Imam Muslim : 221
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ لَيَنْزِلَنَّ ابْنُ مَرْيَمَ حَكَمًا عَادِلًا فَلَيَكْسِرَنَّ الصَّلِيبَ وَلَيَقْتُلَنَّ الْخِنْزِيرَ وَلَيَضَعَنَّ الْجِزْيَةَ وَلَتُتْرَكَنَّ الْقِلَاصُ فَلَا يُسْعَى عَلَيْهَا وَلَتَذْهَبَنَّ الشَّحْنَاءُ وَالتَّبَاغُضُ وَالتَّحَاسُدُ وَلَيَدْعُوَنَّ إِلَى الْمَالِ فَلَا يَقْبَلُهُ أَحَدٌ
Nutti himee jira [Qutaibah bin Sa’id] [Laits] [Sa’id bin Abu Said] irraa [‘Atha’ bin Mina’] irraa [Abu Hurairah] irraa [Abu Hurairah] irraa akka jedhe nutti himee jira, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Rabbiin wajjiin, dhugumatti Ibn Maryam akka abbaa murtii haqaa ta’ee ni bu’a, sana booda fannoo cabsa, allaattii ni ajjeesa, ni haqa jizyah -warra hin amanne irraa-, gaala dargaggeessa dhiisa, hin yaalu Yoo argatte diinummaan ni bada, wal jibbaa fi araadni wal jibbaa fi araadni qabeenya - sadaqaa - argachuuf ni afeerama garuu namni tokkollee hin fudhatu'.
Imam Muslim : 222
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ
Natti himee jira [Harmalah bin Yahya] nutti himee jira [Ibnu Wahab] nutti himee jira [Yunus] [Ibn Shihab] irraa jedhe, natti himeera [Nafi'] gabricha duraanii Abu Qatadah al-Ansari, akka [Abu Hurairah] akkana jedhe, 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam osoo Iisaa, ilma Maariyaam, sitti gad bu'ee hogganaa kee taate? isin jarana.
Imam Muslim : 223
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ ابْنُ مَرْيَمَ فِيكُمْ وَأَمَّكُمْ
Akkasumas nutti himeera [Muhammad bin Hatim] nutti himeera [Ya’qub bin Ibrahim] nutti himee jira [Ibnu Akhi Ibn Shihab] [adeera isaa] irraa akka jedhe, natti himeera [Nafi’] - jechuunis gabricha duraanii Abu Qatadah al-Ansarii - akka inni [Abu Hurairah] ‘Ergamaa Rabbii sallahu ‘alaihi’ jechuu dhaga’e wasallam akkana jedhe: 'Yesuus ilmi Maariyaam osoo sitti bu'ee geggeessaa kee ta'ee akkam turte'.
Imam Muslim : 224
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ إِذَا نَزَلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ فَأَمَّكُمْ مِنْكُمْ فَقُلْتُ لِابْنِ أَبِي ذِئْبٍ إِنَّ الْأَوْزَاعِيَّ حَدَّثَنَا عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِمَامُكُمْ مِنْكُمْ قَالَ ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ تَدْرِي مَا أَمَّكُمْ مِنْكُمْ قُلْتُ تُخْبِرُنِي قَالَ فَأَمَّكُمْ بِكِتَابِ رَبِّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةِ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Akkasumas nutti himamee jira [Zuhair bin Harb] natti himeera [Al-Walid bin Muslim] [Ibn Abu Dzi’bin] irraa [Ibn Shihab] irraa [Nafi’] gabricha Abu Qatadah irraa, [Abu Hurairah] irraa akka nutti himetti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhe: ‘Osoo Iisaa ilmi Mariyam sitti bu’ee akkam taata hogganaa keessanis ta'e'. Sana booda [Ibn Abu Dzi’b] akkan jedhe [al-Auza’i] irraa, [az-Zuhri] irraa [Nafi’] irraa [Abu Hurairah] irraa, ‘Hogganaan keessan isin irraati’ jedheen. [Ibn Abu Dzi’b] akkana jedhe, ‘Bu’uurri qajeelfama kee maal akka ta’e beektaa?’ Anis deebisee, ‘Natti himuuf jirtaa?’ jedheen gaafadhe. Ibnu Abu Dzi'b Kitaaba Rabbii fi Sunnaa Nabiyyii kee sallallaahu aleeyhi wasallam irratti hundaa'ee si qajeelcha'' jedhe.
Imam Muslim : 225
حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ قَالُوا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَيَنْزِلُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُ أَمِيرُهُمْ تَعَالَ صَلِّ لَنَا فَيَقُولُ لَا إِنَّ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ أُمَرَاءُ تَكْرِمَةَ اللَّهِ هَذِهِ الْأُمَّةَ
Nutti himee jira [al-Walid bin Syuja'] fi [Harun bin Abdullah] fi [Hajjaj bin ash-Sya'ir] isaan jedhan, nutti himeera [Hajjaj] - jechuunis Ibnu Muhammad - [Ibn Juraij] irraa akkana jedhe, ' [Abu az-Zubair] naaf beeksiseera, akka inni [Jabir bin Abdullah] 'Ani Ergamaa Rabbii dhaga'e jechuu isaa dhaga'e sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhe: 'Umma kiyya keessa yoomiyyuu gareen namoota haqaaf qabsaa'an ni jiraata, hanga guyyaa qiyaamaa yoomiyyuu ni mul'atu'. Ammas akkas jedhe: 'Ergasii Yesus ilmi Maariyaam gadi bu'e, achiis geggeessaan isaanii 'As koottaa kadhannaadhaan nu geggeessi' jedhe. Yesus sana booda, 'Lakki, dhugaa dubbachuuf, gariin keessanis ta'e kaan geggeessitootadha, akka bifa Rabbiin ummata kana irratti ulfina kennuutti'' jedhe.
