Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadys
Hadys
Imam Muslim : 221
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ
Bize [Kutaýba bin Said] bize [Laýts] [Said bin Abu Said] [Ata bin Mina] [Abu Hureýra] şeýle diýdi: "Resulallah aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Allaha kasam bolsun, Ibn Merýem adalatly kazy hökmünde iner, soňra haç döwer, doňuzy öldürer, jizýany - kapyrlardan - ýatyrar, ýaş düýäni taşlar, synanyşmaz. Eger ony alsaň, duşmançylyk ýok bolar, özara ýigrenç we açgözlük baýlyk - sadaka almaga çagyrylar, ýöne hiç kim ony kabul etmez".
Hadys
Imam Muslim : 222
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ
Maňa [Harmala bin Ýahýa] bize [Ibn Wahab] bize [Ýunus] [Ibn Şihab] gürrüň berdi, ol maňa Abu Katada al-Ansarynyň öňki guly [Nafi] maňa [Abu Hüreýra] şeýle diýdi: "Resulallah sallallahu aleýhi wesellem: "Eger Merýem ogly Isa size gelip, ýolbaşçyňyz bolsa, nähili bolardyňyz?" diýdi."
Hadys
Imam Muslim : 223
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ
Şeýle hem bize [Muhammed bin Hatim] bize [Ýakub bin Ibrahim] bize [Ibnu Ahi Ibn Şihab] [daýysyndan] ol maňa [Nafi] - ýagny Abu Katada al-Ansarynyň öňki guly - [Abu Hüreýräniň]: "Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem: "Eger Isa Merýemiň ogly bolsa, size gelip, ýolbaşçyňyz bolsa, nähili bolardyňyz" diýenini eşidendigini aýtdy.
Hadys
Imam Muslim : 224
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Bize [Zuhaýr bin Harb] maňa [Al-Walid bin Muslim] bize [Ibn Abu Zibbinden] [Ibn Şihabdan] [Nafi] Abu Katadanyň guly [Abu Hureýradan] şeýle diýdi: Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Eger Merýemiň ogly Isa size gelip, ýolbaşçyňyz bolsa, nähili bolardyňyz". Soňra men [Ibn Abu Zib]-e [al-Auzai] bize [az-Zuhriden] [Nafi] [Abu Hureýradan] şeýle diýdi: "Siziň ýolbaşçyňyz sizden". [Ibn Abu Zib] şeýle diýdi: "Siziň ýolbaşçylygyňyzyň esasy nämedigini bilýärsiňizmi?" Men jogap berdim: "Maňa aýtjakmy?" Ibn Abu Zib: "Ol sizi Allanyň Kitabyna we Pygamberiňiz sallallahu aleýhi wesellemiň sünnetine esaslanyp ýolbaşçy eder" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 225
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ
Bize [el-Walid bin Sýuja] we [Harun bin Abdullah] hem-de [Hajjaj bin aş-Sýair] gürrüň berdi, olar bize [Hajjaj] - ýagny Ibn Muhammed - [Ibn Juraj]-dan gürrüň berdi diýdiler, ol şeýle diýdi: "[Abu az-Zubeýr] maňa [Jabir bin Abdullah]-yň şeýle diýenini eşitdi: "Men Allahyň Resulynyň sallallahu aleýhi wesellemiň: "Meniň ummatymyň arasynda hakykat üçin göreşýän bir topar bolar, olar kyýamata çenli hemişe görüner" diýenini eşitdim. Ol ýene şeýle diýdi: "Soňra Merýem ogly Isa aşak düşdi, soňra olaryň lideri: "Bu ýere geliň, bize namaz okaň" diýdi. Soňra Isa: "Ýok, aslynda, siziň käbiriňiz we beýlekileriňiz bu kowmanyň öňünde Allahy şöhratlandyrmagyň bir görnüşi hökmünde liderlerdir" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 226
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Olar bize [Ýahýa bin Eýýuba] we [Kutaýba bin Said] gürrüň berdiler we [Ali bin Hujr] olar bize [Ysmaýyl bin Ýanun] - ýagny Ibn Ja'fardan - [al-Ala] - ýagny Ibn Abdurrahmandan - [kakasyndan] [Abu Hureýradan] gürrüň berdiler diýdiler. Ol şeýle diýdi: "Resulallah aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Kyýamat güni Gün günbatardan dogýança gopmaz. Gün günbatardan doganda, ähli adamlar Allaha ynanýarlar, şonuň üçin şol wagtda; '-Öň iman getirmedik ýa-da imanynda ýagşylyk etmäge synanyşmadyk adamyň imany indi peýdasyzdyr' - S. Al An'am: 158-. Bu bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] we [Ibn Numaýra] gürrüň berildi we [Abu Kuraýb] olar bize [Ibn Fudlaýla] gürrüň berdiler diýdiler. -başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- we maňa [Zuhaýr bin Harb] bize [Jarir] ikisini hem [Umara bin al-Ka'ka]-dan [Abu Zur'a]-dan [Abu Hureýra]-dan Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden gürrüň berdi. -başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- we bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] bize [Hüseýin bin Ali]-dan [Zaýda]-dan [Abdullah bin Dzakwan]-dan [Abdurrahman al-A'raj]-dan [Abu Hureýra]-dan Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden gürrüň berdi. -başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- we bize [Muhammed bin Rafi] bize [Abdurrazzak] bize [Ma'mar]-dan [Hammam bin Munabbih]-dan [Abu Hureýra]-dan Pygamber sallallahu aleýhi wesellemden gürrüň berdi.
