Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 හදීස්
හදීස්
Imam Muslim : 221
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ
[කුටයිබා බින් සයිද්] අපට [ලයිට්ස්] [සයිද් බින් අබු සයිඩ්] [අතා' බින් මිනා] [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් අපට [ලයිට්ස්] ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ් මත දිවුරමින්, නියත වශයෙන්ම ඉබ්නු මරියම් සාධාරණ විනිශ්චයකරුවෙකු ලෙස පහළ වනු ඇත, පසුව ඔහු කුරුසිය කඩා දමයි, ඌරා මරා දමයි, ජිසියාව අහෝසි කරයි - නොඇදහිලිවන්තයන්ගෙන් -, තරුණ ඔටුවාව අතහැර දමයි, උත්සාහ නොකරයි ඔබට එය ලැබුනහොත්, සතුරුකම අතුරුදහන් වනු ඇත, අන්‍යෝන්‍ය වෛරය සහ කෑදරකම ධනය - දානය - ලබා ගැනීමට ආරාධනා කරනු ලැබේ, නමුත් කිසිවෙකු එය පිළිගන්නේ නැත'.
හදීස්
Imam Muslim : 222
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ
[හර්මලා බින් යාහ්යා] අපට [ඉබ්නු වහබ්] අපට [යූනුස්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] ගෙන් අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, අබු කටාදා අල්-අන්සාරිගේ හිටපු වහලෙකු වූ [නෆි] මට [අබු හුරෙයිරා] මෙසේ පැවසූ බව පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'මර්යම්ගේ පුත් ජේසුස් වහන්සේ ඔබ වෙත පැමිණ ඔබේ නායකයා වුවහොත් ඔබ කෙසේ වනු ඇත්ද? යාලුවනේ'.
හදීස්
Imam Muslim : 223
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ
තවද [මුහම්මද් බින් හාතිම්] අපට පවසා ඇත්තේ [යා'කුබ් බින් ඉබ්‍රාහිම්] [ඉබ්නු අකි ඉබ්නු ෂිහාබ්] [ඔහුගේ මාමා] ගෙන් අපට පැවසූ බවයි, ඔහු මට [නෆි] - එනම් අබු කටාදා අල්-අන්සාරිගේ හිටපු වහලෙක් - ඔහු [අබු හුරෙයිරා] මෙසේ පවසනු ඇසූ බව ඔහු පැවසීය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'යේසුස් මර්යම්ගේ පුත්‍රයා වූ මර්යම් ඔබ වෙත පැමිණ ඔබේ නායකයා වුවහොත් ඔබ කෙසේ වේද'.
හදීස්
Imam Muslim : 224
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පැවසූ බව අබු කටාදාගේ වහලෙකු වන [නෆි] ගෙන් [අබු හුරෙයිරාගෙන්] [අල්-වලීද් බින් මුස්ලිම්] අපට [ඉබ්නු අබු දිසි'බින්] අපට පැවසූ බව [සුහයිර් බින් හාර්බ්] අපට පවසා ඇත. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'මරියම්ගේ පුත් ජේසුස් වහන්සේ ඔබ වෙත පැමිණ ඔබේ නායකයා වුවහොත් ඔබ කෙසේ වනු ඇත්ද'. එවිට මම [ඉබ්නු අබු දිසි'බ්] ට [අල්-අවුසායි] [අබු හුරෙයිරාගෙන්] [නෆි] ගෙන් [අස්-සුහ්රි] ගෙන් [ඔබේ නායකයා ඔබෙන්] බව [ඉබ්නු අබු දිසි'බ්] ඇසුවෙමි. 'ඔබේ මඟ පෙන්වීමට පදනම කුමක්දැයි ඔබ දන්නවාද?' මම ආපසු ඇසුවෙමි, 'ඔබ මට කියන්නද?' ඉබ්නු අබු දිසිබ් මෙසේ පැවසීය, 'ඔහු අල්ලාහ්ගේ ග්‍රන්ථය සහ ඔබේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ සුන්නාහ්ව මත පදනම්ව ඔබට මඟ පෙන්වනු ඇත'.
හදීස්
Imam Muslim : 225
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ
"[අල්-වලීද් බින් සුජා], [හාරුන් බින් අබ්දුල්ලා] සහ [හජ්ජාජ් බින් අෂ්-සයිර්] යන අය අපට පැවසූ බව ඔහු අපට පැවසීය, [හජ්ජාජ්] - එනම් ඉබ්නු මුහම්මද් - [ඉබ්නු ජුරයිජ්] ගෙන් ඔහු අපට මෙසේ පැවසීය, '[අබු අස්-සුබයිර්] මට දන්වා ඇත්තේ [ජබීර් බින් අබ්දුල්ලා] මෙසේ පවසනු ඇසූ බවයි, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් මෙසේ පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි: 'මගේ උම්මා අතර සැමවිටම සත්‍යය වෙනුවෙන් සටන් කරන පිරිසක් සිටිනු ඇත, ඔවුන් නැවත නැඟිටීමේ දිනය දක්වා සැමවිටම දෘශ්‍යමාන වනු ඇත'. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය: 'එවිට මරියම්ගේ පුත් ජේසුස් වහන්සේ පහළ විය, පසුව ඔවුන්ගේ නායකයා, 'මෙහි එන්න, අපට යාඥා කරන්න' යැයි පැවසීය. එවිට ජේසුස් වහන්සේ මෙසේ පැවසීය, 'නැත, ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔබෙන් සහ තවත් සමහරු නායකයින් වන්නේ, මෙම ජනතාව කෙරෙහි අල්ලාහ්ව මහිමයට පත් කිරීමේ ආකාරයක් ලෙසයි''.
හදීස්
Imam Muslim : 226
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ඔවුන් [යාහ්යා බින් අයුබ්] සහ [කුටයිබා බින් සඊද්] සහ [අලි බින් හුජ්ර්] අපට පැවසූහ, ඔවුන් අපට [ඉස්මයිල් බින් යානුන්] - එනම් ඉබ්න් ජ'ෆර් - [අල්-අලා'] වෙතින් - එනම් ඉබ්න් අබ්දුර් රහ්මාන් - [ඔහුගේ පියා] [අබු හුරෙයිරා] වෙතින් ඔහු අපට පැවසූහ, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'ඉරු බටහිරින් නැඟී එන තුරු විනිශ්චය දිනය නොපවතිනු ඇත. බටහිරින් හිරු නැඟෙන විට, සියලු මිනිසුන් අල්ලාහ්ව විශ්වාස කරයි, එබැවින් එම අවස්ථාවේදී; '-පෙර විශ්වාස නොකළ හෝ තම ඇදහිල්ලෙන් යහපත කිරීමට උත්සාහ නොකළ කෙනෙකුගේ ඇදහිල්ල තවදුරටත් ප්‍රයෝජනවත් නොවේ' - ප්‍රශ්නය. අල් අන්ආම්: 158-. අපට [අබු බකර් බින් අබු සයිබා] සහ [ඉබ්න් නුමෙයාර්] සහ [අබු කුරෙයිබ්] ඔවුන් අපට [ඉබ්න් ෆුඩ්ලයිල්] වෙත පැවසූහ. -තවත් වාර්තාවක එය සඳහන් වේ- තවද [සුහයිර් බින් හාර්බ්] අපට [ජරීර්] [උමාරා බින් අල්-ක'කා' වෙතින්] [අබු සුරා'ආ] වෙතින් [අබු හුරයිරා] වෙතින් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙතින් අපට [ජරීර්] යන දෙකම පවසා ඇති බව මට පැවසීය. -තවත් වාර්තාවක එය සඳහන් වේ- තවද [අබු බකර් බින් අබු සයිබා] අපට [හුසේන් බින් අලි] [සයිදා] වෙතින් [අබ්දුල්ලා බින් ඩ්සාක්වාන්] වෙතින් [අබ්දුර් රහ්මාන් අල්-අ'රාජ්] වෙතින් [අබු හුරයිරා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙතින් අපට පවසා ඇත. -තවත් වාර්තාවක එය සඳහන් වේ- තවද [මුහම්මද් බින් රාෆි'] අපට [අබ්දුර්රසාක්] අපට [හම්මාම් බින් මුනබ්බි] වෙතින් [අබු හුරයිරා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වෙතින් අපට [ම'මර්] අපට පවසා ඇති බව අපට පැවසීය.