Imam Muslim : 226
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا فَإِذَا طَلَعَتْ مِنْ مَغْرِبِهَا آمَنَ النَّاسُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ فَيَوْمَئِذٍ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ ذَكْوَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ لْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Isaan [Yahya bin Ayyuub] fi [Qutaibah bin Sa’id] fi [Ali bin Hujr] nutti himaniiru jedhan, nutti himaniiru [Ismaa’il bin Ya’nun] - jechuunis Ibnu Ja’far - [al-Ala’] irraa - jechuunis Ibnu Abdurrahmaan - [abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam jedhe: ‘Guyyaan Qiyaamaa hanga aduun dhiha irraa baatutti hin dhaabbatu. Yeroo aduun lixa irraa baatu ilmi namaa hundi Rabbitti amanu, akkasitti yeroo sanatti; '-Amantiin nama kanaan dura hin amanne ykn iimaana isaa keessatti waan gaarii hojjechuuf hin yaalne kana booda faayidaa hin qabu' -S. Al An'aam: 158-. Nutti himameera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Ibn Numair] fi [Abu Kuraib] isaan jedhan, nutti himaniiru [Ibn Fudlail]. -Owiyaa biraa keessattis ibsameera- Natti himee jira [Zuhair bin Harb] lamaan [Umara bin al-Qa'qa'] irraa [Abu Zur'ah] irraa [Abu Hurairah] irraa Nabi sallallaahu aleihi wasallam irraa [Jarir] lamaanuu nuuf himeera. -Owiyaa biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] [Husain bin Ali] [Zaidah] irraa [Abdullah bin Dzakwan] irraa [Abdurrahman al-A'raj] irraa [Abu Hurairah] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa nutti himeera. -Owiyaa biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Muhammad bin Rafi'] nutti himeera [Abdurrazzaq] [Ma'mar] irraa [Hammam bin Munabbih] irraa [Abu Hurairah] irraa Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam' irraa nutti himeera.
Imam Muslim : 227
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ جَمِيعًا عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الْأَرْضِ
Akkasumas nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Zuhair bin Harb] lamaan isaanii iyyuu jedhan, nutti himan [Waki’]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Zuhair bin Harb] [Ishaq bin Yusuf al-Azraq] [Fudlail bin Ghazwan] irraa waan hunda nutti himeera. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Abu Kuraib Muhammad bin al-Ala’] fi lafazh kan isaati, [Ibn Fudlail] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Hazim] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Wanta sadiitu jira yoo isaan ba’an iimaana isaaf hin fayyadne ta’uun isaa hin oolu nama kanaan dura amane ykn kanaan dura amantii isaa keessatti waan gaarii hojjechuuf yaale, jechuunis: aduun dhihaa irraa bahuu, Dajjaal bahuu, fi uumamtoota lafa irratti rarraa'an''.
Imam Muslim : 228
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ يَزِيدَ التَّيْمِيِّ سَمِعَهُ فِيمَا أَعْلَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ هَذِهِ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرُّ سَاجِدَةً وَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يُقَالَ لَهَا ارْتَفِعِي ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعُ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَطْلِعِهَا ثُمَّ تَجْرِي لَا يَسْتَنْكِرُ النَّاسَ مِنْهَا شَيْئًا حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى مُسْتَقَرِّهَا ذَاكَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُقَالُ لَهَا ارْتَفِعِي أَصْبِحِي طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِكِ فَتُصْبِحُ طَالِعَةً مِنْ مَغْرِبِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَتَى ذَاكُمْ ذَاكَ حِينَ { لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا } و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَيَانٍ الْوَاسِطِيُّ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمًا أَتَدْرُونَ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ
[Yahya bin Ayyuub] fi [Ishaq bin Ibrahim] [Ibn Ulayyah] irraa waan hunda nutti himee jira, [Ibn Ayyuub] akka jedhetti, nutti himeera [Ibn Ulayyah] [Yunus] [Ibrahim bin Yazid at-Tamimi] irraa waan [abbaa isaa] irraa [Abu Dharr] irraa caalaatti beekamu keessatti akka dhaga’e nutti himeera Rasuulli sallallaahu aleihi wasallam gaaf tokko akkana jedhe: 'Ati aduun tun eessa akka deemte beektaa?' Isaanis, 'Rabbii fi Ergamaan Isaa caalaa beeku' jedhanii deebisan. Innis akkana jedhe: 'Dhugumatti, hanga bakka ishee Arshii jala dhaabbatutti achiis sujuuda bu'utti fiigaa turte, hanga 'Ati ol ba'ii bakka irraa dhufteetti deebi'i' jedhamtutti akkasitti hafte. Sana booda hamma bakka ka’e irraa ka’utti deebi’ee, achiis geengoo ta’ee fiigaa bakka namoonni xiqqoollee akka hin haalne godhu hanga bakka ka’uu isaa kan Arshii jala jirutti dhaabbatutti, sana booda ‘Ka’ii ganama dhihaa irraa ka’i’ jedhama. Kanaaf dhihaa irraa ka'a. Ergamaan Rabbii shallallahu 'alaihi wasallam sana booda akkana jedhan: 'Ati beektaa, yeroo sun ta'u, hanga namni tokko dursee hin amannetti, ykn iimaana isaa keessatti waan gaarii hin hojjennetti iimaanni isaa isa hin fayyadne ta'a'. Akkasumas nutti himeera [Abd al-Hamid bin Bayan al-Wasithi] nutti himeera [Khalid] - jechuunis Ibn Abdullah - [Yunus] irraa [Ibrahim at-Taimi] irraa [Abu Dharr] irraa [Abu Dharr] irraa akka guyyaa tokko Nabiyyiin shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhan: 'Aduun tun kun garamitti akka deemtu beektaa.... akka hiika hadiisa Ibn Ulayyah' jechuun ni danda'ama.
