Imam Muslim : 221
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ
Daf nu wax ni [Qutaibah bin Sa'id] daf nu wax [Laits] ci [Sa'id bin Abu Sa'id] ci ['Atha' bin Mina'] ci [Abu Hurairah] ni: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam neena: 'Ci Yàlla, dëgg la Ibn Maryam àtte, dina wàcci pig bi, muy, di dindi jizyah -ci ñi gëmul-, bàyyi gaameel bu ndaw, jéemul Soo ko amee, noonte dina jeex, bañeel ak ñàkka doylu dina ñu woo ngir jot alal - sadaka - waaye kenn duko nangu'.
Imam Muslim : 222
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ
Daf ma wax [Harmalah bin Yahya] daf nu wax [Ibnu Wahab] daf nu wax [Yunus] ci [Ibn Shihab] mu ne, daf ma wax [Nafi'] jaam bu njëkk bu Abu Qatadah al-Ansari, ni [Abu Hurairah] dafa wax: wàcci ci yaw, nekk sa njiit? yéen sama gaa yi'.
Imam Muslim : 223
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ
Mu wax nu [Muhamed bin Hatim] wax nu [Ya'qub bin Ibrahim] wax nu [Ibnu Akhi Ibn Shihab] ci [ndijaay] mu ne, wax ma [Nafi'] - maanaam jaam bu njëkk bu Abu Qatadah al-Ansari - ni dégg na [Abu Huraillaah Mehillaahu] wax. mu ne ko: 'Sudee Jesus doomu Maryam la wàcci ñëw ci yaw, nekk sa njiit, naka ngay def'.
Imam Muslim : 224
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Zuhair bin Harb] waxoon nañu ma [Al-Walid bin Muslim] waxoon nañu [Ibn Abu Dzi'bin] ci [Ibn Shihab] ci [Nafi'] jaamu Abu Qatadah, ci [Abu Hurairah] ni: nekk sa njiit'. Ci noonu ma wax Ibn Abu Dzi'b ni Al-Auza'i daf nu wax, daale ko ci Nafi, daale ko ci Abu Hurairah, seen njiit mingi ci yaw. [Ibn Abu Dzi’b] ne ko ndax xam nga lan mooy sag gindi ? Mani ko, 'Dinga ma ko wax?' Ibnu Abu Dzi’b nee na: dana leen gindi ci téeré Yàlla ak Sunnas bu seen Yonent sallallaahu aleyhi wasallam.
Imam Muslim : 225
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ
Walid bin Syuja' ak Harun bin Abdullah ak Hajjaj bin Ash-Sya'ir ñu ne, waxoon nañu nu [Hajjaj] - maanaam Ibn Muhamed - ci [Ibn Juraij] mu ne: '[Abu az-Zubair] wax nama, ni [bi] Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: “Dina am ba fàww ci sama Ummat ay nit ñuy xeexal dëgg, dina ñu feeñ ba fàww ba bis-pénc”. Mu dellu ni: 'Ci noonu la Jesus, doomu Maryaama, wàcci, ci la seen njiit wax, 'Ñëwal fii, jiite nu ci ñaan'. Jesus niko, "déedet, amna ci yeen ak ñeneen ñuy njiit, muy xeetu màggal Yàlla ci nit ñi."
Imam Muslim : 226
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nettali nañu nu [Yahya bin Ayyub] ak [Qutayba bin Sa'id] ak [Ali bin Hujr] ñu ne, ñu wax nu [Ismaail bin Ya'nun] - maanaam Ibn Ja'far - ci [al-Ala'- maanaam Ibnu Abdurrahmaan- ci [baayam] ci [Ahurahulla] wasallam ne: “Bis pénc du taxaw ba jant bi fenk ci sowwu. Su jant bi fenkee ci sowwu nit ñi yépp dañuy gëm Yàlla, ba ci jamono jooju; '-Ngëm ku gëmul woon bu njëkk walla jéemul def lu baax ci ngëmam dootul am njariñ' -Q. Al an'am: 158-. Nettali nañu nu ko [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ak [Ibn Numair] ak [Abu Kurayb] ñu ne, ñu wax ko [Ibn Fudlail]. -ci beneen riwaat dafa wax- Te waxma [Zuhair bin Harb] waxoon nañu [Jarir] ñoom ñaar ci [Umara bin al-Qa'qa] ci [Abu Zur'ah] ci [Abu Hurairah] ci Yonent bi. -ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nañu [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wax nu [Husain bin Ali] ci [Zaidah] ci [Abdullaah bin Dzakwan] ci [Abdurrahman al-A'raj] ci [Abu Hurairah] ci Yonent bi sallallaahu 'alaahial. -ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nañu [Muhamed bin Rafi'] wax nu [Abdurrazzaq] wax nu [Ma'mar] ci [Hammam bin Munabbih] ci [Abu Hurairah] ci Yonent bi.
