Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 221
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ካብ [ሰዒድ ቢን ኣቡ ስዒድ] ካብ [ዓታ’ ቢን ሚና’] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉና ኣሎ [ላይትስ] ረሱሉላህ ሻላሁ ዓሌይ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: ‘በላህ ብሓቂ ኢብን ማርያም ከም ፍትሓዊ ዳኛ ክወርድ እዩ: ድሕሪኡ መስቀል ይሰብር: ንሓሰማ ይቐትል: ነቲ ሓሰማ የፍርሶ:: jizyah -ካብ ዘይኣመንቲ-፣ መንእሰይ ገመል ይገድፎ፣ ኣይፍትንን እንተረኺብካዮ ጽልኢ ክጠፍእ እዩ፣ ሓድሕዳዊ ጽልእን ስስዐን ሃብቲ - ምጽዋት - ክትቅበል ተዓዲሙ ግን ዝቕበሎ የለን'።
Hadith
Imam Muslim : 222
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ
ነጊሩኒ ኣሎ [ሓርማላ ቢን ያሕያ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋሃብ] ነጊሩና ኣሎ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉኒ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ናፊ’] ባርያ ኣቡ ቀታዳ ኣል ኣንሳሪ ነበር፣ [ኣቡ ሑረይራ] ከም ዝበሎ፣ ‘ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም: ‘ኢየሱስ ወዲ ዓለይሂ ዎሰላም እንተዝብል ከመይ ምኾንካ ማርያም ናባኺ ወሪዳ መራሒኺ ኮይና? ኣቱም ሰባት'።
Hadith
Imam Muslim : 223
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ
ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ሃቲም] ነጊሩና ኣሎ [ያዕቁብ ቢን ኢብራሂም] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ኣኪ ኢብን ሺሃብ] ካብ [ኣኮኡ] ኢሉኒ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ናፊ’] - ማለት እቲ ናይ ቀደም ባርያ ኣቡ ቃታዳ ኣል-ኣንሳሪ - [ኣቡ ሑረይራ] ‘ረሱል ረሱል ሰለሁ ዓላይሂ’ ክብሉ ከም ዝሰምዐ wasallam 'ኢየሱስ ወዲ ማርያም እንተዝኸውን ናባኻ ወሪዱ መራሒኻ እንተዝኸውን ከመይ ምኾንካ' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 224
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ዙሃየር ቢን ሓርብ] ነጊሩኒ ኣሎ [ኣል-ዋሊድ ቢን ሙስሊም] ካብ [ኢብን ኣቡ ድዚቢን] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ካብ [ናፊ'] ባርያ ኣቡ ቃታዳ፡ ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከም ነጊሩና ኣሎ፡ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: 'ኢየሱስ ወዲ ማርያም ናባኻ እንተዝወርድ ከመይ ምኾንካ መራሒኻ ድማ ኰነ’። ሽዑ ን[ኢብን ኣቡ ድዚብ] [ኣል-ኣውዛኢ] ካብ [ኣዝ-ዙህሪ] ካብ [ናፊ’] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ‘መራሒኻ ካባኻ እዩ’ ኢሉና በልክዎ። [ኢብን ኣቡ ድዚዕብ] 'ንመምርሒኻ መሰረት እንታይ ምዃኑ ትፈልጥ ዲኻ?' ኣነ ድማ ‘ክትነግረኒ ዲኻ?’ ኢለ መለስኩሉ። ኢብን ኣቡ ድዚብ ኣብ መጽሓፍ ኣላህን ሱና ናይ ነቢኻ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ተመርኲሱ ክመርሓካ እዩ'' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 225
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ
ነጊሩና ኣሎ [ኣል-ዋሊድ ቢን ስዩጃ’] ከምኡ’ውን [ሓሩን ቢን ዓብደላ] ከምኡ’ውን [ሓጃጅ ቢን ኣሽ-ስያዒር] ዝበሉና፣ [ሓጃጅ] - ማለት ኢብን መሓመድ - ካብ [ኢብን ጁራይጅ] ከምዚ ኢሉና ኣሎ፣ ‘ [ኣቡ ኣዝ-ዙበይር] ሓቢሩኒ፣ [ጀቢር ቢን ዓብደላ] ‘ንረሱል ናይ ኣላህ ሰሚዐዮ’ ክብል ከም ዝሰምዐ sallallaahu alaihi wasallam ከምዚ በለ: ‘ኣብ ኡመይ ንሓቂ ዝቃለሱ ጉጅለ ሰባት ወትሩ ክህልዉ እዮም: ክሳብ መዓልቲ ቂያም ወትሩ ክረኣዩ እዮም’። ደጊሙ ድማ ‘ሽዑ ኢየሱስ ወዲ ማርያም ወረደ፣ ሽዑ መራሒኦም ‘ንዑ ናብዚ ብጸሎት ምርሑና’ በሎም። ድሕሪኡ ኢየሱስ 'ኣይፋልን፡ ብሓቂ ገለ ካባኻትን ካልኦትን መራሕቲ ኢኹም፡ ከም ሓደ መልክዕ ንኣላህ ኣብ ልዕሊ እዚ ህዝቢ ምኽባር'' ኢሉ።
Hadith
Imam Muslim : 226
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ንሳቶም [ያሕያ ቢን ኣዩብ] ከምኡ’ውን [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ከምኡ’ውን [ዓሊ ቢን ሑጅር] ነጊሮምና’ዮም ኢሎምና፣ ንሳቶም ድማ [ኢስማዒል ቢን ያ’ኑን] - ማለት ኢብን ጃዕፋር - ካብ [ኣል-ዓላ’] - ማለት ኢብን ዓብዱራሕማን - ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሑራይራ] ከምዚ ኢሎምና ኣለዉ፣ ‘ረሱሉላህ ሻላሁ ዓላይሂ ኣላላም’ ኢሉ በለ፦ ‘መዓልቲ ፍርዲ ካብ ምዕራብ ጸሓይ ክሳዕ እትበርቕ ኣይትቐውምን እያ። ጸሓይ ካብ ምዕራብ ምስ ወጸት ኩሎም ደቂ ሰባት ብኣላህ ይኣምኑ፣ ስለዚ ኣብቲ ግዜ፤ '-ቅድሚ ሕጂ ዘይኣመነ ወይ ብእምነቱ ጽቡቕ ክገብር ዘይፈተነ ሰብ እምነት ድሕሪ ሕጂ ኣይጠቅምን' -ሕቶ። ኣል ዓንዓም፡ 158-. ንዓና [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ’ውን [ኢብን ኑማይር] ከምኡ’ውን [ኣቡ ኩራይብ] ተባሂሎምልና ኣሎ፡ ንዓና [ኢብን ፉድላይል] ነጊሮምና ኣለዉ። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ድማ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ ውን ነጊሩኒ ኣሎ [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ክልቲኡ ካብ [ዑመር ቢን ኣል-ቃዕቃ'] ካብ [ኣቡ ዙራ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም [ጃሪር] ክልቲኡ ነጊሩና ኣሎ። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ተነጊሩ ኣሎ- ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከም ነጊሩና [ሑሴን ቢን ዓሊ] ካብ [ዘይዳ] ካብ [ዓብደላህ ቢን ድዛክዋን] ካብ [ዓብዱራህማን ኣል-ዓ'ራጅ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ድማ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ራፊ'] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ነጊሩና ኣሎ [ማዓመር] ካብ [ሓማም ቢን ሙናቢህ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም'።
Hadith
Imam Muslim : 227
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ
ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ]ን [ዙሃየር ቢን ሓርብን] ክልቲኦም ከም ዝበሉ፡ [ዋኪ’] ነጊሮምና ኣለዉ። -ኣብ ካልእ ትረኻ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ዙሃየር ቢን ሓርብ] ካብ [ፉድላይል ቢን ጋዝዋን] ኩሉ ከም ዝነገረና [ኢሻቕ ቢን ዩሱፍ ኣል-ኣዝራቕ]። -ኣብ ካልእ ሪዋያ ድማ ተገሊጹ ኣሎ- ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩረይብ መሓመድ ቢን ኣል-ዓላ’] ከምኡ’ውን ላፋዝ ናቱ’ዩ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ፉድላይል] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሓዚም] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ፣ ‘ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: ‘ሰለስተ ነገራት ኣለዋ እንተወጺአን ብርግጽ ንእምነት ዘይጠቕማ ቅድሚ ሕጂ ኣብ እምነቱ ጽቡቕ ክገብር ዝኣመነ ወይ ቅድሚ ሕጂ ዝፈተነ ሰብ፡ ማለት: ምብራቕ ጸሓይ ካብ ምዕራብ፡ ምቕልቃል ዳጃልን ኣብ ምድሪ ዝንቀሳቐሱ ፍጥረታትን''።
Hadith
Imam Muslim : 228
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ
ንዓና [ያሕያ ቢን ኣዩብ]ን [ኢሻቅ ቢን ኢብራሂም] ኩሉ ካብ [ኢብን ኡላይያ] ነጊሩና ኣሎ፡ [ኢብን ኣዩብ] ከም ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኡላይያ] [ዩኑስ] ካብ [ኢብራሂም ቢን ያዚድ ኣት-ተሚሚ] ከም ዝሰምዖ ብዝያዳ ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ድራር] ከም ዝሰምዖ ነቢይ sallallaahu alaihi wasallam ሓደ መዓልቲ ከምዚ ኢሉ: 'እዛ ጸሓይ ናበይ ከም ዝኸደት ትፈልጥ ዲኻ?' ንሳቶም ድማ ‘ኣላህን ረሱልን ዝያዳ ይፈልጡ’ ኢሎም መለሱ። ንሱ ድማ፡ ‘ብሓቂ ኣብ ትሕቲ ዝፋን ኣብ ዝነበረቶ ቦታ ደው ክሳብ እትብል ድሕሪኡ ሰጊዳ ትወድቕ ነበረት፡ ‘ንስኻ ደይብካ ናብቲ ዝመጻእካሉ ቦታ ተመለስ’ ክሳብ ዝበሃል ከምኡ ጸንሐት። ብድሕሪኡ ተመሊሱ ካብቲ ዝተላዕለሉ ቦታ ተላዒሉ፣ ድሕሪኡ ኣብቲ ዝዘውረሉ ቦታ ማለት ኣብ ትሕቲ ዝፋን ደው ክሳብ ዝብል ንሰባት ብንእሽቶ ከይክሕድዎ ኣብ ዝገበረሉ ቦታ ጐየየ፣ ድሕሪኡ ‘ዓርግ ንግሆ ድማ ካብ ምዕራብ ክለዓል እዩ’ ተባህለሉ። ድሕሪኡ ካብ ምዕራብ ተላዒሉ'። ድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በለ:- ትፈልጥ ዲኻ: ከምኡ ምስ ዝኸውን: ሓደ ሰብ ቅድሚ ሕጂ ክሳብ ዘይኣመነ: ወይ ኣብ እምነቱ ጽቡቕ ክሳብ ዘይገበረ ኢምነቱ ዋላ ሓንቲ ረብሓ ዘይብሉ ከሎ እዩ ዝኸውን''። ከምኡ’ውን ተነጊሩና ኣሎ [ዓብደል-ሓሚድ ቢን ብያን ኣል-ወሲቲ] ን[ካሊድ] - ማለት ኢብን ዓብደላ - ካብ [ዩኑስ] ካብ [ኢብራሂም ኣት-ታይሚ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ድዛር] ከም ዝነገረና ሓደ መዓልቲ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘እዛ ጸሓይ ኣበይ ከም ዝኸደት ትፈልጡ ዶ’... ከም ትርጉም ሓዲስ ኢብን ኡላይያህ'።
Hadith
Imam Muslim : 229
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا
ከምኡ ውን ተነጊሩና ኣሎ [ኣቡበከር ቢን ኣቡ ስያይባ] ከምኡ ውን [ኣቡ ኩረይብ] እቲ ላፋዝ ናይ ኣቡ ኩራይብ እዩ ክልቲኦም ከም ዝበልዎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሙዓዊያ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ድዛር] ካብ [ኣቡ ድዛር] ነጊሩና ኣሎ፡ 'ኣብ መስጊድ ምስ ኣተኹ፡ ራሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኮፍ ኢሉ ነበረ፣ ሽዑ ጸሓይ ምስ ዓረበት ከምዚ በሎ: ‘ኦ ኣቡ ድዛር እዛ ጸሓይ ናበይ ከም ዝኸደት ትፈልጥ ዲኻ? ' ኣቡ ድዛር ድማ 'ኣላህን ልኡኹን ዝያዳ ይፈልጡ' ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ፡ ‘ከደ፡ ድሕሪኡ ንኽሰግድ ፍቓድ ሓቲቱ፡ ‘ካብቲ ዝመጻእካሉ መንገዲ ተመለስ’ ከም ዝተባህለ ጌሩ፡ ንኽሰግድ ፍቓድ ተዋህቦ። ድሕሪኡ ካብ ምዕራብ ተላዒሉ'። ኣዘንታዊ ድማ 'ድሕሪኡ ከምቲ ዓብደላ 'ንጸሓይ ዝኸውን ቦታ ድማ ንሱ እዩ' ኢሉ ከም ዘንበቦ ኣንበበ።
