuhaib]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Hajjaj bin ash-Syair] nutti himeera [Amr bin 'Aun] nutti himeera [Khalid] lamaan isaanii [Amru bin Yahya] irraa isnad kanaan odeesse, lamaan isaanii iyyuu 'Ergasii laga laga jireenyaa jedhamutti darbataman' jedhan. Lamaan isaanii iyyuu duubatti hin jenne. Akkasumas hadiisa Khaalid keessatti, 'Akkuma sanyii foomii cinaa guddatu'. Akkasumas hadiisa Wuhaib keessatti, 'Akkuma sanyiiwwan foomii lolaa keessatti biqilan'.
Imam Muslim : 271
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
Akkasumas natti himameera [Nashr bin Ali al-Jahdlami] nutti himeera [Bisyr] -jechuunis Ibn al-Mufadldlal- [Abu Maslamah] irraa [Abu Nadlrah] irraa [Abu Sa’id] irraa akkana jedhe, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhan: ‘Jiraattota jahannam bakka jiraatan yoo ta’e, hin ta’an keessatti du’uus jiraatus. Garuu warri sababa dilii isaaniitiin ykn dogongora isaaniitiin jahannam keessatti dararamaa jiran Rabbiin isaan ajjeesa hanga gaafa gubatanitti, sana booda shafa’iin ni hayyamama, sana booda gareen gareen ni fudhatama, sana booda laga jannataa irratti faca’u, sana booda ‘yaa ummata jannataa’ jedhama. Bishaan itti darbadhaa. Sana booda akkuma midhaan guddachaa deemuun akka foomii lolaa ta'an''. Ergasii namoota tokko keessaa dhiirota keessaa tokko akka waan Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam dhuguma gammoojjii Sahaaraa keessa jiruutti’ jedhe. Akkasumas nutti himamee jira [Muhammad bin al-Mutsana] fi [Ibn Basysiyar] lamaan isaanii iyyuu akka jedhan, nutti himameera [Muhammad bin Ja'far] [Syu'bah] [Abu Maslamah] irraa nuuf odeessee jira inni akkana jedhe, '[Abu Nadlrah] irraa [Abu Sa'id al-Khudri] irraa Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wasallam waliin ture irraa dhaga'eera hadiisa akka jechoota, 'Foomii lolaa keessatti' jedhan. Sana boodas hima hin kaasne.
Imam Muslim : 272
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً
Nutti himee jira [Usmaan bin Abu Syaibah] fi [Ishaq bin Ibrahim al-Hanzhali] lamaan isaanii [Jarir] irraa odeesse, [Usmaan] akkana jedhe, [Jarir] [Mansur] irraa [Ibrahim] irraa [Abidah] irraa [Abdullah bin Mas’ud] irraa [Abdullah bin Mas’ud] irraa nutti hime ni jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu ’alaihi wasallam akkana jedhe: 'Dhugumatti ani jiraattota jahannam kan isa dhumaa keessaa bahe beeka innis jiraataa samii isa dhumaa ta'ee samii seene, jechuunis nama jahannam keessaa sardamee ba'e, sana booda Rabbiin akkana jedheen, 'Deemi, samii seeni' jedheen. Achiis gara isaa dhufee, samiin akka guutame itti fakkeesse. Ergasii deebi'ee 'yaa Gooftaa kiyya guutee argadhe' jedhe. Kanaaf Rabbiin ‘Jannata seena’ jedheen. Achiis gara isaa dhufee akka inni quufe itti fakkeesse. Ergasii deebi'ee 'yaa Gooftaa kiyya guutee argadhe' jedhe. Kanaaf Rabbiin akkana jedheen, 'Deemi, sana booda samii seeni, sababni isaas akka addunyaa fi akka ishee dachaa kudhan argatta, -ykn akka addunyaa dachaa kudhan argatta-'. Innis "Ati natti qoosaa jirta moo ati mootii?" Oodeessichi akkana jedhe, 'Dhugumatti Ergamaan Rabbii (saw) hanga qaamni isaa mul'atutti kolfaa jiru arge'. Seenessaan itti fufee akkas jedha: 'Jiraattota samii keessaas isa gadi aanaadha jedhama'.