හදීස්
Imam Muslim : 227
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ
තවද එය [අබු බකර් බින් අබු සයිබා] සහ [සුහයිර් බින් හාර්බ්] යන දෙදෙනාම අපට [වකී] පැවසූ බව අපට පවසා ඇත. - තවත් විස්තරයක එය සඳහන් වේ- තවද [සුහයිර් බින් හාර්බ්] [ෆුඩ්ලයිල් බින් ගස්වාන්] ගෙන් සියල්ල අපට [ඉෂාක් බින් යූසුෆ් අල්-අස්රාක්] ගෙන් අපට පවසා ඇත. - තවත් විස්තරයක එය සඳහන් වේ- තවද [අබු කුරෙයිබ් මුහම්මද් බින් අල්-අලා'] ගෙන් අපට පවසා ඇති අතර ලෆාෂ් ඔහුගේ බව අපට පවසා ඇත, [අබු හුරෙයිරා] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් [ඉබ්නු ෆුඩ්ලයිල්] ගෙන් අපට පවසා ඇත, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'කලින් විශ්වාස කළ හෝ කලින් තම ඇදහිල්ලෙන් යහපත කිරීමට උත්සාහ කළ කෙනෙකුගේ ඇදහිල්ලට ඒවා නිසැකවම ප්‍රයෝජනවත් නොවන දේවල් තුනක් තිබේ, එනම්: බටහිරින් හිරු උදාවීම, දජ්ජාල්ගේ මතුවීම සහ පෘථිවියේ බඩගා යන ජීවීන්''.
හදීස්
Imam Muslim : 228
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ
[යාහ්යා බින් අයුබ්] සහ [ඉෂාක් බින් ඉබ්‍රාහිම්] [ඉබ්නු උලයියා] ගෙන් සියල්ල අපට පවසා ඇත, [ඉබ්නු අයුබ්] අපට පවසා ඇත, [ඉබ්‍රාහිම් බින් යාසිද් අට්-තමිමි] ගෙන් [යූනුස්] අපට පවසා ඇති බව [අබු දර්] ගෙන් [ඔහුගේ පියා] ගෙන් වඩාත් හොඳින් දන්නා දෙයකින් ඔහු එය අසා ඇති බව අපට දන්වා ඇත. නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් දිනක් මෙසේ පැවසීය: 'මේ හිරු ගියේ කොහේදැයි ඔබ දන්නවාද?' ඔවුන් පිළිතුරු දුන්නේ, 'අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයා හොඳින් දනී' යනුවෙනි. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඇත්ත වශයෙන්ම, එය සිංහාසනය යට එහි ස්ථානයේ නතර වන තෙක් එය ධාවනය විය, පසුව බිම වැටී, 'ඔබ ඉහළට ගොස් ඔබ පැමිණි ස්ථානයට ආපසු යන්න' යැයි එයට කියන තුරු එය එලෙසම පැවතුනි.' ඉන්පසු එය එහි නැගීමේ ස්ථානයෙන් නැඟී එන තෙක් නැවත පැමිණ, පසුව රවුමක දිව යන අතර, එය එහි නැගීමේ ස්ථානය වන සිංහාසනය යට නතර වන තෙක් එය මිනිසුන්ට එය සුළු වශයෙන්වත් ප්‍රතික්ෂේප නොකරන ලෙස බල කරයි, පසුව එයට කියනු ලැබේ, 'බටහිරින් උදෑසන නැඟිටින්න'. එබැවින් එය බටහිරින් නැඟී යයි. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'ඔබ දන්නවාද, එය සිදු වූ විට, එය සිදුවන්නේ පුද්ගලයෙකු කලින් විශ්වාස නොකරන තාක් කල් හෝ ඔහුගේ ඇදහිල්ලෙන් යහපතක් නොකරන තාක් කල් ඔහුගේ ඇදහිල්ලෙන් ඔහුට ප්‍රයෝජනයක් නොලැබෙන විටය'. තවද [අබ්දුල්-හමීඩ් බින් බයාන් අල්-වසිති] අපට [කාලිඩ්] - එනම් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් - [යූනුස්] [ඉබ්‍රාහිම් අට්-තායිමි] [ඔහුගේ පියා] [අබු දර්] ගෙන් අපට දන්වා ඇත. එක් දිනක් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් මෙසේ පැවසූහ: 'මේ හිරු යන්නේ කොහේද කියා ඔබ දන්නවාද'.... ඉබ්නු උලයියාගේ හදීසයේ අර්ථය ලෙස.
හදීස්
Imam Muslim : 229
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا
"[අබු බකර් බින් අබු සයිබා] සහ [අබු කුරෙයිබ්] අපට දන්වා ඇති අතර ලෆාජ් අබු කුරෙයිබ්ට අයත් බව ඔවුන් දෙදෙනාම පැවසූහ, [අබු මුආවියා] අපට [අල්-අමාසි] [ඉබ්‍රාහිම් අට්-තායිමි] [ඔහුගේ පියා] [අබු දසාර්] ගෙන් අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'මම පල්ලියට ඇතුළු වූ විට, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් වාඩි වී සිටියේය, පසුව හිරු බැස යන විට ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'අබු දසාර්, මේ හිරු කොහේ ගියාද කියලා ඔබ දන්නවාද?' අබු දසාර් පිළිතුරු දුන්නේය, 'අල්ලාහ් සහ ඔහුගේ දූතයා හොඳින් දනී'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔහු ගොස්, පසුව සුජූද් කිරීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය, ඔහුට සුජූද් කිරීමට අවසර දෙන ලදී, 'ඔබ පැමිණි මාර්ගයෙන් ආපසු යන්න' යැයි ඔහුට පැවසුවාක් මෙන්. පසුව එය බටහිරින් නැඟී ගියේය'. කථකයා මෙසේ පැවසීය, 'එවිට ඔහු අබ්දුල්ලා කියවූ විට කියෙව්වේය, 'එය හිරුට ස්ථානයයි''.
හදීස්
Imam Muslim : 230
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
[අබු සඊද් අල්-අස්යාජ්] සහ [ඉෂාක් බින් ඉබ්‍රාහිම්] අපට පැවසූ බව ඉස්හාක් අපට පැවසූ අතර, අල්-අස්යාජ් අපට පැවසූ බව [වාකි] අපට පැවසූ බව [ඔහුගේ පියා] [අබු ඩ්සාර්] වෙතින් [ඉබ්‍රාහිම් අට්-තායිමි] වෙතින් [අල්-අමාසි] අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය, 'මම අල්ලාහ්ගේ දූතයාගෙන් අල්ලාහ්ගේ වචනය ගැන ඇසුවෙමි: '-සූර්යයා එහි අක්ෂය මත භ්‍රමණය වේ-' - ප්‍රශ්න. යූනුස්: 38- එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඔහුගේ ස්ථානය සිංහාසනය යටය''.