Hadys
Imam Muslim : 227
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ
Şeýle hem bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] we [Zuhaýr bin Harb] ikisi hem bize [Waki] gürrüň berdiler diýdiler. - başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- Şeýle hem bize [Zuhaýr bin Harb] bize [Ishak bin Ýusup al-Azrak] [Fudlaýl bin Gazwan]-dan ähli zady gürrüň berdi. - başga bir rowaýatda şeýle diýilýär- Şeýle hem bize [Abu Kuraýb Muhammad bin al-Ala] gürrüň berdi we lafaž onuňkydyr, bize [Ibn Fudlaýl] [kakasyndan] [Abu Hazimden] [Abu Hureýradan] şeýle diýdi: "Resulallah aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Üç zat bar, eger olar çyksa, öň ynanan ýa-da öň öz dininde ýagşylyk etmäge synanyşan adamyň imanyna asla peýda bermez, ýagny: günüň günbatardan dogmagy, Dejjalyň çykmagy we ýer ýüzündäki süýreniji jandarlar".
Hadys
Imam Muslim : 228
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ
Bize [Ýahýa bin Eýýup] we [Ishak bin Ybraýym] [Ibn Uleýýa]-dan ähli zady gürrüň berdi, [Ibn Eýýup] şeýle diýdi, [Ibn Uleýýa] bize [Ýunus]-dan [Ibrahim bin Ýezid at-Temimi] ol muny [kakasyndan] [Abu Zarr]-dan has meşhur bolan bir zatda eşitdi, Pygamber sallallahu aleýhi wesellem bir gün: "Bu Güniň nireden gidendigini bilýärsiňizmi?" diýdi. Olar: "Allah we Onuň Resuly has gowy bilýär" diýip jogap berdiler. Ol: "Hakykatdan-da, ol Arşyň aşagyndaky ýerinde saklanýança aýlanyp, soňra sežde etdi, oňa: "Sen çyk we gelen ýeriňe gaýdyp gel" diýilýänçä şeýle galdy. Soňra ol çykýan ýerinden çykýança gaýdyp gelýär, soňra adamlaryň ony inkär etmezligine sebäp bolýan bir aýlawda aýlanýar, ol Arşyň aşagyndaky çykýan ýerinde saklanýança, soňra oňa: "Tur we irden günbatardan tur" diýilýär. Şeýdip, ol günbatardan çykýar. Soňra Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi wesellem) şeýle diýdi: "Bilýärsiňizmi, şeýle bolanda, adamyň imany oňa peýda bermez, eger ol öňünden ynanmasa ýa-da imanynda ýagşylyk etmese". We bize [Abdul Hamid bin Baýan al-Wasiti] bize [Halid] - ýagny Ibn Abdullah - [Ýunus] - [Ibrahim at-Taimi] - [kakasyndan] [Abu Zarr] -dan habar berdi, bir gün Pygamberimiz (sallallahu aleýhi wesellem) Ibn Uleýýanyň hadysynyň manysy hökmünde: "Bu günüň nirede gidýändigini bilýärsiňizmi?" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 229
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا
Bize [Abu Bekr bin Abu Sýaýba] we [Abu Kuraýba] aýdyldy we lafaž Abu Kuraýba degişli, ikisi hem aýtdylar, bize [Abu Muawiýa] bize [al-A'masy] [Ibrahim at-Taými] [kakasyndan] [Abu Zardan] ol şeýle diýdi: "Men metjide girenimde, Resulullah sallallahu aleýhi wesellem oturypdy, soňra Gün batanda ol: "Eý, Abu Zar, bu günüň nireden gidendigini bilýärsiňmi?" diýdi. Abu Zar: "Alla we Onuň Resuly has gowy bilýär" diýip jogap berdi. Ol: "Ol gitdi, soňra sejde etmäge rugsat sorady we oňa sejde etmäge rugsat berildi, göýä oňa: "Gelýän ýoluňdan yza gaýt" diýilen ýaly. Soňra ol günbatardan çykdy" diýdi. Rowaýatçy: "Soňra ol Abdullahyň okaýşy ýaly: "We ol Güniň ýeri" diýdi" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 230
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
Bize [Abu Said al-Asyajj] we [Ishak bin Ibrahim] gürrüň berdi, Yshak bolsa bize gürrüň berdi diýdi, al-Asyaj bolsa bize gürrüň berdi diýdi [Waki] bize [al-A'masy] [Ibrahim at-Taimiden] [kakasyndan] [Abu Zardan] ol şeýle diýdi: "Men Allanyň Resulyndan Allanyň sözü barada soradym: '-Gün öz okunyň daşynda aýlanýar-' -Suralar. Ýunus: 38- Şeýdip, ol: 'Onuň ýeri Arşyň aşagynda' diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 231
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