Imam Muslim : 273
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ
Akkasumas nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Abu Kuraib] fi lafzhnya Abu Kuraib lamaan isaanii jedhan, [Abu Muawiyah] irraa [al-A'masy] irraa [Ibrahim] irraa [Abidah] irraa [Abdullah] irraa [Abidah] irraa [Abdullah] irraa akkana jedhe: 'Dhugumatti ani beeka jiraattota si’ool kan dhumaa keessaa ba’an. si’ool, jechuunis nama sardamee keessaa ba’e. Ergasii 'Deemi, achiis samii seeni' jedhame. Ammas, ‘Ergasii deeme, achiis samii seene, hamma namoonni bakka isaa bu’an argatutti’ jedhe. Achiis, ‘Bara kam keessa akka turte ni yaadattaa? ' Innis 'Eeyyee' jedhee deebiseef. Ergasii 'Abjuu! ' Kanaaf abjuudhaan arge. Sana booda 'waan abjootte argatte, addunyaa dachaa kudhan argatte' jedhame. Innis 'Ergasii 'Ati Mootii ta'us natti qoosaa jirtaa' jedhe. Oodeessaan akkana jedhe, ‘Dhugumatti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam hanga qaamni isaa mul’atutti kolfaa jiru arge’.
Imam Muslim : 274
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himeera ['Affan bin Muslim] nutti himeera [Hammad bin Salamah] [Tsabit] [Anas] irraa [Ibn Mas'ud] irraa nutti himee jira Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhan: 'Namni dhumaa samii seene nama ture, yeroo tokko tokko deemee, yeroo tokko tokko sujuuda, yeroo tokko tokko immoo ibiddi si’ool isa arraaba ture. Yeroo keessa darbee gara ibiddaatti garagalee Rabbiin si jalaa na oolcheef ulfina haa ta’u’ jedheen. Rabbiin waan duraa fi isa dhumaatiif kennee hin beekne naaf kenneera'. Sana booda mukni tokko itti kaafamee, achiis 'yaa Rabb koo muka kana natti dhiheessi akkan gaaddisa isaatti gaaddisa godhee bishaan isaa dhuguuf' jedhe. Ergasii Rabbiin akkana jedhe: 'Yaa ilma Aadam tarii yoo siif kenne waan biraa Na kadhattu ta'a'. Kanaaf, 'Lakki gooftaa koo' jedhee deebiseef. Sana booda Rabbiin waan biraa akka hin kadhanne waadaa seene. Gidduu kana Rabbuun isaa waan inni dhugaadhaan obsuu hin dandeenye waan argeef sababa itti kenne. Achiis mukti sun itti dhihaatee gaaddisa isaatti kooluu galchee bishaan ishee keessaa dhuge. Achiis mukni biraa isa duraa caalaa gaarii taʼe ni kaʼe. Kanaaf yaa Gooftaa koo muka kana natti dhiheessi akkan bishaan ishee irraa dhugee gaaddisa isaatti kooluu danda’u, akkas ta’ee si hin gaafadhu’ jedhe. Kanaaf Rabbiin 'yaa ilma Aadam waan biraa akkan hin gaafanne waadaa naaf hin gallee' jedhe. Ergasii Rabbiin ammas 'tarii yoon sitti dhiheesse waan biraa ni gaafatta' jedhe. Ergasii sanaan ala Rabbiin akka hin gaafanne waadaa gale. Gidduu kana Gooftaan isaa waan ofirraa ittisuu hin dandeenye waan argeef sababa itti kenne. Ergasii Rabbiin muka sana itti dhiheesse, akka inni gaaddisa isheetti maganfatee, bishaan ishee irraa dhuguuf. Achiis karra samii cinaatti mukni biraan isaaf kaafame. Mukti lamaan isaanii caalaa bareedduudha. Ergasii yaa Rabbii kiyya muka kana natti dhiheessi akkan gaaddisa isheetti kooluu galfadhee bishaan ishee irraa dhuguuf, waan biraa si hin kadhadhu. Kanaaf Rabbiin 'yaa ilma Aadam waan biraa akka na hin gaafanne waadaa naaf hin gallee' jedhe. Innis