Imam Muslim : 221
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ
Atugambiire [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Sa’id] kuruga ahari [‘Atha’ bin Mina’] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu akagira ati, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Na Ruhanga, buzima Ibn Maryam judge naija kushuuma nk’omusharaba, n’okumaraho jizyah -kuruga omu batarikwikiriza-, n’okureka engamira nto, tarikugyezaho Waagitunga, obuzigu nibwija kuhwaho, okwangana n’omururu nibiija kwetwa kutunga eby’obugaiga - obuyambi - kwonka tihaine oraabikiriza’.
Imam Muslim : 222
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ
Akangambira [Harmalah bin Yahya] atugambiire [Ibnu Wahab] atugambiire [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, akangambira [Nafi’] owabaire ari omuhuuku wa Abu Qatadah al-Ansari, ngu [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Rasulullah sallallahu akagira ngu omwana wa Yesu akaba ari, ahansi ahariiwe kandi yaaba omwebembezi waawe? imwe bashaija'.
Imam Muslim : 223
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ
Kandi atugambiire [Muhammad bin Hatim] atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] atugambiire [Ibnu Akhi Ibn Shihab] kuruga ahari [shwenkazi we] akagira ati, angambiire [Nafi’] - nikwo kugira ngu owabaire ari omuhuuku wa Abu Qatadah al-Ansari - ngu akahurira omutegyeki wa ‘Abu Hurailla Sahillaahual’ arikugira ati: akagira ati: ‘Noobaasa kuba ota kuri Yesu ari mutabani wa Mariamu akashuuma ahariiwe akahinduka omwebembezi waawe’.
Imam Muslim : 224
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Kandi kitugambirwe [Zuhair bin Harb] yangira ngu [Al-Walid bin Muslim] akatugambira [Ibn Abu Dzi’bin] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Nafi’] omuhuuku wa Abu Qatadah, kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu Omutumwa wa Allah sallallaahu owa Mariamu akagira ati: iwe kandi yaaba omwebembezi waawe’. Bwanyima nkagambira [Ibn Abu Dzi’b] ngu [al-Auza’i] akatugambira, kuruga ahari [az-Zuhri] kuruga ahari [Nafi’] kuruga ahari [Abu Hurairah] nti, ‘Omwebembezi waawe naaruga ahariiwe’. [Ibn Abu Dzi’b] akagira ati, ‘Noomanya eki orikwegamira aha kuhabura kwawe?’. Nkagaruka naamubuuza nti: ‘Noija kungambira?’ Ibn Abu Dzi'b akagira ati 'Naija kukuhabura arikwegamira aha kitabo kya Allah na Sunnah ya nabi waawe sallallaahu 'alaihi wasallam''.
Imam Muslim : 225
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ
Atugambiire [al-Walid bin Syuja’] na [Harun bin Abdullah] na [Hajjaj bin Ash-Sya’ir] bakagira ngu, atugambiire [Hajjaj] - nikwo kugira ngu Ibn Muhammad - kuruga ahari [Ibn Juraij] akagira ati, ‘ [Abu az-Zubair] amanyiise, ngu we [biIlah] Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Haija kuguma harimu omu Ummah yangye ekibiina ky’abantu abarikurwanirira amazima, nibaija kuguma nibareebeka kuhitsya aha kiro ky’okuzooka’. Akagaruka yagira ati: ‘Bwanyima Yesu mutabani wa Mariamu akashuuma, obwo omwebembezi waabo akagira ati: ‘Ija hanu, otwebembere omu kushaba’. Yesu akagira ati, 'Ngaaha, omu mazima, bamwe omuriimwe n'abandi ni abeebembezi, nk'omuringo gw'okuhimbisa Allah aha bantu aba''.
Imam Muslim : 226
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Batugambiire [Yahya bin Ayyub] na [Qutaibah bin Sa’id] na [Ali bin Hujr] bakagira ngu, bakatugambira [Ismail bin Ya’nun] - nikwo kugira ngu Ibn Ja’far - kuruga ahari [al-Ala’ - nikwo kugira ngu Ibn Abdurrahman - kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [A. wasallam akagira ati: ‘Ekiro ky’okucwera orubanja tikirikwija kwemerera okuhitsya obu eizooba riraarugye kuruga omu burengyerwa-izooba. Eizooba ku ririkuruga omu burengyerwa-izooba, abantu boona nibaikiririza omuri Allah, n’ahabw’ekyo omu bwire obwo; '-Okwikiriza kw'omuntu owabaire atarikwikiriza ira nari atagyerizeho kukora ebirungi omu kwikiriza kwe tikukiine mugasho' -Ekibuuzo. 158-. Kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ibn Numair] na [Abu Kuraib] bakagira ngu, bakatugambira [Ibn Fudlail]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi yangira [Zuhair bin Harb] atugambiire [Jarir] bombi kuruga ahari [Umarah bin al-Qa’qa’] kuruga ahari [Abu Zur’ah] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi saw. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Husain bin Ali] kuruga [Zaidah] kuruga ahari [Abdullah bin Dzakwan] kuruga ahari [Abdurrahman al-A’raj] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Nabi sallallaahu ‘alaihial akaba ari. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga ahari [Hammam bin Munabbih] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari nabi saw.
Imam Muslim : 227
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ
Kandi kitugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Zuhair bin Harb] bombi bakagira ngu, batugambiire [Waki’]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Zuhair bin Harb] atugambiire [Ishaq bin Yusuf al-Azraq] buri kimwe kuruga ahari [Fudlail bin Ghazwan]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala’] kandi lafazh n’eye, atugambiire [Ibn Fudlail] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Rasulullah shallallahu akagira ngu ebintu bishatu nibiija kuruga okugasira okwikiriza kw'omuntu owaabaire naikiriza nari owaabaire nagyezaho kukora ebirungi omu kwikiriza kwe, nikwo kugira ngu: okuruga kw'eizooba kuruga omu burengyerwa-izooba, okurugayo kwa Dajjal, n'ebihangirwe ebirikugyendesa ebigyere aha nsi''.