Bize [Abu Tahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] bize [Ibnu Wahb] aýtdy, ol maňa [Ýunus] [Ibn Şihab] aýtdy, ol bize [Urwa bin az-Zubeýr] aýtdy, Pygamberiň aýaly [Aýşa] oňa şeýle diýdi: "Allahyň Resulynyň sallallahu aleýhi wesellemiň wahyýy, ilkinji bolup geçen zat onuň ukusynda hakyky düýş görnüşinde boldy. Ol bu düýşi tapmady, ýöne daňyň dymmagy ýalydy, soňra ol ýeke galmagy halaýardy. Ol adatça Hira gowagyna çekilýärdi. Ol ýerde öýüne gaýtmazdan öň birnäçe gije Alla ybadat edip geçirdi. Bu maksat bilen ol birnäçe üpjünçilik getirdi. - Birnäçe günden soň ol Hadyjanyň ýanyna gaýdyp geldi, birnäçe gije üpjünçilik aldy. Bu ýagdaý Hira gowagynda bolanda oňa wahy berilýänçä dowam etdi. Bu wahyý Jebraýyl perişde tarapyndan ýetirildi we ol: "Oka, eý Muhammet!" diýdi. Ol: "Men okamakda gowy däl" diýdi. Pygamber şeýle diýdi: "Soňra perişde meni tutup, berk gujaklady, men ýadaw bolanymda meni goýberdi. Soňra ol: "Oka, eý Muhammet!" diýdi. Ol şeýle diýdi: "Men soňra: "Men okap bilmeýärin" diýip jogap berdim. Ol sözüni dowam etdi: "Soňra Jebraýyl meni tutup, ýene berk gujaklady, men ýadaw bolanymda ýene goýberdi. Soňra ol: "Oka, eý Muhammet!" diýdi. Ol şeýle diýdi: "Men soňra: "Men okamakda gowy däl" diýip jogap berdim. Ol sözüni dowam etdi: "Jebril meni ýene tutup, berk gujaklady, şonuň üçin men ýadaw bolanymda meni goýberdi. Soňra ol Allanyň sözlerini okady: "-Eý Muhammet, ähli jandarlary ýaradan Rebbiň ady bilen oka. Ol adamy gan laxtasyndan ýaratdy, oka, seniň Rehman bolan Rebbiň adama galam arkaly öwredýär. Ol adama näbelli bir zady öwretdi-" - Soraglar. Al 'Alak: 1-5-. Bu wakadan soň, ol gorkudan öýüne gaýdyp, Hatyja bilen duşuşdy we: "Meni örtüň! Meni örtüň" diýdi. Soňra Hatyja oňa ýorgan berdi, şonuň üçin gorkusy ýitip gitdi. Soňra Hatyja: "Eý, Hatyja! Maňa näme boldy?" diýdi. Ol hem bolan ähli wakalary gürrüň berdi. Ol ýene-de: "Men özüm üçin gaty alada edýärin" diýdi. Hatyja oňa: "Beýle bolma, gaýrat et! Allaha and bolsun, Allah seni hiç haçan hor etmez. Allahyň haky üçin! Hakykatdanam, sen doganlyk gatnaşyklaryny bagladyň, dogruçyl gürleşdiň, başgalaryň ýüküni göterdiň, ýok zady synap görmegi haladyň, myhmanlary kabul etdiň we hemişe hakykatyň taraplaryny goradyň" diýip, teselli bermegini dowam etdirdi. Hatyja derrew Hatyjanyň dogany Waraka bin Naufal bin Asad bin Abdul Uzza bilen duşuşmaga gitdi. Ol jahyliýet döwründe hristiandy. Ol arap elipbiýinde ýazmagy halaýardy we Injiliň köp bölegini arap elipbiýinde ýazýardy. Şol wagta çenli ol garrap, kördi. Hatyja oňa: "Daýy! - Daýy araplar tarapyndan doganoglanlar we ş.m. üçin ulanylýan lakam, sebäbi olar olara uly bolany üçin hormat goýýarlar - Doganyň oglunyň hekaýasyny diňläň" diýdi. Waraka bin Naufal: "Eý, doganymyň ogly! Näme boldy?" diýdi. Soňra Resulullah sallallahu aleýhi wesellem başdan geçiren ähli wakalary gürrüň berdi. Bu wakany eşiden Waraka: "Bu bir wagtlar Musa pygambere wahy edilen kanun. Seniň pygamber bolup direldilen wagtyňda men heniz ýaş bolsam gowy bolardy. Şeýle hem, seniň kowmuň tarapyndan kowulan wagtyňda men henizem diri bolsam gowy bolardy" diýdi. Soňra Resulullah sallallahu aleýhi wesellem: "Meni kowarlarmy?" diýip nygtady. Waraka: "Hawa, direlen her bir pygamber seniň ýaly wezipäni ýerine ýetirmeýär, ýöne hökman ýigreniler" diýip jogap berdi. "Eger men siziň döwrüňizde diri bolsam, size kömek edip, goranardym." Şeýle hem bize [Muhammed bin Rafi] şeýle diýdi [Abdurrazzak] bize [Ma'mar] şeýle diýdi [az-Zuhri] şeýle diýdi: "We bize [Urwa] [Aýşa] şeýle diýdi: "Resulullah sallallahu aleýhi wesellemiň wahyýy: ilkinji bolup geçen zat soňra ol Ýunusyň hadysy ýaly hadys aýtdy, diňe ol: "Allaha kasam bolsun, Allah sizi ebedi gynandyrmaz" diýdi. Şeýle hem ol: "Hatyja: "Eý, daýym, doganyňyzyň ogluna gulak asyň" diýdi. Şeýle hem ol bize [Abdul Malik bin Sýuaýb bin al-Laýts] şeýle diýdi: "Ol bize [kakam] [babamdan] şeýle diýdi: "Ol bize [Ukaýl bin Halid] şeýle diýdi [Ibn Şihab] şeýle diýdi: "Men [Urwa bin az-Zubeýr] şeýle diýdi: "Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň aýaly [Aýşa] şeýle diýdi: "Soňra ol yzyna gaýdyp geldi." "Hatyja gorkudan" diýip, soňra Ýunus we Ma'mar hadysy ýaly hadyslary gürrüň berýär. Diňe ol ikinji hadysyň başyny agzamady, "Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň ilkinji gezek gelen wahyýy hakyky düýşdi". We ol Ýunusyň "Allaha kasam bolsun, Allah seni ebedi hor etmez" diýen sözüne eýerdi. Soňra ol Hatyjanyň "Eý, daýym, doganyň ogluna gulak as" diýen sözlerini agzady.