deebisee, ‘Eeyyee dhugaadha yaa Gooftaa kiyya. Yeroo kana waan biraa si hin gaafadhu." Gidduu kana Raabni kee waan inni irraa of qusachuu hin dandeenye waan isa keessatti argeef sababa itti kenne. Sana booda Rabbiin itti dhiheesse. Yeroo Rabbiin itti dhiheessu sagalee namoota samii dhaga'e. Sana booda 'yaa Rabbi kiyya isa bira na galchi' jedheen. Kanaaf Rabbiin 'yaa ilma Aadam maaltu na gaafachuu irraa si dhowwuu danda'a ammas osoon addunyaa fi kan kana fakkaatan siif kenne jedhee deebiseef, 'Ati Rabbi addunyaa ta'us natti qoosaa jirtaa'' jedheen Ergamaan Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam kolfa'an, 'Yaa Ergamaa Rabbii maaltu si kofalchiisa' jedhee deebiseef: '-Ani kolfe- sababni isaas wanti tokko Gooftaan uumama kana kolfisiisee, 'Ati Gooftaa uumama ta'us, 'Dhugumatti ani sitti qoosuu hin danda'u' jedheen waanan barbaade hunda''.
Imam Muslim : 275
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himee jira [Yahya bin Abu Bukair] [Zuhair bin Muhammad] irraa [Suhail bin Abu Salih] irraa [an-Nu’man bin Abu ‘Ayyasy] irraa [Abu Sa’id al-Khudri] irraa akka Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Dhugumatti, kan gadi bu’aa ta’e sadarkaan jiraattota jannataa warra fuulli isaanii si’ool irraa garagalfameedha. gara samiitti, Rabbiin immoo muka gaaddisa qabu jiraachuu isaaf ibse. Ergasii namni sun yaa Rabbii kiyya akkan gaaddisa ishee keessa ta'uuf mukatti na dhiheessi'' jedhe. Ergasii waa’ee samii seenuu isaa fi fedhii isaa ilaalchisee hadiisa kana kaase, hanga dhumarratti: ‘Yeroo kana booda fedhii hin qabne, sana booda Rabbiin ‘Kun siif ta’ee si’a kurnan kanaafi’ jedheen. Ergamaan Rabbii (saw) itti fufee akkana jedhan: "Ergasii namichi jannata mana isaa seene, sana booda haadhotii manaa isaa lamaan sa'aatii lamaan keessaa isa qunnamuuf seenan. Lamaanuu Rabbiin isa lubbuu nuuf kenne, siif lubbuu nuuf kenne galatni haa ta'u" jedhan. Ergamaan Rabbii akkana jedhan: 'Namni sun akka Rabbiin naaf kenne eenyullee hin kennamne' jedhe."
Imam Muslim : 276
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ
Nutti himeera [Sa’id bin Amru Al Asy’atsi] [Sufyan bin Uyainah] [Mutharrif] irraa fi [Ibnu Abjar] [Ash Sya’bi] irraa nutti himeera jedhe; [Al Mughirah bin Syu’bah] irraa yoo Rabbiin jedhe, seeneffama tokko keessatti dhaga’eera. -karaa biraatiin ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Ibn Abu Umar] nutti himeera [Sufyaan] nutti himeera [Mutharrif bin Tharif] fi [Abdul Malik bin Sa’id] lamaan isaanii iyyuu [Ash Sya’bi] gabaasa [Al Mughirah bin Syu’bah] irraa dhaga’aniiru akkana jedhe, ‘Ani minjaala irratti hadiisa Rasulullah shallallahu ‘alaihi’f odeessu dhaga’eera wasallam jedhe; Akkasumas natti himeera [Bisyr bin Al Hakam] fi lafadz isaa, nutti himeera [Sufyan bin Uyainah] nutti himeera [Mutharrif] fi [Ibnu Abjar] lamaan isaanii [Ash Sya’bi] akka jedhan dhaga’aniiru; [Al Mughirah bin Syu’aib] hadiisa kana minjaala irratti yeroo lallabu dhaga’eera -Sufyaan akkana jedhe; Lamaan keessaa tokko jechuunis Ibnu Abjar Nabiyyitti kan dabarse natti fakkaata - innis akkana jedhe Muusaan Gooftaa isaa gaafate, ‘Amaloonni