Imam Muslim : 227
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ
Te wax nañu nu [Abu Bakr bin Abu Syaiba] ak [Zuhair bin Harb] ñoom ñaar ne, wax nañu nu [Waki']. -ci beneen riwaat dafa wax- Te waxna [Zuhair bin Harb] nettali nu [Ishaq bin Yusuf al-Azraq] lépp lu jëm ci [Fudlail bin Ghazwan]. - ci beneen riwaat dafa wax- Te wax nu [Abu Kuraib Muhamed bin al-Ala'] ak lafazh moom, wax nu [Ibn Fudlail] ci [baayam] ci [Abu Hazim] ci [Abu Hurairah] mu ne: njariñal ngëm ku jëkk a gëm wala jëkk a jéem a def lu baax ci ngëmam, maanaam: fenkug jant bi sowwu, feeñug Dajjal, ak mbindéef yiy raam ci kaw suuf''.
Imam Muslim : 228
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ
Nettali nu [Yahya bin Ayyub] ak [Ishaq bin Ibrahim] lépp lu bawoo ci [Ibn Ulayyah], [Ibn Ayyub] neena, [Ibn Ulayyah] wax nu [Yunus] ci [Ibrahim bin Yazid at-Tamimi] mu dégg ko ci lu nekk ci [faham] Benn bis, Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: 'Ndax xam nga fi jant bi dem?' Ñu tontu ne: “Yàlla ak Yonentam ñoo gën xam”. Mu ne: 'Dëgg la, mu daw wër ba taxaw ci barabam ci suufu Arsi, daal di daanu sujjud, mu nekk noonu bañu ko wax : Yéeg nga dellu ci barab bi nga jogee. Ba noppi mu dellu, mu jog ci barab bimu jogee, ba noppi mu daw wër fa nit ñi bañ ko weddi benn tuuti ba mu taxaw ci barab bimu daan wër, maanaam ci suufu Gàddu gi, ñu ne ko: Yéeg, suba si fenk ci sowwu. Ba noppi mu jog ci sowwu'. Rasulullah Sallallaahu ‘alaihi wasallam ne ko: “Ndax xam nga, bu loolu amee, dafay am su nit ki amalee ngëmam dara ci moom, lépp li mu gëmul lu jiitu, wala def lu baax ci ngëmam”. Abd al-Hamid bin Bayan al-Wasithi newoon nañu nu Khalid - maanaam Ibn Abdullah - ci [Yunus] ci [Ibrahim at-Taimi] ci [pàppaam] ci [Abu Dzar] ni benn bis Yonent bi sallallaahu 'alaahi wasallam wax na: Ibn Ulayya'.
Imam Muslim : 229
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا
Abu Bakr bin Abu Syaibah ak Abu Kurayb, lafazh bi Abu Kuraib moo ko moom, ñoom ñaar ñépp ñu wax, wax nañu nu Abu Muawiyah wax nu Al-Amasy ci Ibrahim at-Taimi, ci pàppaam, ci D. Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallam dafa toogoon, bi jant bi so, muni: Yaw Abu Dzar, ndax xam nga fumu jant bi dem? Abu Dzar tontu ko ni, Yàlla ak Yonent bi ñoo gëna xam. Mu ne: “Mu dem, ñaan ndigal mu sujjóot, ñu may ko mu sujjóot, mel ni ñu ko waxoon dellul ci yoon wi nga jóge”. Ba noppi mu jog ci sowwu'. Naatkat bi niko, mu jàng ni ko Abdullah jàngee, foofu mooy barabu jant bi.
Imam Muslim : 230
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
Ishaq neena, waxoon na nu, waxoon na nu Waki: waxoon na nu al-Amasy ci Ibrahim at-Taimi, ci pàppaam, ci Abu Dzar. '-Jant baa ngi wër ci axem-' -Qs. Yunus: 38- Mu ne ko : “barabam mingi ci suufu Gànguc si”.
Imam Muslim : 231
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
Ibnu Wahb neena, waxma Yunus ci Ibn Shihab, neena, Urwah bin az-Zubair, jabar la woon ci Aisha. mu ne, 'Wahyu Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam, li njëkka xew ci jëmmu gént bu dëggu bimu nelawee. Gisul gént boobu, waaye dafa melni fajar gu noppi, ginaaw ga mu bëgga nekk moom kese. Dafay faral di dellu ci grotte Hira'. Foofu la fanaan guddi yu bari di jaamu Yàlla balaa muy ñibbi. Ngir def loolu, mu indi ay jumtukaay yu néew. -Bimu fa nekkee ay fan yu bari, mu dellu Khadijah, mu jël luñu lekk guddi yu bari. Loolu wéy di am, ba keroog ñu ko jox benn