Imam Muslim : 229
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَلَمَّا غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا
Akkasumas nutti himamee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Abu Kuraib] fi lafazh kan Abu Kuraib ta’uu isaanii lamaan isaanii ni jedhan, nutti himeera [Abu Muawiyah] [Ibrahim at-Taimi] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Dzar] irraa [Abu Dzar] irraa nutti himeera inni akkana jedhe, ‘Yeroon masjiida seenu, Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam taa’ee ture, sana booda yeroo aduun lixxu akkana jedhe: ‘yaa Abuu Dzar aduun kun eessa akka deemte beektaa? ' Abu Dzar deebisee, 'Rabbii fi Ergamaan Isaa caalaatti beeku'. Innis akkana jedhe: 'Deeme, achiis sujuuduuf hayyama gaafate, akka waan 'karaa dhufte irraa deebi'i' jedhameetti sujuuduuf hayyamni kennameef. Sana booda dhihaa irraa ka'e'. Seenessaan, 'Ergasii akkuma Abdallaan dubbisetti dubbise, 'Iddoon aduu immoo sunis'' jedhe.
Imam Muslim : 230
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا } قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ
Nutti himee jira [Abu Sa’id al-Asyajj] fi [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq akka jedhetti, nutti hime, al-Asyajj akkana jedhe, nutti hime [Waki’] [al-A’masy] [Ibrahim at-Taimi] irraa [abbaa isaa] [Abu Dzar] irraa [Abu Dzar] irraa nutti himee jira inni akkana jedhe, ‘waa’ee jecha Rabbii irraa Ergamaa Rabbii gaafadhe: ‘-Aduu siiqqeewwan isaa irratti naanna'a-' -Qs. Yunus: 38- Kanaaf akkana jedhe: 'Iddoon isaa Arshii jala jira''.
Imam Muslim : 231
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
Nutti himee jira [Abu ath-Tahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] nutti himee jira [Ibnu Wahb] jedhe, natti himeera [Yunus] [Ibn Shihab] irraa jedhe, nutti himee jira [Urwah bin az-Zubair] akka [Aisha] haati manaa Rasuula sallallaahu 'alaihi wasallam, akkas itti himte, jetteen, ‘Whhii Ergamaa Rabbii sallallaahu aleihi wasallam, wanti jalqaba ta’e hirriba isaa keessatti bifa abjuu dhugaatiin ture. Abjuu kana hin arganne, garuu akka callisa barii ture, sana booda kophaa ta'uu jaallate. Yeroo baayyee gara holqa Hiraa'tti duubatti deebi'a ture. Achitti osoo gara manaatti hin deebi’in halkan hedduu Rabbiin gabbaraa dabarseera. Kanaafis meeshaalee muraasa fidee dhufe. -Guyyoota hedduu achi erga turee booda- gara Khadijaatti deebi'e, halkan hedduu rizqii fudhate. Haalli kun harkifachuu itti fufe, hanga yeroo holqa Hiraa' keessa ture mul'anni itti kennamutti. Mul'ata kana kan dabarse Ergamaa Gabri'eel 'Dubbisi yaa Muhammad! ' Innis: 'Ani dubbisuu irratti hin ga'u' jedhe. Nabiyyiin ni jedhan: 'Ergasii malaykaan na qabee jabeessee na hammate, yeroo dadhabbiin natti dhaga'amu na gadhiise. Sana booda dubbisi yaa Muhammad! ' Innis akkas jedhe: 'Ani booda 'dubbisuu hin danda'u' jedheen deebiseef. Itti fufees akkas jedheera: 'Jibril sana booda na qabee ammas jabeessee na hammate, hamma yeroon dadhabbiin natti dhaga'amutti deebi'ee gadhiise. Sana booda dubbisi yaa Muhammad! ' Innis akkas jedhe: 'Ani booda akkas jedheen deebiseef: 'Ani dubbisuu irratti ga'umsa hin qabu'. Itti fufees akkas jedheera: ‘Jibriil ammas na qabee jabeessee na hammate, kanaaf yeroon dadhabbiin natti dhagaʼamu na gadhiise. Ergasii jecha Rabbii akkana jedhu dubbise: '-yaa Muhammad maqaa Rabbi kee kan uumamtoota hunda uumeen dubbisi. Inni nama dhiiga dhangala'aa irraa uume, dubbisi, kan qalamaan nama barsiisu Rabb kee, Arjummaa guddaadha. Nama waan hin beekamne barsiise- ' -Gs. Al 'Alaq: 1-5-. Taatee kana booda hamma Khadijaa waliin wal argutti sodaa guddaadhaan gara manaatti deebi’e, akkuma inni: ‘Na haguuggi! Na haguuggii'. Sana booda Khadiijaan akka miirrii rifannaa isa jalaa badutti firaasha itti kennite. Ergasii Khadiijaan akkana jedhe: ‘Yaa Khadiijaa! Maaltu na mudate? ' Taateewwan raawwataman hundas hime. Ammas: 'Dhugumaan waa'ee ofii kootii nan yaadda'a' jedhe. Khadijaan 'akkas hin ta'iin gammadi! Wallaahi Rabbiin si hin salphisu, yoomiyyuu. Rabbiif jecha! Dhugumatti, walitti hidhamiinsa obbolummaa walitti hidhamteetta, amanamummaadhaan dubbatteetta, ba’aa namoota biroo baatteetta, waan hin jirreef yaaluun jaallatteetta, keessummoota keessummeessitee yeroo hunda sababoota dhugaa falmteetta’. Achumaan Khadijaan Waraqah bin Naufal bin Asad bin Abdul Uzza, ilma obboleessa Khadijah waliin wal arguuf deemte. Bara Jahiliyaatti Kiristaana ture. Qubee Arabaatiin barreessuu kan jaallatu yoo ta’u, Macaafa Qulqulluu baay’ee qubee Arabaatiin barreesse. Yeroo sanatti dulloomee jaamaa ture. Khadijaan ‘Akkoo! - Adeerri maqaa ijoollee Araboonni ijoollee obboleessa obboleettii fi kkf baay'inaan itti fayyadamaniidha sababiin isaas umurii isaaniitiin waan isaan kabajaniif - Seenaa ilma obboleessa keetii dhaggeeffadhu.' Waraqah bin Naufal 'yaa ilma obboleessa kiyya! Waan ta'e? ' sana booda Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam taateewwan mudate hunda hime. Taatee kana dhagahee Waraqaan, ‘Kun seera yeroo tokko Nabi Muusaa irratti bu’eedha. Yeroo ati Nabiyyii taatee guddatte osoon xiqqaa ta'ee gaarii ture. Akkasumas, yeroo ati ummata keetiin ari'amtu osoon lubbuun jiraadhee gaarii ture'. Ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam cimsee akkana jedhe: ‘Na ari’uu? ' Waraqaan deebiseef, 'Eeyyee Nabiyyiin ka'u hundi hojii akka kee hin baatu, garuu jibbamuun isaa hin oolu. Osoon bara kee keessa lubbuun jiraadhee ammas si gargaaree si falma." Akkasumas nutti himeera [Muhammad bin Rafi'] nutti himee jira [Abdurrazzaq] nutti himee jira [Ma'mar] jedhe, [az-Zuhri] akka jedhe, [Urwah] [Aisyah] irraas nutti himee jira, 'Muhaa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam waan jalqabaa ta'e jette ture...yeroo booda hadiisa akka hadiisa Yunus gabaase, inni qofti, 'Rabbiin waaqayyoon bara baraan si hin gaddisiisu' jedhe, 'Khadijaan akkana jedhe, 'yaa adeera koo, ilma obboleessa kee dhaggeeffadhu' jedhee nutti hime [Abdul Malik bin Syu'aib bin al-Laits] akkana jedhe, [akaakayyuu koo] irraa nuuf hime nu [Uqail bin Khalid] akkana jedhe [Ibn Shihab] [Urwah bin az-Zubair] akkana jechuu dhaga’e, [Aisyah] haati manaa Nabi sallallaahu aleihi wasallam akkana jette, ‘Ergasii haala sodaa keessa gara Khadijaatti deebi’e,’ sana booda hadiisa akka hadiisa Yunus fi Ma’mar hima jalqaba hadiisa lammataa, 'Whii jalqabaa Nabiyyii sallallaahu 'alaihi wasallam ta'e abjuu dhugaa ture' Jecha Yunus, 'Rabbiin waaqayyoon bara baraan si hin salphisu' jedhu hordofe.
Imam Muslim : 232
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ قَالَ فِي حَدِيثِهِ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسًا عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَدَثَّرُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } وَهِيَ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ تَتَابَعَ الْوَحْيُ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثُمَّ فَتَرَ الْوَحْيُ عَنِّي فَتْرَةً فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ فَرَقًا حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الْأَرْضِ قَالَ و قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرُّجْزُ الْأَوْثَانُ قَالَ ثُمَّ حَمِيَ الْوَحْيُ بَعْدُ وَتَتَابَعَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ يُونُسَ وَقَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ } قَبْلَ أَنْ تُفْرَضَ الصَّلَاةُ وَهِيَ الْأَوْثَانُ وَقَالَ فَجُئِثْتُ مِنْهُ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ
Akkasumas nutti himee jira [Abu ath-Tahir] nutti himee jira [Ibnu Wahab] jedhe, nutti himeera [Yunus] jedhe, [Ibn Shihab] jedhe, nutti himeera [Abu Salamah bin Abdurrahman] akka [Jabir bin Abdullah al-Ansari] -akkasumas sahaabota Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam keessaa tokko ture- a hime hadiisa, akkana jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam waa’ee yeroo wahytiin addaan cite dubbate. Innis akkana jedhe: ‘Utuun deemaa jiruu akka tasaa sagalee samiirraa dhagaʼe. Mataa koo ol kaasee, ergamaan holqa Hiraa keessa natti dhufe sun teessoo samii fi dachii gidduutti yaa'u irra taa'ee akka ture natti mul'ate. Ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam ammas akkana jedhe: ‘Isa waanan sodaadheef raafamuu jalqabe. Sana booda gara manaatti deebi'ee 'na haguuggii! Na haguuggii! Ergasii na haguugee, yeroo sanatti Rabbiin aayata buuse: '-Yaa haguugde! Dammaqii akeekkachiisa kenni, Rabb kee ol kaasi, uffata kee qulqulleessi, badii hundumaa irraas fagaadhu, - ' -Qs. Al Mudatstsir: 1-5-, kana jechuun waaqolii tolfamoo kana, kanaaf isaan irraa fagaadhaa. Sana booda mul'attoonni walitti fufiinsaan gadi ergamaa turan'. Akkasumas nutti himee jira [Abdul Maalik bin Syu’aib bin al-Laits] jedhe, nutti himee jira [abbaa koo] [akaakayyuu koo] irraa jedhe, nutti himee jira [Uqail bin Khalid] [Ibn Shihab] irraa akka jedhe, [Abu Salamah bin Abdurrahman] jechuu dhaga’eera, nutti himeera [Jabir bin Abdullah] akka inni Rasulullah shallallahu ‘alaihi dhaga’e wasallam akkana jedhu: 'Ergasii wahhiin yeroo muraasaaf narraa dhaabbate, kanaaf osoon deemu,' sana booda waan akka hadiisa Yunus kaase, inni qofti 'Ergasii lafatti akkan kufu sodaadhe' jedhe. Innis akkana jedhe, 'Yeroo kana Abuu Salaamaan, 'Wanti jedhame immoo waaqolii tolfamoodha' jedhe. Innis 'sana booda mul'atni hedduun gadi bu'ee itti fufe' jedhe. Akkasumas natti himee jira [Muhammad bin Rafi'] nutti himee jira [Abdurrazzaq] sanada kanaan [az-Zuhri] irraa akka hadiisa Yunus nuuf himeera [Ma'mar] akka hadiisa Yunus, 'Rabbiin sana booda aayata buuse: '-Yaa nama haguugame! Dammaqii akeekkachiisa kenni, Rabbi kee ol kaasi, uffata kee qulqulleessi, badii hundumaa irraas fagaadhu -' -Qs. Al Mudatstsir: 1-5-. Salaanni dirqama ta’uu isaa dura hiikni isaa waaqa tolfamaa irraa fagaachuudha. Innis akkuma Uqaayil jedhe, 'Erga sababa isaatiin sodaadhe' jedhe.
