Imam Muslim : 261
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Waki'i] daga [Yazid bin Ibrahim] daga [Qatadah] daga [Abdullah bin Shaqiq] daga [Abu Dharr] ya ce, "Na tambayi Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, 'Kana ganin Ubangijinka?' Ya amsa, 'Haske kawai, ta yaya zan iya ganinSa?'"
Imam Muslim : 262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ كِلَاهُمَا عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُ فَقَالَ رَأَيْتُ نُورًا
Ya gaya mana [Muhammad bin Basysyar] ya gaya mana [Mu'adz bin Hisyam] ya gaya mana [mahaifina]. (a wata riwaya an ambaci hakan) Kuma bayan ya gaya mana [Hajjaj bin ash-Sya'ir] ya gaya mana [Affan bin Muslim] ya gaya mana [Hammam] daga [Qatadah] daga [Abdullah bin Syaqiq] sai ya ce, "Na ce wa [Abu Dzar], 'Da na ga Manzon Allah, da na tambaye shi hakan.' Abu Dzar ya ce, 'Game da me za ka tambaya?' Na amsa, 'Zan tambaya, 'Ka ga Ubangijinka?' Abu Dzar ya ce, 'Na tambaya,' sai ya amsa: 'Na ga haske kawai'."
Imam Muslim : 263
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَخْفِضُ الْقِسْطَ وَيَرْفَعُهُ يُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ اللَّيْلِ قَبْلَ عَمَلِ النَّهَارِ وَعَمَلُ النَّهَارِ قَبْلَ عَمَلِ اللَّيْلِ حِجَابُهُ النُّورُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ النَّارُ لَوْ كَشَفَهُ لَأَحْرَقَتْ سُبُحَاتُ وَجْهِهِ مَا انْتَهَى إِلَيْهِ بَصَرُهُ مِنْ خَلْقِهِ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ وَلَمْ يَقُلْ حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي مُعَاوِيَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ خَلْقِهِ وَقَالَ حِجَابُهُ النُّورُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kuma [Abu Kuraib] duk sun ce, ya gaya mana [Abu Muawiyah] ya gaya mana [al-A'masy] daga [Amru bin Murrah] daga [Abu Ubaidah] daga [Abu Musa] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam] ya tsaya yana yi mana bayani abubuwa biyar da cewa: "Hakika, Allah ba ya barci kuma bai kamata ya yi barci ba. Yana da ikon rage ma'aunin sadaka da ɗaga su. Sannan za a kawo masa dukkan ayyukan dare (wato za a ba da labarinsu) kafin (fara) ayyukan da rana, haka nan za a kawo masa ayyukan da rana kafin (fara) ayyukan da daddare. Hijabinta Haske ne. - Bisa ga tarihin Abu Bakr, 'Wuta'. Idan Ya bayyana ta, tabbas girman Fuskarsa zai ƙone halittun da Ya kalla." Kuma a cikin tarihin Abu Bakr daga al-A'masy, bai ce, 'An gaya mana ba'." Ya gaya mana [Ishaq bin Ibrahim] ya gaya mana [Jarir] daga [al-A'masy] da wannan sanad. Ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana son ya yi mana bayani game da abubuwa huɗu." Sannan ya yi bayani kamar hadisin Abu Mu'awiyah, kuma bai ambaci, 'halittu' ba. Kuma ya ce, 'Hijbansa haske ce'."
Imam Muslim : 264
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَرْبَعٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَنَامُ وَلَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَنَامَ يَرْفَعُ الْقِسْطَ وَيَخْفِضُهُ وَيُرْفَعُ إِلَيْهِ عَمَلُ النَّهَارِ بِاللَّيْلِ وَعَمَلُ اللَّيْلِ بِالنَّهَارِ
Ya ba mu labari [Muhammad bin al-Mutsanna] kuma [Ibn Basysyar] duk sun ce, ya ba mu labari [Muhammad bin Ja'afar] ya ce, ya ba mu labari [Syu'bah] daga [Amru bin Murrah] daga [Abu Ubaidah] daga [Abu Musa] ya ce, "Manzon Allah ya tsaya (ya yi wa'azi) a tsakaninmu (don ya tunatar da mu) abubuwa guda huɗu: Hakika Allah ba ya barci, kuma bai cancanci ya yi barci ba. Yana ɗaga ma'aunin mizan da kuma rage ma'aunin mizan, kuma ana ɗaga ayyukan mutane da rana zuwa gare shi da dare, kuma ana ɗaga ayyukan mutane da dare zuwa gare shi da rana."
Imam Muslim : 265
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَأَبُو غَسَّانَ الْمَسْمَعِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ وَاللَّفْظُ لِأَبِي غَسَّانَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ
An gaya mana cewa [Nashr bin Ali al-Jahdlami] da [Abu Ghassan al-Masma'i] da [Ishaq bin Ibrahim] duk daga [Abdul Aziz bin Abd ash-Shamad] suke kuma lafazh na Ghassan ne. Ya ce, ya gaya mana Abu Abd ash-Shamad ya gaya mana [Abu Imran al-Jauni] daga [Abu Bakr bin Abdullah bin Qais] daga [mahaifinsa] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam, ya ce: "Akwai Sammai guda biyu da aka yi da azurfa da kayansu da dukkan abubuwan da ke cikinsu, da Sammai guda biyu da aka yi da zinare tare da kayansu da dukkan abubuwan da ke cikinsu. Shamaki daya tilo da mutanen Aljanna za su kalli Ubangijinsu shi ne hijabin daukaka a gabansa a Aljanna."