Hadys
Imam Muslim : 232
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ
We bize [Abu Tahir] bize [Ibnu Wahab] aýtdy, ol aýtdy, ol bize [Ýunus] aýtdy, ol aýtdy, [Ibn Şihab] aýtdy, bize [Abu Salama bin Abdurrahman] aýtdy, [Jabir bin Abdullah al-Ansary] - we ol Resulullahyň sallallahu aleýhi wesellemiň sahabalaryndan biridi - ol bir hadys aýtdy, ol şeýle diýdi: "Resulullah sallallahu aleýhi wesellem wahýyň kesilen döwri barada gürrüň berdi. Ol şeýle diýdi: "Men ýöräp barýarkam, birden asmandan bir ses eşitdim. Başymy galdyrdym, Hira gowagynda maňa gelen perişde asman bilen ýeriň arasynda oturgyçda oturypdyr. Soňra Resulullah sallallahu aleýhi wesellem ýene şeýle diýdi: "Men ondan gorkanym üçin titräp başladym. Soňra öýe baryp: "Meni örtüň! Meni örtüň!" diýdim. Soňra ol meni örtüp, şonda Allatagala: "Eý, örtülen!" aýatyny nazil etdi. Oýan we duýduryş ber, Rebbiňi şöhratlandyr, eşikleriňi arassala we ähli ýamanlyklardan daşda dur, - ' -Surallar. Al Mudatssir: 1-5-, bu butlary aňladýar, şonuň üçin olardan daşda duruň. Şondan soň wahylar yzygiderli iberildi'. We bize [Abdul Malik bin Sýuaýb bin al-Laýts] aýtdy, ol aýtdy, bize [kakam] [babamdan] aýtdy, ol aýtdy, bize [Ukaýl bin Halid] [Ibn Şihabdan] aýtdy, ol [Abu Salama bin Abdurrahmanyň] şeýle diýenini eşitdim, bize [Jabir bin Abdullah] Resulallah aleýhi wesellemiň şeýle diýenini eşitendigini aýtdy: 'Soňra wahy birnäçe wagtlap menden togtady, şonuň üçin men ýöräp barýarkam', soňra ol Ýunusyň hadysy ýaly bir zady agzady, diňe ol: 'Soňra men onuň meni ýere ýykylmagyna sebäp bolmagyndan gorkdum' diýdi. Ol: 'Şol bir wagtyň özünde Abu Salama: 'Butlar göz öňünde tutulýar' diýdi' diýdi. Ol: "Soňra köp wahyýlar indi we dowam etdi" diýdi. Maňa [Muhammed bin Rafi] bize [Abdurrazzak] bize [Ma'mar] [az-Zuhri]-den Ýunusyň hadysy ýaly şu sanad bilen gürrüň berdi, ol: "Soňra Allatagala şu aýaty nazil etdi: '-Eý örtülen! Oýan we duýduryş ber, Rebbiňi şöhratlandyr, eşikleriňi arassala we ähli ýamanlyklardan daşda dur -' -Surallar. Al Mudatssir: 1-5-. Namaz okamak parz bolmazdan öň, manysy butlardan daşda durmakdyr. We ol: "Soňra men şonuň üçin gorkdum" diýdi, Ukaýlyň aýdyşy ýaly.
Hadys
Imam Muslim : 233
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
Bize [Zuhaýr bin Harb] bize [al-Walid bin Muslim] bize [al-Auzai] aýdandygyny aýdandan soň, ol: "Men [Ýahýanyň] şeýle diýenini eşitdim, men [Abu Salama]: "Gurhanyň haýsy aýaty ilki inen?" diýip soradym" diýdi. Soňra ol: "Eý örtülen adamlar-" -"Al-Mudatssir-" süresi-" okady. Men: "Ýa-da belki bir harp - ikar" diýdim. Soňra men [Jabir bin Abdullah]: "Gurhanyň haýsy aýaty ilki inen?" diýip soradym. Soňra ol: "Eý örtülen adamlar-" -"Al-Mudatssir-" süresi-" okady. Men: "Ýa-da belki bir harp - ikar" diýdim. Jabir: "Men size Resulullahyň bize aýdan bir zadyny aýtdym" diýdi. Ol şeýle diýdi: “Men Hira gowagynda bir aýlap iktikaf etdim”. Iktikafy tamamlanymdan soň, soňra aşak, jülgäniň düýbüne düşdüm, soňra çagyryldym. Şeýdip, öňüme we yzymdan, sagyma we çep tarapyma seretdim, ýöne hiç kimi görmedim, soňra ýene çagyryldym, soňra seretdim, ýöne hiç kim ýokdy, soňra çagyryldym, şonuň üçin başymy galdyrdym, ol howada Arşyň üstünde, ýagny Jebraýyl bolup çykdy. Soňra çaşdym. Soňra Hatyjanyň ýanyna baryp: “Meni örtüň, meni örtüň!” diýdim. Şonda ol maňa suw guýdy, soňra Allatagala: “Eý, örtülen! Oýan we duýduryş ber, Rebbiňi şöhratlandyr, soňra ony we eşikleriňi arassala” - diýen aýaty nazil etdi. Mudatssir: 1-4-. Bize [Muhammed bin al-Mutsanna] bize [Osman bin Omar] bize [Ali bin al-Mübärek] [Ýahýa bin Abu Katsirden] şu sanad bilen gürrüň berdi we ol: "Görünüşine görä, ol gök bilen ýeriň arasyndaky Arşda oturypdyr" diýdi.
Hadys
Imam Muslim : 234
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ
Bize [Sýaýban bin Farruh] bize [Hammad bin Salama] bize [Sabit al-Bunani] [Enes bin Malik]-den şeýle gürrüň berdi: Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Meni Burak zyýarat etdi. Ol eşekden uly, ýöne şahdan kiçi ak haýwan. Ol bedenini Buragyň garny ujuna ýetýänçä aşak saldy." Ol ýene-de şeýle diýdi: "Şeýlelik bilen, men derrew ony Beýtul Makdise çenli mündüm." Ol ýene-de şeýle diýdi: "Soňra ony pygamberler ýaly metjidiň sütünine daňdym. Bir pursatdan soň metjide girip, iki rekagat namaz okadym. Namazymy gutarandan soň, daşaryk çykdym, birdenkä şerap we süýt gaply Jebril ýanyma geldi. Men hem süýdi saýladym. Soňra Jebril: "Sen fiträni saýladyň" diýdi. Soňra Jebril meni asmana göterdi. Jebril gapyny açmagy soranda, ondan: "Sen kimsiň?" diýip soradylar. Jibril: "Jebraýyl" diýip jogap berdi. Ýene-de soradym: "Kim seniň bilen?" Jibril: "Muhammet" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de soradylar: "Ol iberildimi?" Jebril: "Hawa, ol iberildi" diýip jogap berdi. Şeýdip, gapylar açyldy. Birden men Adam pygamber bilen duşuşdym, ol meni garşylady we maňa ýagşy dileg etdi. Soňra men ikinji asmana çykaryldym. Soňra Jibril gapyny açmagy haýyş etdi. Soňra ýene-de sorady: "Sen kim?" Jebril: "Jebraýyl" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de soradylar: "Kim seniň bilen?" Jebril: "Muhammet" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de soradylar: "Ol iberildimi?" Jebril: "Hawa, ol iberildi" diýip jogap berdi. Gapylar açyldy. Birden men Isa bin Merýem we Ýahýa bin Zakariýa bilen duşuşdym, olar ikisi hem meni garşyladylar we maňa ýagşy dileg etdiler. Men ýene-de üçünji asmana çykaryldym. Jibril hem gapyny açmagy haýyş etdi. Soňra sorady: "Sen kim?" Jibril: "Jebraýyl" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de: "Kim seniň bilen?" diýip soradylar. Jibril: "Muhammet" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de: "Ol iberildimi?" diýip soradylar. Jebril: "Hawa, ol iberildi" diýip jogap berdi. Gapy bize açyldy. Birden men Ýusup aleýhissalam bilen duşuşdym, onuň örän ýokary wezipä eýe bolandygy mälim boldy. Ol meni garşylamagyny dowam etdirdi we maňa ýagşy arzuwlar aýtdy. Men ýene-de dördünji asmana çykaryldym. Jibril hem gapyny açmagyny haýyş etdi. Bir ses ýene-de: "Sen kim?" diýip sorady. Jibril: "Jebraýyl" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de: "Kim seniň bilen?" diýip soradylar. Jibril: "Muhammet" diýip jogap berdi. Jibrilden ýene-de: "Ol iberildimi?" diýip soradylar. Jebril: "Hawa, ol iberildi" diýip jogap berdi. Gapy bize açyldy. Birden men Idris aleýhissalam bilen duşuşdym, ol meni garşylamagyny dowam etdirdi we maňa ýagşy arzuwlar aýtdy. Allatagala şeýle diýýär: "Biz ony beýik bir ýere galdyrdyk-". Men ýene bäşinji asmana çykaryldym. Soňra Jibril gapyny açmagyny sorady. Bir ses ýene-de sorady: "Sen kim?" Jibril jogap berdi: "Jebraýyl". Jibril ýene-de sorady: "Sen bilen kim?" Jibril jogap berdi: "Muhammet". Jibril ýene-de sorady: "Ol iberildimi?" Jibril jogap berdi: "Hawa, ol iberildi". Gapy bize açyldy. Birden men Harun aleýhissalam bilen duşuşdym, ol meni garşylamagyny dowam etdirdi we meniň üçin ýagşy doga etdi. Men ýene-de altynjy asmana çykaryldym. Soňra Jibril gapyny açmagyny sorady. Bir ses ýene-de sorady: "Sen kim?" Jibril jogap berdi: "Jebraýyl". Jibril ýene-de sorady: "Sen bilen kim?" Jibril jogap berdi: "Muhammet". Jibril ýene-de sorady: "Ol iberildimi?" Jebraýyl: "Hawa, ol iberildi" diýip jogap berdi. Gapy bize açyldy. Birden men Musa pygamber bilen duşuşdym, ol meni garşylamagyny dowam etdirdi we meniň üçin ýagşy doga etdi. Men ýene ýedinji jennete äkidildim. Jebraýyl ony açmagyny sorady. Bir ses ýene-de sorady: "Sen kim?" Jebraýyl oňa jogap berdi: "Jebraýyl". Jebraýyldan ýene-de soradylar: "Seniň bilen kim bar?" Jebraýyl: "Muhammet" diýip jogap berdi. Jebraýyldan ýene-de soradylar: "Ol iberildimi?" Jebraýyl: "Hawa, ol iberildi" diýip jogap berdi. Gapy bize açyldy. Birden men Ybraýym aleýhissalam pygamber bilen duşuşdym, ol Beýtul Makmurda ýatypdy. Onuň giňligi her gün ýetmiş müň perişdäni öz içine alyp bilýärdi. Gidenlerinden soň, olar oňa - Beýtul Makmura - gaýdyp gelmediler. Soňra meni Sidratul Muntaha äkiddiler. Ýapraklary piliň gulaklary ýaly, miwesi bolsa küýze ýaly uly. Ol şeýle diýdi: "Allanyň emri bilen oňa çykanda, sidrat guýusy üýtgedi." Hudaýyň ýaradanlarynyň hiç biri onuň gözelligini suratlandyryp bilmeýär, sebäbi ol owadan. Soňra Allatagala oňa gije-gündiz elli gezek namaz okamagy talap edip, wahy berdi. Soňra men aşak düşüp, pygamber Musa aleýhissalam bilen duşuşdym, ol: "Rebbiň kowmuna näme diýdi?" diýip sorady. Ol: "Elli gezek namaz oka" diýdi. Musa pygamber: "Rebbiňe gaýdyp bar, ýeňillik dile, sebäbi kowmunyň muny ýerine ýetirip bilmez. Men bir gezek Ysraýyl ogullaryny synap gördüm we olary synagdan geçirdim" diýdi. Ol: "Men Hudaýa gaýdyp: "Eý Hudaýym, kowmuna ýeňillik ber" diýip aýtdym. Soňra Allatagala ondan bäş namaz wagtyny aýyrdy" diýdi. Soňra men Musa pygamberiň ýanyna gaýdyp geldim we: "Allatagala menden bäş wagt namazy aýyrdy" diýdim. Musa pygamber: "Kowmunyň muny ýerine ýetirip bilmez. Rebbiňe gaýdyp bar, ýene ýeňillik dile" diýdi. Ol: "Men Rebbim bilen Musa pygamberiň arasynda henizem gidip-gelýärdim, tä Allatagala: "Eý Muhammet! Aslynda, men gije-gündiz bäş gezek fardukan edýärin" diýdi. Her bir fardu namazy on esse köpeldilýär. Şeýlelikde, bu elli fardu namazy. Şeýle hem, kim ýagşylyk etmek niýetinde bolsa-da, ony etmese, oňa hökman bir ýagşylyk ýazylar. Eger ol şeýle etse, oňa on ýagşylyk ýazylar. Beýleki tarapdan, kim bir jenaýat etmek niýetinde bolsa-da, ony etmese, oňa hiç zat ýazylar. Soňra ol muny etse, oňa jenaýat hökmünde ýazylar. Men Musa pygamberiň ýanyna barýança aşak düşüp, oňa aýtdym. Ol henizem: "Rebbiňe gaýdyp bar, ýeňillik dile" diýdi. Men: "Rebbiňe köp gezek gaýdyp geldim, bu bolsa meni Ondan utandyrdy" diýip jogap berdim.