wahyu bimu nekkee ci grotte Hira'. Wéhyu gii, Malaaka Jibril moo ko wàcce, moo wax ne: “Jàngaleel, yaw Muhammad! Muni ma: 'Mënu ma jàng'. Yonnant bi ne ko: 'Ci noonu Malaaka ma jàpp daal di ma laxasu bu baax, bi ma sonnee mu bàyyi ma dem. Ba noppi mu ne: Jàngal, yaw Muhammad ! Muni ma: 'Ma tontu ko ni, 'mënu ma jàng'. Mu dellu ni: 'Jibril jàpp ma, laxasu ma bu baax, ba bima tàyyi mu bàyyi ma. Ba noppi mu ne: Jàngal, yaw Muhammad ! Muni ma: 'Ma tontu ko ni: 'Mënu ma jàng'. Mu dellu ni: 'Jibril jàppaat ma, laxasu ma bu baax, ba su ma yëgee ni dafa sonn, mu bàyyi ma dem. Ba noppi mu jàng kàdduy Yàlla yii: '-Jàngal Yaw Muhamed ci turu sa Rabb mi sàkk mbindéef yépp. Dafa sàkk nit ci deret ju tafu, jàngal ko, te mooy sa Rabb, ki gëna yërmaande, mooy jàngal nit ci bik. Jàngale na nit luñu xamul- ' -Qs. Al 'alaq: 1-5-. Ginaaw mbir yooyu mu dellu seen kër, mu ànd ak tiitaange ba mu daje ak Khadijah, mu ni ko: 'Muur ma! Muur ma'. Ginaaw loolu Khadijah daal di koy jox mbàjj suko defee tiitaange gi génn ci moom. Mu daldi ne Xadija : Yaw Xadiida ! Lu ma dal? ’ Mu nettali ko it lépp li xewoon. Mu tontuwaat: 'Maa ngi jaaxle ci sama bopp'. Khadija wéy diko féexal niko bul mel noonu, féexal sa xol! Wallahi, Yàlla dula toroxal, ba fàww. Ngir Yallah ! Dëgg la, boole ngeen mbokk, wax ngeen njub, yab ñeneen ñi, bëgg ngeen jéem lu amul, ngeen dalal gan yi, te saa yu nekk ngeen di taxawu mbir yu dëggu yi'. Xadijah daal di dem ci saasi ngir daje ak Waraqa ben Naufal ben Asad ben Abdul Uzza, doomi bajjan bu Khadijah. Chretien la woon ci jamonoy Jahiliya. Dafa bëggoon bind ci arafu araab, ba noppi bind na Bible bu bari ci arafu araab. Bi ñu koy def dafa màgget ba noppi silmaxa. Khadija ne ko ndijaay! - Ndijaay tur la wu Araab yi di faral di woowe ay doomi bajjan yi ak ñoom seen ndax dañu leen di jox cër ndax ñoo gëna mag - Déglul jaar-jaaru doomu sa rakk.' Waraqa bin Naufal nee na: “Yaw doomu sama mag! Lu xew? ' ci la Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam nettali lépp lumu dundu. Waraqah bimu déggee xew-xew boobu, mu ne: «Lii yoon la wu ñu mas a wàcce ci Yonent bi Muusaa. Li gënoon mooy bu ma ndaw rek ba ngay yar nga nekk Yonent. Rax ci dolli, dinama neex su ma nekkee ci àdduna bi sa askan di la dàq'. Ginaaw loolu Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam teg ci ni: 'Ndax dina ñu ma dàq? Waraqah tontu ko, waaw, du bépp Yonent moo dekki. def liggéey yu melni yaw, waaye dina nekk noon. Suma nekkoon di dundu ci sa jamono, dama lay jàppale, di la jàppale." Mu wax nu [Muhammad bin Rafi'] wax nu [Abdurrazzaq] wax nu [Ma'mar] mu ne, [Az-Zuhri] wax, Te wax nu [Urwah] ci [Aisyah] ni, 'Wahyu bu njëkk bi ci Rasullamlahullah mu wax nu benn hadith bu melni hadith bu Yunus, mu wax rek ni, 'Wallaahi, Yàlla du la gëna naqaral ba fàww', mu ne, 'Khadijah ne ko, 'Yaw sama ndijaay, déglul sa doomu rak', mu wax nu [Abdul Malik bin Syu'aib bin al-Lait, mu ne ko] mu ne nu [Uqail bin Khalid] neena [Ibn Shihab] dégg naa [Urwah bin az-Zubair] wax, [Aisyah] jabar ji Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ne, 'Ci noonu mu dellu ci Khadijah ci tiitaange,' ba noppi mu nettali ay hadith yu melni. waxul ndoortelu ñaareelu hadith bi, 'Wahyu bu njëkk bu Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam bi xew, gént bu dëggu la'. Mu topp kàdduy Yunus, 'Yalla, Yàlla du la toroxal ba fàww', ci la wax kàdduy ndijaay, 'O sama rak.'