Hadith
Imam Muslim : 230
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሰዒድ ኣል-ኣስያጅ] ከምኡ’ውን [ኢሻቕ ቢን ኢብራሂም]፣ ኢስሓቕ ከም ዝበለና፣ ነጊሩና ኣሎ፣ ኣል-ኣስያጅ ክብል ከሎ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’] ነጊሩና ኣሎ [ኣል-ኣማሲ] ካብ [ኢብራሂም ዓድ-ታይሚ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ድዛር] ንሱ ከምዚ ኢሉ፣ ‘ንረሱል ኣላህ ብዛዕባ ቃል ኣላህ ሓቲተዮ:--ጸሓይ ኣብ ኣክሲሱ ይዘውር-' -Qs. ዩኑስ፡ 38- ስለዚ፡ 'ቦታኡ ኣብ ትሕቲ ዝፋን እዩ'' በለ።
Hadith
Imam Muslim : 231
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣት-ታሂር ኣሕመድ ቢን ዓምሩ ቢን ዓብደላ ቢን ዓምሩ ቢን ሳርህ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋህብ] ኢሉ፣ ነጊሩኒ ኣሎ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኡርዋ ቢን ኣዝ-ዙበይር] [ዓይሻ] በዓልቲ ቤት ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፣ ከምኡ ኢላቶ ኣላ፣ ንሳ ድማ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ቀዳማይ ዝኾነ ነገር ብመልክዕ ሓቀኛ ሕልሚ ኣብ ድቃሱ እዩ ነይሩ። እዚ ሕልሚ ኣይረኸቦን ግን ከም ስቕታ ወጋሕታ እዩ ነይሩ፡ ሽዑ በይኑ ክኸውን ደስ ይብለኒ። መብዛሕትኡ ግዜ ናብ በዓቲ ሂራ' ንድሕሪት ይምለስ ነበረ። ኣብኡ ድማ ቅድሚ ናብ ዓዱ ምምላሱ ንሓያሎ ለይትታት ንኣላህ እናሰገደ ኣሕለፈ። ነዚ ዕላማ እዚ ድማ ውሑዳት ቀረብ ኣምጺኡ። -ድሕሪ ሓያሎ መዓልታት ኣብኡ- ናብ ካዲጃ ተመሊሱ፡ ንሓያሎ ለይቲ ስንቂ ወሲዱ። እዚ ኩነታት እዚ እናጎተተ ቀጸለ፣ ክሳብ ኣብ በዓቲ ሂራ' ከሎ ምግላጽ ዝወሃቦ። እዚ ምግላጽ እዚ መልኣኽ ገብርኤል ዘመሓላለፎ ‘ኣንታ መሓመድ ኣንብብ! ' ንሱ ድማ 'ኣነ ኣብ ምንባብ ንፉዕ ኣይኮንኩን' በለ። ረሱል ከምዚ በሎም:- ሽዑ እቲ መልኣኽ ሒዙኒ ኣጽኒዑ ሓቚፉኒ: ድኻም ምስ ተሰምዓኒ ሓዲጉኒ። ሽዑ ኣንብብ ኦ መሓመድ! ' ንሱ ድማ፡ 'ድሕሪኡ 'ከንብብ ኣይክእልን እየ' ኢለ መለስኩሉ። ኣስዒቡ ድማ፡ ‘ድሕሪኡ ጅብሪል ሒዙኒ መሊሱ ኣጽኒዑ ሓቚፉኒ፡ ክሳብ ድኻም ምስ ተሰምዓኒ መሊሱ ዝፈትሖ። ሽዑ ኣንብብ ኦ መሓመድ! ' ንሱ ድማ 'ድሕሪኡ 'ኣነ ኣብ ምንባብ ንፉዕ ኣይኮንኩን' ኢለ መለስኩሉ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ ‘ጅብሪል መሊሱ ሒዙኒ ኣጽኒዑ ሓቚፉኒ፡ ድኻም ምስ ተሰምዓኒ ድማ ሓዲጉኒ። ብድሕሪኡ ቃላት ኣላህ ኣንበበ፦ ‘-ኦ መሓመድ ብስም እቲ ኩሉ ፍጡር ዝፈጠረ ረቢኻ ኣንብብ። ንሰብ ካብ ረቂቕ ደም ፈጢርዎ ኣንብቦ፡ ንሰብ ብብርዒ ዝምህር ድማ ረቢኻ፡ እቲ ልዑል ጸጋ እዩ። ንሰብ ዘይፍለጥ ነገር ምሂሩ- ' -Qs. ኣልዓላቅ፡ 1-5-. ብድሕሪ እዚ ፍጻመ እዚ ክሳብ ምስ ካዲጃ ዝራኸብ ብፍርሒ ናብ ገዝኡ ተመልሰ: ‘ሸፈነኒ! ሸፈነኒ'። ሽዑ ካዲጃ እቲ ናይ ራዕዲ ስምዒት ካብኡ ክጠፍእ ኮቦርታ ሃቦ። ቀጺሉ ንኻዲጃ ከምዚ በሎ፦ ‘ኦ ካዲጃ! እንታይ ኣጋጢሙኒ? ’ ንኹሉ እቲ ዘጋጠመ ፍጻመታት እውን ነገሮ። ደጊሙ ድማ 'ብሓቂ ብዛዕባ ነብሰይ እየ ዝጭነቕ' በለ። ካዲጃ ‘ከምኡ ኣይትኹን ኣጆኻ! በላህ ኣላህ ኣየዋርደካን እዩ፣ ንሓዋሩ። ምእንቲ ኣላህ! ብርግጽ ናይ ሕውነት ምትእስሳር ኣተሓሒዝካ፡ ብቕንዕና ተዛሪብካ፡ ጾር ካልኦት ተሰኪምካ፡ ንዘይነበረ ነገር ክትፍትን ፈቲኻ፡ ኣጋይሽ ኣዘናጊዕካን ኩሉ ግዜ ንረቛሒታት ሓቂ ተኸላኺልካን ኢኻ'። ካዲጃ ብኡ ንብኡ ምስ ዋራካ ቢን ናውፋል ቢን ኣሳድ ቢን ዓብዱል ኡዛ ወዲ ሓውቦ ካዲጃ ክራኸብ ከደ። ኣብ ዘመነ ጃሂልያ ክርስትያን እዩ ነይሩ። ብፊደላት ዓረብ ምጽሓፍ ይፈቱ ነበረ፡ ብዙሕ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ብፊደላት ዓረብ ይጽሕፍ ነበረ። ኣብቲ ግዜ እቲ ኣሪጉን ዕዉርን ነበረ። ካዲጃ ድማ ኣኮይ! - ኣኮይ ዓረብ ንደቂ ሓውቦን ካልእን ዝጥቀሙሉ ሳጓ እዩ ምኽንያቱ ብዕድመ ስለዝዓበዩ ስለ ዘኽብርዎም - ዛንታ ወዲ ሓውኻ ስምዓዮ።' ዋራቃ ቢን ናውፋል ከምዚ በለ: ‘ኣታ ወዲ ሓወይ! ታይ ተፈጢሩ፧ ' ድሕሪኡ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኩሉ ዘጋጠሞ ፍጻመታት ኣዘንተወ። ነዚ ፍጻመ ምስ ሰምዐ ዋራቃ ‘እዚ ሕጊ’ዚ ሓደ እዋን ኣብ ልዕሊ ነቢይ ሙሳ ዝወረደ ሕጊ’ዩ’ በለ። ንስኻ ነቢይ ኮይንካ ክትዓቢ ከለኻ ገና ንእሽቶ እንተዝኸውን ምሓሸ። ከምኡ ውን ብህዝብኻ ምስ ተባረርካ ብህይወት እንተዝነብር ጽቡቕ ነይሩ'። ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣስሚሮምሉ፦ ‘ክሰጉግኒ ድዮም? ' ዋራቃ ድማ 'እወ ኩሉ ነቢይ ኣይተንስአን ከማኻ ዕማማት ምፍጻም፡ ግን ብርግጽ ተጻባኢ ክኸውን እዩ። ኣብ ግዜኻ ብህይወት እንተዝነብር ገና ምሓገዝኩኻን ምተኸላኸልኩኻን"። ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ራፊ’] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ነጊሩና ኣሎ [ማዓማር] ኢሉ፣ [ኣዝ-ዙህሪ] ኢሉ፣ ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኡርዋ] ካብ [ዓይስያ] ከም ዝበለቶ፣ ምግላጽ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወላም ቀዳማይ ነገር ኮይኑ እዩ ነይሩ...ድሕሪኡ ከም ሓዲስ ዩኑስ ጸብጺቡ፣ ንሱ ጥራይ እዩ ‘በላህ ኣላህ ንዘልኣለም ኣየሕዘነካን’ ኢሉ ድማ፣ ‘ካዲጃ ድማ ‘ኦ ኣኮይ ንወዲ ሓውኻ ስምዓዮ’ ኢሉና [ዓብዱልማሊክ ቢን ስዩዓይብ ቢን ኣልላይትስ] ኢሉና፣ ካብ [ኣቦይ] ከምዚ ኢሉና። ንሕና [ኡቃይል ቢን ካሊድ] ከምዚ ኢሉ [ኢብን ሺሃብ] [ኡርዋ ቢን ኣዝ-ዙበይር] ከምዚ ክብል ሰሚዐዮ ኣለኹ: [ኣይሲያ] ሰበይቲ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢላ: ድሕሪኡ ናብ ካዲጃ ብፍርሒ ተመሊሱ: ድሕሪኡ ከም ሓዲስ ዩኑስን መዕመርን ዝኣመሰሉ ሓዲሳት ይነግር: ንሱ ጥራይ እዩ መጀመርታ ናይ እታ ካልኣይቲ ሓዲስ ድማ፡ 'እቲ ቀዳማይ ዋሕዲ ናይ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እቲ ዘጋጠመ ሓቀኛ ሕልሚ እዩ ነይሩ' ከምኡ ውን ንቃላት ዩኑስ ተኸተለ፡ 'በላህ ኣላህ ንዘልኣለም ከዋርደካ'ዩ' ድሕሪኡ ናይ ካዲጃ ቃላት ጠቒሱ፡ 'ኦ ኣኮይ ወዲ ሓውኻ ስምዓዮ'።
Hadith
Imam Muslim : 232
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ
ከምኡ’ውን ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኣት-ታሂር] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋሃብ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዩኑስ] ኢሉ፡ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ሰላማ ቢን ዓብዱራሕማን] [ጃብር ቢን ዓብደላ ኣል-ኣንሳሪ] -ከምኡ’ውን ሓደ ካብ ብጾት ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳሪ እዩ ነይሩ- ንሱ ነጊርዎ። ሓዲስ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብዛዕባ እቲ ዋሕይ ዝተቛረጸሉ እዋን ነጊሩ ኢዩ ኢሉ። ከምዚ ድማ በለ:- ‘ክኸይድ ከለኹ ሃንደበት ካብ ሰማይ ድምጺ ሰማዕኩ። ርእሰይ ኣልዒለ፡ እቲ ኣብ በዓቲ ሂራ ዝመጸኒ መልኣኽ ኣብ መንጎ ሰማይን ምድርን ዝንሳፈፍ መንበር ኮፍ ኢሉ ከም ዝነበረ ተረጋገጸ። ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ደጊሙ ከምዚ በለ:- ስለ ዝፈርሖ ክናወጽ ጀሚረ። ሽዑ ናብ ገዛይ ብምኻድ ‘ሽፍኑኒ! ሸፈነኒ! ሽዑ ሸፊኑኒ፡ ሽዑ እዩ ኣላህ ነታ ኣያ ኣውረደ፡ '-ኣታ ሸፊኑ! ተበራቢርካ መጠንቀቕታ ሃቦ፡ ንራብካ ኣዕብዮ፡ ክዳውንትኻ ድማ ኣጽርዮ፡ ካብ ኩሉ ክፉእ ድማ ርሓቕ፡ - ' -Qs. ኣል ሙዳትጽሲር፡ 1-5- ማለት እዞም ጣኦታት ስለ ዝኾነ ካብኦም ርሓቑ። ብድሕሪኡ ምግላጽ ብቐጻሊ ይወርድ ነይሩ'። ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱልማሊክ ቢን ስዩዓይብ ቢን ኣልላይትስ] ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [ኣባሓጎይ] ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዑቃይል ቢን ካሊድ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ኢሉ፡ [ኣቡ ሰላማ ቢን ዓብዱራሕማን] ክብል ሰሚዐ፡ ንራሱሉላህ ሻላሁ ዓላይሂ ከም ዝሰምዐ ነጊሩና ኣሎ [ጃቢር ቢን ዓብደላ] wasallam ይብሉ: 'ድሕሪኡ እቲ ምግላጽ ንእተወሰነ እዋን ካባይ ደው ኢሉ: ስለዚ እናተጓዓዝኩ ከለኹ:' ድሕሪኡ ከም ሓዲስ ዩኑስ ዝኣመሰለ ነገር ጠቒሱ: ንሱ ጥራይ እዩ 'ሽዑ ኣብ መሬት ከይወድቕ ፈሪሐ' ኢሉ። ንሱ ድማ 'እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣቡ ሰላማ 'እቲ ዝብሃል ድማ ጣኦታት እዩ' ኢሉ። ንሱ ድማ 'ድሕሪኡ ብዙሕ ምግላጽ ወሪዱ ቀጺሉ' ኢሉ። ከምኡ’ውን ነጊሩኒ ኣሎ [መሓመድ ቢን ራፊ’] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ነጊሩና ኣሎ [ማዓመር] ካብ [ኣዝ-ዙህሪ] በዛ ሳናድ ከም ሓዲስ ዩኑስ፣ ‘ኣላህ ድሕሪኡ ነታ ኣያ ኣውሪዱ: ‘-ኣታ ዝተሸፈነ! ተበራቢርካ መጠንቀቕታ ሃብ፡ ንረብካ ድማ ኣልዕል፡ ክዳውንትኻ ድማ ኣንጽህ፡ ካብ ኩሉ ክፉእ ድማ ርሓቕ -' -Qs. ኣል ሙዳትጽሲር፡ 1-5-። ቅድሚ ጸሎት ግዴታ ምዃኑ ትርጉሙ ካብ ጣኦት ምርሓቕ እዩ። ንሱ ድማ ከምቲ ኡቃይል ዝበሎ ‘ሽዑ ብሰንኩ ፈሪሐ’ በለ።
Hadith
Imam Muslim : 233
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
ከምኡ’ውን [ዙሃይር ቢን ሓርብ] ከም ዝነገረና [ኣል-ዋሊድ ቢን ሙስሊም] ከም ዝነገረና [ኣል-ኣውዛኢ] ከምዚ ኢሉ፡ [ያሕያ] ክብል ሰሚዐዮ፡ [ኣቡ ሰላማ]፡ ‘ኣየነይቲ ጥቕሲ ቁርኣን’ዩ መጀመርታ ዝወረደ?’ ኢለ ሓቲተዮ። ቀጺሉ ከምዚ ኢሉ ኣንበበ:--ኣታ ተሸፊንኩም ዘለኹም ህዝቢ-' -ሱራል ኣል ሙዳትጽሲር-። ስለዚ 'ወይ - ምናልባት ፊደል - ኢቃራ'' በልኩ። ሽዑ ን[ጃቢር ቢን ዓብደላ] ‘ኣየናይ ጥቕሲ ቁርኣን እዩ መጀመርታ ዝወረደ?’ ኢለ ሓተትክዎ። ቀጺሉ ከምዚ ኢሉ ኣንበበ:--ኣታ ተሸፊንኩም ዘለኹም ህዝቢ-' -ሱራል ኣል ሙዳትጽሲር-። ስለዚ 'ወይ - ምናልባት ፊደል - ኢቃራ'' በልኩ። ጃብር ድማ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝነገረና ነገር ነጊረኩም ኣለኹ። ንሱ ድማ፡ 'ኢክቲካፈይ ኣብ በዓቲ ሂራ ገይረ' ንሓደ ወርሒ፡ ኢክቲካፈይ ምስ ወዳእኩ፡ ድሕሪኡ ወረድኩ፡ ናብ ታሕቲ ጎልጎል ወሪደ፡ ድሕሪኡ ተጸዊዐ። ስለዚ ኣብ ቅድመይን ብድሕረይን፡ ንየማንን ንጸጋምን ጠመትኩ፡ ግን ሰብ ኣይረኣኹን፡ ደሓር ደጊመ ተጸዊዐ፡ ድሕሪኡ ጠመትኩ፡ ግን ሰብ ኣይነበረን፡ ድሕሪኡ ተጸዋዕኩ፡ ስለዚ ርእሰይ ኣልዒለ፡ ኣብ ልዕሊ ዝፋን ኣብ ኣየር ማለት ገብርኤል ከም ዝነበረ ተረጋገጸ። ሽዑ ተደናጊረ። ሽዑ ናብ ካዲጃ ከይደ ሸፈነኒ ሸፈነኒ! ስለዚ ማይ ኣፍሰሰለይ፡ ድሕሪኡ ኣላህ ነዛ ኣያ ኣውረደ፡ '-ኣታ ዝተሸፈነ! ካብ ድቃስካ ተበራቢርካ መጠንቀቕታ ሃቦ፡ ሽዑ ረቢኻ ኣኽብሮ፡ ክዳውንትኻ ድማ ድሕሪኡ ኣጽርዮም-' -Qs. ኣል ሙዳትጽሲር፡ 1-4-። ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ነጊሩና ኣሎ [ዑስማን ቢን ዑመር] ካብ [ያሕያ ቢን ኣቡ ካትሲር] በዚ ሳናድ [ዓሊ ቢን ኣል-ሙባረክ] ነጊሩና ኣሎ፡ ንሱ ድማ ‘ኣብ መንጎ ሰማይን ምድርን ኣብ ዝፋን ኮፍ ኢሉ ከምዘሎ ተረጋጊጹ’ ኢሉና።
Hadith
Imam Muslim : 234
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ
ነጊሩና ኣሎ [ስያባን ቢን ፋሩኽ] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ነጊሩና ኣሎ [ታቢት ኣል-ቡናኒ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: ቡራቕ በጺሐኒ ኣለኹ። ካብ ኣድጊ ዝዓቢ ካብ ቢግሆርን ግን ዝነኣሰ ጻዕዳ እንስሳ እዩ። ከብዲ እቲ ቡራቕ ኣብ ጫፉ ንኽበጽሕ ኣካላቱ ኣውረዶ።’ ኢሉ መለሰሉ። ደጊሙ ድማ 'ስለዚ ብኡ ንብኡ ክሳብ ኣብ ባይቱል ማቅዲስ ዝበጽሕ ተወጢሐያ' በለ። ደጊሙ ድማ ከምዚ በሎም፦ ‘ድሕሪኡ ከምቲ ነብያት ዝገብርዎ ዝነበሩ ኣብ ዓንዲ መስጊድ ኣሲረዮ። ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ናብ መስጊድ ኣትየ ክልተ ረካዓ ሰገድኩ። ምስ ወዳእኩ ምውጻእ ቀጸልኩ፡ ሃንደበት ጅብሪል ሳእኒ ወይንን ሳእኒ ጸባን ሒዙ ቀረበኒ። ጸባ እውን መሪጸ። ሽዑ ጅብሪል 'ፊትራ መሪጽካ' በለ። ሽዑ ጅብሪል ናብ ሰማይ ወሰደኒ። ገብርኤል ነቲ ማዕጾ ክኽፈት ምስ ሓተቶ፡ ‘መን ኢኻ? ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ደጊሙ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። ስለዚ እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ነቢ ኣዳም ተራኺበ፡ ተቐቢሉኒ ጽቡቕ ተመነየለይ። ሽዑ ናብ ካልኣይ ሰማይ ደየብኩ። ሽዑ ጅብሪል ማዕጾ ክኸፍት ሓተተ። ሽዑ እንደገና ‘መን ኢኻ? ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል መሊሱ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ዒሳ ቢን ማርያምን ያህያ ቢን ዘካርያን ተራኺበ፡ ክልቲኦም ተቐቢሎምኒ ጽቡቕ ተመንዮምኒ። እንደገና ናብ ሳልሳይ ሰማይ ተወስደ። ጅብሪል እውን ማዕጾ ክኸፍት ሓተተ። ሽዑ ‘መን ኢኻ፧ ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል መሊሱ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ነቢይ ዩሱፍ ዓላይሂስ ሰላም ተራኸብኩ፡ ኣዝዩ ልዑል ደረጃ ከም ዝተዓደለ ተረጋጊጹ። ብቐጻሊ ድማ ምቕባልን ጽቡቕ ትምኒተይን ቀጸለ። እንደገና ናብ ራብዓይ ሰማይ ተወሲደ። ጅብሪል እውን ማዕጾ ክኸፍት ሓተተ። ሓደ ድምጺ ደጊሙ ‘መን ኢኻ? ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል መሊሱ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ነቢ እድሪስ ዓላይሂስ ሰላም ተራኺበ፡ ምቕባሉ ቀጸለ ጽቡቕ ተመነየለይ። ኣላህ ከምዚ ይብል:--ንሕና ድማ ናብ በሪኽ ኣዕሪፍናዮ ኣለና-'። እንደገና ናብ ሓምሻይ ሰማይ ተወስደ። ሽዑ ጅብሪል ማዕጾ ክኸፍት ሓተተ። ሓደ ድምጺ ደጊሙ ‘መን ኢኻ? ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል መሊሱ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ነቢ ሃሩን ዓላይሂሰላም ተራኺበ፡ ምቕባል ቀጸለ ጽቡቕ ጌሩ ድማ ጸለየለይ። እንደገና ናብ ሻድሻይ ሰማይ ተወስደ። ሽዑ ጅብሪል ማዕጾ ክኸፍት ሓተተ። ሓደ ድምጺ ደጊሙ ‘መን ኢኻ? ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል መሊሱ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ነቢይ ሙሳ ተራኺበ፡ ምቕባሉ ቀጸለ ጽቡቕ ጌሩ ድማ ጸለየለይ። እንደገና ናብ ሻብዓይ ሰማይ ተወስደ። ጅብሪል ክኸፍታ ሓተተ። ሓደ ድምጺ ደጊሙ ‘መን ኢኻ? ' ጅብሪል ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰሉ። ጅብር il መሊሱ ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ጅብሪል ድማ 'መሓመድ' ኢሉ መለሰሉ። ጅብሪል ደጊሙ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ገብርኤል ድማ 'እወ ተላኢኹ' ኢሉ መለሰ። እቲ ማዕጾ ተኸፊቱልና። ሃንደበት ምስ ነቢ ኢብራሂም ዓላይሂሰላም ተራኸብኩ፣ ኣብ ባይቱል መክሙር ተጸጊዑ ነበረ። ስፍሓቱ መዓልታዊ ሰብዓ ሽሕ መላእኽቲ ከጠቓልል ይኽእል እዩ። ድሕሪ ምኻዶም ድማ ናብኡ ኣይተመለሱን -ባይቱል ማክሙር-። ብድሕሪኡ ናብ ሲድራቱል ሙንታሃ ተወስዱኒ። ቆጽሉ ከም እዝኒ ወይኒ ዝዓቢ ኮይኑ ፍረኡ ድማ ከም ዕትሮ ዝዓቢ እዩ። ንሱ ድማ ብትእዛዝ ኣላህ ምስ ደየበላ እቲ ሲድራ ተምላስ ተቐየረ። ካብ ፍጡራት ኣምላኽ ዋላ ሓደ ንጽባቐኣ ክገልጽ ኣይክእልን እዩ ምኽንያቱ ጽብቕቲ ስለ ዝኾነት። ብድሕሪኡ ኣላህ ኣብ ለይትን መዓልትን ሓምሳ ግዜ ሰላት ክገብር ብምግዳድ ዋሕይ ሃቦ። ብድሕሪኡ ወሪደ ምስ ነቢይ ሙሳ ዓለይሂሰላም ተራኸብኩ፡ ‘ጐይታኻ ንህዝብኻ እንታይ ኢሉዎ? ' ንሱ ድማ 'ሓምሳ ግዜ ጸልዩ' በለ። ነቢይ ሙሳ ድማ ናብ ጎይታኻ ተመለስ፡ ህዝብኻ ክፍጽሞ ስለዘይክእል ረድኤት ለምን። ሓደ እዋን ንደቂ እስራኤል ፈቲነዮም ፈቲነዮም'። ንሱ ድማ፡ 'ኦ ኣምላኸይ ንህዝበይ ዕረፍቲ ሃቦ' ኢለ ናብ ኣምላኽ ተመለስኩ'። ድሕሪኡ ኣላህ ሱብሓናሁ ዋታዓላ። ሓሙሽተ ግዜ ጸሎት ካብኡ ቆሪጽካ'። ብድሕሪኡ ናብ ነቢይ ሙሳ ተመሊሰ 'ኣላህ ሓሙሽተ ግዜ ሰላት ካባይ ቆሪጹለይ' በልኩ። ነቢይ ሙሳ ‘ህዝብኻ ክፍጽሞ ኣይክእልን’ዩ’ ኢሎም። ናብ ጎይታኻ ተመለስ፣ እንደገና እፎይታ ለምን'። ንሱ ድማ ከምዚ በለ:- ገና ኣብ መንጎ ጎይታይን ነቢይ ሙሳን ንቕድሚትን ንድሕሪትን ይኸይድ ነይረ: ክሳብ ኣላህ: ኦ መሓመድ! ግደ ሓቂ ኣብ ለይትን መዓልትን ሓሙሽተ ግዜ ፋርዱካን እየ። ኩሉ ፋርዱ ሰላት ብዓሰርተ ዕጽፊ ይባዛሕ። ስለዚ ሓምሳ ፋርዱ ጸሎት እዩ። ብተመሳሳሊ ጽቡቕ ክገብር ዝሓሰበ ግና ዘይገበሮ ብርግጽ ሓንቲ ሰናይ ተግባር ተመዝጊቡሉ እዩ። ከምኡ እንተገይሩ ድማ ዓሰርተ ሰናይ ተግባራት ይምዝገበሉ። ብኣንጻሩ ገበን ክፍጽም ዝሓሰበ፡ ዘይገበሮ ግን ብርግጽ ኣብ ልዕሊኡ ዝተመዝገበ ነገር ኣይክህልዎን እዩ። ሽዑ እንተገይርዎ ከም ገበን ክምዝገበሉ እዩ'። ክሳብ ኣብ ነቢ ሙሳ ዝበጽሕ ወረድኩ፡ ድሕሪኡ ነጊረዮ። ሕጂ ውን 'ናብ ጎይታኻ ተመለስ፡ ዕረፍቲ ለምን' ኢሉ። ኣነ ድማ 'ናብ ጎይታይ ብዙሕ ግዜ ተመሊሰ ኣለኹ፡ እዚ ድማ ብእኡ ክሓፍር ገይሩኒ'' ኢለ መለስኩሉ።
Hadith
Imam Muslim : 235
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ
ነጊሩና ኣሎ [ዓብደላ ቢን ሓሲም ኣል-ዓብዲ] ነጊሩና ኣሎ [ባህዝ ቢን ኣሳድ] ነጊሩና ኣሎ [ሱሌማን ቢን ኣል-ሙጊራ] ነጊሩና ኣሎ [ጻቢት] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: 'ተበጺሐ -መላእኽቲ- ድሕሪኡ ናብ ዒላ ዛምዛም ወሲዶምኒ: ድሕሪኡ ኣፍልበይ ተቖሪጹ ብማይ ዛምዛም ተሓጺቡ፡ ድሕሪኡ ተደርብየ’።
Hadith
Imam Muslim : 236
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ
ተነጊሩና ኣሎ [ስያበን ቢን ፋሩኽ] ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ሰላማ] ነጊሩና ኣሎ [ታቢት ኣል ቡናኒ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብጅብሪል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከም ዝበጽሖም፣ ምስቶም ቆልዑ እናተጻወተ ከሎ። ብድሕሪኡ እቲ መልኣኽ ወሲዱ ኣደቀሶ፡ ብድሕሪኡ ልቡ ቆሪጹ፡ ነቲ ልቡ ኣውጺኡ፡ ‘እዚ ካባኻ ክፋል ዲያብሎስ እዩ፡ ድሕሪኡ ኣብ ዕትሮ ወርቂ ብማይ ዛምዛም ተሓጸቦ’ ኢሉ፡ ካብኡ ረቂቕ ደም ኣውጽአ፡ ድሕሪኡ እቲ መልኣኽ ሰፊዩ ናብቲ መበቆላዊ ቦታኡ መለሶ። ድሕሪኡ እቶም ቆልዑ መጺኦም ናብ ኣዲኦም ኣማረሩ፣ ‘ብሓቂ መሓመድ ተቐቲሉ’ ኢሎም። ሽዑ ህዝቢ ብፍሕሽው ገጽ - ብሰንኪ ፍርሒ - ''... ኣናስ 'ኣብ ኣፍልቡ ዝነበረ ምልክት ስፌት ርእየዮ ኣለኹ' በለ። ነጊሩና ኣሎ [ሓሩን ቢን ሰዒድ ኣል-ዓይሊ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋሃብ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሱሌማን] - ማለት ኢብን ቢላል - ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ስያሪክ ቢን ዓብደላ ቢን ኣቡ ናሚር] ኢሉ፡ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ብዛዕባ እታ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ካብታ እስራኡ ዝገበረላ ለይቲ ክነግረና ሰሚዐ መስጊድ ኣል-ከዓባ፡ ቅድሚ ምግላጽ ምውሃቡ፡ ኣብ መስጊድ ሓራም ደቂሱ እንከሎ፡ ብሰለስተ ሰባት ከም ዝበጽሖ’። ብድሕሪኡ እቲ ኣዘንታዊ ነቲ ሓዲስ ምስ ታሪኹ ከም ሓዲስ ታቢት ኣል-ቡናኒ ጸብጸቦ፣ ድሕሪኡ ንሓረግ ሓሳብ ኣቕረበሉ፣ እናዛዘመ፣ እናወሰኸን እናጎደለን’።
Hadith
Imam Muslim : 237
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
ነጊሩና ኣሎ [ሓርማላህ ቢን ያህያ ኣት-ቱጂቢ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብኑ ዋሃብ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ከምዚ ኢሉ ኣሎ፣ ' [ኣቡ ድዛር] ሓደ እዋን ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም: 'ናሕሲ ገዛይ ቆፎ ተገይሩ፣ ኣነ ኣብ መቓሕ ከለኹ፣ ሽዑ ጅብሪል ወሪዱ ኣብ ኣፍልበይ ነዃል ወጊኡ፡ ድሕሪኡ ብማይ ዛምዛም ሓጸቦ፡ ድሕሪኡ ጥበብን እምነትን ዝመልአ ወርቃዊ ዕትሮ ኣምጺኡ፡ ድሕሪኡ ኣብ ኣፍልበይ ኣፍሰሰ። ብድሕሪኡ ዓጽዩ ኢደይ ሒዙ ናብ ሰማይ ደየበ። ኣብ ሰማያት ዓለም ምስ በጻሕና ጅብሪል ነቲ ሓላዊ መልኣኽ ሰማያት ዓለም ‘ክፈቶ’ በሎ። ንሱ ድማ ‘እዚ መን እዩ? ' ጅብሪል ድማ 'እዚ ገብርኤል እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ ‘ምሳኻ ዘሎ ሰብ ኣሎ ድዩ? ' ጅብሪል 'እወ' ኢሉ መለሰሉ። ኣነ ምስ መሓመድ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እየ ዘለኹ። ንሱ ድማ ‘ተላኢኹ ድዩ? ' ጅብሪል 'እወ' ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ እቲ ሓላዊ መልኣኽ ነቲ ማዕጾ ከፈተ'። ቃሉ ቀጺሉ ‘ናብ ሰማያት ዓለም ምስ ደየብና ሃንደበት ብጐድኑ ጸሊም ኮይኑ የማናይ ሸነኹ እውን ጸሊም ነበረ። ንየማኑ ምስ ጠመተ ይስሕቕ፡ ንጸጋም ምስ ጠመተ ድማ ይበኪ'። ረሱሉላህ ኣስዒቡ፡ 'እቲ ሰብኣይ ድሕሪኡ 'እንቋዕ ደሓን መጻእካ ኦ ጻድቕ ነቢይን ጻድቕ ወድን' በለ። ኣነ ድማ ‘ኣታ ጅብሪል እዚ መን እዩ? ’ ጅብሪል መለሰሉ ‘እዚ ኣዳም ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም እዩ፡ እዚ ድማ ብየማኑ ኣልኣስዊዳ፡ ብጸጋሙ ድማ ናሳም ደቁ ኢዩ። ብየማን ነበርቲ ሰማይ ክኾኑ ከለዉ፡ እቲ ብጸጋም ዘሎ ኣልኣስዊዳ ድማ ተቐማጢ ሲኦል ስለ ዝኾነ፡ ንየማን እንተተመልሰ ብርግጽ ክስሕቕ እዩ፡ ንጸጋም እንተጠሚቱ ድማ ብርግጽ ክበኪ እዩ’። ቃላቱ ቀጸለ፡ ‘ጅብሪል ክሳብ ኣብ ካልኣይ ሰማይ ዝበጽሕ ምሳይ ደየበ፡ ድሕሪኡ ንሓላዊኡ ‘ክፈቶ’ በሎ። ስለዚ እቲ ሓላዊ ከም ሓላዊ ሰማይ ዓለም -ቀዳማይ- በለ። ድሕሪኡ ከፊትዎ'። ኣናስ ቢን ማሊክ ብድሕሪኡ ኣብታ ሰማይ ኣዳም፡ እድሪስ፡ ኢየሱስ፡ ሙሳ፡ ኢብራሂም - ሰላም ንኩሎም ይኹን - ከም ዝረኸቡ ጠቒሱ፡ መርገጺኦም እንታይ ምዃኑ ብልክዕ ኣይጠቐሰን፡ ንኣዳም ኣብ ሰማይ ዓለም፡ ምስ ኢብራሂም ድማ ኣብ ሻድሻይ ሰማይ ከም ዝተራኸበ ጥራይ ጠቒሱ። ንሱ ድማ ጅብሪልን ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ብኢድሪስ ዓላይሂሰላም ክሓልፉ ከለዉ እድሪስ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ኣንታ ጻድቕ ነቢይን ጻድቕ ሓውናን በለ። ሽዑ ሓሊፉ ስለ ዝነበረ፡ ‘እዚ መን እዩ? ' ጅብሪል 'እዚ እድሪስ እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ደጊሙ ድማ 'ድሕሪኡ ንሙሳ ኣስ ሓሊፈዮ፡ ድሕሪኡ 'እንቋዕ ናብ ጻድቕ ነቢይን ጻድቃን ኣሕዋትን ብሰላም መጻእኩም' በለ። ንሱ ድማ፡ ‘እዚ መን እዩ፧ ' ጅብሪል 'እዚ ሙሳ እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ 'ድሕሪኡ ንኢየሱስ ሓሊፈዮ፡ ድሕሪኡ 'እንቋዕ ናብ ጻድቕ ነቢይን ጻድቃን ኣሕዋትን ብሰላም መጻእኩም' በለ። ኣነ ድማ ‘እዚ መን እዩ? ' ጅብሪል ድማ 'እዚ ኢየሱስ ወዲ ማርያም እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ንሱ ድማ፡ 'ድሕሪኡ ንኢብራሂም ዓላይሂሰላም ሓሊፈዮ፡ ድሕሪኡ 'እንቋዕ ናብ ጻድቕ ነቢይን ጻድቕ ወድን ብሰላም መጻእካ' ኢሉኒ። ንሱ ድማ፡ ‘እዚ መን እዩ፧ ' ጅብሪል 'እዚ ኢብራሂም እዩ' ኢሉ መለሰሉ። ኢብን ሺሃብ ከምዚ ኢሉ፤ ከምኡ’ውን ንዓና [ኢብን ሓዝም] [ኢብን ዓባስ]ን [ኣቡ ሓባ ኣል-ኣንሳሪ] ክልቲኦም ‘ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም: ‘ድሕሪኡ ጅብሪል ምሳይ ደይቡ ክሳብ ኣብ ጸፍሒ ቦታ ደይቡ ድምጺ ብርዒ ዝሰምዕኩሉ’ ኢሎም። [ኢብን ሓዝም]ን [ኣናስ ቢን ማሊክን] ረሱል ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ከምዚ ኢሎም: ሽዑ ኣላህ ኣብ ልዕሊ ኡማየይ መዓልታዊ ሓምሳ ሰላት ኣንበረለይ’ ኢሎም። ደጊሙ ድማ ‘ድሕሪኡ ክሳብ ንሙሴ ዝሓልፍ እዚ ትእዛዝ ሒዘ ተመለስኩ፣ ሽዑ ንሱ ረቢኻ ካብ ህዝብኻ ዝጠለቦ ነገር እንታይ እዩ? ' ንሱ ድማ 'ኣሏህ ሓምሳ ሰላት ግዴታ ገይሩሎም እዩ ኢለ መለስኩሎም ካ'. ስለዚ ሙሳ 'እሞ ህዝብኻ ክገብሮ ስለዘይክእል ናብ ረቢኻ ተመለስ' በለኒ። ሽዑ ንራብየይ መለስክዎ፣ ድሕሪኡ ንፍርቂ ሓራ ኣውጽኦም'። ሽዑ ናብ ሙሳ ተመለስኩ፣ ድሕሪኡ ክሳብ ‘ናብ ራብኻ ተመለስ፣ ምኽንያቱ ህዝብኻ ክገብሮ ስለዘይክእል’ ኢለዮ። ንሱ ድማ 'ድሕሪኡ ናብ ራብየይ ተመሊሰ' በለ። ስለዚ ኣላህ ሓሙሽተ ግዜ ነበረ፡ ሓምሳ ግዜ ድማ ነበረ። ቃላት ብወገነይ ኣይተቐየሩን'። ሽዑ ንሱ ድማ፡ 'ስለዚ ናብ ሙሳ ተመለስኩ፡ ስለዚ 'ናብ ረቢኻ ተመለስ' በለ። ስለዚ ኣነ ድማ 'ብሓቂ ብረባየይ ሕፍረት እየ' በልኩ። ደጊሙ ድማ 'ድሕሪኡ ጅብሪል ምሳይ ከይዱ ክሳብ ናብ ሲድራ ኣልሙንታሃ እንመጽእ፡ ድሕሪኡ ዝተፈላለዩ ሕብርታት ሸፊኖምዎ ክሳብ ሕመረቱ እንታይ ምዃኑ ዘይፈልጥ'። ደጊሙ ድማ "ድሕሪኡ ናብ ሰማይ ተቐሚጠ፡ ብዕንቊ ዝተሰርሐ ጎቦ ከም ዝነበሮን መሬት ድማ ጭቃ ከም ዝነበረን ተረጋጊጹ" በለ።
Hadith
Imam Muslim : 238
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዓዲ] ካብ [ሰዒድ] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ምናልባት ከምዚ ኢሉ ይኸውን፡ ካብ [ማሊክ ቢን ሻዕሻዕ] ሓደ ሰብ ካብ ህዝቡ፡ ከምዚ ኢሉ፡ ነቢይ 'ሰላም ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ኣብ ልዕሊኡ ይኹኖ' ኢሉ፡ 'ኣብ ወሰን ቤተ መቕደስ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ፍርቂ ደቂሰ፡ ሃንደበት ዕላል ናይ ሓደ ካብቶም ሰለስተ እቲ ኣብ ማእከል ዝነበረ ሰብኣይ ሰማዕኩ። ሽዑ ቀሪቦም ናብ ሓደ ቦታ ወሰዱኒ። ብድሕሪኡ ማይ ዛምዛም ዝሓዘት መትሓዚ ወርቂ ሒዞም መጹ። ብድሕሪኡ ኣፍልበይ ካብዚን ኣብዚን ተቖሪጹ’። ቃታዳ ድማ ነቲ ምሳይ ዝነበረ ሰብ እንታይ ማለቱ እዩ ኢለ ሓቲተዮ? ' ንሱ ድማ 'ክሳብ ታሕቲ ከብዱ' ኢሉ መለሰሉ። ቃሉ ኣስዒቡ፡ ‘ልበይ ተኣልዩ ብማይ ዛምዛም ተጸሪጉ፡ ድሕሪኡ ናብቲ መበቆላዊ ቦታኡ ተመሊሱ። ብድሕሪ እዚ ብእምነትን ጥበብን መሊአ፡ ቡራቅ ዝበሃል ጻዕዳ ዝጋልብ እንስሳ ኣምጽኡለይ፡ ካብ ኣድጊ ዝዓቢ ካብ ቢጋል ድማ ዝነኣሰ። ንሱ ስጉምቱ ክሳብ ዓይኒ ዝረኣዮ ኣስተኻኸለ፡ ኣነ ድማ ብሕቖኡ ተሰኪመ። ብድሕሪኡ ኣብ ሰማያት ዓለም ክሳብ እንበጽሕ ጉዕዞና