Imam Muslim : 228
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ
Atugambiire [Yuhya bin Ayyub] na [Ishaq bin Ibrahim] buri kimwe kuruga ahari [Ibn Ulayyah], [Ibn Ayyub] akagira, atugambiire [Yunus] kuruga ahari [Ibrahim bin Yazid at-Tamimi] akakihurira omu kintu ekindi kuruga ahari [fahist]. Omurangi sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira eizooba rimwe ati: ‘Noomanya ahu eizooba eri ryaza?’. Bagarukamu bati: Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye. Akagira ati: ‘Buzima, kikairuka kyayetoorora okuhitsya obu kyayemereire omu mwanya gwakyo ahansi y’Entebe y’Obukama reero kyagwa ahansi, kyaguma kityo okuhitsya obu kyagambirwe ngu, ‘Imuka ogarukye omu mwanya ogu waarugiremu’. Bwanyima kikagaruka ngu kyaimuka kuruga ahu kyaimukire, bwanyima kyairuka kyayetoorora ahu kyareeteire abantu batakyehakana na kakye okuhitsya obu kyayemereire omu mwanya gwakyo gw’okutamburamu, nikwo kugira ngu ahansi y’Entebe y’Obukama, bwanyima bakamugira bati, ‘Imuka omu kasheeshe nikwija kuruga omu burengyerwa-izooba’. Bwanyima kikaruga omu burengyerwa-izooba’. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam bwanyima akagira ati: 'Nomanya, ekyo ku kirikubaho, nikibaho okwikiriza kw'omuntu kwaba kutaine mugasho ahariwe kasita ataikiriza enyima, nari kukora ebirungi omu kwikiriza kwe''. Kandi kikatugambirwa [Abd al-Hamid bin Bayan al-Wasithi] akatugambira [Khalid] - nikwo kugira ngu Ibn Abdullah - kuruga ahari [Yunus] kuruga ahari [Ibrahim at-Taimi] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Dzar] ngu eizooba rimwe nabi sallallaahu ‘alaihi ow’eizooba eri turikumanya ahu ow’omushana ogu yaagizire ati: Ibn Ulayya’.
Imam Muslim : 229
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا
Kandi kitugambirwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] kandi lafazh n’eya Abu Kuraib, bombi bakagira ngu, atugambiire [Abu Muawiyah] atugambiire [al-A’masy] kuruga ahari [Ibrahim at-Taimi] kuruga ahari [ishe]red the ‘Wente akagira ngu [Abu, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akaba ashutami, reero eizooba ku ryarengire, akagira ati: ‘Iwe Abu Dzar, noomanya ahu eizooba eri ryagyenzire? ’ Abu Dzar akagarukamu ati, ‘Allah n’omutumwa we nibo barikumanya gye’. Akagira ati: ‘Akaza, bwanyima yashaba orusa rw’okufukama, kandi yaaheebwa orusa rw’okufukama, nk’oku kyagambirwe ngu, ‘Garuka kuruga omu muhanda ogu waarugiremu’. Bwanyima kikaruga omu burengyerwa-izooba’. Omugambi akagira ati, 'Bwanyima akashoma nk'oku Abdullah yaashomire, 'Kandi ogwo nigwo mwanya gw'eizooba''.
Imam Muslim : 230
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
Atugambiire [Abu Sa’id al-Asyajj] kandi [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq akagira ngu, atugambiire, obwo al-Asyajj arikugira ngu, atugambiire [Waki’] atugambiire [al-A’masy] kuruga ahari [Ibrahim at-Taimi] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Dzar owa Allah] nk’oku yaagizire ahari Allah the: '-Eizooba nirizengyerera aha rubaju rwaryo-' -Ebibuuzo. Yunus: 38- Nahabwekyo akagira ati: 'Omwanya gwe guri ahansi y'Entebe''.