Imam Muslim : 232
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ
Mu wax nu [Abuu Tahir] wax nu [Ibnu Wahab] mu wax, wax nu [Yunus] mu wax, [Ibnu Shihab] wax, wax nu [Abu Salamah bin Abdurrahman] ni [Jabir bin Abdullah al-Ansari] - te nekkoon kenn ci sahaba yu Rasulla Sahiullahald Hadith, mu ne, 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam nettaliwoon na jamono ji wahyu dagg. Mu ne : ‘ Bi may dox, jekki rek ma dégg benn baat bu jóge asamaan. Ma siggil sama bopp, gis ni malaaka mi ñëwoon ci man ci grotte Hira dafa toogoon ci kaw benn toogukaay buy féey ci diggante asamaan ak suuf. Booba nag Rasulullaahu àleyhi wasallam waxaat ne: “Dama tàmbali di lox ndax dama ko ragaloon”. Ba noppi ma dellu seen kër ne: 'Muur ma! Muur ma! Ba noppi mu muur ma, foofu la Yàlla wàcce aaya jii: ‘-Yaw ku muur! Dekkil, artu, yékkati sa Rabb, setal sa yéere, te moytu lépp lu bon, - ' -Qs. Al Mudattsir: 1-5-, maanaam xërëm yii, kon sore leen. Ginaaw loolu ñu wéy di yónnee ay feeñte'. Mu ne, wax nu [sama pàppa] ci [sama maam] mu ne, wax nu [Uqail bin Khalid] ci [Ibn Shihab] mu ne, dégg naa [Abu Salamah bin Abdurrahman] Jahard wax, wax nu Abdul Rahullah, wax nu Abdullah. shallallahu 'alaihi wasallam ne: 'Ci noonu la wahyu bi taxawee ci man ab diir, kon bi may dox,' ci la wax lu melni hadith bu Yunus, mu wax rek ni, 'Ci noonu ma ragaloon mu jural ma daanu ci suuf'. Muni, 'Ci jamano jooju Abu Salamah dafa wax, 'Li ñu bëgga wax mooy yàlla yi'. Muni, 'ci noonu la feeñu yu bari wàcci, wéy'. Mu ne ma [Muhamed bin Rafi'] ne nu [Abdurrazzaq] ne nu [Ma'mar] ci [az-Zuhri] ak sanad bii melni hadith bu Yunus, mu ne: 'Yalla dafa wàcce aaya bii: '-Yaw ki muur! Dekkil, artu, yékkati sa Boroom, setal sa yéere, te moytu lépp lu bon -' -Qs. Al Mudatssir: 1-5-. Bala julli di farata, li muy tekki mooy nga moytu xërëm yi. Mu ne ko, kon dama ragaloon loolu, ni ko Uqail waxee.
Imam Muslim : 233
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
Bimu nu waxee ni [Zuhair bin Harb] newoon na nu [al-Walid bin Muslim] newoon na nu [al-Auza'i] mu ni, dégg naa [Yahya] wax, ma laaj [Abu Salamah], 'Ban aaya ci Al Quran moo njëkka wàcci?' Ba noppi mu jàng ne: “Yéen nit ñi muuru-” -Suraatu Al Mudatssir-. Mani ko, 'wala - amaana ab bataaxal - iqara''. Ba noppi ma laaj [Jabir bin Abdullah], ban aaya ci Al Quran moo njëkka wàcci? Ba noppi mu jàng ne: “Yéen nit ñi muuru-” -Suraatu Al Mudatssir-. Mani ko, 'wala - amaana ab bataaxal - iqara''. Jabiir ne ko wax naa la lu Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallam waxoon nu. Mu ne: “Def naa sama Iktikaf ci Grotte Hira” diiru benn weer, bima noppee sama Iktikaf, ma wàcci, wàcci ba ci suufu vale bi, ci la ñu wooma. Ma xool sama kanam ak sama ginaaw, ci ndeyjoor ak cammoy, waaye gisuma kenn, ñu woowaat ma, ba noppi ma xool, waaye amul kenn, ñu wooma, ma siggil sama bopp, mu gis ni mingi ci kaw Gàddu gi ci jawwu ji, mooy Jibril. Ba noppi ma jaxasoo. Dénk ma dém ci Khadija niko muuf ma, muuf ma ! mu sotti ci man ndox, ci noonu la Yàlla wàcce aaya bii: '-Yaw ki laxasu! Dekki leen, ngeen artu, ngeen màggal seeni yéere, ngeen setal seen yéere. Al Mudatssir: 1-4-. Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] wax nu [Osmaan bin al-Mubarak] wax nu [Ali bin al-Mubarak] ci [Yahya bin Abu Katsir] ak sanad bii, mu ni, 'Dafa melni dafa toog ci jal bi diggante asamaan ak suuf'.