Imam Muslim : 266
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى تُرِيدُونَ شَيْئًا أَزِيدُكُمْ فَيَقُولُونَ أَلَمْ تُبَيِّضْ وُجُوهَنَا أَلَمْ تُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ وَتُنَجِّنَا مِنْ النَّارِ قَالَ فَيَكْشِفُ الْحِجَابَ فَمَا أُعْطُوا شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَى رَبِّهِمْ عَزَّ وَجَلَّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }
Ya gaya mana [Ubaidullah bin Maisarah] ya ce, ya gaya mana [Abdurrahman bin Mahdi] ya gaya mana [Hammad bin Salamah] daga [Tsabit al-Bunani] daga [Abdurrahman bin Abu Laila] daga [Shuhaib] daga Annabi Sallallahu Alaihi Wasallam, ya ce: "Lokacin da mutanen aljanna suka shiga aljanna, sai Allah ya ce: 'Kuna son wani abu da nake buƙatar ƙarawa a kai?' Suka amsa, 'Shin ba ka sanya fuskokinmu su yi fari ba? Shin ba ka shigar da mu aljanna ba kuma ka cece mu daga wuta?' Ya ce: "Sai Allah ya saukar mana [Yazid bin Haruna] daga [Hammad bin Salamah] da wannan lada, sai ya ƙara da cewa, 'Sannan ya karanta Kalmar Allah: '(Ga waɗanda suka yi alheri, akwai mafi kyawun lada (aljanna) da ƙari)' (Qs. Yunus: 26)
Imam Muslim : 267
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الْأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلَا يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ وَفِي جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمْ السَّعْدَانَ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لَا يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلَّا اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمْ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلَائِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنْ ابْنِ آدَمَ إِلَّا أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ فَيُخْرَجُونَ مِنْ النَّارِ وَقَدْ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُعْطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنْ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لَا تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ لَا أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلَا يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لَا يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلَّا قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ النَّاسَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ
[Zuhair bin Harb] ya ruwaito mana [Ya'qub bin Ibrahim] ya ruwaito mana [mahaifina] daga [Ibn Shihab] daga [Ata' bin Yazid al-Laytsi] cewa [Abu Huraira] ya ruwaito masa cewa mutane sun ce, "Ya Manzon Allah! Za mu ga Ubangijinmu a Ranar Alkiyama?" Sai ya tambaya: "Shin za a cutar da kai idan ka kalli wata a cikin cikakken dare ba tare da gajimare ba?" Suka ce, "A'a, ya Manzon Allah." Ya sake tambaya: "Shin za a cutar da kai idan ka kalli rana a lokacin da take a sarari ba tare da gajimare a ƙarƙashinta ba?" Suka ce, "A'a, ya Manzon Allah." Sai ya ce: “Hakika kai ma haka kake ganinsa, Allah zai tara mutane ranar kiyama yana cewa: “Wanda ya bauta wa wani abu, to ya bi wancan, wanda ya bauta wa rana, ya bi rana, wanda ya bauta wa wata, ya bi wata, wanda ya bauta wa Tagut, to ya bi tagut, da abin da ya rage a cikin wannan munafikai. met mereka dengan bentuk yang tidak mereka kenali, kemudian Dia berfirman; "Aku adalah Rabb kalian." menemui mereka dengan bentuk yang mereka kenali, Allah berfirman; "Aku adalah Rabbi kalian." Mereka menjawab; "Ya benar, Kamu adalah Rabbi kami." Maka mereka mengikutinya. Dan shirath (jembatan) pun ya bayyana a ɓangarorin Jahannam guda biyu, yayin da ni da al'ummata muka fara ketare shi, babu wanda ya yi magana sai manzanni, yayin da addu'ar manzanni a wancan lokacin ita ce "Ya Allah, ka cece, ka cece." Kuma a cikin jahannama akwai ƙugiya kamar ƙaya na itacen Sa'dan. Shin ka san itacen Sa'dan? Abokan suka amsa; "Eh, ya Manzon Allah." Ya ce: "Hakika waɗannan ƙugiya suna kama da itacen Sa'dan, amma babu wanda ya san girmansa sai Allah. Zai kama kowa gwargwadon ayyukansu, daga cikinsu akwai waɗanda suka yi imani kuma aka cece su saboda ayyukansu, kuma daga cikinsu akwai waɗanda suka wuce gona da iri har sai ayyukansu sun ceci kansu, ta yadda idan Allah ya gama yanke hukunci kan makomar bayinsa kuma yana son ya cire mazauna wuta daga wuta da rahamarsa, to zai umarci mala'iku su fitar da mazauna wuta duk wanda bai yi shirka da Allah ba. Duk wani abu, wato waɗanda Allah Ta'ala ya so ya albarkace shi, daga waɗanda suka ce: "Babu abin bautawa sai Allah." Mala'iku za su gane waɗanda ke cikin wuta daga alamun sujada, domin wuta za ta cinye 'ya'yan Adamu sai dai alamun sujada. Allah ya hana wuta ta cinye alamun sujada, ta yadda za su fito daga wuta da gawawwakin da aka ƙone, sannan a shayar da su da nahrul hayyah (ruwan rai), har sai sun girma kamar hatsi yana tsirowa a cikin kogi. Bayan Allah ya gama yanke hukunci tsakanin bayinsa, kuma akwai ɗaya daga cikinsu wanda ya juya fuskarsa zuwa wuta, shi ne mazaunin ƙarshe na aljanna da ya shiga aljanna, ya yi addu'a; "Ya Ubangiji, ka kawar da fuskata daga wuta, domin ƙamshinta ya dame ni kuma harshen wutarta ya ƙone ni." Sai ya roƙi Allah bisa ga abin da yake so, sai Allah ya ce; 'Za ka roƙi wani abu kuma idan na cika buƙatarka?' Ya amsa; 'A'a, don ɗaukakarka, ba zan roƙi wani ba.' Sai Ubangijinsa ya ɗauki alƙawari da alƙawarin yadda ya so, sannan ya juya fuskarsa daga wuta. Lokacin da ya fuskanci sama ya ga kyawunta, sai ya yi shiru na ɗan lokaci ya roƙi; "Ya Allah, ka sanya ni a ƙofar aljanna." Allah ya tambaya; 'Ba ka yi watsi da alƙawarinka da alƙawarinka na ba za ka roƙe ni har abada ba sai abin da na bayar?, Ya Ɗan Adam, yaya zai yi farin ciki da ka ci amana. Bawan ya ce; "Bawan ya ce; "Eh Ubangijina...!" Kuma yana ci gaba da roƙo, har sai da Allah ya tambaye shi: 'Za ka roƙi wani abu, idan na biya buƙatarka?' Ya amsa; "A'a, don ɗaukakarka, ba zan sake roƙonka da wani buƙata ba." Sai mutumin ya daina alƙawarinsa da alƙawarinsa har Allah ya sanya shi a ƙofar sama. Lokacin da bawan yake tsaye a ƙofar sama, sama ta buɗe masa har ya ga jin daɗin rayuwa da farin ciki a cikinta, sai ya yi shiru na ɗan lokaci, ya roƙi: 'Ya Ubangijina, ka shigar da ni aljanna.' Allah ya ce; "Shin ba ka yi watsi da alƙawarinka ba na roƙon wani abu banda abin da na ba ka? Ya Ɗan Adam, da sauri ka ci amanar kanka." Bawan ya ce; "Ya Ubangijina, kada ka sanya ni ɗaya daga cikin bayinka mafi baƙin ciki." Kuma bai taɓa daina roƙon Allah ba har sai da Allah Tabaraka wa Ta'ala ya yi dariya saboda shi. Kuma da Allah ya yi wa bawa dariya, to da Allah ya ce masa; 'Shiga ka aljanna'. Idan bawa ya shiga, Allah ya ce masa; "Mafarki." Sannan bawa zai tambayi Ubangijinsa ya yi mafarki, har sai Allah ya tunatar da shi ta hanyar faɗin irin wannan har sai mafarkin bawa ya kai kololuwa, Allah ya ce masa: 'Wannan naka ne da naka, har ma da naka kuma." ['Atha` bin Yazid] ya ce; [Abu Sa'id Al Khudri] da Abu Hurairah ba su musanta hadisin ko kaɗan ba, har sai da Abu Hurairah ya isar da hadisin cewa Allah ya ce wa bawa "Kuma a gare ku irin wannan," sai Abu Sa'id ya ce; "Kuma sau goma irin wannan, ya Abu Hurairah." Abu Hurairah ya ce; "Ba na haddace sai kalmomi irin wannan, wato "A gare ku irin wannan," in ji Abu Sa'id; "Ina shaida cewa na haddace wannan jumla daga Manzon Allah sallallahu 'alaihi wasallam, wato kalmominsa; "Kuma sau goma irin wannan, ya Abu Hurairah." Abu Hurairah ya ce; "Kuma wannan bawa shine na ƙarshe daga cikin mutanen Aljanna da zai shiga Aljanna." Ya gaya mana [Abdullah bin Abdurrahman Ad Darimi] ya gaya mana [Abu Al Yaman] ya gaya mana [Syu'aib] daga [Az Zuhri] ya ce; ya sanar da mu [Sa'id bin Al Musayyab] da [Atha` bin Yazid Al Laitsi] cewa [Abu Hurairah] ya sanar da su duka biyun cewa sahabbai sun tambayi Annabi sallallahu alaihi wasallam; "Ya Manzon Allah, za mu ga Ubangijinmu a Ranar Alkiyama?" Sai mai ba da labari ya ci gaba da hadisin kamar yadda yake a hadisin Ibrahim bin Sa'ad.
Imam Muslim : 268
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى مَقْعَدِ أَحَدِكُمْ مِنْ الْجَنَّةِ أَنْ يَقُولَ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى وَيَتَمَنَّى فَيَقُولُ لَهُ هَلْ تَمَنَّيْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيَقُولُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَا تَمَنَّيْتَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ
Kuma bayan ya gaya mana [Muhammad bin Rafi'] ya gaya mana [Abdurrazzaq] ya gaya mana [Ma'amar] daga [Hammam bin Munabbih] sai ya ce, "Wannan wani abu ne da [Abu Huraira] ya gaya mana daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam," sannan ya ambaci wasu daga cikin waɗannan hadisai. Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika, mafi ƙasƙanci daga cikinku daga sama shine matakin da (Allah) ya ce masa, 'Tunani', sannan ya yi mafarki. Sai Allah ya tambaye shi, 'Ka yi tunanin?' Sai ya amsa, 'Eh.' Sai Allah ya ce masa, 'Hakika ka sami wani abu da ka yi mafarkinsa, da wani abu makamancin haka'."
Imam Muslim : 269
و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Kuma [Suwaid bin Sa'id] ya ba ni labari, ya ce, [Hafs bin Maisarah] ya ba ni labari daga [Zaid bin Aslam] daga [Atha' bin Yasar] daga [Abu Sa'id Al Khudri] cewa wasu mutane a lokacin Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) sun ce, 'Ya Manzon Allah! Za mu ga Ubangijinmu a Ranar Kiyama?' Ya amsa, 'Shin kuna yin tsere don ganin rana a rana mai haske ba tare da gajimare ba?' Suka amsa, 'A'a, ya Manzon Allah.' Ya ce, 'Shin kuna yin tsere don ganin wata a daren cikakken wata ba tare da gajimare ba?' Suka amsa, 'A'a.' Sai ya ce: 'Ba kuna yin tsere don ganin Ubangijinku ba, sai dai kamar yadda kuke yin tsere don ganin ɗaya daga cikin biyun.' A Ranar Kiyama, mai kira zai yi ihu 'Bari kowace mutane ta bi abin da suka bauta wa a baya', har sai babu wanda zai bauta wa wanin Allah a siffar gumaka da siffofi sai su faɗi cikin wuta, har sai babu wanda ya rage sai waɗanda suka bauta wa Allah; mutanen kirki da marasa kyau, da sauran Ahlul Kitabi, sannan aka kira Yahudawa aka tambaye su, 'Me kuka kasance kuna bauta wa?' Suka amsa, 'Mun kasance muna bauta wa Uzairu, ɗan Allah.' Sai aka ce, 'Kun yi ƙarya, Allah bai yi mata da 'ya'ya ba. To me kuke so?' Suka amsa, 'Muna jin ƙishirwa, Ya Ubangijinmu, don haka ku ba mu abin sha.' Sai aka yi musu alama da wani abu da ya sa suka kashe ƙishirwarsu, sai aka kai su wuta, kamar dai ta hanyar ƙawanya, wasu suka bugi wasu, sannan suka faɗi cikin wuta.' Sai aka kira Kiristoci, aka tambaye su, 'Me kuka kasance kuna bauta wa?' suka amsa, 'Mun kasance muna bauta wa Almasihu, ɗan Allah.' Sai aka ce musu, 'Kun yi ƙarya.' Allah ba ya ɗaukar mata da 'ya'ya.' Za a ce musu, 'Me kuke so?' Za su ce, 'Muna jin ƙishirwa, Ya Ubangijinmu, ka ba mu abin sha.' Zai ce: 'Sa'an nan za a yi musu ishara, 'Ba za ku sha ba?' Kuma za a taru a cikin Jahannama, kamar dai kamar kawaye, wasu daga cikinsu suna bugun wasu, sannan su faɗa cikinta, har sai babu wanda ya rage sai waɗanda suka bauta wa Allah, daga cikin salihai da matalauta. Sannan Allah zai zo musu a cikin mafi sauƙin siffar da suke iya gani. Allah zai ce: "Me kuke jira, idan kowace al'umma ta bi abin da suke bautawa?" Za su ce: "Ya Ubangijinmu, mun rabu da mutanen wannan duniya lokacin da muke buƙatar abin da muke buƙata daga gare su, amma ba mu zama abokansu ba." Allah zai ce: "Ni ne Ubangijinka." Sai su ce: "Ina neman tsari ga Allah daga gare Ka, ba za mu haɗa komai da Allah ba." Sun faɗi sau biyu ko uku, har wasu daga cikinsu suka kusan juyo, sai Allah ya ce: "Akwai wata alama tsakaninka da Shi, wadda za ka iya gane su da ita?" suka amsa; "Eh" sannan aka bayyana maraƙinsa, don haka babu wanda ya rage wanda ya yi sujada ga Allah daga cikin kansa (da gaske) sai Allah ya ba shi izinin yin sujada. Kuma babu wanda ya rage wanda ya yi sujada a baya saboda girman kai da riya sai Allah ya yi masa sujada. koma cikin rami ɗaya, duk lokacin da ya so yin sujada sai ya faɗi a bayan wuyansa. Sai suka ɗaga kawunansu kuma Allah ya canza zuwa siffar da za su iya gani a karon farko, Allah ya ce: v "Ni ne Ubangijinka." Sai suka ce; "Kai ne Ubangijinmu." Sai aka miƙa gada a kan Jahannama, kuma aka yi ceto a lokacin, suka yi gunaguni; "Ya Allah, ka cece, ka cece." Wani ya tambaya; "Ya Manzon Allah, menene wannan gadar?" ya amsa; "Wuri mai santsi wanda zai iya zamewa, akwai ƙarfe masu gogewa, ƙugiya na ƙarfe da ƙaya na ƙarfe da aka yi da bishiyoyi masu ƙaya. Sannan muminai za su ratsa ta cikinta kamar ƙyaftawar ido, kamar walƙiya, kamar