Imam Muslim : 233
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى يَقُولُ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ قَالَ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ } فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ قَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ يَعْنِي جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخَذَتْنِي رَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي فَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ } حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
Akkasumas erga nutti himee booda [Zuhair bin Harb] nutti himee ture [al-Walid bin Muslim] akka nutti hime [al-Auza'i] akkana jedhe, [Yahya] akkana jechuu dhaga'e, [Abu Salamah] gaafadhe, 'Aayata Qur'aanaa kamtu dursee bu'e?' Sana booda akkana jedhee dubbise: '-Yaa namoota haguugaman-' -Surat Al Mudatstsir-. Kanaaf 'Yookiin - tarii xalayaa - iqara'' jedheen. Sana booda [Jabir bin Abdullah], ‘Aayata Qur’aanaa kamtu dursee bu’e?’ jedheen gaafadhe. Sana booda akkana jedhee dubbise: '-Yaa namoota haguugaman-' -Surat Al Mudatstsir-. Kanaaf 'Yookiin - tarii xalayaa - iqara'' jedheen. Jaabiir wanta Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam nutti hime isinitti himee jira. Innis akkana jedhe: 'Iktikaaf koo Holqa Hiraa keessatti hojjedhe' ji'a tokkoof, gaafa Iktikaaf koo xumure, sana booda gadi bu'e, gara jala gammoojjiitti, sana booda na waamame. Kanaaf fuuldura koo fi duuba koo, gara mirgaa fi bitaatti ilaaleen, garuu nama tokkollee hin argine, sana booda ammas na waamame, achiis ilaaleen, garuu namni tokkollee hin jiru, sana booda na waamame, kanaaf mataa koo ol kaasee, inni Arshii olitti qilleensa keessa akka jiru natti mul'ate, innis Gabri'eel. Sana booda burjaaja'e. Sana booda gara Khadijaa dhaqeen 'na haguuggii, na haguuggii! kanaaf bishaan natti naqee, sana booda Rabbiin aayata kana buuse: '-yaa nama haguugamte! Dammaqii akeekkachiisa kenni, Rabbi kee sana booda ulfina kenni, uffata kee immoo sana booda isaan qulqulleessi-' -Qs. Al Mudatstsir: 1-4-. Nutti himeera [Muhammad bin al-Mutsanna] nutti himeera [Usmaan bin Umar] sanad kanaan [Ali bin al-Mubarak] [Yahya bin Abu Katsir] irraa nutti himee jira, akkasumas ‘Arshii samii fi dachii gidduu jiru irra taa’ee jira’ jedheera.
Imam Muslim : 234
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَرَكِبْتُهُ حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ فَرَبَطْتُهُ بِالْحَلْقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهِ الْأَنْبِيَاءُ قَالَ ثُمَّ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَاءَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقَالَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْتَ الْفِطْرَةَ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِآدَمَ فَرَحَّبَ بِي وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِابْنَيْ الْخَالَةِ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّاءَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمَا فَرَحَّبَا وَدَعَوَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ أَنْتَ قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِيُوسُفَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا هُوَ قَدْ أُعْطِيَ شَطْرَ الْحُسْنِ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِدْرِيسَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { وَرَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا } ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِهَارُونَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ بِنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ وَدَعَا لِي بِخَيْرٍ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ قَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ فَفُتِحَ لَنَا فَإِذَا أَنَا بِإِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ وَإِذَا هُوَ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ لَا يَعُودُونَ إِلَيْهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِي إِلَى السِّدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَإِذَا وَرَقُهَا كَآذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا ثَمَرُهَا كَالْقِلَالِ قَالَ فَلَمَّا غَشِيَهَا مِنْ أَمْرِ اللَّهِ مَا غَشِيَ تَغَيَّرَتْ فَمَا أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَنْعَتَهَا مِنْ حُسْنِهَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ مَا أَوْحَى فَفَرَضَ عَلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ فَنَزَلْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَإِنِّي قَدْ بَلَوْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَخَبَرْتُهُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَقُلْتُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَلَى أُمَّتِي فَحَطَّ عَنِّي خَمْسًا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقُلْتُ حَطَّ عَنِّي خَمْسًا قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يُطِيقُونَ ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ قَالَ فَلَمْ أَزَلْ أَرْجِعُ بَيْنَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَبَيْنَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُنَّ خَمْسُ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ لِكُلِّ صَلَاةٍ عَشْرٌ فَذَلِكَ خَمْسُونَ صَلَاةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ شَيْئًا فَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ سَيِّئَةً وَاحِدَةً قَالَ فَنَزَلْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعْتُ إِلَى رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ مِنْهُ