Imam Muslim : 231
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
Atugambiire [Abu ath-Tahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] atugambiire [Ibnu Wahb] akagira ati, akangambira [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, atugambiire [Urwah bin az-Zubair] ngu owa [Aisha] omukazi we, ngu, akagira ati, ‘Okushururwa kw’omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ekintu ekyabandize kubaho kikaba kiri omu muringo gw’ekirooto ky’amazima omu kirooto kye. Ekirooto eki tarakishangire, kwonka kikaba kiri nk'okusirika kw'omushekye, reero akaba naakunda kuba wenka. Akaba akira kugaruka enyima omu mpango ya Hira’. Aho akamara ebiro bingi arikuramya Allah atakagarukire omuka. Ahabw’ekigyendererwa eki, akareeta eby’okukoresa bikye. -Bwanyima y'ebiro bingi okwo- akagaruka Khadijah, yatwara eby'okurya by'ekiro bingi. Embeera egi ekagumizamu neekurura, kuhitsya obu yaaheebwa okushururwa obu yaabaire ari omu mpango ya Hira’. Okushururwa oku kukahikirizibwa Malaika Gaburieli owaagizire ati, ‘Shoma, iwe Muhammad! ’ Akagira ati: ‘Tindikushoma gye’. Omurangi akagira ati: ‘Bwanyima maraika yankwata yankwata omu kifuba munonga, ku naahuriire nruhire yanrekura. Bwanyima akagira ati: Shoma, iwe Muhammad! ’ Akagira ati: ‘Nkagarukamu nti, ‘tindikubaasa kushoma’. Akagumizamu ati: ‘Jibril bwanyima akankwata yaagaruka yankwata omu kifuba munonga, kuhitsya obu ku naahuriire nruhire yaagaruka yanreka. Bwanyima akagira ati: Shoma, iwe Muhammad! ’ Akagira ati: ‘Nkagarukamu nti: ‘Tindikumanya kushoma gye’. Akagumizamu ati: ‘Jibril akagaruka yankwata kandi yankwata omu kifuba munonga, kugira ngu ku naabaire mpurira nruhire, yanrekura. Bwanyima akashoma ebigambo bya Allah: '-Shoma iwe Muhammad omu iziina rya Rabb waawe owahangire ebihangirwe byona. Akahanga omuntu kuruga omu nshaho y’eshagama, mugishome, kandi ni Rabb waawe, Ow’embabazi, orikwegyesa omuntu kurabira omu kacumu. Akegyesa omuntu ekintu ekitarikumanywa- ' -Ebibuuzo. Omubiri: 1-5-. Bwanyima y’ekikorwa eki akagaruka omuka ari omu mbeera y’okutiina kuhitsya obu yaabugaine Khadijah, nk’oku yaabaire naagira ati: ‘Nshwekire! Nshwekire'. Bwanyima Khadijah akamuha obutambaara kugira ngu okuhurira okutiina kumuburaho. Bwanyima akagambira Khadija ati: ‘Iwe Khadijah! Niki ekimbaireho? ’ Kandi akagamba n’ebintu byona ebyabaireho. Akagaruka yagira ati: ‘Buzimazima ninyerarikirira’. Khadija akagumizamu naamuhuumuriza arikumugira ati, 'Otaba otyo, kwata amaani! Na Allah, Allah tarikwija kukufubira, ebiro byona. Ahabwa Allah! Buzima, oine akakwate n’ab’eishe-emwe, okagamba omu bwesigwa, okatwara emigugu y’abandi, okakunda kugyezaho ekintu ekyabaire kitariho, okashemeza abagyenyi kandi butoosha okarwanirira enshonga z’amazima’. Ahonaaho Khadijah akaza kubugana Waraqah bin Naufal bin Asad bin Abdul Uzza, munyaanya wa Khadijah. Akaba ari omukristaayo omu bwire bwa Jahiliyah. Akaba naakunda kuhandiika omu nyuguta z’Oruarabu kandi akahandiika Baibuli nyingi munonga omu nyuguta z’Oruarabu. Omu bwire obwo akaba akuzire kandi ari empumi. Khadija akamugira ati, 'Ishento! - Uncle n'eiziina ry'ekitinisa eri Abaarabu barikukira kukoresa ahari banywani baabo n'ebindi ahabw'okuba nibabaha ekitiinisa barikwegamira aha kuba bakuru - Hurikiza ekitebyo kya mutabani wa murumuna waawe.' Waraqah bin Naufal akagira ati: ‘Iwe mutabani wa murumuna wangye! Hakabahoki? ’ obwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagamba ebyabaireho byona ebi yaabaire areeba. Waraqah ku yaahuriire ekikorwa eki, akagira ati, ‘Eki n’ekiragiro ekyabaire kigambirwe nabi Musa. Kikaabaire kiri kirungi kuri naaba nkiri muto obu waakuzibwa kuba Omurangi. Kandi, kikaba nikiija kuba kirungi kuri naaba nkiriho obu waabinga abantu baawe’. Reero Rasulullah akahamya ati: ‘Nibaija kunbinga? ’ Waraqah akagarukamu ati, ‘Eego, ti buri Murangi ngu akazooka . kukora emirimo nk’eyaawe, kwonka buzima nibaija kuba abazigu. Kuri noogira ngu nkiriho omu bwire bwawe, nkaba ninza kukuhwera n’okukurwanirira." Kandi atugambiire [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Ma’mar] akagira ati, [az-Zuhri] akagira ati, Kandi atugambiire [Urwah] kuruga [Aisyah] ngu akagira ati, ‘Okushururwa kw’okubanza kukaba kuri okw’okushururwa was...bwanyima akagamba aha hadiisi nka hadiisi ya Yunus, kwonka akagira ati, ‘Na Allah, Allah tarikwija kukureetera obusaasi ebiro byoona’. akatugira ngu [Uqail bin Khalid] akagira ati [Ibn Shihab] nkahurira [Urwah bin az-Zubair] arikugira ati, [Aisyah] omukazi wa nabi saw. taragambire aha kutandika kwa hadiisi ya kabiri, ‘Okushururwa kw’okubanza okwa nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam okwabaireho kukaba kuri ekirooto ky’amazima’.