iska, kamar tsuntsaye, kamar dawakai masu gudu, da dabbobin hawa. Sannan za a sami Musulmai waɗanda aka cece su, wasu waɗanda aka tsage aka jinkirta wasu kuma aka jefa su cikin wuta. Don haka idan aka 'yantar da muminai daga wuta, To, da wanda raina yake hannunsa, babu ɗayanku da ya dage wajen roƙon Allah wajen neman al-Haq a ranar kiyama ga 'yan'uwansa da ke cikin wuta, sai su yi ihu; Ya Ubangijinmu, koyaushe suna azumi tare da mu, suna yin addu'a tare da mu, kuma suna yin aikin Hajji tare da mu." Sai aka ce musu; "Fitar da mutanen da kuka sani." Sai siffofinsu suka yi baƙi saboda an gasa su da wutar jahannama, sannan suka fitar da mutane da yawa waɗanda jahannama ta cinye su har tsakiyar 'yan maruƙansu har zuwa gwiwoyinsu. Sai suka ce; "Ya Ubangiji, ba mu sake barin kowa ba tare da wanda ka umarce mu." Sai Allah ya ce; "Koma, to, duk wanda ka same shi a cikin zuciyarsa na ayyukan alheri yana da nauyin kamar dinari, to, ka fitar da shi." Suka fitar da adadi mai yawa, sannan suka ce; "Ya Ubangijinmu, ba mu bar wani a cikinta wanda Ka umarce mu ba." Sai Allah ya ce; "Koma, to, duk wanda ka same shi a cikin zuciyarsa na alheri rabin dinari, to, ka fitar da shi." Sai Allah ya ce; "Koma, to, duk wanda ka same shi a cikin zuciyarsa na alheri rabin dinari, to, ka fitar da shi." Sai suka kashe kuɗi mai yawa. Sai suka sake cewa; "Ya Ubangijinmu, ba mu bar wani a cikinta ba wanda Ka umarce mu." Sai Allah Ya ce; "Koma, to, duk wanda ka same shi a cikin zuciyarsa yana da kyau kamar ƙwayar hatsi, ka ɗauki Sai suka sake kashe kuɗi mai yawa. Sai suka ce; "Ya Ubangijinmu, ba mu bar wani alheri a cikinsa ba kwata-kwata." Abu Sa'id al Khudri ya ce, "Idan ba ka yarda da wannan hadisin ba, don Allah ka karanta ayar: (Hakika, Allah ba ya zaluntar kowa ko da zarrah ne, kuma idan akwai wani alheri mai girma kamar zarrah, tabbas Allah zai ninka shi ya kuma ba shi lada mai girma daga gare shi.) (Q. An Nisa: 40). Sai Allah ya ce: "Mala'iku, Annabawa da muminai sun yi ceto, yanzu waɗanda ba su yi ceto ba su ne Mafi Rahamar Juna." Sai Allah ya ɗauki hannu ɗaya daga cikin zurfin jahannama, daga ciki Allah ya fitar da mutane waɗanda ba su yi wani alheri ba, kuma sun riga sun yi kama da gawayi baƙi. Sai Allah ya jefa su cikin kogin a gaban aljanna wanda ake kira kogin rai. Sai suka fito daga kogin kamar tsaba da ke tsirowa a cikin kogin, shin ba ka ganin suna girma (suna rarrafe) a kan duwatsu ko bishiyoyi suna bin (hasken) rana ba. Sai (waɗanda ke girma kamar iri) launinsu ya yi launin rawaya da kore, yayin da waɗanda ke cikin inuwa za su yi fari." Sai abokan suka tambaye su, "Kamar kuna kiwon tumaki a yankin Bakiyatu?" Ya ci gaba da cewa: "Sai suka fito kamar lu'u-lu'u, yayin da a kan gwiwoyinsu akwai zobe waɗanda mutanen sama za su iya gane su. Kuma su mutane ne waɗanda Allah ya 'yantar da su ya sanya su a sama ba tare da wani aiki nagari ko alheri ba. Sai Allah ya ce: "Shiga ka cikin sama. Abin da ka gani za ka samu." Suka amsa, "Ya Ubangijinmu, hakika ka ba mu wani abu da ba ka taɓa ba wa wani daga cikin mazauna duniya ba." Sai Allah ya ce: "(Ko da) abin da muka tanadar maka ya fi duk wannan." Suka sake cewa, "Ya Ubangiji, me ya fi wannan kyau!" Allah ya amsa: "Ina jin daɗi, ba zan taɓa yin fushi da kai ba." Muslim ya ce, "Na karanta wannan hadisin a gaban [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] game da ceto. Na ce masa, "Ina isar da wannan hadisin daga gare ka, wanda ka ji daga [Laits bin Sa'd] daga [Khalid bin Yazid] daga [Sa'id bin Abu Hilal] daga [Zaid bin Aslam] daga [Atha bin Yasar] daga [Abu Sa'id Al Khudri] cewa ya ce, "Ya Manzon Allah, za mu ga Ubangijinmu?" Manzon Allah Sallallahu Alaihi wa Sallam ya amsa: "Shin kana fuskantar haɗari wajen kallon rana a rana mai haske?" muka amsa; "A'a." Sai na ci gaba da hadisin har sai da ya ƙare. Kuma hadisin ya kasance kamar hadisin Hafsh bin Maisarah." Sai ya ƙara bayan maganarsa, "ba tare da wani aiki ko alheri ba." Sai aka ce musu, "A gare ku abin da kuka gani kuma haka yake a gare shi." Abu Sa'id ya ce, "ya zo mini cewa gadoji sun fi ƙanƙanta fiye da gashi kuma sun fi takuba kaifi." Kuma a cikin hadisin Laits babu wani gyara: "Suka ce, 'Ya Ubangijinmu, ka ba mu wani abu da ba a bai wa kowa a duniya ba." Kuma jumlar bayan haka. Kuma Isa bin Hammad ya yarda. "Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Ja'afar bin Aun] ya gaya mana [Hisam bin Sa'ad] ya gaya mana [Zaid bin Aslam] iri ɗaya ne da isnadi na biyu kamar hadisin Hafsh bin Maisarah, har zuwa jumla ta ƙarshe, kuma akwai ƙari da ragi."