Nutti himee jira [Syaiban bin Farrukh] nutti himeera [Hammad bin Salamah] nutti himee jira [Thabit al-Bunani] [Anas bin Malik] irraa akkas jedhe Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: 'Buraaqiin na daawwateera. Bineensa adii, harree caalaa guddaa garuu gaanfa guddaa caalaa xiqqaadha. Garaan buraq fiixee isaa akka ga'uuf qaama isaa gadi buuse.' Ammas akkana jedhe: 'Kanaaf battaluma sanatti yaabbadhee hangan Baitul Maqdis gahutti' jedhe. Ammas akkana jedhe: ‘Ergasii akkuma Nabiyyiin godhan utubaa masjiidaatti hidhe. Yeroo muraasa booda masjiida seenee raka'aa lama salaate. Ergan xumuree booda itti fufeen ba'e, akka tasaa Jibriil saanii wayinii fi saanii aannan baattee natti dhiyaate. Aannanis filadheera. Sana booda Jibriil 'fitraa filatteetta' jedhe. Sana booda Jibriil ol na fudhatee gara samiitti. Gabri’eel balballi akka banamu yommuu gaafatu, ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Kanaaf balballi nuuf baname. Akka tasaa Nabi Aadam waliin wal arge, inni na simatee waan gaarii naaf hawwe. Achiis gara samii isa lammaffaatti ol naaf baafame. Jibriil sana booda balbala akka banuuf gaafate. Achiis ammas ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Balballi nuuf baname. Akka tasaa Isa bin Maryam fi Yahya bin Zakaria waliin wal arge, isaan lamaan na simatanii waan gaarii naaf hawwan. Ammas gara samii sadaffaatti na geeffame. Jibriils balbala akka banuuf gaafate. Achiis ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Balballi nuuf baname. Akka tasaa Nabi Yuusuf Alaihis Salam waliin wal arge, iddoo baay'ee ol'aanaa ta'een eebbifamee ture. Simannaa na simachuu fi waan gaarii naaf hawwuu itti fufe. Ammas gara samii afraffaatti ol naaf geeffame. Jibriils balbala akka banuuf gaafate. Sagaleen tokko ammas ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Balballi nuuf baname. Akka tasaa Nabi Idris Alaihis Salam waliin wal arge, isaanis simannaa na simachuu itti fufee waan gaarii naaf hawwe. Rabbiin akkana jedha: '-Nuti immoo bakka olka'aa ol kaafne-'. Ammas gara samii shanaffaatti ol fudhatame. Jibriil sana booda balbala akka banuuf gaafate. Sagaleen tokko ammas ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Balballi nuuf baname. Akka tasaa Nabi Haaruun Alaihissalam waliin wal arge, isaanis simannaa na simachuu itti fufe, akka gaariittis naaf kadhate. Ammas gara samii ja’affaatti ol naaf geeffame. Jibriil sana booda balbala akka banuuf gaafate. Sagaleen tokko ammas ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Balballi nuuf baname. Akka tasaa Nabi Muusaa waliin wal arge, isaanis simannaa na simachuu itti fufe, akka gaariittis naaf kadhate. Ammas gara samii torbaffaatti na geeffame. Jibriil akka banuuf gaafate. Sagaleen tokko ammas ‘Ati eenyu? ' Jibriil 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Eenyutu si waliin jira? ' Jibriil 'Muhammad' jedhee deebiseef. Jibriil ammas 'Ergameeraa? ' Gabri'eel 'Eeyyee ergameera' jedhee deebiseef. Balballi nuuf baname. Akka tasaa Nabi Ibraahim Alaihissalam waliin wal arge, inni Baitul Makmur irratti ciisee ture. Bal’inni isaa guyyaa guyyaan ergamoota kuma torbaatama of keessaa qabaachuu danda’a. Erga deemanii booda gara isaatti hin deebine -Baitul Makmur-. Sana booda gara Sidratul Muntahaatti na geessan. Baalli isaa akka gurra saree guddaa yoo ta’u firii isaas hamma qaruuraa guddaa dha. Akkana jedhe: ‘Ajaja Rabbiitiin yeroo itti ol bahu, vomita sidraa ni jijjiirame. Uumamni Waaqayyoo tokkollee miidhagina isaa ibsuu hin danda'u sababni isaas bareedaa waan ta'eef. Ergasii Rabbiin halkanii guyyaa si’a shantama akka salaatu gaafachuudhaan wahyii kenneef. Ergasii gadi bu’ee Nabi Muusaa Alaihissalam waliin wal argee, ‘Rabbiin kee ummata kee maal jedhe? ' Innis ni jedhe: 'Si'a shantama kadhadhaa'. Nabi Muusaan akkana jedhan, ‘Gara Rabbii keetti deebi’i, boqonnaa kadhadhu sababni isaas sabni kee raawwachuu waan hin dandeenyeef. Yeroo tokko Ilmaan Israa'el qoradheen isaan qoradhe'. Innis akkana jedhe: 'Yaa Waaqa koo saba kootiif boqonnaa kenni' jedheen gara Waaqayyootti deebi'e. Ergasii Rabbiin subhaanahu wata'ala. yeroo kadhannaa shan irraa hir'i'. Sana booda gara Nabi Muusaatti deebi'ee 'Rabbiin salaata si'a shan narraa hir'isee' jedheen. Nabi Muusaan ‘Ummanni kee raawwachuu hin danda’u’ jedhan. Gara Gooftaa keetii deebi'ii, ammas boqonnaa kadhadhu'. Akkana jedhe: ‘Ammallee Gooftaa kiyya fi Nabi Muusaa jidduutti deebi’aa ture, hamma Rabbiin: ‘Yaa Muhammad! Dhugaa dubbachuuf halkani guyyaa si’a shan fardukan. Salaanni farduu hunduu dachaa kudhaniin baayyata. Kanaafuu sun salaata farduu shantama. Akkasuma namni waan gaarii hojjechuuf yaade garuu hin hojjanne hojii gaarii tokko akka isaaf galmaa’u hin shakkisiisu. Yoo akkas godhe hojii gaariin kudhan ni galmaa’a. Gama biraatiin, namni yakka raawwachuuf yaade, garuu hin raawwanne, wanti isa irratti galmaa’e akka hin qabne beekamaadha. Sana booda yoo raawwate yakka ta'ee isaaf galmaa'a'. Hanga Nabi Muusaa bira gahutti gadi bu'e, sana booda itti hime. Ammas 'Gara Gooftaa keetti deebi'i, boqonnaa kadhadhu' jedhe. Anis deebisee, 'yeroo baay'ee gara Gooftaa kiyyaatti deebi'eera, kunis akkan Isaatti qaana'u na taasiseera'' jedheen.