Imam Muslim : 234
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ
Daf nu wax [Syaiban bin Farrukh] wax nu [Hammad bin Salamah] wax nu [Thabit al-Bunani] ci [Anas bin Malik] ni Yonent Yàlla sallallaahu aleyhi wasallah dafa wax: 'Buraq ñëw na seeti ma. Baayima bu weex la, gëna rëy mbaam xuux waaye gëna ndaw bëñ bu rëy. Mu wàcce yaram wi ba biir buraq bi yegg ci catu buraq bi.' Mu dellu niko : « Kon ma dawal ko ci saasi ba ma yegg ci Baitul Maqdis ». Mu dellu ne ko: « Ba noppi ma takk ko ci ponku Jumaay ji ni ko Yonent yi daan defe. Bima fa nekkee tuuti, ma dugg ci Jumaa ji, daal di ñaan ñaari ràkkaa. Bima noppee ma wéyal sama génn, ci saasi Jibril daal di ñëw ci man yor boolu vin ak boolu meew. Ma tànn itam meew. Jibril ni ko fitrah nga tànn. Ginaaw loolu Jibril yóbbu ma ci asamaan si. Bi Jibril ñaanee ñu ubbi ko buntu bi, ñu laaj ko, 'Yaw kan? Jibril tontu ko, Jibril. laajaat ko, 'Kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Kon ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Yonent-Aadama, mu dalal ma, ñaanal ma jàmm. Gannaaw loolu Yàlla yékkati ma, yóbbu ma ci ñaareelu asamaan si. Jibril daal di wax ubbi buntu bi. Ba noppi mu laajaat, 'Yaw la kan? Jibril tontu ko, Jibril. Ñu laajaat Jibriil, ne ko kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Isa bin Maryam ak Yahya bin Zakaria, ñoom ñaar ñépp dalal ma, ñaanal ma jàmm. Ñu yóbbu ma ci ñatteelu asamaan si. Jibril itam daal di wax ubbi buntu bi. Ba noppi laaj ko, 'Yaw la kan? Jibril tontu ko, Jibril. Ñu laajaat Jibriil, ne ko kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Yonent bi Yuusuf Alaihis Salam, mu gis ni dañu ko barkeel ci liggéey bu kawe lool. Mu wéy dima dalal, di ma ñaanal jàmm. Yékkati nañu ma ca ñeenteelu asamaan. Jibril itam daal di wax ubbi buntu bi. Mu am baat laajaat, 'Yaay kan? Jibril tontu ko, Jibril. Ñu laajaat Jibriil, ne ko kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Yonent bi Idris Alaihis Salam, mu wéy di ma dalal, di ma ñaanal jàmm. Yàlla nee na: '-Te yékkati nanu ko ci barab bu kawe-'. Yékkati nañu ma ca juroomeelu asamaan si. Jibril daal di wax ubbi buntu bi. Mu am baat laajaat, 'Yaay kan? Jibril tontu ko, Jibril. Ñu laajaat Jibriil, ne ko kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Yonent-Yàlla Harun Alaihissalam, mu wéy dima dalal, dima ñaanal bu baax. Yékkati nañu ma ba ci juróom-benneelu asamaan si. Jibril daal di wax ubbi buntu bi. Mu am baat laajaat, 'Yaay kan? Jibril tontu ko, Jibril. Ñu laajaat Jibriil, ne ko kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Yonent bi Musa, mu wéy dima dalal, dima ñaanal bu baax. Ñu yóbbu ma ci juróom ñaareelu asamaan si. Jibril daal di wax ubbiko. Mu am baat laajaat, 'Yaay kan? Jibril tontu ko, 'Jibril'. Jibr Ñu laajaat ko: 'Kan moo ànd ak yaw? Jibril tontu ko, Muhamed. Ñu laajaat Jibriil, ndax yónni nañu ko? Gabriel tontu ko, 'Waaw, dañu ko yónnee'. Ñu ubbi nu buntu bi. Ci saasi ma daje ak Yonent-Yàlla Ibrahim Alahissalam, mu tëdd ci Baitul Makmur. Yaatuwaayam mën na nekk juróom ñatti fukki junni malaaka bis bu nekk. Bi ñu demee ba noppi, ñu delluwatul ci moom -Baitul Makmur-. Ginnaaw bi ñu yobbu ma Sidratul Muntaha. Xob yi dañu yaatu ni noppi ñay, meññeef yi dañu yaatu ni potu. Mu ne: “Bamu ko yéegee ci ndigëlu Yàlla, sidrah womita soppiku na”. Kenn ci mbindéefi Yàlla yi mënula nettali rafetaayam ndax rafet na. Ginaaw loolu Yàlla wàcce ci moom mu digal ko mu julli juróom fukki yoon guddi ak bëccëg. Dama wàcc ba daje ak Yonent bi Muusaa Alaihissalam, mu laaj ko lan la sa Boroom wax sa askan? ' Muni ma: 'Nanga ñaanal juróom ñatti fukki yoon'. Seydinaa Musaa nee na dellul ci sa Boroom, ñaanal ndigal ndax say askan duñu ko mën a def. Mus naa natt bànni Israyil, natt leen'. Muni: 'Ma dellu ci Yàlla niko: 'Yaw sama Yàlla, may sama askan jàmm'. Kon Yalla subhaanahu wata'ala. dindil ko juróomi waxtu ñaan'. Ba noppi ma dellu ci Yonent-Yàlla Musaa, niko Yàlla dindil na ma juróomi ñaan. Seydinaa Musaa niko say nit duñu ko man a def. Dellu ci sa Boroom, ñaanal ko mu dal'. Mu ne: “Maa ngi doon dem ak a dikk ba léegi ci sama Boroom ak Yonent Musaa, ba Yàlla ne: “Yaw Muhammad! Booy seet, damay fardukan juróomi yoon guddi ak bëccëg. Bépp ñaan fardu dañu koy yokk fukki yoon. Kon loolu mooy juróom fukki ñaani fardu. Naka noonu itam képp ku yéene def lu baax te deful ko, benn lu baax la ñu koy bindal. Bu ko defee dees na ko bindal fukki jëf yu baax. Waaye képp ku bëgga def ñaawtéef waaye deful ko, kenn duko bind dara ci kawam. Su ko defee, dañu koy bind ni def na ñaawtéef'. Ma wàcc ba yegg ci Sëñente Muusaa, ci ganaw la wax ko. Ba leegi mu ngi wax, 'Dellul ci sa Boroom, ñaan ko mu dal'. Ma tontu ko ne dellu naa ci sama Boroom ay yoon yu bari looloo tax ma rus ci Kom.