Imam Muslim : 270
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُدْخِلُ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ يُدْخِلُ مَنْ يَشَاءُ بِرَحْمَتِهِ وَيُدْخِلُ أَهْلَ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ انْظُرُوا مَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا حُمَمًا قَدْ امْتَحَشُوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ أَوْ الْحَيَا فَيَنْبُتُونَ فِيهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ إِلَى جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَوْهَا كَيْفَ تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ح و حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ كِلَاهُمَا عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ يُقَالَ لَهُ الْحَيَاةُ وَلَمْ يَشُكَّا وَفِي حَدِيثِ خَالِدٍ كَمَا تَنْبُتُ الْغُثَاءَةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ وَفِي حَدِيثِ وُهَيْبٍ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِئَةٍ أَوْ حَمِيلَةِ السَّيْلِ
Kuma ya gaya min [Harun bin Sa'id al-Aili] ya gaya mana [Ibn Wahb] ya ce, ya gaya mana [Malik bin Anas] daga [Amru bin Yahya bin Umarah] ya ce, ya gaya mini [mahaifina] daga [Abu Sa'id al-Khudri] cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Allah yana shigar da mutanen aljanna aljanna, yana haɗa duk wanda Ya so da rahamarSa, kuma yana aika mutanen wuta zuwa wuta. Sai Allah ya ce: 'Ku duba ku, duk wanda kuka samu a cikinsu yana da ƙwayar mustard ta imani a zuciyarsa, to ku fitar da ita.' Sai aka fitar da su daga wuta a cikin konewa. An ƙone su, sannan aka jefa su cikin kogin rayuwa, ko rai. Sannan suka girma yayin da iri ke tsiro a gefen kumfa. Kuma ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Affan] ya gaya mana [Wuhaib]. (a wata ruwayar an ambaci) Kuma ya gaya mana [Amr bin 'Aun] ya gaya mana [Khalid] duka sun ruwaito daga [Amru bin Yahya] da wannan isnadi, kuma duka biyun sun ce, "Sannan aka jefa su cikin kogin da ake kira kogin rayuwa." Kuma babu ɗayansu da ya yi jinkiri. Kuma a cikin hadisin Khalid, "Yayin da iri ke tsiro kusa da kumfa." Kuma a cikin hadisin Wuhaib, "Yayin da iri ke tsiro a cikin kumfa na ambaliya."
Imam Muslim : 271
و حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ الْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَصَابَتْهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَأَمَاتَهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا كَانُوا فَحْمًا أُذِنَ بِالشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَبُثُّوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ ثُمَّ قِيلَ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ إِلَى قَوْلِهِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا بَعْدَهُ
Kuma an gaya mini [Nashr bin Ali al-Jahdlami] ya gaya mana [Bisyr] - wato Ibn al-Mufadldlal - daga [Abu Maslamah] daga [Abu Nadlrah] daga [Abu Sa'id] ya ce, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Amma mazauna wuta, waɗanda suke mazaunanta, ba za su mutu a cikinta ba kuma ba za su rayu ba. Amma waɗanda wuta ke azabtar da su saboda zunubansu ko kurakuransu, Allah zai kashe su har sai lokacin da aka ƙone su, sannan a ba da izinin ceto, sannan a ɗauke su ƙungiya-ƙungiya, sannan a warwatse su a kan kogin aljanna, sannan a ce musu, 'Ya ku mutanen aljanna. Ku jefa musu ruwa. Sannan suka girma yayin da hatsi ke tsiro suka zama kamar kumfa na ambaliya'." Sai ɗaya daga cikin mutanen daga cikin mutane ya ce, 'Kamar Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana cikin hamadar Sahara.' Kuma an danganta shi da mu [Muhammad bin al-Mutsanna] kuma [Ibn Basysyar] duk sun ce, an danganta shi da mu [Muhammad bin Ja'afar] ya ba mu labarin [Syu'bah] daga [Abu Maslamah] ya ce, "Na ji [Abu Nadlrah] daga [Abu Sa'id al-Khudri] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam da hadisai kamar har ya ce, "A cikin kumfa na ambaliya." Kuma bai ambaci jumlar da ke bayanta ba.
Imam Muslim : 272
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ حَبْوًا فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلْأَى فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلْأَى فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ اذْهَبْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا أَوْ إِنَّ لَكَ عَشَرَةَ أَمْثَالِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي أَوْ أَتَضْحَكُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَكَانَ يُقَالُ ذَاكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً
Ya gaya mana [Uthman bin Abu Syaibah] da [Ishaq bin Ibrahim al-Hanzhali] duk sun ruwaito daga [Jarir], [Uthman] ya ce, ya gaya mana [Jarir] daga [Mansur] daga [Ibrahim] daga [Abidah] daga [Abdullah bin Mas'ud] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika na san mazauna wuta waɗanda suka fito daga cikinta kuma shi ne mazaunin ƙarshe na aljanna da ya shiga aljanna, wato wani mutum da ya fito daga wuta yana rarrafe, sai Allah ya ce masa, 'Je ka, ka shiga aljanna.' Sai ya zo gare shi, ya yi tunanin aljanna ta cika. Sai ya dawo ya ce, 'Ya Ubangijina, na same ta cike.' Sai Allah ya ce masa, 'Shiga Aljanna.' Sai ya zo gare shi, ya yi tunanin cewa ya cika. Sai ya dawo ya ce, 'Ya Ubangijina, na same ta cike.' Sai Allah ya ce masa, 'Shiga Aljanna.' Sai ya zo gare shi, ya yi tunanin cewa ya cika. Sai ya dawo ya ce, 'Ya Ubangijina, na same ta cike.' Sai Allah ya ce masa, 'Je ka, sannan ka shiga aljanna, domin za ka samu kamar duniya da ninki goma, -ko kuma za ka sami ninki goma fiye da duniya-.' Ya ce, 'Shin kana yi mini ba'a ne ko kuma kai ne Sarki'." Mai ba da labari ya ce, "Hakika na ga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana dariya har sai hammatarsa ta bayyana." Mai ba da labari ya ci gaba da cewa: "Kuma ana cewa shi ne mafi ƙasƙanci daga cikin mazauna sama."
Imam Muslim : 273
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخَرُ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنْهَا زَحْفًا فَيُقَالُ لَهُ انْطَلِقْ فَادْخُلْ الْجَنَّةَ قَالَ فَيَذْهَبُ فَيَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَيَجِدُ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا الْمَنَازِلَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَذْكُرُ الزَّمَانَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ فَيَقُولُ نَعَمْ فَيُقَالُ لَهُ تَمَنَّ فَيَتَمَنَّى فَيُقَالُ لَهُ لَكَ الَّذِي تَمَنَّيْتَ وَعَشَرَةَ أَضْعَافِ الدُّنْيَا قَالَ فَيَقُولُ أَتَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ
Kuma ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da [Abu Kuraib] da lafzhnya na Abu Kuraib duk sun ce, ya gaya mana [Abu Mu'awiyah] daga [al-A'masy] daga [Ibrahim] daga [Abidah] daga [Abdullah] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam] ya ce: "Hakika, na san mazauna wuta waɗanda su ne na ƙarshe da za su fito daga wuta, wato mutumin da ya fito daga cikinta ta hanyar rarrafe. Sai aka ce masa, 'Je ka, sannan ka shiga aljanna.' Sai ya sake cewa, "Sannan ya tafi, ya shiga aljanna, har sai da ya ga mutane sun maye gurbinsa. Sai aka tambaye shi, 'Shin ka tuna wane zamani kake?' Sai ya amsa, 'Eh.' Sai aka ce masa, 'Mafarki!' Sai ya yi mafarki. Sai aka ce masa, 'Ka sami abin da ka yi mafarkinsa kuma sau goma a duniya.' Sai ya ce, 'Sannan ya ce, 'Shin kana yi mini ba'a ne, alhali kai Sarki ne.' Mai ba da labari ya ce, 'Hakika na ga Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) yana murmushi har sai hammatarsa ta bayyana'.