ጀመርና፣ ብድሕሪኡ ጅብሪል ማዕጾ ክኽፈት ሓቲቱ፣ ድሕሪኡ ‘መን? ' ንሱ ድማ 'ገብርኤል' ኢሉ መለሰ። ሽዑ እንደገና ‘መን ምሳኻ ኣሎ? ' ሽዑ ጅብሪል መሓመድ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኢሉ መለሰ። ሽዑ እንደገና ‘እቲ ዝተላእከ ድዩ፧ ' ንሱ ድማ 'እወ' ኢሉ መለሰ። ሽዑ እቲ ነቲ ማዕጾ ዝሕሉ ዝነበረ መልኣኽ ነቲ ማዕጾ ከፊቱ ‘እንቋዕ ደሓን መጻእካ ብሓቂ እቲ ቀንዲ ጋሻ መጺኡ’ በለ። ብድሕሪኡ ንነቢ ኣዳም በጺሕና'። ብድሕሪ’ዚ ኣዘንታዊ ነቲ ሓዲስ ምስ ታሪኹ ኣቕረቦ፣ ረሱሉላህ ዓለይሂ ዋሰላም ምስ ነቢ ዒሳን ነቢይ ያሕያን ኣብ ካልኣይ ሰማይ ከም ዝተራኸቡ፣ ኣብ ሳልሳይ ሰማይ ድማ ምስ ነቢ ዩሱፍ ከም ዝተራኸቡ ይዛረብ። ሽዑ ኣብ ራብዓይ ሰማይ ምስ ነቢ እድሪስ ተራኸበ። ኣብ ሓምሻይ ሰማይ ምስ በጽሐ ምስ ነቢይ ሃሩን ተራኸበ። ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብድሕሪኡ ክሳብ ኣብ ሻድሻይ ሰማይ ንበጽሕ ጉዕዞና ቀጸልና ድሕሪኡ ምስ ነቢ ሙሳ ተራኺበ ሰላም በልኩዎ። ብኡ ንብኡ ድማ 'እንቋዕ ደሓን መጻእካ ኦ ጻድቕ ሓውን ነብይን' ኢሉ መለሰ። ምስ ገደፍክዎ ምስ ከድኩ ብኽያት ቀጸለ። ድሕሪኡ፡ ‘እንታይ እዩ ኸም ዝበኸየካ፧ ' ኢሉ መለሰ፡ 'ኦ ጎይታይ! ነዚ መንእሰይ ደድሕረይ ሰዲድካዮ፡ ካብ ህዝቡ ግን ካብ ናተይ ንላዕሊ ናብ ሰማይ ኣትዩ'። ደጊሙ ድማ 'ክሳብ ኣብ ሻብዓይ ሰማይ ንበጽሕ ጉዕዞና ቀጸልና፡ ድሕሪኡ ንነቢ ኢብራሂም በጺሐ'። ብድሕሪ’ዚ እቲ ኣዘንታዊ ኣብ ሓዲስ ከምዚ በለ ‘ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድማ ኣርባዕተ ሩባታት ካብ ምንጭታቶም ክወጹ ከም ዝረኣዩን ክልተ ሩባታት ብንጹር ዝረኣዩን ክልተ ሩባታት ድብዝዝ ዝብሉን ከም ዝረኣዩ ገሊጾም። ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ ሓተተ: ኦ ጅብሪል! እዞም ሩባታት እንታይ እዮም? ' ጅብሪል ድማ 'እቶም ክልተ ዘይንጹራት ሩባታት ሩባታት ሰማይ ክኾኑ ከለዉ፡ እቶም ብንጹር ዝረኣዩ ሩባታት ድማ ኣባይን ኤፍራጥስን እዮም' ኢሉ መለሰሉ። ብድሕሪኡ ናብ በይቱል ማክሙር ተወሰድኩ፣ ድሕሪኡ ‘ኦ ጅብሪል እዚ እንታይ እዩ? ' ሽዑ ጅብሪል 'እዚ በይቱል መክሙር እዩ መዓልታዊ ሰብዓ ሽሕ መላእኽቲ ዝኣትውሉ' ኢሉ መለሰሉ። ሓንሳብ ምስ ወጹ ዳግማይ ኣይክኣትውዎን እዮም፣ ምኽንያቱ ንሱ ናይ መወዳእታ ግዜ ክኣትውዎ እዮም'። ድሕሪኡ ክልተ መትሓዚታት ኣምጺኦምለይ፣ እቲ ሓደ ወይኒ ዝሓዘ እቲ ካልኣይ ድማ ጸባ ዝሓዘ እዩ። ክልቲኦም ተቐሪቦምለይ፡ ድሕሪኡ ጸባ መሪጸ። ስለዚ፡ ‘ቅኑዕ ምርጫ ኢኻ! ኣላህ ንስኻን ህዝብኻን ኣብ ፊትራ - ሰናይን ጽቡቕን - ክትኮኑ ይደሊ። ድሕሪኡ ኣብ መዓልቲ ሓምሳ ሳዕ ክጽሊ ተነጊሩኒ’ ኢሉ መለሰሉ። ድሕሪኡ ንሱ - ኣዘንታዊ - ነቲ ዛንታ ክሳብ መወዳእታ ሓዲስ ጠቒስዎ'። ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ነጊሩና ኣሎ [ሙዓድዝ ቢን ሂሻም] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ኣቦይ] ካብ [ቃታዳ] ነጊሩና ኣሎ [ኣናስ ቢን ማሊክ] ካብ [ማሊክ ቢን ሻዕሻ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም ዝበሉ...ድሕሪኡ ከምኡ ዝበለ ትረዋ ጠቒሱ፣ ኣብኡ ድማ ወሲኹ፣ 'ድሕሪኡ ኣነ ጥበብን እምነትን ዝመልአ ኣቕሓ ወርቂ ኣምጺኡ’። ድሕሪኡ ካብ ላዕለዋይ ኣፍልቡ ክሳብ ታሕተዋይ ከብዱ ተቖሪጹ፡ ድሕሪኡ ብማይ ዛምዛም ተሓጺቡ፡ ድሕሪኡ ብጥበብን እምነትን ተመሊኡ’።
Hadith
Imam Muslim : 239
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል-ሙጽና] ከምኡ ውን [ኢብን በሲስያር]፡ [ኢብን በሲስያር] ከም ዝበሎ፡ ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ጃዕፋር] ነጊሩና ኣሎ [ስዩባ] ካብ [ቃታዳ] ከምዚ ኢሉ፡ [ኣቡ ኣል-ዓሊያ] ክብል ሰሚዐ፡ ወዲ ኣኮይ ነቢኻ ሻላሁዓላይሂ ነጊሩና ኣሎ። wasallam [ኢብን ዓባስ] ንሱ ድማ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሳላም ብዛዕባ ናይ እስራ ጉዕዞኡ ኣዘንትዩ ኣሎ ኢሉ። ንሱ ድማ፡ 'ነቢይ ሙሳ ቡናዊ ቆርበት ዝነበሮን ከም ሓደ ካብ ቀቢላ ስያኑኣ ዝመጸ ሰብኣይ ነዊሕ እዩ ነይሩ'። ቀጺሉ ደጊሙ ድማ፡ ‘ነቢ ዒሳ ስቶኪ፡ ማእከላይ ቁመት ዝነበሮ’ በለ። ካብዚ ወጻኢ ብዛዕባ ማሊክ ሓላዊ ሲኦልን ዳጃልን እውን ኣዘንትዩ እዩ።
Hadith
Imam Muslim : 240
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام
ከምኡ ውን ነጊሩና ኣሎ [ዓብድ ቢን ሑማይድ] ነጊሩና ኣሎ [ዩኑስ ቢን ሙሓመድ] ነጊሩና ኣሎ [ስያበን ቢን ዓብዱራሕማን] ካብ [ቃታዳ] ካብ [ኣቡ ኣልዓሊያ] ነጊሩና ወዲ ኣኮ ነቢኻ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሳላም [ኢብን ዓባስ] ከምዚ ኢሉ ረሱሉላህ ሻላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: ኣነ ሓሊፈ ብሙሳ ቢን ኢምራን ኣብታ ለይቲ I ኣብ እስራ’፡ ካብ ዓሌት ስያኑዓ ዝመጸ ሰብ መሲሉ ነዊሕን ስጡምን ቡናዊ ሰብኣይ እዩ ነይሩ። ከምኡ ውን ዒሳ ቢን ማርያም ማእከላይ ኣካላቱ ቀይሕን ጻዕዳን ጸጉሩ ልሕሉሕ ርእየዮ ድሕሪኡ ማሊክ ሓላዊ መልኣኽ ሲኦልን ዳጃልን ኣብ ሓያሎ ኣያታት ተራእዩኒ ኣላህ ጥራይ ዘርኣዮ ፡ ምእንቲ ክትራኸቦ ድሕር ከይትብሉ'። ኣዘንታዊ ድማ ቃታዳ ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ብሓቂ ምስ ሙሳ ተራኺቦም ማለት እዩ ኢላ ተርጒማቶ።