හදීස්
Imam Muslim : 231
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
[අබුඅත්-තහීර් අහමඩ් බින් අම්රු බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් අම්රු බින් සර්හ්] අපට [ඉබ්නු වහබ්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, [ඉබ්නු ෂිහාබ්] ගෙන් [යූනුස්] මට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, [උර්වා බින් අස්-සුබයිර්] අපට පවසා ඇති බව නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ බිරිඳ [අයිෂා] ඔහුට පැවසූ බව ඇය පැවසුවාය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ගේ හෙළිදරව් කිරීම, සිදු වූ පළමු දෙය ඔහුගේ නින්දේ සැබෑ සිහිනයක ස්වරූපයෙන් විය. ඔහුට මෙම සිහිනය හමු නොවීය, නමුත් එය අලුයම නිශ්ශබ්දතාවයක් මෙන් විය, පසුව ඔහු තනිව සිටීමට කැමති විය. ඔහු සාමාන්‍යයෙන් හිරා ගුහාවට පසුබැස ගියේය'. එහිදී ඔහු නිවසට ආපසු යාමට පෙර අල්ලාහ්ට නමස්කාර කරමින් රාත්‍රීන් කිහිපයක් ගත කළේය. මේ සඳහා ඔහු සැපයුම් කිහිපයක් ගෙන ආවේය. - දින කිහිපයකට පසු - ඔහු කදීජා වෙත ආපසු ගොස්, රාත්‍රීන් කිහිපයකට ආහාර ලබා ගත්තේය. හිරා ගුහාවේ සිටියදී ඔහුට එළිදරව්වක් ලැබෙන තුරු මෙම තත්වය දිගටම පැවතුනි. මෙම හෙළිදරව්ව ගේබ්‍රියෙල් දේවදූතයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'කියවන්න, ඕ මුහම්මද්!' ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම කියවීමට දක්ෂ නැහැ'. නබිතුමා මෙසේ පැවසීය: 'එවිට දේවදූතයා මාව අල්ලාගෙන තදින් වැළඳ ගත්තේය, මට මහන්සියක් දැනුණු විට ඔහු මාව අතහැරියේය. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'කියවන්න, ඕ මුහම්මද්!' ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම පිළිතුරු දුන්නා, 'මට කියවන්න බැහැ'. ඔහු තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: 'ඉන්පසු ජිබ්රිල් මාව අල්ලාගෙන නැවතත් තදින් වැළඳ ගත්තේය, මට මහන්සියක් දැනුණු විට ඔහු නැවතත් අතහැරියේය. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'කියවන්න, ඕ මුහම්මද්!' ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම පිළිතුරු දුන්නා: 'මම කියවීමට දක්ෂ නැහැ'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ජිබ්රිල් මාව නැවතත් අල්ලාගෙන තදින් වැළඳ ගත්තේය, එබැවින් මම වෙහෙසට පත් වූ විට ඔහු මාව අත්හැරියේය. ඉන්පසු ඔහු අල්ලාහ්ගේ වචන කියෙව්වේ: '-සියලු ජීවීන් මැවූ ඔබේ රබ්ගේ නාමයෙන් ඕ මුහම්මද් කියවන්න.' ඔහු ලේ කැටියකින් මිනිසා නිර්මාණය කළේය, එය කියවන්න, එය පෑන හරහා මිනිසාට උගන්වන්නේ ඔබේ රබ්, කරුණාවන්තයාය. ඔහු මිනිසාට නොදන්නා දෙයක් ඉගැන්වීය- ' -ප්‍රශ්න. අල් 'අලක්: 1-5-. මෙම සිදුවීමෙන් පසු ඔහු බියෙන් නිවසට ගියේය, ඔහු කදීජා මුණගැසෙන තුරු, ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මාව ආවරණය කරන්න! මාව ආවරණය කරන්න'. එවිට කදීජා ඔහුට බ්ලැන්කට්ටුවක් ලබා දුන් අතර එමඟින් භීතිය ඔහුගෙන් අතුරුදහන් විය. ඉන්පසු ඔහු කදීජාට මෙසේ පැවසීය: 'ඕ කදීජා! මට මොකද වුණේ?' ඔහු සිදු වූ සියලු සිදුවීම් ද පැවසීය. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය: 'මම මා ගැන ඇත්තටම කනස්සල්ලට පත්ව සිටිමි'. කදීජා ඔහුව සැනසුවේ මෙසේ පවසමිනි: 'එසේ නොවන්න, ධෛර්යවත් වන්න! අල්ලාහ් විසින්, අල්ලාහ් ඔබව කිසිදා අවමානයට ලක් නොකරනු ඇත. අල්ලාහ් වෙනුවෙන්! ඇත්ත වශයෙන්ම, ඔබ සහෝදරත්වයේ බැඳීම් සම්බන්ධ කර ඇත, අවංකව කතා කර ඇත, අන් අයගේ බර උසුලාගෙන ගොස් ඇත, එහි නොමැති දෙයක් සඳහා උත්සාහ කිරීමට කැමති විය, අමුත්තන්ට සංග්‍රහ කර ඇත සහ සැමවිටම සත්‍යයේ සාධක ආරක්ෂා කළේය'. කදීජා වහාම කදීජාගේ ඥාති සහෝදරයා වන වරකා බින් නවුෆල් බින් අසාද් බින් අබ්දුල් උස්සා හමුවීමට ගියාය. ඔහු ජාහිලියා යුගයේ කිතුනුවකු විය. ඔහු අරාබි අක්ෂරයෙන් ලිවීමට කැමති වූ අතර අරාබි අක්ෂරයෙන් බයිබලයේ බොහෝ දේ ලිවීය. ඒ වන විට ඔහු මහලු වී අන්ධව සිටියේය. කදීජා ඔහුට මෙසේ පැවසුවාය, 'මාමා! - මාමා යනු අරාබිවරුන් ඥාති සහෝදර සහෝදරියන් සඳහා බහුලව භාවිතා කරන අන්වර්ථ නාමයකි, මන්ද ඔවුන් වැඩිහිටි වීම නිසා ඔවුන්ට ගරු කරන බැවිනි - ඔබේ සහෝදරයාගේ පුතාගේ කතාවට සවන් දෙන්න.' වරකා බින් නවුෆල් මෙසේ පැවසීය, 'අනේ මගේ සහෝදරයාගේ පුත්‍රයා! මොකද වුණේ?' එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තමා අත්විඳි සියලු සිදුවීම් පැවසීය. මෙම සිදුවීම ඇසූ වරකා මෙසේ පැවසීය, 'මෙය වරක් අනාගතවක්තෘ මූසාට හෙළිදරව් කරන ලද නීතියකි. ඔබ අනාගතවක්තෘවරයෙකු ලෙස හැදී වැඩුණු විට මම තවමත් තරුණ වියේ සිටියා නම් වඩා හොඳය. එසේම, ඔබේ ජනතාව විසින් ඔබව නෙරපා හරින විට මම තවමත් ජීවතුන් අතර සිටියා නම් හොඳයි'. එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ අවධාරණය කළහ: 'ඔවුන් මාව නෙරපා හරියිද?' වරකා පිළිතුරු දෙමින්, 'ඔව්, නැඟිටින සෑම නබිවරයෙකුම ඔබ වැනි කාර්යයක් ඉටු නොකරයි, නමුත් නිසැකවම වෛර කරනු ලැබේ.' "ඔබේ කාලයේ මම තවමත් ජීවතුන් අතර සිටියා නම්, මම තවමත් ඔබට උදව් කර ඔබව ආරක්ෂා කරන්නෙමි." තවද ඔහු අපට [මුහම්මද් බින් රාෆි] අපට පවසා ඇති බව අපට පවසා ඇත [අස්-සුහ්රි] අපට [අයිසියා] ගෙන් [උර්වා] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාගේ හෙළිදරව් කිරීම පළමු දෙය ... පසුව ඔහු යූනුස්ගේ හදීසයට සමාන හදීසයක් වාර්තා කළේය, ඔහු පමණක් පැවසුවේ 'අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, අල්ලාහ් ඔබව සදහටම දුකට පත් නොකරනු ඇත' යනුවෙනි. තවද ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'කදීජා, 'අනේ මගේ මාමා, ඔබේ සහෝදරයාගේ පුතාට සවන් දෙන්න' යනුවෙන් පැවසීය. තවද ඔහු අපට [අබ්දුල් මලික් බින් සයූඅයිබ් බින් අල්-ලයිට්ස්] ඔහු අපට [මගේ සීයා] ගෙන් [මගේ පියා] අපට පැවසීය ඔහු අපට පැවසීය ඔහු පැවසීය, ඔහු අපට [උකයිල් බින් කාලිඩ්] පැවසීය [ඉබ්නු ෂිහාබ්] මම [උර්වා බින් අස්-සුබයිර්] මෙසේ පවසනු අසා ඇත්තෙමි, [අයිෂා] නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ බිරිඳ මෙසේ පැවසුවාය, 'පසුව ඔහු බියෙන් කදීජා වෙත ආපසු ගියේය,' පසුව යූනුස් සහ මාමර්ගේ හදීස් වැනි හදීස් පවසයි. දෙවන හදීසයේ ආරම්භය ගැන ඔහු සඳහන් නොකළේ, 'නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන්ගේ පළමු හෙළිදරව්ව සැබෑ සිහිනයක්' යන්නයි. ඔහු යූනුස්ගේ වචන අනුගමනය කළේය, 'අල්ලාහ් මත දිවුරන්න, අල්ලාහ් ඔබව සදහටම අවමානයට ලක් නොකරනු ඇත'. ඉන්පසු ඔහු කදීජාගේ වචන සඳහන් කළේය, 'අනේ මගේ මාමා, ඔබේ සහෝදරයාගේ පුතාට සවන් දෙන්න'.