Hadys
Imam Muslim : 235
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ
Bize [Abdullah bin Hasym al-Abdi] bize [Bahz bin Asad] bize [Süleýman bin al-Mugira] bize [Sabit] [Enes bin Malik]-den gürrüň berdi: "Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Meni perişdeler zyýarat etdiler, soňra meni Zemzem guýusyna alyp gitdiler, soňra döşüm kesilip, Zemzem suwy bilen ýuwuldy, soňra terk edildim".
Hadys
Imam Muslim : 236
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ
Bize [Sýaýban bin Farruh] [Hammad bin Salama] [Sabit al-Bunani] [Enes bin Malik]-den Allahyň Resulynyň (sallallahu aleýhi wesellem) çagalar bilen oýnap ýörkä, onuň ýanyna Jibril aleýhisselamyň gelendigini aýtdylar. Soňra perişde ony alyp ýatdy, soňra ýüregini kesdi, ýüregini çykardy we ondan bir gan laxtasyny çykardy we: "Bu senden şeýtanyň bir bölegi, ony altyn gapda Zemzem suwy bilen ýuwuň" diýdi, soňra perişde ony tikip, soňra asyl ýerine gaýtardy. Soňra çagalar gelip, ejesine şikaýat etdiler, olar: "Hakykatdanam Muhammet öldürildi" diýdiler. Soňra adamlar gorkudan ýüzleri solgun bolup, ony garşyladylar. Anas: "Men onuň döşündäki tikin yzlaryny gördüm" diýdi. Bize [Harun bin Said al-Aýli] bize [Ibnu Wahab] aýtdy, ol aýtdy, bize [Süleýmana] - ýagny Ibn Bilal - ol aýtdy, bize [Şarik bin Abdullah bin Abu Namir] aýtdy, ol şeýle diýdi: "Men [Enes bin Malik] bize Resulullahyň sallallahu aleýhi wesellemiň Käbä metjidinden Isra eden gijesi barada gürrüň berendigini eşitdim, oňa wahy berilmezden öň, haram metjidinde uklap ýatyrka, üç adamyň zyýarat edendigini aýtdy". Soňra rowaýatçy hadysy Sabit al-Bunaniniň hadysy ýaly hekaýasy bilen gürrüň berdi, soňra oňa tamamlaýan, goşýan we aýyrýan bir jümle teklip etdi".
Hadys
Imam Muslim : 237
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
[Harmala bin Ýahýa at-Tujibi] bize [Ibn Wahab] bize [Ýunus] [Ibn Şihab] [Enes bin Malik] gürrüň berdi: "[Abu Zarr] Resulullahyň şeýle diýendigini gürrüň berdi: "Men Mekkede wagtym öýümiň üçegini deşdiler, soňra Jebraýyl aşak düşüp, döşümi deşdi, soňra ony Zemzem suwy bilen ýuwdy, soňra akyl we iman bilen doldurylan altyn gap getirdi, soňra ony döşüme guýdy. Soňra ony ýapdy we elimden tutup, asmana çykdy. Bu dünýäniň jennetine ýetenimizde, Jebraýyl bu dünýäniň jennetini goraýan perişdä: "Aç" diýdi. Ol: "Bu kim?" diýdi. Jebraýyl: "Bu Jebraýyl" diýdi. Ol: "Seniň bilen kimdir biri barmy?" diýip sorady. Jebraýyl: "Hawa" diýdi. Men Muhammed sallallahu aleýhi wesellem bilen bile. Ol: "Ol iberildimi?" diýip sorady. Jebraýyl: "Hawa" diýip jogap berdi. Soňra goragçy perişde gapyny açdy. Ol sözüni dowam etdi: "Dünýäniň asmanyna çykanymyzda, birden gapdaly gara, sag tarapy hem gara bolan bir adam peýda boldy. Sag tarapyna seredende gülýär, çep tarapyna seredende aglaýar". Resulullah sözüni dowam etdi: "Soňra adam: "Hoş geldiň, eý salyh pygamber we salyh ogul" diýdi. Men: "Bu kim, eý Jebrail?" diýip soradym. Jebrail: "Bu Adam sallallahu aleýhi wesellem, bu onuň sag tarapynda el-Eswida, çep