Imam Muslim : 235
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ
Daf nu wax [Abdullah bin Hasyim al-Abdi] daf nu wax [Bahz bin Asad] daf nu wax [Sulayman bin al-Mughirah] daf nu wax [Tsabit] ci [Anas bin Malik] mu ne: 'Yonent Yàlla sallallaahu 'alaihi wasallam wax ci Zaokange, ñu ñëw seeti ko. ba noppi ñu dagg sama dënn bi, raxas ma ci ndoxu Zamzam, ba noppi ñu bàyyi ma'.
Imam Muslim : 236
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ
Neena ñu [Syaiban bin Farrukh] newoon nañu [Hammad bin Salamah] newoon nañu [Thabit al-Bunani] ci [Anas bin Malik] ni Jibril sallallaahu aleyhi wasallam dafa ñëw seeti Yonent bi, bimu nekkee di fo ak xale yi. Malaaka ma daal di koy tëral, daal di dagg xolam, génne ci xol bi, génne ci deret ji, niko: 'Lii bokk na ci yaw, nga raxas ko ci céebi wurus ak ndoxu Zamzam', malaaka ma daal di koy togg, delloo ko fimu nekkoon. Xale yi daal di ñëw ñaxtu ci seen yaay, ñu ni ko, 'Dañu ray Mohamed'. Nit ñi daal di koy nuyu ak kanam yu lewet - ndax tiitaange - « ». Anas niko, 'gis naa tombi ñaw yi ci dënnam'. Neena nu [Harun bin Sa'id al-Aili] newoon na nu [Ibnu Wahab] mu ne, ne nu [Sulaiman] - maanaam Ibn Bilal - mu ne, ne nu [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] mu ne, dégg naa [Anas bin Malik] wax nu ci lu jëm ci Isra' ci Jumaa Al-Kaaba, ne ko ñatti nit ñëwoon nañu ko seeti balaa ñu koy jox wahyu, bimu nelawee ci Jumaa haram'. Narratër bi daal di nettali hadith bi ak jaar-jaaram ni hadith bu Thabit al-Bunani, ba noppi mu daal di ci joxe ab frase, mu jeexal, yokk ci ak dindi'.
Imam Muslim : 237
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
Mu wax nu [Harmalah bin Yahya at-Tujibi] wax nu [Ibnu Wahab] mu ne, mu wax nu [Yunus] ci [Ibn Shihab] ci [Anas bin Malik] mu ne: '[Abu Dzar] dafa wax benn yoon ne: Yonent bi Yàlla sallallaahu alayihi nekkoon ci sama kër. Makkah, Jibril wàcci daal di bënn benn pax ci sama dënn bi, ba noppi mu raxas ko ci ndoxu Zamzam, ba noppi mu indi ndab wurus bu fees dell ak xel mu ñaw ak ngëm, ba noppi mu sotti ko ci sama dënn bi. Ginaaw loolu mu tëj ko, jàpp sama loxo, yéeg ci asamaan si. Ba nu yeggee ci asamaan yi ci àdduna bi, Jibriil ne malaaka miy sàmm asamaan yi ci àdduna bi, ubbil ko. Mu ne leen: “Kii mooy kan? Jibril tontu ko, 'Lii mooy Jibril'. Mu laaj ne: “Ndax amna kenn ku ànd ak yaw? Jibril tontu ko, 'waaw. Mangi and ak Mouhamed sallallaahu aleyhi wasallam. Mu laaj ne: “Ndax yónni nañu ko? Jibril tontu, 'waaw'. Ci noonu malaaka miy wottu ubbi buntu bi'. Mu wéyal kàddoom yi ne: ‘Bi nu yéegee asamaani àddina si, ci saasi mu am nit ku ñuul ci wetam, wetam ndijooram itam ñuul. Su xoolee ci ndeyjoor dafay ree, su xoolee ci cammoñam dafay jooy'. Rasulullah dafa wéy di wax: 'Ku góor ki niko, 'Yaw Yonent bu jub bi ak doom bu jub bi, dalal jàmm'. Ma ne ko kii mooy kan yaw Jibriil? Jibril tontu ko niko, kii mooy Adam, kii mooy Al-Aswidah ci ndeyjooram, ci cammoy gi mooy Nasam ay doomam. Ci ndeyjoor gi ñu ngi dëkk ci asamaan si, al-Aswidah mi nekk ci cammoy gi dëkk na ci jahannama, kon su wëlbatiku ci ndeyjoor dina ree, su xoolee ci cammoy dina jooy'. Mu wéyal kàddoom ne ko Jibriil ànd ak man ba mu yegg ci ñaareelu asamaan si, ginnaaw loolu mu ne ko xaatam ubbil ko. Moo tax wottukat bi wax ni wottukatu asamaanu àddina si -jëkk-. Ba noppi mu ubbi ko'. Anas bin Malik neena: 'Gannaaw loolu mu wax ni dafa fekk ci asamaan boobu Adam, Idris, Jesus, Musa, ak Ibrahim - yalna jàmm nekk ci ñoom ñépp - te waxul bu baax fuñu nekkoon, wax rek ni daje na ak Adam ci