Imam Muslim : 274
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آخِرُ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ رَجُلٌ فَهْوَ يَمْشِي مَرَّةً وَيَكْبُو مَرَّةً وَتَسْفَعُهُ النَّارُ مَرَّةً فَإِذَا مَا جَاوَزَهَا الْتَفَتَ إِلَيْهَا فَقَالَ تَبَارَكَ الَّذِي نَجَّانِي مِنْكِ لَقَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ شَيْئًا مَا أَعْطَاهُ أَحَدًا مِنْ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَتُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَعَلِّي إِنَّ أَعْطَيْتُكَهَا سَأَلْتَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَا يَا رَبِّ وَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَى فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا وَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَدْنَيْتُكَ مِنْهَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا فَيُعَاهِدُهُ أَنْ لَا يَسْأَلَهُ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهِ فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَيَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا ثُمَّ تُرْفَعُ لَهُ شَجَرَةٌ عِنْدَ بَابِ الْجَنَّةِ هِيَ أَحْسَنُ مِنْ الْأُولَيَيْنِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ لِأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَأَشْرَبَ مِنْ مَائِهَا لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ أَلَمْ تُعَاهِدْنِي أَنْ لَا تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ هَذِهِ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهَا وَرَبُّهُ يَعْذِرُهُ لِأَنَّهُ يَرَى مَا لَا صَبْرَ لَهُ عَلَيْهَا فَيُدْنِيهِ مِنْهَا فَإِذَا أَدْنَاهُ مِنْهَا فَيَسْمَعُ أَصْوَاتَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِيهَا فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ أَيُرْضِيكَ أَنْ أُعْطِيَكَ الدُّنْيَا وَمِثْلَهَا مَعَهَا قَالَ يَا رَبِّ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَضَحِكَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّ أَضْحَكُ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ قَالَ هَكَذَا ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا مِمَّ تَضْحَكُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مِنْ ضِحْكِ رَبِّ الْعَالَمِينَ حِينَ قَالَ أَتَسْتَهْزِئُ مِنِّي وَأَنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ إِنِّي لَا أَسْتَهْزِئُ مِنْكَ وَلَكِنِّي عَلَى مَا أَشَاءُ قَادِرٌ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Affan bin Muslim] ya gaya mana [Hammad bin Salamah] ya gaya mana [Tsabit] daga [Anas] daga [Ibn Mas'ud] cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Mutum na ƙarshe da ya shiga aljanna mutum ne, wani lokacin yana tafiya, wani lokacin yana sujada, wani lokacin kuma wutar jahannama ta lasa shi. Da ya wuce ta, sai ya juya zuwa ga wuta ya ce, 'Tsarki ya tabbata ga Allah wanda ya cece ni daga gare ka. Allah ya ba ni wani abu da bai bai wa na farko da na ƙarshe ba.' Sai aka ɗaga masa itace, sannan ya ce, 'Ya Ubangijina, ka kawo mini wannan bishiyar don in sami mafaka a inuwarta in sha ruwanta.' Sai Allah ya ce: "Ya ɗan Adam, wataƙila idan na ba ka ita, tabbas za ka roƙe ni wani abu daban." Sai ya amsa, 'A'a, Ya Ubangijina.' Sai ya yi wa Allah alƙawarin kada ya roƙi wani abu banda wannan. A halin yanzu, Ubangijinsa ya ba shi uzuri domin ya ga wani abu da tabbas ba zai iya jurewa ba. Sai aka kawo itacen kusa da shi, sai ya fake a cikin inuwarta ya sha daga ruwanta. Sai aka ɗaga wani itace wanda ya fi na farko kyau. Sai ya ce, 'Ya Ubangijina, ka kawo mini wannan itacen kusa da ni domin in sha daga ruwanta in kuma nemi mafaka a inuwarta, ba zan roƙe ka ba.' Sai Allah ya ce, 'Ya ɗan Adam, shin ba ka yi mini alƙawarin kada in roƙi wani abu ba sai wannan.' Sai Allah ya sake cewa, 'Wataƙila idan na kusance ka, za ka roƙi wani abu daban'. Sai ya yi alƙawarin ba zai roƙi Allah ba sai wannan. A halin yanzu, Ubangijinsa ya ba shi uzuri domin ya ga wani abu da ba zai iya hana kansa ba. Sai Allah ya kawo itacen kusa da shi, domin ya sami mafaka a inuwarta, ya sha daga ruwanta. Sai aka ɗaga masa wani itace a gefen ƙofar sama. Itacen ya fi duka biyun kyau. Sai ya ce, 'Ya Ubangijina, ka kawo mini wannan itacen kusa da ni domin in sami mafaka a inuwarta in sha daga ruwanta, ba zan roƙe ka wani abu ba. Sai Allah ya ce, 'Ya ɗan Adam, shin ba ka yi mini alƙawarin ba zan roƙe ni wani abu ba sai wannan.' Ya amsa, 'Eh, gaskiya ne, Ya Ubangijina. A wannan karon ba zan roƙe ka wani abu ba.' A halin yanzu, Ubangijinka ya ba shi uzuri domin ya ga wani abu a cikinsa wanda ba zai iya hana shi ba. Sai Allah ya kusantar da shi gare shi. Lokacin da Allah ya kusantar da shi gare shi, sai ya ji muryoyin mutanen sama. Sai ya ce, 'Ya Ubangijina, ka shigar da ni gare shi'. Sai Allah ya ce, 'Ya ɗan Adam, me zai hana ka sake tambayar Ni? Za ka yarda idan na ba ka duniya da makamantanta da ita.' Sai ya amsa, 'Ya Ubangijina, shin kana yi mini ba'a ne, duk da cewa Kai ne Ubangijin halittu'." Sai Ibn Mas'ud ya yi dariya, yana cewa, 'Ba ka tambaye ni game da wani abu da ya sa ni dariya ba?' Suka tambaya, 'Me ya sa ka yi dariya?' Abokai, 'Me ya sa ka yi dariya, Ya Manzon Allah?' Ya amsa: '(Na yi dariya) saboda wani abu da ya sa Ubangijin halittu dariya lokacin da bawan ya ce, 'Shin kana yi mini ba'a ne, duk da cewa Kai ne Ubangijin halittu.' Allah ya amsa, 'Hakika ba na yi maka ba'a ba, amma ina iya yin duk abin da nake so'."