හදීස්
Imam Muslim : 232
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ
[අබු අත්-තහීර්] අපට [ඉබ්නු වහබ්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, [යූනුස්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, [ඉබ්නු ෂිහාබ්] අපට [අබු සලාමා බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය - ඔහු රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ සහචරයින්ගෙන් කෙනෙකි - ඔහු හදීසයක් පැවසූ බව ඔහු පැවසීය, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් හෙළිදරව් කිරීම බාධා කළ කාලය ගැන පැවසීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම ඇවිදින විට, හදිසියේම මට අහසින් හඬක් ඇසුණි. මම මගේ හිස ඔසවා බැලූ විට, හිරාගේ ගුහාවේ මා වෙත පැමිණි දේවදූතයා අහස සහ පොළොව අතර පාවෙන පුටුවක් මත වාඩි වී සිටින බව පෙනී ගියේය. එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් නැවතත් මෙසේ පැවසීය: 'මම ඔහුට බිය වූ නිසා වෙව්ලන්නට පටන් ගත්තා. ඊට පස්සේ මම ගෙදර ගිහින් කිව්වා, 'මාව ආවරණය කරන්න! මාව ආවරණය කරන්න!' ඉන්පසු ඔහු මාව ආවරණය කළේය, එවිට අල්ලාහ් මෙම වාක්‍යය පහළ කළේය: '-ඕ ආවරණය කළ තැනැත්තා! අවදි වී අනතුරු අඟවන්න, ඔබේ රබ්(පරමාධිපතියා) උසස් කරන්න, ඔබේ ඇඳුම් පිරිසිදු කරන්න, සියලු නපුරෙන් ඈත් වන්න, -' -ප්‍රශ්න. අල් මුදත්ස්ට්සිර්: 1-5-, එනම් මෙම පිළිම, එබැවින් ඒවායින් ඈත් වන්න. ඉන්පසු, හෙළිදරව් කිරීම් අඛණ්ඩව පහළ කරන ලදී'. තවද ඔහු අපට [අබ්දුල් මලික් බින් සයූඅයිබ් බින් අල්-ලයිට්ස්] ඔහු පැවසීය, [මගේ පියා] [මගේ සීයා] ගෙන් අපට පවසා ඇත, [ඉබ්නු ෂිහාබ්] ගෙන් අපට [උකයිල් බින් කාලිඩ්] අපට පවසා ඇත, [අබු සලාමා බින් අබ්දුර් රහ්මාන්] පවසනු මට ඇසුණි, [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්] අපට පවසා ඇත්තේ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පවසනු මට ඇසුණු බවයි: 'එවිට හෙළිදරව්ව මගෙන් ටික වේලාවක් නතර විය, එබැවින් මම ඇවිදින අතරතුර,' පසුව ඔහු යූනුස්ගේ හදීස් වැනි දෙයක් සඳහන් කළේය, ඔහු පමණක් පැවසුවේ, 'එවිට එය මා බිමට ඇද වැටෙනු ඇතැයි මම බිය වූ' බවයි. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'මේ අතර අබු සලාමා මෙසේ පැවසීය, 'එහි තේරුම පිළිම'. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'පසුව බොහෝ හෙළිදරව් කිරීම් පහළ වී දිගටම පැවතුනි'. ඔහු මට [මුහම්මද් බින් රාෆි'] අපට පවසා ඇත්තේ [අබ්දුර්රාසාක්] [අස්-සුහ්රි] වෙතින් [මමර්] යූනුස්ගේ හදීස් වැනි මෙම සනද් සමඟ අපට පැවසූ බවයි, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'එවිට අල්ලාහ් මෙම පදය හෙළි කළේය: '-ඕ ආවරණය කර ඇති තැනැත්තා! අවදි වී අනතුරු අඟවන්න, ඔබේ රබ්(පරමාධිපතියා) උසස් කරන්න, ඔබේ ඇඳුම් පිරිසිදු කරන්න, සියලු නපුරෙන් ඈත් වන්න -' - ප්‍රශ්න. අල් මුදත්ස්ට්සිර්: 1-5-. යාච්ඤා කිරීම අනිවාර්ය වීමට පෙර, එහි තේරුම පිළිමවලින් ඈත් වීමයි. ඔහු පැවසුවේ, 'එවිට මම ඒ නිසා බිය වුණා' කියායි,' උකයිල් පැවසූ පරිදි.
හදීස්
Imam Muslim : 233
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
"[සුහයිර් බින් හාර්බ්] අපට [අල්-වලීද් බින් මුස්ලිම්] අපට [අල්-අවුසායි] පැවසූ බව අපට පැවසූ පසු, ඔහු මෙසේ පැවසීය," මම [අබු සලාමා]ගෙන් ඇසුවෙමි, "කුර්ආනයේ කුමන වාක්‍යය මුලින්ම පහළ කරන ලද්දේද?" ඔහු පසුව කියෙව්වේය: "-ආවරණය කර ඇති අය-" - සූරත් අල් මුදත්ස්සිර්-. ඉතින් මම කිව්වා, "නැත්නම් - සමහර විට අකුරක් - ඉකාරා". ඊට පස්සේ මම [ජාබීර් බින් අබ්දුල්ලාහ්]ගෙන් ඇහුවා, "කුර්ආනයේ කුමන වාක්‍යය මුලින්ම පහළ කරන ලද්දේද?" ඔහු පසුව කියෙව්වේය: "-ආවරණය කර ඇති අය-" - සූරත් අල් මුදත්ස්සිර්-. ඉතින් මම කිව්වා, "නැත්නම් - සමහර විට අකුරක් - ඉකාරා". ජාබිර් පැවසුවේ, "රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් අපට පැවසූ දෙයක් මම ඔබට කීවෙමි." ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම හිරා ගුහාවේ මගේ ඉක්තිකාෆ් මාසයක් කළා, මම මගේ ඉක්තිකාෆ් අවසන් කළාට පස්සේ, මම පහළට ගියා, මිටියාවතේ පතුලට ගියා, පසුව මට කතා කළා. ඉතින් මම මගේ ඉස්සරහින් සහ මගේ පිටුපසින්, දකුණට සහ වමට බැලුවා, නමුත් මම කිසිවෙකු දුටුවේ නැහැ, පසුව මම නැවත කතා කළා, පසුව මම බැලුවා, නමුත් කිසිවෙකු සිටියේ නැහැ, පසුව මම කතා කළා, ඒ නිසා මම මගේ හිස ඔසවා බැලුවා, ඔහු අහසේ අර්ෂාවට ඉහළින් සිටින බව පෙනී ගියා, එනම් ගේබ්‍රියෙල්. ඊට පස්සේ මම ව්‍යාකූල වුණා. ඊට පස්සේ මම කදීජා ළඟට ගිහින් කිව්වා, 'මාව ආවරණය කරන්න, මාව ආවරණය කරන්න!' කියලා. ඒ නිසා ඔහු මට වතුර වත් කළා, ඊට පස්සේ අල්ලාහ් '-ඕ ආවරණය කළ කෙනෙක්! අවදි වී අනතුරු අඟවන්න, ඔබේ රබ්බි එය මහිමයට පත් කරන්න, ඔබේ ඇඳුම් පසුව ඒවා පිරිසිදු කරන්න-' යන පදය හෙළි කළා - ප්‍රශ්න. අල් මුදත්ස්ට්සිර්: 1-4-. [මුහම්මද් බින් අල්-මුට්සන්නා] අපට පවසා ඇති පරිදි [උස්මාන් බින් උමර්] [යාහ්යා බින් අබු කට්සිර්] වෙතින් [අලි බින් අල්-මුබාරක්] අපට මෙම සනද් එක සමඟ පැවසූ අතර, ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ඔහු අහස සහ පොළොව අතර සිංහාසනයේ වාඩි වී සිටින බව පෙනේ'.