jiraattota jannataa sadarkaa gadi aanaa qaban maali? ' Rabbiin deebisee, 'Sun nama erga jiraattonni jannataa jannata seenanii booda dhufudha, sana booda nama kanaan jannata seena jedhama! ' Namni kun deebisee, 'Yaa Rabbi koo, osoo isaan duraan bakka isaanii qabatanii qooda isaanii fudhatanii akkamittan seena? ' Achiis namicha kanaan, 'Ati akka mootota biyya lafaa keessaa mootummaa dhaaluu barbaaddaa? ' Namni sunis 'Fedhiin qaba yaa Gooftaa koo' jedhee deebiseef. Rabb akkas jedhe, 'Sun qooda kee dabalataan akkas, dabalataan akkas, dabalataan akkas, -dabalata akkas-' jedhe. Yeroo shanaffaa namni sun 'Fedhiin qaba yaa Gooftaa koo' jedhe. Rabb akkana jedhe, 'Kun qooda kee dachaa kudhan dabalataan. Waan barbaadde immoo argatta iji kees ni jaallata'. Namni sunis 'Fedhiin qaba yaa Gooftaa koo' jedhe. Muusaan akkana jedhe, '-Hireen nama sadarkaa ol'aanaa irra jiru hoo? ' Rabb deebisee, 'Warri, filatamoo koo, ulfina isaanii harka koo keessa jiru, anis cufa -ulfina sana-, ijaan argamee hin beeku, gurranis dhaga'amee hin beeku, garaa keessattis tuqamee hin beeku'. Oodeessaan akkana jedhe, ‘Ragaan Jecha Rabbii keessaa ni argama: ‘-Eenyullee qananii adda addaa isaan eeggatu, kan akka mindaa isaaniitti ilaalamuu bareedduu hin beeku-’ -Qs. As-Sajdaa: 17-'. Nutti himamee jira [Abu Kuraib] [Ubaidullah bin Al Ashja’i] [Abdul Malik bin Abjar] irraa nutti himee jira, akkana jedhe, [Ash Sya’bi] akka inni dubbatu dhaga’eera, [Al Mughirah bin Syu’bah] minjaala irratti akkas jechuu isaa dhaga’eera, ‘Dhugumatti, Museen yeroo tokko waa’ee jiraattota samii kanneen qooda xiqqaa qaban Rabbiin ‘azza wajalla gaafate eebba....Akkasumas hadiisa akkanaa kaase'.
Imam Muslim : 277
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Nutti himee jira [Muhammad bin Abdullah bin Numair] nutti himee jira [abbaan koo] [al-A'masy] irraa [al-Ma'rur bin Suwaid] irraa [Abu Dharr] irraa akkana jedhe, 'Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhe: 'Dhugumatti, ani jiraattota samii warra dhumaa seenanii fi jiraattota jahannam ta'an beeka kan dhumaa keessaa bahu, jechuunis nama Guyyaa Qiyaamaa fidamu - gara fuulduraatti. Rabb-, sana booda 'Cubbuu isaa xixiqqoo itti agarsiisi cubbuu guddaa isaa haxaa'i' jedhame. Ergasii cubbuun isaa xixinnoon ni mul’ate. Ergasii, ‘Ati akkas, akkas, akkas gooteetta’ jedhame. Gaaf tokko immoo akkas, akkas, akkas goote'. Sana booda 'Eeyyee' jedhee deebiseef. Haaluu hin dandeenye, cubbuun isaa guddaan akka isa irratti mul’atuuf araara kadhate. Ergasii 'Dhugumatti bakka hamaan gaarii itti ta'u argatte' jedhame. Ergasii 'yaa Rabbi koo dhuguma waan galmee sadaqaa asitti hin argine hojjedheera' jedhe. Oodeessaan akkana jedhe, "Dhugumatti Ergamaan Rabbii hanga ilkaan isaa moolaan mul'atutti kolfuu argeera." Akkasumas nutti himeera [Ibnu Numair] nutti himee jira [Abu Muawiyah] fi [Waki’] -rewness biraa keessatti ni caqafama- Nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti hime [Waki’]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Nuttis himeera [Abu Kuraib] nutti himeera [Abu Muawiyah] lamaan isaanii [al-A'masy] irraa isnaada kanaan odeesse'.