Imam Muslim : 275
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَلَمْ يَذْكُرْ فَيَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ مَا يَصْرِينِي مِنْكَ إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ وَزَادَ فِيهِ وَيُذَكِّرُهُ اللَّهُ سَلْ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الْأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ هُوَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ قَالَ ثُمَّ يَدْخُلُ بَيْتَهُ فَتَدْخُلُ عَلَيْهِ زَوْجَتَاهُ مِنْ الْحُورِ الْعِينِ فَتَقُولَانِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَاكَ لَنَا وَأَحْيَانَا لَكَ قَالَ فَيَقُولُ مَا أُعْطِيَ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُعْطِيتُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Yahya bin Abu Bukair] ya gaya mana [Zuhair bin Muhammad] daga [Suhail bin Abu Salih] daga [an-Nu'man bin Abu 'Ayyasy] daga [Abu Sa'id al-Khudri] cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika, mafi ƙasƙanci daga cikin mazauna Aljanna su ne waɗanda aka juya fuskokinsu daga wuta zuwa sama, sai Allah ya bayyana masa wanzuwar wata itace mai inuwa. Sai mutumin ya ce, 'Ya Ubangijina, ka kusantar da ni zuwa ga wannan bishiyar domin in kasance a cikin inuwarta'." Sannan ya ambaci wannan hadisi game da shigarsa aljanna da sha'awarsa, har sai da ya ce: 'Idan ba shi da sha'awa, sai Allah ya ce masa, 'Wannan naka ne da waɗannan sau goma.' Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ci gaba da cewa: “Sai mutumin ya shiga gidansa (a Aljanna), bayan haka matansa biyu daga cikin sa’o’i biyu suka shigo suka tarbe shi. Dukansu suka ce, ‘Godiya ta tabbata ga Allah, Wanda Ya ba ka rai saboda mu, Ya kuma ba mu rai saboda ku.’ Manzon Allah ya ce: ‘Mutumin ya ce, ‘Babu wanda aka ba shi kamar yadda Allah Ya ba ni.’”
Imam Muslim : 276
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الْأَشْعَثِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ وَابْنِ أَبْجَرَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ رِوَايَةً إِنْ شَاءَ اللَّهُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ وَعَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ سَعِيدٍ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يُخْبِرُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ وَابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ سُفْيَانُ رَفَعَهُ أَحَدُهُمَا أُرَاهُ ابْنَ أَبْجَرَ قَالَ سَأَلَ مُوسَى رَبَّهُ مَا أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً قَالَ هُوَ رَجُلٌ يَجِيءُ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلْ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ كَيْفَ وَقَدْ نَزَلَ النَّاسُ مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مِثْلُ مُلْكِ مَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ لَكَ ذَلِكَ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ وَمِثْلُهُ فَقَالَ فِي الْخَامِسَةِ رَضِيتُ رَبِّ فَيَقُولُ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ وَلَكَ مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ فَيَقُولُ رَضِيتُ رَبِّ قَالَ رَبِّ فَأَعْلَاهُمْ مَنْزِلَةً قَالَ أُولَئِكَ الَّذِينَ أَرَدْتُ غَرَسْتُ كَرَامَتَهُمْ بِيَدِي وَخَتَمْتُ عَلَيْهَا فَلَمْ تَرَ عَيْنٌ وَلَمْ تَسْمَعْ أُذُنٌ وَلَمْ يَخْطُرْ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ قَالَ وَمِصْدَاقُهُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ } الْآيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُا عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ
Ya gaya mana [Sa'id bin Amru Al Asy'atsi] ya gaya mana [Sufyan bin Uyainah] daga [Mutharrif] da [Ibnu Abjar] daga [Ash Sya'bi] ya ce; Na ji daga [Al Mughirah bin Syu'bah] Allah ya yarda, a cikin wani labari. (a wata hanyar kuma an ambaci hakan) Kuma ya gaya mana [Ibn Abu Umar] ya gaya mana [Sufyan] ya gaya mana [Mutharrif bin Tharif] kuma [Abdulmalik bin Sa'id] dukkansu sun ji rahoton [Ash Sya'bi] daga [Al Mughirah bin Syu'bah] ya ce, "Na ji shi a kan mimbari yana ba da labarin hadisin ga Manzon Allah (SAW), ya ce; Kuma ya ba ni labari [Bisyr bin Al Hakam] da lafazinsa, ya gaya mana [Sufyan bin Uyainah] sun gaya mana [Mutharrif] kuma [Ibnu Abjar] duka sun ji [Ash Sya'bi] suna cewa; Na ji [Al Mughirah bin Syu'aib] yana wa'azin wannan hadisin a kan mimbari - Sufyan ya ce; "Musa ya tambayi Ubangijinsa, 'Menene halayen mazaunan sama mafi ƙasƙanci?' Allah ya amsa, 'Wannan shine mutumin da ya zo bayan mazaunan Aljanna sun shiga Aljanna, sannan za a ce wa wannan mutumin, 'Shiga Aljanna!'" ' Wannan mutumin ya amsa, 'Ya Ubangijina, ta yaya zan iya shiga, alhali sun riga sun ɗauki matsayinsu sun karɓi rabonsu?' Sai aka ce wa wannan mutumin, 'Shin kana son ka gaji mulkin kamar sarki a tsakanin sarakunan duniya?' Mutumin ya amsa, 'Na yarda, Ya Ubangijina.' Rabbi ya ce, 'Wannan rabonka ne da irin wannan, da irin wannan, da irin wannan, (da irin wannan).'" A karo na biyar, mutumin ya ce, 'Na yarda, Ya Ubangijina.' Rabbi ya ce, 'Wannan rabonka ne da ninki goma. Kuma kana samun duk abin da kake so kuma idanunka suna son sa.' Mutumin ya ce, 'Na yarda, Ya Ubangijina.' Musa ya ce, '(Yaya game da ƙaddarar) mutumin da ke cikin matsayi mafi girma?' Rabbi ya amsa, 'Waɗannan, zaɓaɓɓu na, ɗaukakarsu tana hannuna, kuma ina rufe (wannan ɗaukakar), ba a taɓa ganin ta da ido ba, ba a taɓa jin ta da kunne ba kuma ba a taɓa taɓa ta a zuciya ba.' Mai ba da labari ya ce, 'Shaidar tana cikin Kalmar Allah: '(Babu wanda ya san ni'imomin da ke jira, waɗanda suke da kyau a gan su a matsayin lada a gare su)' (Qs. As-Sajdah: 17).' An gaya mana [Abu Kuraib] ya gaya mana [Ubaidullah bin Al Ashja'i] daga [Abdul Malik bin Abjar], ya ce, na ji [Ash Sya'bi] yana cewa, na ji [Al Mughirah bin Syu'bah] yana cewa a kan mimbari, 'Hakika, Musa ya taɓa tambayar Allah 'azza wajalla' game da mazauna sama waɗanda ke da ƙarancin rabo na ni'imomin.... Kuma ya ambaci hadisi kamar wannan.