හදීස්
Imam Muslim : 234
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සයිබාන් බින් ෆාරුක්) අපට [හම්මාද් බින් සලාමා] අපට [තාබිත් අල්-බුනානි] [අනස් බින් මලික්] ගෙන් අපට [සයිබාන් බින් ෆාරුක්] අපට [හම්මාද් බින් සලාමා] අපට [තාබිත් අල්-බුනානි]ට පැවසූ බව අපට පවසා ඇත: 'මාව බැලීමට බුරාක් පැමිණ ඇත. එය සුදු සතෙකි, බූරුවෙකුට වඩා විශාල නමුත් විශාල අඟකට වඩා කුඩාය. බුරාක්ගේ බඩ එහි කෙළවරට ළඟා වන පරිදි ඔහු තම ශරීරය පහත් කළේය.' ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය: 'ඉතින් මම වහාම බයිතුල් මක්දිස් වෙත ළඟා වන තුරු එය පැද ගියෙමි'. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය: 'ඉන්පසු මම එය නබිවරුන් පුරුදු වී සිටි පරිදි පල්ලියේ කණුවට බැඳ තැබුවෙමි. මොහොතකට පසු මම පල්ලියට ඇතුළු වී රකඅත් දෙකක් යාච්ඤා කළෙමි. මම අවසන් වූ පසු මම පිටතට ගියෙමි, හදිසියේම ජිබ්රිල් වයින් බඳුනක් සහ කිරි බඳුනක් රැගෙන මා වෙත ළඟා විය. මම කිරි ද තෝරා ගත්තෙමි. එවිට ජිබ්රිල් පැවසුවේ, 'ඔබ ෆිත්රා තෝරාගෙන ඇත' කියාය. එවිට ජිබ්රිල් මාව අහසට ගෙන ගියේය. ගේබ්‍රියෙල් දොර විවෘත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි විට, ඔහුගෙන්, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'ගේබ්‍රියෙල්'. නැවත ඇසුවේ, 'ඔබ සමඟ සිටින්නේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'මුහම්මද්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවේ, 'ඔව්, ඔහු යවා ඇත' කියායි. ගේබ්‍රියෙල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔව්, ඔහු යවා ඇත' කියායි. එබැවින් අපට දොර විවෘත විය. හදිසියේම මම අනාගතවක්තෘ ආදම්ව මුණගැසුණා, ඔහු මාව පිළිගෙන මට සුභ පැතුවා. පසුව මාව දෙවන ස්වර්ගයට ගෙන ගියා. ඉන්පසු ජිබ්රිල් දොර විවෘත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියා. ඉන්පසු නැවතත් ඇසුවා, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'ගේබ්‍රියෙල්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔබ සමඟ සිටින්නේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'මුහම්මද්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔව්, ඔහු යවා ඇත' කියා පිළිතුරු දුන්නේය. අපට දොර විවෘත විය. හදිසියේම මට ඊසා බින් මරියම් සහ යායා බින් සකරියා මුණගැසුණා, ඔවුන් දෙදෙනාම මාව පිළිගෙන මට සුභ පැතුවා. මාව නැවතත් තුන්වන ස්වර්ගයට ගෙන ගියා. ජිබ්රිල් ද දොර විවෘත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ඉන්පසු ඇසුවේ, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් 'ගේබ්‍රියෙල්' කියාය. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවේ, 'ඔබ සමඟ සිටින්නේ කවුද?' ජිබ්රිල් 'මුහම්මද්' කියාය. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවේ, 'ඔහු එවන ලද්දාද?' ගේබ්‍රියෙල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔව්, ඔහු එවන ලද්දා' කියාය. දොර අපට විවෘත කරන ලදී. හදිසියේම මම අනාගතවක්තෘ යූසුෆ් අලයිහිස් සලාම් මුණගැසුණා, ඔහුට ඉතා ඉහළ තනතුරක් ලැබී ඇති බව පෙනී ගියේය. ඔහු මාව පිළිගෙන මට සුභ පැතුවේය. මාව නැවතත් හතරවන ස්වර්ගයට ගෙන යන ලදී. ජිබ්රිල් ද දොර විවෘත කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. නැවතත් හඬක් ඇසුවේ, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'ගේබ්‍රියෙල්' කියාය. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවේ, 'ඔබ සමඟ සිටින්නේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'මුහම්මද්' කියාය. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවේ, 'ඔහු එවන ලද්දාද?' ගේබ්‍රියෙල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔව්, ඔහු එවන ලද්දා' කියාය. දොර අපට විවෘත කරන ලදී. හදිසියේම මම අනාගතවක්තෘ ඉද්රිස් අලෙයිහිස්සලාම් මුණගැසුණා, ඔහු මාව පිළිගෙන මට සුභ පැතුවා. අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: '-අපි ඔහුව උසස් ස්ථානයකට ඔසවා තැබුවා-'. මාව නැවතත් පස්වන ස්වර්ගයට ගෙන ගියා. එවිට ජිබ්රිල් දොර විවෘත කරන්නැයි ඉල්ලා සිටියේය. නැවතත් හඬක් ඇසුවේය, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'ගේබ්‍රියෙල්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔබ සමඟ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'මුහම්මද්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔව්, ඔහු එවන ලදී'. අපට දොර විවෘත විය. හදිසියේම මම අනාගතවක්තෘ හරුන් අලෙයිහිස්සලාම් මුණගැසුණා, ඔහු මාව පිළිගෙන මා වෙනුවෙන් හොඳින් යාච්ඤා කළා. මාව නැවතත් හයවන ස්වර්ගයට ගෙන ගියා. එවිට ජිබ්රිල් දොර විවෘත කරන්නැයි ඉල්ලා සිටියේය. නැවතත් හඬක් ඇසුවේය, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'ගේබ්‍රියෙල්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔබ සමඟ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'මුහම්මද්'. ජිබ්රිල් නැවතත් ඇසුවා, 'ඔහු එවන ලද්දෝද?' ගේබ්‍රියෙල් පිළිතුරු දුන්නා, 'ඔව්, ඔහු එවන ලද්දෝ' කියලා. දොර අපට විවෘත කළා. හදිසියේම මම නබි මූසා මුණගැහුණා, ඔහු මාව පිළිගෙන මා වෙනුවෙන් හොඳින් යාච්ඤා කළා. මාව නැවතත් හත්වන ස්වර්ගයට ගෙන ගියා. ජිබ්රිල් එය විවෘත කරන්න කිව්වා. නැවතත් හඬක් ඇසුවා, 'ඔබ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නා, 'ගේබ්‍රියෙල්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔබ සමඟ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නා, 'මුහම්මද්'. ජිබ්රිල් නැවත ඇසුවා, 'ඔව්, ඔහු එවන ලද්දෝ' කියලා. අපට දොර විවෘත කළා. හදිසියේම මම අනාගතවක්තෘ ඉබ්‍රාහිම් අලයිහිස්සලම් මුණගැහුණා, ඔහු බයිතුල් මක්මූර්හි හාන්සි වී සිටියා. එහි පළලට දිනපතා දේවදූතයන් හැත්තෑ දහසක් ඇතුළත් විය හැකිය. පිටත්ව ගිය පසු, ඔවුන් ඔහු වෙත ආපසු පැමිණියේ නැත - බයිතුල් මක්මූර්-. පසුව මාව සිද්‍රතුල් මුන්ටහා වෙත ගෙන ගියා. කොළ අලි කන් තරම් විශාල වන අතර පලතුරු භාජනයක් තරම් විශාලයි. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'අල්ලාහ්ගේ අණ පරිදි ඔහු එයට නැග්ගාම, සිද්රා වමනය වෙනස් විය. දෙවියන් වහන්සේගේ කිසිම ජීවියෙකුට එහි අලංකාරය විස්තර කළ නොහැක, මන්ද එය ලස්සනයි. එවිට අල්ලාහ් ඔහුට දිවා රෑ පනස් වතාවක් යාච්ඤා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටීමෙන් ඔහුට එළිදරව්වක් ලබා දුන්නේය. පසුව මම පහළට ගොස් නබි මූසා අලෙයිහිස්සලාම් හමුවූ විට, ඔහු ඇසුවේ, 'ඔබේ දෙවියන් වහන්සේ ඔබේ ජනතාවට කුමක් පවසා තිබේද?' ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'පනස් වතාවක් යාච්ඤා කරන්න'. මූසා නබිතුමා මෙසේ පැවසීය, 'ඔබේ දෙවියන් වහන්සේ වෙත ආපසු යන්න, ඔබේ ජනතාවට එය ඉටු කිරීමට නොහැකි වන නිසා සහනයක් ඉල්ලන්න. මම වරක් ඊශ්‍රායෙල් දරුවන් පරීක්ෂා කර ඔවුන් පරීක්ෂා කළෙමි'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම දෙවියන් වහන්සේ වෙත ආපසු ගොස්, 'මගේ දෙවියනේ, මගේ ජනතාවට සහනයක් ලබා දෙන්න' කියා පැවසුවා. එවිට අල්ලාහ් සුභානාහු වත'ලා. ඔහුගෙන් සලාත වාර පහක් අඩු කරන්න'. පසුව මම මූසා නබිතුමා වෙත ආපසු ගොස්, 'අල්ලාහ් මගෙන් සලාත වාර පහක් අඩු කර ඇත' යැයි කීවෙමි. මූසා නබිතුමා මෙසේ පැවසීය, 'ඔබේ ජනතාවට එය ඉටු කිරීමට නොහැකි වනු ඇත. ඔබේ දෙවියන් වහන්සේ වෙත ආපසු යන්න, නැවත සහනයක් ඉල්ලන්න'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම තවමත් මගේ ස්වාමීන් වහන්සේ සහ නබි මූසා අතර එහාට මෙහාට යමින් සිටියෙමි, අල්ලාහ් මෙසේ පවසන තුරු: 'ඕ මුහම්මද්! ඇත්ත වශයෙන්ම, මම දිවා රෑ පස් වතාවක් ෆර්දුකන් කරමි. සෑම ෆර්දු යාච්ඤාවක්ම දස ගුණයකින් ගුණ කරනු ලැබේ. එබැවින් එය ෆර්දු යාච්ඤා පනහකි. එලෙසම, යහපත කිරීමට අදහස් කරන නමුත් එය නොකරන තැනැත්තා වෙනුවෙන් නිසැකවම එක් යහපත් ක්‍රියාවක් සටහන් වේ. ඔහු එසේ කරන්නේ නම්, ඔහුට යහපත් ක්‍රියා දහයක් සටහන් වේ. අනෙක් අතට, අපරාධයක් කිරීමට අදහස් කරන නමුත් එය නොකරන තැනැත්තාට නිසැකවම ඔහුට විරුද්ධව කිසිවක් සටහන් නොවේ. එවිට ඔහු එය කළහොත්, එය ඔහුට අපරාධයක් ලෙස සටහන් වේ'. මම මූසා නබිතුමා වෙත ළඟා වන තුරු බැස ගියෙමි, පසුව මම ඔහුට පැවසුවෙමි. ඔහු තවමත් මෙසේ පැවසීය, 'ඔබේ ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත ආපසු යන්න, සහනයක් ඉල්ලන්න'. මම පිළිතුරු දුන්නා, 'මම මගේ ස්වාමීන් වහන්සේ වෙත බොහෝ වාරයක් ආපසු ගොස් ඇති අතර එය මට ඔහු ගැන ලැජ්ජාවක් ඇති කර තිබේ'.