Imam Muslim : 278
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا
Natti himee jira [Ubaidulah bin Sa’id] fi [Ishaq bin Manshur] lamaan isaanii [Rauh] irraa odeesse [Ubaidullah] jedhe, nutti himeera [Rauh bin Ubadah al-Qaisi] nutti himeera [Ibn Juraij] jedhe, natti himeera [Abu az-Zubair] akka dhaga’e [Jabir bin Abdullah] waa’ee du’aa ka’uu jireenya boodaa keessatti. Kanaaf, ‘Guyyaa Qiyaamaa akkana fi akkanatti du’aa kaafna’ jedhee deebiseef. Mee ilaalaa! Nama olitti maaltu jira? Sana booda ummanni waaqolii tolfamoo isaanii fi wantoota kanaan dura waaqeffatan waliin, wal duraa duubaan waamaman. Sana booda Rabbuun keenya nutti dhufee eenyuun eegaa? ' Kanaaf isaanis, 'Rabbii keenya eegaa jirra' jedhanii deebisan. Rabbiin 'ani Rabbi keeti' jedha. Isaanis 'Hanga dursinee Si arginutti' jedhan. Rabbiin kolfaa akka jiru itti mul'ate'. Jaabir itti fufee, 'Ergasii Rabbiin isaan fudhate, isaanis Isa duukaa bu'an. Tokkoon tokkoon isaanii munaafiqaas ta’ee mu’minaan Ifa ni kennamaaf. Ergasii riqicha Jahannam keessaa ifa sana hordofan. Isa irrattis hookkoo fi qoree sibiilaa kan Waaqayyo fedhe qabatutu jira. Ergasii ifni fakkeessitootaa ni ba’e, amantoonni osoo fayyan. Gareen jalqabaa fuulli isaanii akka ji'a guutuutti ibse, namoota kuma torbaatama osoo hin lakkaa'amin baga gammaddan. Sana booda namoonni itti aanan akka ifa urjii samii keessa jiranii fi kkf turan. Ergasii araarsummaan ni hayyamama. Shafa’iis ni kadhatu, akka Jahannam keessaa ba’aniif, jechuunis warra ‘Laa Ilaaha Illaahau - Rabbiin malee gabbaramaan - ibaadaa malu - hin jiru - ’ jedhan, kanaan duras qalbii isaa keessatti gaarummaan akka midhaan qamadii ulfaataa ture. Mooraa Samii keessa ni kaa'amu, sana booda Ogeeyyiin Waaqaa bishaan itti facaasuun foon isaanii akka guddina biqiltuu lolaa booda akka guddatu, gubaan akka badu. Sana booda inni -namni dhumaa gaafate-, akka addunyaan fi dachaa kudhan isaaf kennameef'.
Imam Muslim : 279
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himee jira [Sufyan bin Uyainah] [Amru] irraa [Jabir] waan Nabi sallallaahu aleihi wasallam irraa dhagahe gurra isaatiin yeroo himu dhaga’e, akkana jedhe: ‘Dhugumatti, Rabbiin namoota baay’ee jahannam keessaa baase, sana booda Rabbiin jannata isaan galche’.
Imam Muslim : 280
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ
Nutti odeessee jira [Abu ar-Rabi’] nuuf odeessee jira [Hammad bin Zaid] akkana jedhe, ani [Amru bin Dinar], ‘[Jabir bin Abdullah] hadiisa Ergamaa Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa odeessu dhageessanii: ‘Dhugumatti, Rabbiin ummata tokko jahannam keessaa baase shafa’aan? ' Amru 'Eeyyee' jedhee deebiseef.