Imam Muslim : 277
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا رَجُلٌ يُؤْتَى بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَارْفَعُوا عَنْهُ كِبَارَهَا فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ صِغَارُ ذُنُوبِهِ فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُنْكِرَ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِ ذُنُوبِهِ أَنْ تُعْرَضَ عَلَيْهِ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً فَيَقُولُ رَبِّ قَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَا أَرَاهَا هَا هُنَا فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ya gaya mana [mahaifina] ya gaya mana [al-A'masy] daga [al-Ma'rur bin Suwaid] daga [Abu Dharr] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika, na san mazauna sama waɗanda su ne na ƙarshe da za su shiga da mazauna wuta waɗanda su ne na ƙarshe da za su fito daga cikinta, wato mutum wanda za a kawo a Ranar Alƙiyama (a gaban Ubangiji), sannan aka ce masa, 'Ka nuna masa ƙananan zunubansa ka goge manyan zunubansa.' Sai aka bayyana ƙananan zunubansa. Sai aka ce masa, 'Ka yi irin wannan, irin wannan, da irin wannan. Kuma ka yi haka, haka, da haka wata rana.' Sai ya ce, 'Eh.' Bai iya musantawa ba, sai ya nemi rahama domin manyan zunubansa su bayyana a kansa. Sai aka ce masa, 'Hakika ka sami wurin da mugunta ke zama alheri.' Sai ya ce, 'Ya Ubangijina, hakika na yi wani abu da ban gani a cikin bayanan sadaka a nan ba.' Mai ba da labari ya ce, 'Hakika, na ga Manzon Allah yana dariya har sai da haƙoransa suka bayyana'." Kuma ya gaya mana [Ibn Numair] ya gaya mana [Abu Muawiyah] da [Waki'] (a cikin wani ruwaya da aka ambata) da aka ruwaito daga [al-A'masy] da wannan isnadi."
Imam Muslim : 278
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كِلَاهُمَا عَنْ رَوْحٍ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُسْأَلُ عَنْ الْوُرُودِ فَقَالَ نَجِيءُ نَحْنُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَنْ كَذَا وَكَذَا انْظُرْ أَيْ ذَلِكَ فَوْقَ النَّاسِ قَالَ فَتُدْعَى الْأُمَمُ بِأَوْثَانِهَا وَمَا كَانَتْ تَعْبُدُ الْأَوَّلُ فَالْأَوَّلُ ثُمَّ يَأْتِينَا رَبُّنَا بَعْدَ ذَلِكَ فَيَقُولُ مَنْ تَنْظُرُونَ فَيَقُولُونَ نَنْظُرُ رَبَّنَا فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْكَ فَيَتَجَلَّى لَهُمْ يَضْحَكُ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِمْ وَيَتَّبِعُونَهُ وَيُعْطَى كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مُنَافِقٍ أَوْ مُؤْمِنٍ نُورًا ثُمَّ يَتَّبِعُونَهُ وَعَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ كَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَأْخُذُ مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُطْفَأُ نُورُ الْمُنَافِقِينَ ثُمَّ يَنْجُو الْمُؤْمِنُونَ فَتَنْجُو أَوَّلُ زُمْرَةٍ وُجُوهُهُمْ كَالْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ سَبْعُونَ أَلْفًا لَا يُحَاسَبُونَ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ كَأَضْوَإِ نَجْمٍ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ كَذَلِكَ ثُمَّ تَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَشْفَعُونَ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنْ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً فَيُجْعَلُونَ بِفِنَاءِ الْجَنَّةِ وَيَجْعَلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ يَرُشُّونَ عَلَيْهِمْ الْمَاءَ حَتَّى يَنْبُتُوا نَبَاتَ الشَّيْءِ فِي السَّيْلِ وَيَذْهَبُ حُرَاقُهُ ثُمَّ يَسْأَلُ حَتَّى تُجْعَلَ لَهُ الدُّنْيَا وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهَا مَعَهَا
Ya gaya min [Ubaidulah bin Sa'id] da [Ishaq bin Manshur] duk sun ruwaito daga [Rauh] [Ubaidullah] ya ce, ya gaya mana [Rauh bin Ubadah al-Qaisi] ya gaya mana [Ibn Juraij] ya ce, ya gaya mini [Abu az-Zubair] cewa ya ji [Jabir bin Abdullah] ya tambaya game da tashin matattu a lahira. Sai ya amsa, "An tashe mu a Ranar Alkiyama kamar haka. Duba! Me ke sama da mutane? Sai aka kira mutane tare da gumakansu, da abubuwan da suka bauta wa a baya, a jere. Bayan haka, Ubangijinmu ya zo gare mu ya ce, 'Wa kuke jira?' Sai suka amsa, 'Muna jiran Ubangijinmu.' Allah ya ce, 'Ni ne Ubangijinku'. Suka ce, 'Har sai mun gan ka da farko'. Jabir ya ci gaba, 'Sai Allah ya ɗauke su, suka bi Shi. Kowannensu, ko munafuki ko mumini, za a ba shi haske. Sai suka bi haske ta gadar Jahannama. A kanta akwai ƙugiya da ƙaya waɗanda ke kama duk wanda Allah Yake so. Sai hasken munafukai ya ɓace, yayin da muminai suka tsira. Taya murna ga rukuni na farko waɗanda fuskokinsu suka yi haske kamar cikakken wata, mutane dubu saba'in ba tare da an ƙirga su ba. Sai mutanen da ke biye suka kasance kamar hasken taurari a sararin sama, da sauransu. Sannan an yarda da ceto. Suna kuma neman ceto, domin su fita daga Jahannama, wato waɗanda suka ce, 'Laa Ilaaha Illaahau (Babu wani Allah (wanda yake da haƙƙin bautawa) sai Allah)', kuma a da a cikin zuciyarsa akwai alheri mai nauyi kamar ƙwayar alkama. Za a sanya su a farfajiyar Aljanna, sannan Masana Aljanna za su yayyafa musu ruwa don namansu ya girma kamar tsiron shuka bayan ambaliya, da ƙurar da ke ci. ya ɓace. Sai shi (mutum na ƙarshe ya tambaya), don haka aka ba shi duniya da ninki goma."
Imam Muslim : 279
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعَهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُذُنِهِ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ نَاسًا مِنْ النَّارِ فَيُدْخِلَهُمْ الْجَنَّةَ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Sufyan bin Uyainah] daga [Amru] cewa ya ji [Jabir] yana faɗin abin da ya ji daga Annabi Sallallahu Alaihi Wasallama da kunnuwansa, sai ya ce: "Hakika Allah ya fitar da mutane da yawa daga wuta, sannan Allah ya sanya su aljanna."
Imam Muslim : 280
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَسَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُخْرِجُ قَوْمًا مِنْ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ قَالَ نَعَمْ
Bayan ya gaya mana [Abu Ar-Rabi'] ya gaya mana [Hammad bin Zaid] sai ya ce, sai na ce wa [Amru bin Dinar], "Shin kun ji [Jabir bin Abdullah] yana ba da labarin hadisin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam: 'Hakika, Allah yana fitar da mutane daga wuta da ceto?' Amru ya amsa, 'Eh'."