හදීස්
Imam Muslim : 235
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ
[අබ්දුල්ලාහ් බින් හසීම් අල්-අබ්දි] අපට පවසා ඇත [බහ්ස් බින් අසාද්] අපට පවසා ඇත [සුලෙයිමාන් බින් අල්-මුගිරා] අපට [සබිත්] [අනස් බින් මලික්] ගෙන් මෙසේ පැවසීය, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'මාව බැලීමට දේවදූතයන් - පසුව ඔවුන් මාව සම්සම් ළිඳට ගෙන ගියහ, පසුව මගේ පපුව කපා සම්සම් වතුරෙන් සෝදා, පසුව මාව අතහැර දමන ලදී'.
හදීස්
Imam Muslim : 236
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ
අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සයිබාන් බින් ෆාරුක්) අපට [හම්මාද් බින් සලාමා] [තාබිත් අල්-බුනානි] [අනස් බින් මලික්] ගෙන් අපට [සයිබාන් බින් ෆාරුක්] අපට පවසා ඇති බව අපට පවසා ඇත. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) දරුවන් සමඟ සෙල්ලම් කරමින් සිටියදී ජිබ්රිල් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) විසින් ඔහු බැලීමට පැමිණි බව. එවිට දේවදූතයා ඔහුව රැගෙන ගොස් බිම තැබුවේය. පසුව ඔහුගේ හදවත කපා, හදවත පිටතට ගෙන එයින් ලේ කැටියක් පිටතට ගෙන, 'මෙය ඔබෙන් යක්ෂයාගේ කොටසක්, පසුව සම්සාම් වතුරෙන් රන් භාජනයක සෝදා හරින්න' යනුවෙන් පැවසීය. පසුව දේවදූතයා එය මැහුම් කර නැවත එහි මුල් ස්ථානයට ගෙන ආවේය. පසුව දරුවන් පැමිණ තම මවට පැමිණිලි කළ අතර, ඔවුන්, 'ඇත්ත වශයෙන්ම මුහම්මද් මරා දමා ඇත' යනුවෙන් පැවසූහ. එවිට ජනතාව සුදුමැලි මුහුණු වලින් ඔහුව පිළිගත්හ - බිය නිසා - ''. අනාස් පැවසුවේ, 'ඔහුගේ පපුවේ මැහුම් සලකුණු මම දුටුවෙමි' යනුවෙනි. [හාරුන් බින් සයිද් අල්-අයිලි] අපට [ඉබ්නු වහබ්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇති බව ඔහු අපට පවසා ඇත (සුලෙයිමාන්) - එනම් ඉබ්නු බිලාල් - ඔහු අපට [සියාරික් බින් අබ්දුල්ලාහ් බින් අබු නමීර්] අපට පවසා ඇති බව ඔහු පැවසීය, [අනස් බින් මලික්] අල්-කාබා පල්ලියේ සිට තම ඉස්රා සෑදූ රාත්‍රිය ගැන අපට පවසන බව මට ඇසුණි, ඔහු හරාම් පල්ලියේ නිදා සිටියදී ඔහුට හෙළිදරව්ව ලබා දීමට පෙර පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු ඔහු බැලීමට පැමිණි බව. ඉන්පසු කථකයා තාබිත් අල්-බුනානිගේ හදීසයක් මෙන් ඔහුගේ කතාව සමඟ හදීසය වාර්තා කළේය, පසුව ඔහු එයට වාක්‍යයක් යෝජනා කළේය, අවසන් කිරීම, එකතු කිරීම සහ අඩු කිරීම'.
හදීස්
Imam Muslim : 237
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
[හර්මලා බින් යාහියා අට්-තුජිබි] අපට [ඉබ්නු වහබ්] අපට [යූනුස්] [ඉබ්නු ෂිහාබ්] [අනස් බින් මලික්] ගෙන් මෙසේ පැවසීය, '[අබු දර්] අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ මෙසේ පැවසූ බව වාර්තා කර ඇත: 'මම මක්කාවේ සිටියදී මගේ නිවසේ වහලය සිදුරු කරන ලදී, පසුව ගේබ්‍රියෙල් බැස මගේ පපුවට සිදුරු කළේය, පසුව ඔහු සම්සාම් වතුරෙන් එය සෝදා ගත්තේය, පසුව ඔහු ප්‍රඥාව හා ඇදහිල්ලෙන් පිරුණු රන් භාජනයක් ගෙනැවිත්, පසුව ඔහු එය මගේ පපුව මත වත් කළේය. ඉන්පසු ඔහු එය වසා මගේ අත අල්ලාගෙන ස්වර්ගයට නැග්ගා. අපි මේ ලෝකයේ ස්වර්ගයට ළඟා වූ විට, ගේබ්‍රියෙල් මේ ලෝකයේ ස්වර්ගය ආරක්ෂා කරන දේවදූතයාට 'එය විවෘත කරන්න' යැයි පැවසීය. ඔහු ඇසුවේය, 'මේ කවුද?' ගේබ්‍රියෙල් ඇසුවේය, 'ඒ ගේබ්‍රියෙල්'. ඔහු ඇසුවේය, 'ඔබ සමඟ කවුරුහරි සිටීද?' ගේබ්‍රියෙල් පැවසීය, 'ඔව්.' මම මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සමඟ සිටිමි. ඔහු ඇසුවේය, 'ඔහු එවන ලද්දෙක්ද?' ' 'ඔව්' යැයි ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය. එවිට ආරක්ෂක දේවදූතයා දොර විවෘත කළේය'. ඔහු තම වචන දිගටම කරගෙන ගියේය: 'අපි ලෝකයේ ස්වර්ගයට නැඟුණු විට, හදිසියේම ඔහුගේ පැත්තේ කළු මිනිසෙක් සිටියේය, ඔහුගේ දකුණු පැත්තද කළු විය. ඔහු තම දකුණු පැත්ත දෙස බලන විට ඔහු සිනාසෙයි, ඔහු තම වම් පැත්ත දෙස බලන විට ඔහු අඬයි'. රසූලුල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: 'එවිට මිනිසා, 'සාදරයෙන් පිළිගනිමු, ඕ ධර්මිෂ්ඨ නබි සහ ධර්මිෂ්ඨ පුත්‍රයා' යැයි පැවසීය. මම ඇසුවෙමි, 'ඕ ජිබ්රිල්, මේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'මේ ආදම් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්, මේ ඔහුගේ දකුණු පසින් අල්-අස්විදා සහ ඔහුගේ වම් පසින් ඔහුගේ පුත්‍රයෝ ය. දකුණු පසින් ස්වර්ගයේ වැසියන් සිටින අතර, වම් පසින් සිටින අල්-අස්විදා නිරයේ පදිංචිකරුවෙකි, එබැවින් ඔහු දකුණට හැරුනහොත් ඔහු නිසැකවම සිනාසෙනු ඇත, ඔහු වමට බැලුවහොත් ඔහු නිසැකවම අඬනු ඇත'. ඔහු තම වචන දිගටම කරගෙන ගියේය: 'ජිබ්රිල් දෙවන ස්වර්ගයට ළඟා වන තෙක් මා සමඟ ඉහළට ගියේය, පසුව ඔහු තම භාරකරුට, 'එය විවෘත කරන්න' යැයි පැවසීය. ඉතින් මුරකරු ලෝක අහසේ ආරක්ෂකයා ලෙස - පළමුව - පැවසීය. පසුව ඔහු එය විවෘත කළේය. අනස් බින් මලික් මෙසේ පැවසීය, 'එවිට ඔහු එම ස්වර්ගයේ ආදම්, ඉද්රිස්, ජේසුස්, මූසා සහ ඉබ්‍රාහිම් - ඔවුන් සියල්ලන්ටම සාමය ලැබේවා - ඔහු සඳහන් කළ අතර ඔවුන්ගේ ස්ථානය කුමක්දැයි ඔහු හරියටම සඳහන් කළේ නැත, ඔහු ලෝකයේ ස්වර්ගයේදී ආදම්ව මුණගැසුණු බවත්, හයවන ස්වර්ගයේදී ඉබ්‍රාහිම්ව මුණගැසුණු බවත් පමණක් සඳහන් කළේය. ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ජිබ්රිල් සහ රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් ඉද්රිස් අලයිහිස්සලම් පසු කළ විට, ඉද්රිස්, 'සාදරයෙන් පිළිගනිමු, ඕ ධර්මිෂ්ඨ නබි සහ ධර්මිෂ්ඨ සහෝදරයා' යනුවෙන් පැවසීය. ඉන්පසු ඔහු පසුකර ගියේය, එබැවින් මම ඇසුවෙමි, 'මේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'මේ ඉද්රිස්'. ඔහු නැවතත් පැවසීය, 'එවිට මම මූසා අස් පසු කළෙමි, පසුව ඔහු, 'ධර්මිෂ්ඨ නබි සහ ධර්මිෂ්ඨ සහෝදරයන් වෙත සාදරයෙන් පිළිගනිමු' යනුවෙන් පැවසීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම ඇසුවා, 'මේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේය, 'මේ මූසා'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඊට පස්සේ මම ජේසුස් වහන්සේ පසු කළා, ඊට පස්සේ ඔහු, 'ධර්මිෂ්ඨ නබිතුමාට සහ ධර්මිෂ්ඨ සහෝදරයන්ට සාදරයෙන් පිළිගනිමු' යැයි පැවසීය. මම ඇසුවා, 'මේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නා, 'මේ මරියාගේ පුත් ජේසුස්'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'ඊට පස්සේ මම ඉබ්‍රාහිම් අලෙයිහිස්සලාම් පසු කළා, ඊට පස්සේ ඔහු කිව්වා, 'ධර්මිෂ්ඨ නබිතුමාට සහ ධර්මිෂ්ඨ පුත්‍රයාට සාදරයෙන් පිළිගනිමු'. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'මම ඇසුවා, 'මේ කවුද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නා, 'මේ ඉබ්‍රාහිම්'. ඉබ්නු ෂිහාබ් පැවසීය; [ඉබ්නු අබ්බාස්] සහ [අබු හබ්බා අල්-අන්සාරි] දෙදෙනාම මෙසේ පැවසූ බව අපට වාර්තා වී ඇත, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'පසුව ජිබ්රිල් මා සමඟ නැග්ගා, මම පෑනක ශබ්දය ඇසෙන පැතලි ස්ථානයකට නැඟුණා'. [ඉබ්නු හස්ම්] සහ [අනස් බින් මලික්] මෙසේ පැවසූහ, 'අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේ පැවසූහ: 'එවිට අල්ලාහ් මගේ උම්මා මත දිනපතා යාච්ඤා පනහක් නියම කළේය'.' ඔහු නැවතත් මෙසේ කීවේය, 'ඊට පස්සේ මම මේ නියෝගයත් එක්ක ආපහු ආවා, මම මෝසෙස්ව පසු කරන තුරු, ඊට පස්සේ ඔහු කිව්වා, 'ඔබේ රබ්බි ඔබේ ජනතාවගෙන් ඉල්ලා සිටින දෙයක් මොකක්ද?' ඔහු මෙසේ කීවේය, 'මම පිළිතුරු දුන්නා, 'අල්ලාහ් ඔවුන්ට සලාතයන් පනහක් අනිවාර්ය කර ඇත' කියලා. එවිට මූසා මට මෙසේ කීවේය, 'එසේ නම් ඔබේ රබ්බි වෙත ආපසු යන්න, මන්ද ඔබේ ජනතාවට එය කළ නොහැකි වනු ඇත'. පසුව මම මගේ රබ්බි වෙත ආපසු ගියෙමි, පසුව ඔහු ඔවුන්ගෙන් අඩක් නිදහස් කළේය'. පසුව මම මූසා වෙත ආපසු ගියෙමි, පසුව ඔහු මෙසේ කියන තුරු මම ඔහුට කීවෙමි, 'ඔබේ රබ්බි වෙත ආපසු යන්න, මන්ද ඔබේ ජනතාවට එය කළ නොහැකි වනු ඇත' කියලා. ඔහු මෙසේ කීවේය: 'ඊට පස්සේ මම මගේ රබ්බි වෙත ආපසු ගියෙමි'. එවිට අල්ලාහ් මෙසේ කීවේය, 'ඔහු පස් වතාවක් සිටියේය, ඔහු පනස් වතාවක් සිටියේය. වචන මගේ පැත්තෙන් වෙනස් නොවේ'. එවිට ඔහු මෙසේ කීවේය: 'ඉතින් මම මූසා වෙත ආපසු ගියෙමි, එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය, 'ඔබේ රබ්බි වෙත ආපසු යන්න'. එබැවින් මම මෙසේ කීවෙමි, 'සැබවින්ම මම මගේ රබ්බි වෙත ලැජ්ජාවට පත් වෙමි'. ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, "ඉන්පසු අපි සිද්රා අල්-මුන්ටහා වෙත පැමිණෙන තෙක් ජිබ්රිල් මා සමඟ ගියේය, පසුව එහි සාරය කුමක්දැයි මට නොතේරෙන තෙක් විවිධ වර්ණවලින් එය වැසී ගියේය." ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය, "පසුව මාව ස්වර්ගයට දමන ලදී, එයට මැණික් සහිත ගෝලාකාරයක් ඇති බවත්, බිම මඩ සහිත බවත් පෙනී ගියේය."
හදීස්
Imam Muslim : 238
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا
[මුහම්මද් බින් අල්-මුට්සන්නා] අපට [ඉබ්නු අබු ආදි] [කටාදා] සිට [අනස් බින් මලික්] දක්වා අපට [සයිද්] සිට [අනාස් බින් මලික්] දක්වා අපට පවසා ඇති බව සමහර විට ඔහු [මලික් බින් ෂාෂා] සිට ඔහුගේ ජනතාවගෙන් එක් අයෙකුගෙන් මෙසේ පැවසුවා විය හැකිය, ඔහු මෙසේ පැවසීය: “මම දේවමාළිගාවේ අද්දර, අඩ නින්දේ සිටියදී, හදිසියේම මට තුන්දෙනාගෙන් එක් අයෙකුගේ සංවාදය ඇසුණි, මැද සිටි මිනිසා. පසුව ඔවුන් මා වෙත පැමිණ මාව කොහේ හරි ගෙන ගියා. පසුව ඔවුන් සම්සාම් වතුර අඩංගු රන් භාජනයක් ගෙනාවා. ඊට පස්සේ මගේ පපුව මෙතැනින් සහ මෙතැනින් කපා දැමුවා”. කටාඩා පැවසුවේ, “මම මා සමඟ සිටි පුද්ගලයාගෙන් ඇසුවා, 'ඔහු අදහස් කළේ කුමක්ද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, 'ඔහුගේ බඩේ පතුල දක්වා'. ඔහු තම වචන දිගටම කරගෙන ගියේය: 'මගේ හදවත සම්සාම් වතුරෙන් ඉවත් කර පිරිසිදු කර, පසුව එහි මුල් ස්ථානයේ තබා ඇත.' ඊට පස්සේ, මම ඇදහිල්ලෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් පිරී ගියා, බුරාක් කියලා සුදු අශ්ව සතෙක් මට ගෙනාවා, ඌ බූරුවෙකුට වඩා විශාලයි, බිගල් එකකට වඩා කුඩායි. එයා ඇස් දෙකට පේන තරම් දුරකට එයාගේ පියවර සකස් කළා, මාව එයාගේ පිටේ තියාගෙන හිටියා. ඊට පස්සේ අපි ලෝකේ අහසට ළඟා වෙනකම් අපේ ගමන පටන් ගත්තා, ඊට පස්සේ ජිබ්රිල් දොර අරින්න කියලා ඇහුවා, ඊට පස්සේ ඇහුවා, 'කවුද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නා, 'ගේබ්‍රියෙල්' කියලා. ඊට පස්සේ ආයෙත් ඇහුවා, 'ඔබත් එක්ක කවුද?' එවිට ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නා, 'මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්' කියලා. ඊට පස්සේ ආයෙත් ඇහුවා, 'එව්ව කෙනාද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නා, 'ඔව්. එතකොට දොර ආරක්ෂා කරපු දේවදූතයා දොර ඇරලා, 