tarapynda bolsa ogullary Nasam. Sag tarapynda jennetiň ýaşaýjylary, çep tarapynda bolsa el-Eswida dowzahyň ýaşaýjylary, şonuň üçin eger ol saga öwrülse, hökman güler, çep tarapyna seretse, hökman aglar" diýdi. Ol sözüni dowam etdi: "Jebril meniň bilen ikinji asmana ýetýänçä çykdy, soňra goragçysyna: "Aç" diýdi. Şeýdip, garawul dünýä asmanynyň goragçysy diýdi - ilki-. Soňra ony açdy. Anas bin Malik şeýle diýdi: "Soňra ol şol jennetde Adam, Idris, Isa, Musa we Ybraýymy - olaryň hemmesine salam bolsun - tapandygyny aýtdy we olaryň nähili ýagdaýda bolandygyny anyk aýtmady, diňe Adam bilen dünýäniň jennetinde, Ybraýym bilen bolsa altynjy jennetde duşuşandygyny aýtdy. Ol şeýle diýdi: "Jibril we Resulullah sallallahu aleýhi wesellem Idris aleýhissalamyň ýanyndan geçenlerinde, Idris: "Hoş geldiňiz, eý salyh pygamber we salyh dogan" diýdi. Soňra ol ýanyndan geçdi, men: "Bu kim?" diýip soradym. Jibril: "Bu Idris" diýip jogap berdi. Ol ýene-de: "Soňra men Musa Asyň ýanyndan geçdim, soňra ol: "Salyh pygambere we salyh doganlara hoş geldiňiz" diýdi. Ol: "Men: "Bu kim?" diýip soradym. Jibril: "Bu Musa" diýip jogap berdi. Ol: "Soňra men Isanyň ýanyndan geçdim, soňra ol: "Salyh pygambere we salyh doganlara hoş geldiňiz" diýdi." Men: "Bu kim?" diýip soradym. Jibril: "Bu Merýemiň ogly Isa" diýip jogap berdi. Ol: "Soňra Ybraýym aleýhissalamyň ýanyndan geçdim, soňra ol: "Salyh pygambere we salyh ogluna hoş geldiňiz" diýdi. Ol: "Men: "Bu kim?" diýip soradym. Jibril: "Bu Ybraýym" diýip jogap berdi" diýdi. Ibn Şihab: "Bize [Ibn Hazm] [Ibn Abbas] we [Abu Habba al-Ansary] ikisi hem: "Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem: "Soňra Jibril meniň bilen birlikde dyrmaşdy, men galamyň sesini eşiden tekiz ýere çykdym" diýdiler" diýdiler. [Ibn Hazm] we [Enes bin Malik]: "Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem: "Soňra Allah meniň ymmatyma elli günlük namazy parz etdi" diýdiler" diýdiler. Ol ýene-de şeýle diýdi: "Soňra men şu buýruk bilen yzyna gaýdyp geldim, tä Musanyň ýanyndan geçip barýarkam, ol: "Rebbiň seniň kowmuňdan näme talap etdi?" diýip sorady. Ol: "Men: "Alla olara elli namazy parz etdi" diýip jogap berdim. Musa maňa: "Onda Rebbiňe gaýdyp gel, sebäbi seniň kowmuň muny edip bilmez" diýdi. Soňra men Rebbimi gaýtardym, soňra Ol olaryň ýarysyny azat etdi" diýdi. Soňra men Musanyň ýanyna gaýdyp geldim, soňra oňa: "Rebbiňe gaýdyp gel, sebäbi seniň kowmuň muny edip bilmez" diýençä aýtdym. Ol: "Soňra men Rebbime gaýdyp geldim" diýdi. Allatagala: "Ol bäş gezek gaýtalady, ol bolsa elli gezek gaýtalady. Sözler meniň tarapymda üýtgedilmeýär" diýdi. Soňra ol: "Men Musanyň ýanyna gaýdyp geldim, ol: "Rebbiňe gaýdyp gel" diýdi. Men: "Hakykatdanam men Rebbimden utanýaryn" diýdim. Ol ýene-de şeýle diýdi: "Soňra Jibril meniň bilen Sidrah al-Muntaha çenli gitdi, soňra onuň aslynyň nämedigini bilmeýänçäm, ony dürli reňkler örtdi". Ol ýene-de şeýle diýdi: "Soňra men jennete girizildim, onuň gymmatbaha gümmezi we topragy palçyk bolup çykdy".