asamaan àdduna, Ibrahim ci juróom benneelu hea. Muni, bi Jibril ak Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam jaar ci wetu Idris Alaihissalam, Idris niko, yaw Yonent bu jub bi ak rakk bu jub bi, dalal jàmm. Ba noppi mu romb, ma laaj ko, 'Kii kan la? Jibril tontu ko, 'Lii mooy Idris.' Mu dellu newaat, ba noppi romb naa Musaa As, ba noppi mu ne, dalal jàmm ci Yonent bu jub bi ak mbokk yu jub yi. Mu ne : 'Ma laaj kii kan? Jibril tontu ko, 'Lii mooy Musa'. Mu ne: 'Ci noonu ma romb Jesus, ba noppi mu ne, 'Nanga def ci Yonent bu jub bi ak mbokk yu jub yi'. Ma laaj, 'Kii kan la? Jibril tontu ko, 'Lii mooy Jesus, doomu Maryam.' Muni ma romb Ibrahim Alaihissalam, ci la wax ni, dalal jàmm ci Yonent bu jub bi ak doom ju jub ji. Mu ne : 'Ma laaj kii kan? Jibril tontu ko, lii mooy Ibrahim. Ibn Shihab dafa wax; Ibn Hazm nettali nañu ko ni Ibn Abbas ak Abu Habbah al-Ansari ñoom ñaar ñépp dañu wax ni, Yonent bi dafa wax ni: Jibril dafa ànd ak man yéeg ba ma yéeg ci barab bu dalal, ma dégg bruit bik. [Ibn Hazm] ak [Anas bin Malik] neena ñu: Yonent Yàlla (SHW) dafa wax ni: “Ci noonu la Yàlla digal sama Ummat juróom fukki ñaan bis bu nekk”. Mu dellu ne: 'Ma dellu ak ndigal lii ba ma romb Musaa, ci la wax, ' Lan mooy li sa Rabb sàkku ci sa askan? Mu ne ma tontu ne: Yàlla faratal na leen juróom fukki julli. ka'. Musa ne ma, 'kon dellu ci sa Boroom, ndax say nit duñu ko mëna def.' Ba noppi ma delloo sama Rabb, ba noppi mu génne genn-wàll ci ñoom. Ba noppi ma dellu ci Musaa, ba noppi ma wax ko ba mu ne, 'Dellu ci sa Rabb, ndax say nit duñu ko mëna def'. Muni: 'Ci noonu ma dellu ci sama Rabb'. Kon Yàlla ne ko juróomi yoon, mu def juróom fukki yoon. Wax ji soppikuwul ci sama wet'. Ba noppi mu ni: 'Ma dellu ci Musa, mu ne: 'Dellu ci sa Rabb'. Mani ko: 'Ci dëgg maa ngi rus ci sama Rabb'. Mu dellu ni, 'Jibril ànd ak man ba nu yegsi Sidrah al-Muntaha, ci la melo yu bari muur ko ba xamuma lumu doon'. Mu dellu ni, "Ci noonu lañu ma yóbbu ci asamaan si, mu am dome bu am ay takkaay, suuf si daa potoxo."
Imam Muslim : 238
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا
Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] wax nu [Ibn Abu Adi] ci [Sa'id] ci [Qatadah] ci [Anas bin Malik] amaana waxna, ci [Malik bin Sha'sha'ah] kenn ku bokk ci askanam, mu ne: Yonent bi 'Yalla na jàmm ci moom,' Dama nelawee, ci saasi ma dégg waxtaanu kenn ci ñett ñi, waa ji nekkoon ci digg bi. Ba noppi ñu jegesi ma yóbbu ma feneen. Ginaaw loolu ñu indi benn récipient wurus bu def ndoxu Zamzam. Ginaaw loolu ñu dagg sama dënn bi fii ak fii'. Qatadah niko dama laaj ki ma àndaloon lumu bëggoon a wax? Mu tontu, 'Ba ci suufu biiram'. Mu dellu ni: 'Dañu dindi sama xol, raxas ko ci ndoxu Zamzam, ba noppi delloo ko fimu nekkoon. Ginaaw loolu ma fees dell ak ngëm ak xel mu ñaw, ñu indil ma baayima bu weex bu tuddu Buraq, mu gëna rëy mbaam xuux, gëna ndaw bighal. Mu daal di jubal tànkam yi fu bët mëna gis, fekk maa ngi yor ci ginaawam. Ba nu tàmbalee sunu dox ba nu àgg ci asamaani àddina si, ginaaw ga Jibriil sàkku ñu ubbil ko bunt bi, ba noppi ne ko kan? Mu tontu ko ne: “Jibril.” Ba noppi ñu laajaat ko ne: “Kan moo ànd ak yaw? Ci noonu Jibril tontu ko, 'Muhamed sallallahu aleyhi wasallam'. Ñu laajaat ne: 'Ndax mooy ki ñu yónnee? ’ Mu tontu : ‘ Waaw. Malaaka miy wottu buntu bi ubbi buntu bi ni, 'Nanga def, gan gu mag gi yegsi na'. Ginaaw loolu nu dem seeti Yonent Yàlla Aadama. Ci la nettalikat bi joxe xasida bi ak jaar-jaaram, mu wax ni Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam daje na ak Yonent Yàlla Isa ak Yonent Yàlla Yahya ci ñaareelu asamaan, ci ñatteelu asamaan, mu daje ak Yonent Yuusuf. Ginaaw loolu ci ñeenteelu asamaan mu daje ak Yonent Yàlla Idris. Bimu yeggee ci juroom bi asamaan, mu daje ak Yonent bi Harun. Rasulullah shallallaahu ‘alaihi wasallam ne ko: “Gannaaw loolu nu wéyal sunu dox ba nu àgg ci juroom-benneelu asamaan si, foofu la dajeek Yonent-Yàlla Muusaa nuyu ko. Mu tontu ci saasi ni, 'Yaay mbokk mu jub mi ak yonent bi, dalal jàmm'. Bima ko bàyyee mu wéy di jooy. Ñu laaj ko lu tax ngay jooy? ’ mu tontu ne: “Yaw sama Boroom! Yaa ngi yónnee xale bu góor bii sama ginaaw, waaye nit ñi ñoo ëpp sama nit ñi dugg ci asamaan si'. Mu dellu ni, 'Nu wéyal sunu tukki ba nu yegg ci juróom ñaareelu asamaan, ginaaw ga ma dem seeti Yonent-Yàlla Ibrahim'. Ci la nettalikat bi wax ci àddiis bi ne: “Te Yonent bi sallallaahu ‘alaihi wasallam nee na gis naa ñeenti dex yuy génn ca seen ndox, ñaari dex yu leer, ak ñaari dex yu lëndëm. Ci noonu la Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallaam laaj ne: Yaw Jibril! Luy dex yooyu? Jibril tontu ko ni, ñaari dex yi leerul ñooy dexu Asamaan si, dex yi ñuy gis bu baax ñooy Nile ak Euphrate. Ba noppi ñu yóbbu ma ci Baitul Makmur, ma laaj ko, yaw Jibril, lii lan la? Jibril tontu ko, 'Lii mooy Baitul Makmur, bis bu nekk, juróom ñatti fukki junni malaaka dina dugg. Bu ñu génnee, duñu ci duggaat, ndax foofu lañuy mujje dugg ci'. Ñu indil ma ñaari ndab, benn bi def vin, beneen bi def meew. Ñu ma jox ñoom ñaar, ci laa ma tànn meew. Muni ma, 'Def nga tànneef bu jaar yoon! Yàlla dafa bëgg yaw ak sa askan ngeen nekk ci fitrah – yiw ak wér –. Ba noppi ñu ne ma ñaan juróom fukki yoon bis bu nekk.' Ginaaw loolu moom - Nettalikat bi - nettali jaar-jaar bi ba ci njeexte Hadiis bi. Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] wax nu [Mu'adz bin Hisham] mu ne, wax nu [sama pàppa] ci [Qatadah] wax nu [Anas bin Malik] ci [Malik bin Sha'sha'ah] ni Yonent bi ci sallallaahu it 'alaihi wasallam wax ni, 'Ci noonu lañu ma indil ndab wurus bu fees dell ak xam-xam ak ngëm'. Ginaaw loolu ñu dagg ko ci kaw dënn bi ba ci suufu biir bi, ba noppi ñu raxas ko ci ndoxu Zamzam, ba noppi ñu feesal ko xam-xam ak ngëm'.
Imam Muslim : 239
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
Mu wax nu [Muhamed bin al-Mutsanna] ak [Ibn Basyyar], [Ibn Basyyar] neena, wax nu [Muhammad bin Ja'far] wax nu [Syu'bah] ci [Qatadah] mu ne, dégg naa [Abu al-Aliyah] wax, wax nu doomu sa Yallah. Abbas] muni ko: 'Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam nettali nañu ma tukkib Isra. Muni: 'Yonent bi Musaa amoon na der bu maron, njool ni góor gu bawoo ci xeetu Syanu'ah'. Bi ñu demee ba ci kanam, mu dellu ni: 'Yonent-Yàlla Isa nekkoon na ku dëgër, yam ci njoolaay'. Lu weesu loolu, nettali na Malik, di wattu jahannama ak Dajjal.
Imam Muslim : 240
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام
Abd bin Humaid wax nu Yunus bin Muhammad wax nu [Syaiban bin Abdurrahman] ci [Qatadah] ci [Abu al-Aliyah] wax nu doomu ndijaay sa Yonent, Ibn Abbas neena: mu romb Musa bin Imran ci guddi gi I Isra', mu nekkoon góor gu njool, am yaram wu maron, melni ku bokk ci xeetu Syanu'ah. Ma gis Isa bin Maryam, yaram wu yam, xonk ak weex, kawar gaa ngi laxasu, ñu wan ma Malik, malaaka miy ray jahannama, ak Dajjal ci ay aaya yu bari yu Yàlla wane ko, ngir nga moytu daje ak moom. Ki ko nettali dafa wax ni, "Qatadah daf ko tekki ni Yonent Yàlla bi sallallaahu aleyhi wasallam daje na ak Musaa".