Imam Muslim : 232
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ
Kandi atugambiire [Abu ath-Tahir] atugambiire [Ibnu Wahab] akagira, atugambiire [Yunus] akagira ati, [Ibn Shihab] akagira, atugambiire [Abu Salamah bin Abdurrahman] ngu [Jabir bin Abdullah al-Ansari] -kandi akaba ari omwe ahari banywani ba Rasul hadiisi, akagira ati, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagamba aha bwire obu okushururwa kwabaire nikuteganisibwa. Akagira ati: ‘Ku nabaire ningyenda, ahonaaho naahurira eiraka kuruga omu iguru. Nkaimutsya omutwe, kyashangwa ngu maraika owaabaire aizire ahariinye omu mpango ya Hira akaba asitami aha ntebe erikwetoorora ahagati y’eiguru n’ensi. Bwanyima Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagaruka yagira ati: ‘Nkatandika kutetema ahabw’okumutiina. Bwanyima nkagaruka omuka, naagira nti: Nshwekye! Nshwekire! Reero yanshweka, obwo nibwo Allah yashohoize orunyiriri oru: '-Owe oshwekirwe! Yimuka ohabura, kandi ohimbise Rabb waawe, kandi oshemeze ebijwaro byawe, kandi oyetantare obubi bwona, - ' -Qs. Al Mudatstsir: 1-5-, ekirikumanyisa ebishushani ebi, n’ahabw’ekyo bigumeho. Bwanyima y’ekyo, okushururwa kukaba kwoherezibwa ahansi obutoosha’. Kandi atugambiire [Abdul Malik bin Syu’aib bin al-Laits] akagira ati, atugambiire [taata] kuruga ahari [tatenkuru] akagira ati, atugambiire [Uqail bin Khalid] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ati, nkahurira [Abu Salamah bin Abdurrahman] arikugira ngu, atugambiire ngu akagira [Abdullah]. shallallahu ‘alaihi wasallam mugambire ati: ‘Reero okushururwa kukanyemerera kumara akaire kakye, mbwenu obwo ndikugyendera,’ bwanyima akagamba ekintu nk’ekya hadiisi ya Yunus, wenka akagira ati, ‘Reero nkatiina ngu kikandeetera kugwa ahansi’. Akagira ati: ‘Obwire obwo Abu Salamah akagira ati, ‘Kandi ekirikumanyisa n’ebishushani’. Akagira ati, ‘bwanyima okushururwa kwingi kukashuuma kwagumizamu’. Kandi angambiire [Muhammad bin Rafi’] atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga [az-Zuhri] na sanad egi nka hadiisi ya Yunus, akagira ati, ‘Allah bwanyima akashuruura orunyiriri: ‘-Iwe orikushwekwa! Yimuka ohabura, kandi ohimbise Rabb waawe, kandi oshemeze ebijwaro byawe, kandi oyetantare obubi bwona -' -Ks. Omugabe: 1-5-. Okushaba kutakabaireho, amakuru n’okwetantara ebishushani. Kandi akagira ati, ‘Reero nkaba ntiina ahabw’ekyo,’ nk’oku Uqail yaagambire.
Imam Muslim : 233
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
Kandi ku yaaherize kutugambira [Zuhair bin Harb] akaba atugambiire [al-Walid bin Muslim] akatugambira [al-Auza’i] akagira ati, nkahurira [Yahya] arikugira, nkabuuza [Abu Salamah] nti, ‘Ni runyiriri ki orwa Koran orwabandize kushururwa?’ Bwanyima akashoma ati: ‘Imwe bantu abashwekirwe-’ -Surat Al Mudatssir-. Mbwenu nkagira nti, 'Nari - obundi ebaruha - iqara''. Bwanyima nkabuuza [Jabir bin Abdullah] nti, ‘Ni runyiriri ki orwa Koran orwabandize kushohozibwa?’ Bwanyima akashoma ati: ‘Imwe bantu abashwekirwe-’ -Surat Al Mudatssir-. Mbwenu nkagira nti, 'Nari - obundi ebaruha - iqara''. Jabir ati: 'Nkabagambira ekintu eki Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yatugambiire. Akagira ati: ‘Nkakora Iktikaf yangye omu Nshozi ya Hira’ kumara okwezi kumwe, ku naaherize kuheza Iktikaf yangye, bwanyima nkashuuma, nkashuuma ahansi y’ekiina, bwanyima nkayetwa. Mbwenu nkareeba omu maisho gangye n’enyima yangye, aha rubaju rwa buryo n’orwa bumosho, kwonka tindareeba muntu weena, reero naagaruka nyetwa, reero naareeba, kwonka hakaba hatariho muntu weena, reero naayetwa, mbwenu nkaimutsya omutwe, kyashangwa ngu akaba ari ahaiguru y’Entebe y’Obukama omu mwanya, nikwo kugira ngu Gaburieli. Reero nkashoberwa. Reero nkaza ahari Khadijah nagira nti, nshwekyere, nshwekyere! n’ahabw’ekyo akanshuka amaizi, obwo Allah yashuruura aaya: ‘-Owe oshwekirwe! Yimuka ohe okurabura, kandi Rabb waawe reero agihimbise, kandi emyenda yaawe reero abishemeze-' -Ks. Omunyabwengye: 1-4-. Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] atugambiire [Uthman bin al-Mubarak] kuruga [Yahya bin Abu Katsir] na sanad egi, kandi akagira ati, ‘Nikirugamu ngu asitami aha Ntebe y’obugabe ahagati y’eiguru n’ensi’.