Hadys
Imam Muslim : 238
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا
Bize [Muhammed bin al-Mutsanna] bize [Ibn Abu Adi] [Said] [Katada] [Enes bin Malik] gürrüň berdi, belki ol şeýle diýdi, [Malik bin Şa'şa] öz kowmundan bir adam, ol şeýle diýdi: Pygamber aleýhissalatu we salam şeýle diýdi: "Men ybadathananyň gyrasynda ýarym uklap ýatyrkam, birden üç adamyň biriniň, ýagny ortadaky adamyň gürrüňini eşitdim. Soňra olar maňa ýakynlaşyp, meni bir ýere alyp gitdiler. Soňra Zemzem suwy goýlan altyn gap getirdiler. Şondan soň meniň döşüm şu ýerden we şu ýerden kesildi". Katada şeýle diýdi: "Men ýanymda bolan adamdan: "Ol näme diýjek boldy?" diýip soradym. Ol: "Garynynyň düýbüne çenli" diýip jogap berdi. Ol sözüni dowam etdi: "Ýüregim Zemzem suwy bilen aýryldy we arassalandy, soňra asyl ýerine gaýtaryldy." Şondan soň, men iman we akyl bilen doldum we maňa Burak atly ak münýän haýwan getirildi, ol eşekden uly we bigaldan kiçidi. Ol gözüň görýän ýerine ädimlerini düzetdi, men bolsa onuň arkasynda göterildim. Soňra biz dünýäniň jennetine ýetýänçämiz ýola düşdük. Şondan soň Jibril gapysy açylmagyny sorady, soňra ondan: "Kim?" diýip sorady. Ol: "Jebraýyl" diýip jogap berdi. Soňra ýene-de: "Seniň bilen kim bar?" diýip soradylar. Soňra Jibril: "Muhammed sallallahu aleýhi wesellem" diýip jogap berdi. Soňra ýene-de: "Iberilen adammy?" diýip sorady. Ol: "Hawa" diýip jogap berdi. Soňra gapyny goraýan perişde gapyny açyp: "Hoş geldiňiz, hakykatdanam esasy myhman geldi" diýdi. Soňra biz Adam pygamberi zyýarat etdik. Soňra rowaýatçy öz hekaýasy bilen hadysy tanyşdyrdy, ol Resulallah sallallahu aleýhi wesellemiň Isa pygamber we Ýahýa pygamber bilen ikinji asmanda, üçünji asmanda bolsa Ýusup pygamber bilen duşuşandygyny aýtdy. Soňra dördünji asmanda ol Idris pygamber bilen duşuşdy. Bäşinji asmana ýetenden soň, ol Harun pygamber bilen duşuşdy. Soňra Resulallah sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Soňra altynjy asmana ýetýänçä ýolumyzy dowam etdirdik, soňra men Musa pygamber bilen duşuşdym we oňa salam berdim. Ol derrew: "Hoş geldiň, eý salyh dogan we pygamber" diýip jogap berdi. Men onuň ýanyndan gidenimde, ol aglamagyny dowam etdirdi. Soňra ondan: "Näme üçin agladyň?" diýip soradylar. Ol: "Eý Rebbim! Sen bu ýigidi meniň yzymdan iberdiň, ýöne onuň kowmundan has köp adam Jennete girdi" diýip jogap berdi. Ol ýene: "Biz ýolumyzy ýedinji asmana ýetýänçä dowam etdirdik, soňra men Ybraýym pygamberi zyýarat etdim" diýdi. Soňra rowaýatçy hadysda: "Pygamber allahu aleýhi wesellem öz çeşmelerinden çykýan dört derýany, aýdyň görünýän iki derýany we garaňky iki derýany görendigini aýtdy. Soňra Resulallah sallallahu aleýhi wesellem şeýle sorady: "Eý Jibril! Bu derýalar näme?" Jibril şeýle jogap berdi: "Iki belli däl derýa Jennet derýalarydyr, aýdyň görünýän derýalar bolsa Nil we Ýefrat derýalarydyr". Soňra meni Beýtul Makmura alyp gitdiler, soňra men: "Eý Jibril, bu näme?" diýip soradym. Soňra Jibril şeýle jogap berdi: "Bu her gün ýetmiş müň perişde girýän Beýtul Makmurdyr. Olar çykandan soň, ol ýere gaýdyp girmezler, sebäbi bu olaryň iň soňky gezek girjekleri bolar". Soňra maňa iki gap getirildi, biri şerap, beýlekisi süýt. Iki gap hem maňa hödürlendi, soňra men süýdi saýladym. Şonda ol maňa: "Dogry saýlaw etdiň! Alla seniň we seniň halkyňyň fitra - ýagşylyk we fazilet ýagdaýynda bolmagyny isleýär" diýdi. Soňra maňa her gün elli gezek namaz okamagym aýdyldy. Soňra ol - gürrüň beriji - bu wakany hadysyň ahyryna çenli gürrüň berdi. [Muhammed bin al-Mutsanna] bize [Muaz bin Hişam] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: [kakam] bize [Katada] bize [Enas bin Malik] bize [Malik bin Şaşa] gürrüň berdi: Allahyň Resuly sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi soňra ol şuňa meňzeş bir rowaýaty agzap, oňa şeýle goşdy: "Soňra maňa akyl we iman bilen doldurylan altyn gap getirildi". Soňra ol ýokarky döşden aşaky garyna çenli kesildi, soňra Zemzem suwy bilen ýuwuldy, soňra akyl we iman bilen dolduryldy".
Hadys
Imam Muslim : 239
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
Bize [Muhammed bin al-Mutsanna] we [Ibn Basysýar] gürrüň berdi, [Ibn Basysýar] aýtdy, [Muhammed bin Ja'far] bize [Sýuba] [Katada] gürrüň berdi, ol şeýle diýdi: "Men [Abu al-Aliýanyň] şeýle diýýändigini eşitdim, bize Pygamberiňiziň daýysynyň ogly [Ibn Abbas] şeýle diýdi: "Resulullah sallallahu aleýhi wesellem Isra syýahaty barada gürrüň berdi. Ol şeýle diýdi: "Musa pygamberiň derisi goňur reňklidi we Sýanu'a taýpasyndan bolan adam ýaly uzyndy". Soňra ol ýene şeýle diýdi: "Pygamber Isa orta boýly, daýawdy". Mundan başga-da, ol dowzahyň goragçysy Malik we Dejjal barada hem gürrüň berdi.
Hadys
Imam Muslim : 240
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام
Şeýle hem bize [Abd bin Humeýd] bize [Ýunus bin Muhammed] bize [Sýaýban bin Abdurrahman] [Katada]-dan [Abu al-Aliýýa] bize pygamberiňiziň daýysynyň ogly [Ibn Abbas] şeýle diýdi: "Resulallah sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýdi: "Men Isra gijesinde Musa bin Imranyň ýanyndan geçdim, ol uzyn boýly, towşak goňur reňkli adamdy, göýä Sýanua urugyndan bir adamdy. Men Isa bin Merýemi orta bedenli, gyzyl we ak reňkli, saçlary ýaýylan gördüm, soňra oňa dowzahyň goragçy perişdesi Malik we Dejjaly birnäçe aýatda görkezdiler, olar diňe Allah oňa görkezdi, şonuň üçin siz onuň bilen duşuşmakdan çekinmäň". Rowaýatçy: "Katada muny Allahyň pygamberi sallallahu aleýhi wesellemiň hakykatdanam Musa bilen duşuşandygyny aňladýar" diýdi.