Imam Muslim : 235
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيتُ فَانْطَلَقُوا بِي إِلَى زَمْزَمَ فَشُرِحَ عَنْ صَدْرِي ثُمَّ غُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُنْزِلْتُ
Nutti himee jira [Abdullah bin Hasyim al-Abdi] nutti himeera [Bahz bin Asad] nutti himeera [Sulaiman bin al-Mughirah] [Tsabit] [Anas bin Malik] irraa nutti himee jira akkana jedhe, 'Ergamaan Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam akkana jedhan: 'Ani daawwatame -malaayikaa- sana booda gara boolla Zamzam na geessan, sana booda garaa kootti muramee bishaan Zamzam dhiqame, sana booda gatame'.
Imam Muslim : 236
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَهُ فَصَرَعَهُ فَشَقَّ عَنْ قَلْبِهِ فَاسْتَخْرَجَ الْقَلْبَ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ عَلَقَةً فَقَالَ هَذَا حَظُّ الشَّيْطَانِ مِنْكَ ثُمَّ غَسَلَهُ فِي طَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ لَأَمَهُ ثُمَّ أَعَادَهُ فِي مَكَانِهِ وَجَاءَ الْغِلْمَانُ يَسْعَوْنَ إِلَى أُمِّهِ يَعْنِي ظِئْرَهُ فَقَالُوا إِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ قُتِلَ فَاسْتَقْبَلُوهُ وَهُوَ مُنْتَقِعُ اللَّوْنِ قَالَ أَنَسٌ وَقَدْ كُنْتُ أَرْئِي أَثَرَ ذَلِكَ الْمِخْيَطِ فِي صَدْرِهِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلَالٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُنَا عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ نَحْوَ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ وَقَدَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَأَخَّرَ وَزَادَ وَنَقَصَ
Nutti himamee jira [Syaiban bin Farrukh] nutti himeera [Hammad bin Salamah] nutti himeera [Thabit al-Bunani] [Anas bin Malik] irraa akka Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam Jibril sallallaahu aleeyhi wasallam daawwate, osoo inni ijoollee waliin taphachaa jiruu. Ergamichi ergasii isa fudhatee ciibsee, achiis garaa isaa kutee, qalbii isaa baasee, 'Kun qaama seexanaa sirraa ti, achiis bishaan Zamzaamiin mi'a warqee keessatti dhiqadhu' jedhee dhiiga dhangala'e keessaa baasee, ergasii ergamaan sun ol tolchee ergasii bakka jalqabaatti deebisee. Ijoolleen ergasii dhufanii haadha isaaniitti iyyatan, 'Dhugumatti Muhaammad ajjeefameera' jedhan. Sana booda ummanni fuula diimaadhaan nagaa isa gaafatan - sodaa irraa kan ka'e - ''. Anas 'mallattoo citaa garaa isaa irratti argeera' jedhe. Nutti himee jira [Harun bin Sa’id al-Aili] nutti himee jira [Ibnu Wahab] jedhe, nutti himeera [Sulaiman] - jechuunis Ibnu Bilal - jedhe, nutti himeera [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] jedhe, [Anas bin Malik] waa’ee halkan Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam Israa’ isaa irraa godhe nutti himuu dhaga’eera masjiida al-Kaabaa, osoo wahiin hin kennamne, osoo inni masjiida haraamaa keessa rafu namoota sadiin akka daawwatame'. Ergasii seeneessaan seenaa isaa waliin akka hadiisa Thabit al-Bunaniitti hadiisa gabaase, sana booda hima tokko itti dhiheesse, xumuree, ida’ee fi hir’ise’.
Imam Muslim : 237
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ قَالَ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ قَالَ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ قَالَ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَالَ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤَ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
[Harmalah bin Yahya at-Tujibi] nutti himeera [Ibn Wahab] [Yunus] irraa [Ibn Shihab] irraa [Anas bin Malik] irraa nutti himee jira innis akkana jedhe, ‘[Abu Dharr] akka odeessetti Ergamaan Rabbii shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhan: ‘Foddaan mana kiyyaa osoon Makkaa jiruu bocame, sana booda Jibriil gadi bu’ee kiyya boce garaa, sana booda bishaan Zamzam dhiqee, sana booda meeshaa warqee ogummaa fi amantaan guutame fidee dhufe, sana booda garaa kootti naqe. Sana booda cufee harka koo qabee, gara samiitti ol ba'e. Yeroo samii biyya lafaa kanaa geenyu, sana booda Gabri'eel ergamaa samii addunyaa kanaa eegu sanaan, 'Bani' jedhe. Innis, 'Kun eenyu?' Gabri'eel, 'Gabri'eelidha' jedhe. Innis, 'Namni si waliin jiraa?' Gabri'eel 'Eeyyee' jedheen. Muhaammad sallallaahu 'alaihi wasallam' waliin jira. Innis, ‘Ergameeraa? ' Jibriil 'Eeyyee' jedhee deebiseef. Sana booda ergamaan eegduu balbala bane'. Jecha isaa itti fufe: ‘Yeroo samii addunyaatti ol baane, akka tasaa namni tokko cinaacha isaatiin gurraacha ta’ee fi cinaacha isaa mirgaas gurraacha ta’e tokkotu dhufe. Yeroo mirga isaa ilaalu ni kolfa, yeroo bitaa isaa ilaalu immoo ni boo'a'. Rasulullah itti fufee akkana jedhe: 'Namichi sana booda 'Baga nagaan dhufte yaa Nabiyyii qajeelaa fi ilma qajeelaa' jedhe. Anis, ‘Yaa Jibriil kun eenyu? ' Jibriil deebisee, 'Kun Adam shallallahu 