Imam Muslim : 234
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ
Atugambiire [Syaiban bin Farrukh] atugambiire [Hammad bin Salamah] atugambiire [Thabit al-Bunani] kuruga ahari [Anas bin Malik] ngu omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Nkataayaayirwa Buraq. Ni enyamaishwa erikwera, mpango kukira endogoya kwonka nkye kukira eihembe rihango. Akagarura ahansi omubiri gwe kugira ngu enda ya buraq ehikire aha mutwe gwayo.’ Akagaruka yagira ati: ‘Nahabwekyo ahonaaho nkagivuga kuhitsya obu naahikire Baitul Maqdis’. Akagaruka yagira ati: ‘Bwanyima nkagiboha aha nshonda zoona z’omuzigiti nk’oku Baanabi baabaire bakora. Bwanyima y’akaanya kakye nkataaha omu muzigiti nashaba rak’ah ibiri. Kunaherize kugumizamu nkashohora, ahonaaho nkahikirwaho Jibril ayekoreire ekikopo kya viinyo n'ekikopo ky'amate. Kandi nanye nkatoorana amate. Jibril yagira ati: 'Otoraine fitrah'. Reero Jibril yantwara omu iguru. Gaburieli ku yaashabire ngu orwigi rwigurwe, bakamubuuza bati ‘Ori oha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Akagaruka yaabuuza ati, ‘N’oha ori hamwe naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. N’ahabw’ekyo orwigi rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana nabi Adamu, yanyakiira kandi yanshabira ebirungi. Bwanyima nkatwarwa omu iguru erya kabiri. Jibril bwanyima akashaba kwigura orwigi. Reero yaagaruka yaabuuza ati, ‘Ori oha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Jibril akagaruka yabuuzibwa ati 'n'oha ori naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. Orugo rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana Isa Bin Maryam na Yahya Bin Zakaria, bombi bakanyakiira kandi banshabira ebirungi. Nkagaruka natwarwa omu iguru erya kashatu. Jibril nawe akashaba kwiguraho orwigi. Reero yaabuuza ati, ‘Ori oha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Jibril akagaruka yabuuzibwa ati 'n'oha ori naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. Orugo rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana nabi Yusuf Alaihis Salam, kyashangwa ngu akaba atungire omugisha gw’okutunga omwanya gw’ahaiguru munonga. Akagumizamu nanyakiira kandi yanshabira ebirungi. Nkagaruka natwarwa omu iguru erya kana. Jibril nawe akashaba kwiguraho orwigi. Eiraka rikagaruka ryabuuza riti, ‘Ori oha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Jibril akagaruka yabuuzibwa ati 'n'oha ori naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. Orugo rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana nabi Idris Alaihis Salam, akagumizamu yankira kandi yanshabira ebirungi. Allah nagira ati: '-Kandi twamutunguura omu mwanya gw'ahaiguru-'. Nkagaruka natwarwa omu iguru erya kataano. Jibril bwanyima akashaba kwigura orwigi. Eiraka rikagaruka ryabuuza riti, ‘Ori oha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Jibril akagaruka yabuuzibwa ati 'n'oha ori naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. Orugo rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana nabi Harun Alaihissalam, akagumizamu yankira kandi yanshabira gye. Nkagaruka natwarwa omu iguru erya mukaaga. Jibril bwanyima akashaba kwigura orwigi. Eiraka rikagaruka ryabuuza riti, ‘Ori oha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Jibril akagaruka yabuuzibwa ati 'n'oha ori naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. Orugo rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana nabi Musa, akagumizamu yankira kandi yanshabira gye. Nkagaruka natwarwa omu iguru erya mushanju. Jibril akashaba ngu akigure. Eiraka rikagaruka ryabuuza riti, ‘Ori oha? ’ Jibril akamugarukamu ati, ‘Gaburieli’. Jibr il akagaruka yaabuuzibwa ati, 'N'oha ori hamwe naiwe? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Muhammad’. Jibril akagaruka yaabuuzibwa ati, 'Atumirwe? ’ Gaburieli akagarukamu ati, ‘Eego, atumiirwe’. Orugo rukatwigurirwa. Ahonaaho nkabugana nabi Ibrahimu Alaihissalam, akaba agwejegyeire ahari Baitul Makmur. Obugazi bwayo buri izooba bukaba nibubaasa kubamu baamaraika obukumi makumi mushanju. Bwanyima y’okurugayo, tibaragarukire ahariwe -Baitul Makmur-. Bwanyima nkatwarwa omu Sidratul Muntaha. Amababi ni mahango nk’amatu g’enjojo kandi ebijuma ni bihango nk’ekikopo. Akagira ati: ‘Ku yaakitembire n’ekiragiro kya Allah, sidrah vomita ekahinduka. Tihariho na kimwe aha bihangirwe bya Ruhanga ekirikubaasa kushoboorora oburungi bwakyo ahabw’okuba nikirungi munonga. Bwanyima Allah akamuha okushururwa arikumushaba emirundi makumi ataano omushana n’ekiro. Reero nkashuuma nabugana nabi Musa Alaihissalam, yambuuza ati, ‘Mukama waawe agambire ki abantu baawe? ’ Akagira ati: ‘Shaba emirundi makumi ataano’. Nabi Musa akagira ati Garuka owa Mukama waawe, oshabe obusingye ahabwokuba abantu baawe tibarikwija kubaasa kukihikiiriza. Obwire obumwe nkagyezaho Abaisraeli kandi naabagyezaho’. Akagira ati: ‘Nkagaruka ahari Ruhanga ningira nti: ‘Ai Ruhanga wangye, ohe abantu bangye obusingye’. Reero Allah ow’omutaano. mukyebeho emirundi etaano y’okushaba’. Bwanyima nkagaruka ahari nabi Musa nagira nti: Allah ansharaho emirundi etaano y’okushaba’. Nabi Musa akagira ati, ‘Abantu baawe tibarikwija kubaasa kukihikiiriza. Garuka ahari Mukama waawe, oshabe obusingye kandi’. Akagira ati: ‘Nkaba nkigarukagaruka ahagati ya Mukama wangye na nabi Musa, kuhitsya obu Allah yaagizire ati: ‘Ei Muhammad! Nangwa nkaba nkora fardukan emirundi etaano omu ihangwe n’ekiro. Buri kushaba kwa fardu nikukanyisibwa emirundi ikumi. Mbwenu egyo n'eshaara za fardu makumi ataano. Nikyo kimwe, omuntu weena orikuteekateeka kukora ekirungi, kwonka atakikora, buzimazima naija kutunga ekikorwa kirungi kimwe ekihandiikirwe. Ku araabe yaakora atyo, ebikorwa birungi ikumi nibiija kuhandiikwa ahabwe. Aha rubaju orundi, omuntu weena oine ekigyendererwa ky’okukora ekibi, kwonka atakikozire, buzima tihaine eki arikumuhandiikaho. Reero ku araabe yaakikora, nikiija kuhandiikwa nk’omushango ahariwe’. Nkashuuma kuhisya obu nahika ahari nabi Musa, bwanyima nkamugambira. Akaguma naagira ati, 'Garuka owa Mukama waawe, oshabe okuhuumuzibwa'. Nkagarukamu nti, 'Ngarukire ahari Mukama wangye emirundi mingi munonga, ekindeeteire kumushwaara''.