'සාදරයෙන් පිළිගනිමු, ඇත්තටම ප්‍රධාන අමුත්තා ඇවිත්' කියලා කිව්වා. ඊට පස්සේ අපි ආදම් නබිතුමාව බැහැදකිනවා' කියලා. ඉන්පසු කථකයා තම කතාව සහිත හදීසය ඉදිරිපත් කරමින්, රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් තුමා දෙවන ස්වර්ගයේදී ඊසා නබිතුමා සහ යායා නබිතුමා මුණගැසුණු බවත්, තුන්වන ස්වර්ගයේදී යූසුෆ් නබිතුමා මුණගැසුණු බවත් පැවසීය. පසුව හතරවන ස්වර්ගයේදී ඔහු ඉද්රිස් නබිතුමා මුණගැසුණි. පස්වන ස්වර්ගයට පැමිණි පසු ඔහු හරුන් නබිතුමා මුණගැසුණි. රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම් එවිට මෙසේ පැවසීය: 'ඉන්පසු අපි හයවන ස්වර්ගයට ළඟා වන තෙක් අපගේ ගමන දිගටම කරගෙන ගියෙමු, පසුව මම මූසා නබිතුමා මුණගැසී ඔහුට ආචාර කළෙමි. ඔහු වහාම පිළිතුරු දුන්නේ, 'සාදරයෙන් පිළිගනිමු, ඕ ධර්මිෂ්ඨ සහෝදරයා සහ අනාගතවක්තෘ' යනුවෙනි. මම ඔහු හැර ගිය විට, ඔහු දිගටම අඬමින් සිටියේය. එවිට ඔහුගෙන් විමසන ලදී, 'ඔබට අඬන්නට හේතුව කුමක්ද?' ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, 'අනේ මගේ ස්වාමීනි! ඔබ මේ තරුණයා මා පසුපස එවා ඇත, නමුත් ඔහුගේ සෙනඟගෙන් මගේ පිරිසට වඩා ස්වර්ගයට ඇතුළු විය'. ඔහු නැවතත් පැවසුවේ, 'අපි හත්වන ස්වර්ගයට ළඟා වන තුරු අපගේ ගමන දිගටම කරගෙන ගිය අතර, පසුව මම නබිතුමා හමුවිය' යනුවෙනි. එවිට කථකයා හදීසයේ මෙසේ පැවසීය, 'තවද නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් තුමාණන් පැවසුවේ ගංගා හතරක් ඒවායේ මූලාශ්‍රවලින් පිටතට එන බව දුටු බවයි, පැහැදිලිව පෙනෙන ගංගා දෙකක් සහ අඳුරු ගංගා දෙකක්. එවිට රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඇසුවේය, 'ඕ ජිබ්රිල්! මේ ගංගා මොනවාද?' ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'අපැහැදිලි ගංගා දෙක ස්වර්ගයේ ගංගා වන අතර පැහැදිලිව පෙනෙන ගංගා නයිල් සහ යුප්‍රටීස්' ය. පසුව මාව බයිතුල් මක්මූර් වෙත ගෙන යන ලදී, පසුව මම ඇසුවෙමි, 'ඕ ජිබ්රිල්, මේ කුමක්ද?' එවිට ජිබ්රිල් පිළිතුරු දුන්නේ, 'මෙය බයිතුල් මක්මූර් වන අතර සෑම දිනකම දේවදූතයන් හැත්තෑ දහසක් ඇතුළු වනු ඇත. ඔවුන් පිටතට ගිය පසු, ඔවුන් නැවත එයට ඇතුළු නොවනු ඇත, මන්ද එය ඔවුන් එයට ඇතුළු වන අවසාන අවස්ථාව වනු ඇත'. ඉන්පසු වයින් අඩංගු බහාලුම් දෙකක් මා වෙත ගෙන එන ලදී, එකක් සහ කිරි අඩංගු අනෙක. දෙකම මට පූජා කරන ලදී, පසුව මම කිරි තෝරා ගත්තෙමි. එබැවින් එය මට මෙසේ පැවසීය, 'ඔබ නිවැරදි තේරීම කළා!' අල්ලාහ් ඔබ සහ ඔබේ ජනතාව ෆිත්රා - යහපත්කම සහ ගුණවත්කම - තත්වයක සිටීම අපේක්ෂා කරයි. ඉන්පසු මට සෑම දිනකම පනස් වතාවක් යාච්ඤා කරන ලෙස කියන ලදී.' ඉන්පසු ඔහු - කථකයා - හදීස් අවසානය දක්වා කතාව සඳහන් කළේය. [මුහම්මද් බින් අල්-මුට්සන්නා] අපට [මුආද් බින් හිෂාම්] ඔහු පැවසීය, [මගේ පියා] [කටාදා] සිට අපට [අනස් බින් මලික්] අපට [මලික් බින් ෂා'ෂා] සිට අපට පවසා ඇති බව අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ පැවසූහ... ඉන්පසු ඔහු ඒ හා සමාන කථාවක් සඳහන් කළ අතර, ඔහු එහි මෙසේ පැවසීය, 'පසුව මට ප්‍රඥාව සහ ඇදහිල්ලෙන් පිරුණු රන් බඳුනක් ගෙන එන ලදී'. ඉන්පසු ඔහුව ඉහළ පපුවේ සිට පහළ උදරය දක්වා කපා, පසුව සම්සාම් වතුරෙන් සෝදා, පසුව ප්‍රඥාව සහ ඇදහිල්ලෙන් පිරෙව්වා'.
හදීස්
Imam Muslim : 239
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
[මුහම්මද් බින් අල්-මුට්සන්නා] සහ [ඉබ්නු බසිසියාර්] අපට පැවසූ බව [ඉබ්නු බසිසියාර්] අපට පැවසූ බව [මුහම්මද් බින් ජ'ෆාර්] අපට [කටාදා] සිට [සියුබා] අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය, [අබු අල්-අලියා] පවසනු මම අසා ඇත්තෙමි, ඔබේ නබිතුමාගේ මාමා වන සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගේ පුත්‍රයා අපට පැවසූ බව ඔහු පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් ඔහුගේ ඉස්රා ගමන ගැන පැවසූ බව ඔහු පැවසීය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: 'නබි මූසා දුඹුරු පැහැති සමක් තිබූ අතර සයනුආ ගෝත්‍රයේ මිනිසෙකු මෙන් උස විය'. ඊළඟට ඔහු නැවතත් මෙසේ පැවසීය: 'ඊසා නබිතුමා තරබාරු, මධ්‍යම උසකින් යුක්ත විය'. ඊට අමතරව, නිරයේ සහ දජ්ජාල්ගේ ආරක්ෂකයා වන මලික් ගැනද ඔහු පැවසීය.
හදීස්
Imam Muslim : 240
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام
තවද [අබ්දුල් බින් හුමයිඩ්] අපට [යුනුස් බින් මුහම්මද්] අපට [කටාදා] සිට [සයයිබාන් බින් අබ්දුර්රහ්මාන්] අපට [අබු අල්-අලියා] සිට අපට [අහස්] දක්වා අපට [අහස්] දක්වා] ඔබගේ නබිතුමාගේ මාමා වන ෂල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් [ඉබ්නු අබ්බාස්] ගේ පුත්‍රයා අපට මෙසේ පැවසීය, 'රසූලුල්ලාහ් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් මෙසේ පැවසීය: 'මම ඉස්රායේ රාත්‍රියේ මූසා බින් ඉම්රාන් අසලින් ගියෙමි', ඔහු සයනුආ වංශයේ මිනිසෙකු මෙන් උස, තරබාරු දුඹුරු පැහැති මිනිසෙකි. ඊසා බින් මරියම්, මධ්‍යම ශරීරයක් ඇති, රතු සහ සුදු, ඔහුගේ හිසකෙස් ලිහිල් බව මම දුටුවෙමි, පසුව ඔහු මට නිරයේ ආරක්ෂක දේවදූතයා වන මලික් සහ දජ්ජාල් කිහිප දෙනෙකු පෙන්වූ අතර අල්ලාහ් ඔහුට පමණක් පෙන්වූ අතර, ඔබ ඔහුව හමුවීමට පසුබට නොවන්න'. කථකයා පැවසුවේ, 'කටාදා එය අර්ථකථනය කළේ අල්ලාහ්ගේ නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් සැබවින්ම මූසා හමුවූ බව අදහස් කරන බවයි'.