Imam Muslim : 235
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ
Atugambiire [Abdullah bin Hasyim al-Abdi] atugambiire [Bahz bin Asad] atugambiire [Sulaiman bin al-Mughirah] atugambiire [Tsabit] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Nkataayaayira Zaokzange aba - obwo ekifuba kyangye kikasharaho kyayozibwa n'amaizi Zamzam, bwanyima bakansigara'.
Imam Muslim : 236
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ
Kitugambirwe [Syaiban bin Farrukh] atugambiire [Hammad bin Salamah] atugambiire [Thabit al-Bunani] kuruga ahari [Anas bin Malik] ngu omutumwa wa Allah akataayaayirirwa Jibril, obwo arikuzaana n’abaana. Malaika bwanyima akamutwara yaamubyama ahansi, bwanyima yasharaho omutima gwe, yaihaho omutima yaguihaho ekizimba ky'eshagama, yagira ati, 'Eki n'ekicweka kya sitaani kuruga ahariiwe, reero okyoze omu kiibo kya zaabu n'amaizi ga Zamzam', reero maraika yaakitunga ahaiguru reero yaakigarura omu mwanya gwayo ogw'okubanza i. Abaana bwanyima bakaija beetomboitira nyinabo, bagira ngu ‘Buzima Muhammad aitsirwe’. Abantu bwanyima bakamuramutsya n'amaisho gashazire - ahabw'okutiina - ''. Anas akagira ati, 'Nkareeba obubonero bw'okutunga aha kifuba kye'. Atugambiire [Harun bin Sa’id al-Aili] atugambiire [Ibnu Wahab] akagira ati, atugambiire [Sulaiman] - nikwo kugira ngu Ibn Bilal - akagira ati, atugambiire [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] akagira ati, nkahurira [Anas bin Malik] akaba natugambira aha bye bye. Isra’ kuruga omu muzigiti gwa al-Kaaba, ngu akataayaayirwa abantu bashatu atakaheirwe okushururwa, obwo agwejegyeire omu muzigiti gwa haram’. Omugambi bwanyima akagamba aha hadiisi n’ekitebyo kye nka hadiisi ya Thabit al-Bunani, bwanyima akagiha sentensi, akagihendera, akagiyongyeraho kandi akagiihaho’.
Imam Muslim : 237
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
Atugambiire [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] atugambiire [Ibnu Wahab] akagira ati, atugambiire [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Anas bin Malik] akagira ati, ‘ [Abu Dzar] rimwe akagamba ngu omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi rooflam akaba ari omu nju yangye akagira ati: ‘ Makkah, bwanyima Jibril akashuuma yacumita ekiina omu kifuba kyangye, bwanyima Yakiyozya n'amaizi ga Zamzam, bwanyima yareeta ekikopo kya zaabu ekiijwire obwengye n'okwikiriza, bwanyima Yaakishuka aha kifuba kyangye. Bwanyima y’ekyo akakikingaho yaakwata omukono gwangye, yaaza omu iguru. Ku twahikire omu iguru ry’ensi, Jibril akagambira maraika orikurinda eiguru ry’ensi ati, ‘Igura’. Yaagarukamu ati: Ogu n'oha? ' Jibril akagarukamu ati, 'Ogu ni Gaburieli'. Yaabuuza ati: ‘Hariho ou oine? ’ Jibril akagarukamu ati: ‘Eego. Ndi hamwe na Muhammad saw. Akabuuza ati: ‘Aatumirwe? ' Jibril akagarukamu ati, 'Eego'. Bwanyima maraika omurinzi yaigura orwigi’. Akagumizamu n’ebigambo bye ati: ‘Ku twaherize kutemba eiguru ry’ensi, ahonaaho hakabaho omushaija owaabaire ari omujungu aha rubaju rwe kandi n’orubaju rwe rwa buryo narwo rukaba ruri orujungu. Ku arikureeba aha rubaju rwe rwa buryo asheka, kandi ku arikureeba aha rubaju rwe rwa bumosho arira’. Rasulullah akagumizamu ati: ‘Omushaija ogwo bwanyima akagira ati, ‘Waakiire, iwe nabi ohikiriire kandi mutabani ohikiriire’. Nkabuuza nti, Ogu n'oha, iwe Jibril? ’ Jibril akagarukamu ati: ‘Ogu niwe Adamu, kandi ogu niwe al-Aswidah aha rubaju rwe rwa buryo, kandi aha rubaju rwe rwa bumosho Nasam batabani be. Aha rubaju rwa buryo hariho abatuuragye b’omu iguru, kandi al-Aswidah ori aha rubaju rwa bumosho, n’omuturagye wa gehena, n’ahabw’ekyo ku araahindukire aha rubaju rwa buryo buzima naija kusheka, kandi ku araareebe aha rubaju rwa bumosho buzima naija kurira’. Akagumizamu n’ebigambo bye ati: ‘Jibril akaza naanye kuhitsya obu yaahikire omu iguru erya kabiri, bwanyima yaagambira omurinzi we ati ‘Igura’. Mbwenu omurinzi akagira nk’omurinzi w’eiguru ry’ensi -okubanza-. Bwanyima akakiigura'. Anas bin Malik akagira ati, ‘Bwanyima akagamba ngu akashanga omu iguru eryo Adamu, Idris, Yesu, Musa, na Ibrahim – obusingye bube aharibo boona – kandi taragambire gye eki omwanya gwabo gwabaire guri, kwonka akagamba ngu akabugana Adamu omu iguru ry’ensi, kandi Ibrahim omu hema ya mukaaga. Akagira ati: Jibril na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ku baahingwireho Idris Alaihissalam, Idris akagira ati, ‘Waakiire, iwe nabi ohikiriire kandi mwenetata ohikiriire’. Reero yaahinguraho, mbwenu naabuuza nti, ‘Ogu n’oha? ' Jibril akagarukamu ati, 'Ogu ni Idris'. Akagaruka yagira ati, 'Reero nkahingura ahari Musa As, reero yagira ati, 'Mwakiire nabi ohikiriire n'ab'eishe-emwe abahikiriire'. Akagira ati: ‘Nkabuuza nti: ‘Ogu n’oha? ' Jibril akagarukamu ati, 'Ogu ni Musa'. Akagira ati: ‘Bwanyima nkahingura ahari Yesu, bwanyima yagira ati, ‘Mwakiira Nabi ohikiriire n’ab’eishe-emwe abahikiriire’. Nkabuuza nti: ‘Ogu n’oha? ’ Jibril akagarukamu ati: ‘Ogu ni Yesu mutabani wa Mariamu.’ Akagira ati: ‘Bwanyima nkaba nhinguraho Ibrahim Alaihissalam, bwanyima akagira ati: ‘Mwakiire nabi omuhikiriire n’omwana w’omuhikiriire’. Akagira ati: ‘Nkabuuza nti: ‘Ogu n’oha? ' Jibril akagarukamu ati 'Ogu ni Ibrahimu'. Ibuni Shihabu akagira ati; Kandi kikagambirwa ahariitwe [Ibn Hazm] ngu [Ibn Abbas] na [Abu Habbah al-Ansari] bombi bakagira bati: ‘Omutumwa wa Allah akagira ati: ‘Bwanyima Jibril akatemba naanye okuhitsya obu naatemba omu mwanya ogurikushushana n’ogwo ogu naahuriire eiraka ry’akacumu’. [Ibn Hazm] na [Anas bin Malik] bakagira bati: ‘Omutumwa wa Allah (saww) akagira ati: ‘Bwanyima Allah akataho okushaba makumi ataano buri izooba ahari Ummah yangye’. Akagaruka yagira ati, 'Reero nkagaruka n'ekiragiro eki kuhisya obu nahinguraho Musa, reero yagira ati, 'N'enki eki Rabb waawe ashabire abantu baawe? ’ Akagira ati: ‘Nkagarukamu nti, ‘Allah abakoreire eshaara makumi ataano ez’obujunaanizibwa . ka'. Mbwenu Musa yangira ati, 'Reero ogarukye ahari Rabb waawe, ahabw'okuba abantu baawe tibarikwija kubaasa kukikora'. Reero nkagarurayo Rabb wangye, reero Yaabacungura ekicweka kyabo’. Bwanyima nkagaruka ahari Musa, bwanyima namugambira kuhisya obu yagira ati, 'Garuka owa Rabb waawe, ahabw'okuba abantu baawe tibarikwija kubaasa kukikora'. Akagira ati: ‘Bwanyima nkagaruka ahari Rabb wangye’. Nahabwekyo Allah akagira ati, 'Akaba ari emirundi etaano, kandi akaba ari emirundi makumi ataano. Ebigambo tibirikuhindurwa aha rubaju rwangye’. Bwanyima akagira ati: ‘N’ahabw’ekyo nkagaruka ahari Musa, n’ahabw’ekyo akagira ati: ‘Garuka ahari Rabb waawe’. Nahabwekyo nkagira nti, 'Buzimazima ninshwaara Rabb wangye'. Akagaruka yagira ati, ‘Bwanyima Jibril akagyenda naanye okuhitsya obu twahikire ahari Sidrah al-Muntaha, obwo erangi zitari zimwe na zimwe zikagishweka okuhitsya obu ntaramanyire ekikuru kyayo’. Akagaruka yagira ati, "Bwanyima nkateebwa omu iguru, kyashangwa ngu rikaba riine ekibumbe ky'amabaare g'omuhendo kandi ensi ekaba eri ey'ebishaka."
Imam Muslim : 238
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا
Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] atugambiire [Ibn Abu Adi] kuruga [Sa’id] kuruga [Qatadah] kuruga [Anas bin Malik] obundi akagira, kuruga ahari [Malik bin Sha’sha’ah] omushaija kuruga omu bantu be, akagira ati, Omurangi ‘obusingye bwa Allah bube ahariwe,’ n’okugwejegyera, ahonaaho nkahurira okugaaniira kw’omwe ahari bashatu omushaija owaabaire ari ahagati. Bwanyima bakanyehitsyaho, bantwara ahu barikwenda. Bwanyima bakareeta ekikopo kya zaabu ekirimu amaizi ga Zamzam. Bwanyima y'ekyo ekifuba kyangye kikasharaho kuruga aha n'aha'. Qatadah ati, nkabuuza omuntu owabaire ari naanye, akamanyisa ki? ’ Akagarukamu ati, ‘Okuhika ahansi y’enda ye’. Akagumizamu n’ebigambo bye ati: ‘Omutima gwangye gukaihwaho kandi gwashemezibwa n’amaizi ga Zamzam, reero gwagaruka gwateebwa omu mwanya gwagwo ogwabandize. Bwanyima y’ekyo, nkaijura okwikiriza n’obwengye, kandi bakanreetera enyamaishwa y’okuvuga erikwera erikwetwa Buraq, ekaba eri mpango kukira endogoya kandi nkye kukira bighal. Akahindura amatembezo ge nk’oku eriisho ryabaire nirireeba, obwo nyowe nkaba nyekoreirwe aha mugongo. Reero twatandika orugyendo rwaitu kuhisya obu twahika omu iguru ry'ensi, bwanyima y'ekyo Jibril yashaba ngu orwigi rwigurwe, reero yamubuuza ati 'Oha? ’ Akagarukamu ati, ‘Gaburieli’. Reero yaagaruka yaabuuzibwa ati 'Oine n'oha? ' Reero Jibril akagarukamu ati, 'Muhammad n'omushango'. Reero yaagaruka yaabuuza ati: ‘Niwe owaatumirwe? ’ Akagarukamu ati: ‘Eego. Bwanyima maraika owaabaire naarinda orwigi yaigura orwigi yagira ati: ‘Mwakiire, buzima omugyenyi mukuru yaahika’. Bwanyima tukataayaayira nabi Adamu’. Bwanyima omugambi akahayo hadiisi n’ekitebyo kye, akagira ngu Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akabugana nabi Isa na nabi Yahya omu iguru rya kabiri, kandi omu iguru erya kashatu, akabugana nabi Yusuf. Reero omu iguru rya kana akabugana nabi Idris. Bwanyima y’okuhika omu iguru rya kataano akabugana nabi Haruni. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam bwanyima akagira ati: ‘Bwanyima tukagumizamu orugyendo rwaitu kuhitsya obu twahikire omu iguru rya mukaaga, bwanyima nkabugana nabi Musa namuramutsya. Ahonaaho akagarukamu ati, ‘Okwakiire, iwe mwenetata kandi nabi ohikiriire’. Ku naamurugireho, akagumizamu naarira. Reero bamubuuza bati ‘ekikureeteire kurira n’enki? ’ yaagarukamu ati: ‘Ai Mukama wangye! Okatuma omutsigazi ogu kunkuratira, kwonka abantu be bakataaha omu Iguru okukira abangye’. Akagaruka yagira ati, ‘Tukagumizamu orugyendo rwaitu kuhitsya obu twahikire omu iguru rya mushanju, bwanyima nkataayaayira nabi Ibrahim’. Reero omugambi akagira omu hadiisi ati: Kandi nabi sallallaahu alaihi wasallam akagira ngu akareeba emigyera ena erikuruga omu nshozi zaayo, emigyera ebiri erikureebeka gye, n’emigyera ebiri erikureebeka gye. Bwanyima Rasulullah naamubuuza ati: Iwe Jibril! Emigyera egi n’eha? ’ Jibril akagarukamu ati, ‘Emigyera ebiri etarikwetegyerezibwa gye n’emigyera y’Eiguru, kandi emigyera erikureebwa gye ni Nile na Euphrates’. Reero bantwara ahaiguru ahari Baitul Makmur, reero naabuuza nti, ‘Iwe Jibril, eki n’enki? ’ Reero Jibril akagarukamu ati, ‘Egi ni Baitul Makmur ahu buri izooba, baamaraika obukumi makumi mushanju baraatahe. Ku barikuheza kurugayo, tibarikwija kugaruka kukitaahamu, ahabw’okuba ogwo nigwo murundi gw’aha muheru ogu barikuza kukitaahamu’. Bwanyima bakandeetera ebikopo bibiri, kimwe kirimu viinyo, ekindi kirimu amate. Bombi bakampa, reero naatoorana amate. N’ahabw’ekyo kikangira kiti, ‘Okacwamu gye! Allah nayenda ngu iwe n'abantu baawe mube omu mbeera ya fitrah - oburungi n'oburungi -. Bwanyima bakangira ngu nshabe emirundi makumi ataano buri izooba.’ Bwanyima we - Omugambi - akagamba aha byafaayo okuhitsya aha muheru gwa Hadiisi’. Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] atugambiire [Mu’adz bin Hisham] akagira ati, atugambiire [taata] kuruga [Qatadah] atugambiire [Anas bin Malik] kuruga [Malik bin Sha’sha’ah] ngu omutumwa wa Allah omu sallallaahu it ‘alaihi nahidetion akagira ngu, a, ‘Bwanyima nkareetwa ekikopo ky’ezaabu ekiijwire obwengye n’okwikiriza’. Bwanyima bakamushara kuruga aha kifuba kya ruguru kuhika ahansi omu nda, bwanyima bamunaabisa amaizi ga Zamzam, bwanyima bamwijuza obwengye n’okwikiriza’.
Imam Muslim : 239
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
Atugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] kandi [Ibn Basyyar], [Ibn Basyyar] akagira ati, atugambiire [Muhammad bin Ja’far] atugambiire [Syu’bah] kuruga [Qatadah] akagira ati, nkahurira [Abu al-Aliyah] arikugira ngu, atugambiire mutabani wa nabi waawe. Abbas] akagira ati, Rasulullah agambire aha rugendo rwe rwa Isra. Akagira ati: ‘Nabi Musa akaba aine oruhu rwa kitaka kandi akaba ari mureingwa nk’omushaija kuruga omu ruganda rwa Syanu’ah’. Ekindi akagaruka yagira ati: ‘Nabi Isa akaba ari omukye, w’oburaingwa bwagati’. Oyihireho ekyo, akagamba n’aha bya Malik, omurinzi wa Gehena na Dajjal.
Imam Muslim : 240
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام
Kandi atugambiire [Abd bin Humaid] atugambiire [Yunus bin Muhammad] atugambiire [Syaiban bin Abdurrahman] kuruga [Qatadah] kuruga [Abu al-Aliyah] atugambiire mutabani wa ishento wa nabi waawe akagira ati: akahinguraho Musa bin Imran omu kiro I Omuri Isra’, akaba ari omushaija mureingwa, w’omubiri gw’ekijungu nk’omushaija kuruga omu ruganda rwa Syanu’ah. Kandi nkareeba Isa bin Maryam, ow’omubiri gwagati, orikutukura n’omweru, eishokye rye ritaine rubaju, reero banyoreka Malik, maraika orikurinda gehena, na Dajjal omu mishororongo etari emwe n’emwe ei Allah yamwerekire yonka, ngu otagira okutiina kumubugana’. Omugambi akagira ati, ‘Qatadah akakishoboorora ngu nikimanyisa ngu buzima nabi wa Allah saw.