'alaihi wasallam, kun immoo al-Aswidah mirga isaa, bitaa isaa Nasam ilmaan isaati. Gara mirgaatiin jiraattonni samii yoo ta’an, al-Aswidah inni bitaa jiru jiraataa si’ool waan ta’eef, gara mirgaatti yoo garagale kolfuun isaa hin oolu, yoo gara bitaatti ilaale immoo boo’uun isaa hin oolu’. Jecha isaa itti fufe: 'Jibril hanga samii lammaffaa ga'utti na waliin ol ba'e, achiis eegduu isaatiin 'Bani' jedhe. Kanaaf waardiyyaan akka waardiyyaa samii addunyaatti -jalqaba- jedhe. Sana booda bane'. Anas bin Maalik akkana jedhe, 'Ergasii samii sana keessatti Addaam, Idriis, Iyyesuus, Muusaa fi Ibraahim - nageenyi hundi isaaniif haa jiraatu - akka argate eereera, ejjennoo isaaniis maal akka ta'e sirriitti hin kaasne, samii addunyaa irratti Addaamiin akka wal argan, Ibraahim immoo samii ja'affaatti akka wal argan qofa eereera.' Jibriil fi Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam yeroo Idris Alaihissalam bira darban Idriis baga nagaan dhufte yaa Nabiyyii qajeelaa fi obboleessa qajeelaa’ jedhe. Achiis achiin darbee, ‘kun eenyu? ' Jibriil 'Kun Idriis' jedhee deebiseef. Ammas 'Ergasii Muusaa As bira darbe, achiis 'Baga gara Nabiyyii qajeelaa fi obboleeyyan qajeelotaatti dhuftan' jedhe. Innis akkana jedhe: ‘‘Kun eenyu? ' Jibriil 'Kun Muusaa' jedhee deebiseef. Innis akkana jedhe: 'Ergasii Yesusiin bira darbe, achiis 'Baga gara Nabiyyii qajeelaa fi obboloota qajeelotaatti dhuftan' jedhe. Anis, 'Kun eenyu? ' Jibriil deebisee, 'Kun Yesus ilma Maariyaam dha' jedheen. Innis akkana jedhe: 'Ergasii Ibraahim Alaihissalam bira darbe, achiis 'Baga nagaan gara Nabiyyii qajeelaa fi ilma qajeelaa dhufte' jedhe. Innis akkana jedhe: ‘‘Kun eenyu? ' Jibriil 'Kun Ibraahim' jedhee deebiseef. Ibnu Shihaab akkana jedhe; Akkasumas [Ibn Hazm] [Ibn Abbaas] fi [Abu Habbah al-Ansari] lamaan isaanii iyyuu akkana jedhan, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhan: ‘Ergasii Jibriil hangan bakka diriiraa sagalee qalamaa dhaga’etti ol ba’utti na waliin ol ba’e’. [Ibn Hazm] fi [Anas bin Maalik] akkana jedhan, ‘Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jedhan: ‘Ergasii Rabbiin salaata guyyaa shantama Ummata kiyya irratti fe’e’. Ammas akkana jedhe, 'Ergasii hangan Musee bira darbutti ajaja kanaan deebi'e, achiis wanti Rabbuun kee saba kee irraa barbaade maali? ' Innis, 'Ani deebisee, 'Rabbiin salaata shantama dirqama isaaniif godheera' jedheen. Kanaaf Muusaan 'Ergasii gara Rabb keetti deebi'i, sababni isaas sabni kee hin danda'u' naan jedhe. Ergasii Rabb koo deebisee, sana booda walakkaa isaanii bilisa baase'. Sana booda gara Muusaatti deebi'e, achiis hanga inni 'gara Rabb keetti deebi'i, sababni isaas sabni kee hin danda'u' jedheen. Innis akkana jedhe: 'Ergasii gara Rabb kootti deebi'e'. Kanaaf Rabbiin yeroo shan ture, yeroo shantama ta’e. Jechoonni gama kootiin hin jijjiiramne'. Ergasii akkana jedhe: 'Kanaaf gara Muusaatti deebi'e, kanaaf 'Gara Rabb keetti deebi'i' jedhe. Kanaaf 'Dhugumaan Rabbi kootti nan qaana'a' jedheen. Ammas, 'Ergasii Jibriil hanga Sidraah al-Muntaha dhufnutti na waliin deeme, sana booda halluun adda addaa hangan hundee isaa maal akka ta'e hin beeknetti haguugee ture'. Ammas "Ergasii samiitti na galfaman, golee faaya irraa hojjetamee fi lafti dhoqqee ta'ee argame" jedhe.
Imam Muslim : 238
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ لَعَلَّهُ قَالَ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٍ مِنْ قَوْمِهِ قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ فَانْطُلِقَ بِي فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشُرِحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ فَقُلْتُ لِلَّذِي مَعِي مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِهِ فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةً ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَوْقَ الْحِمَارِ وَدُونَ الْبَغْلِ يَقَعُ خَطْوُهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَفَتَحَ لَنَا وَقَالَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ قَالَ فَأَتَيْنَا عَلَى آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَذَكَرَ أَنَّهُ لَقِيَ فِي السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ عِيسَى وَيَحْيَى عَلَيْهَا السَّلَام وَفِي الثَّالِثَةِ يُوسُفَ وَفِي الرَّابِعَةِ إِدْرِيسَ وَفِي الْخَامِسَةِ هَارُونَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى فَنُودِيَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ رَبِّ هَذَا غُلَامٌ بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي قَالَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ وَحَدَّثَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ رَأَى أَرْبَعَةَ أَنْهَارٍ يَخْرُجُ مِنْ أَصْلِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذِهِ الْأَنْهَارُ قَالَ أَمَّا النَّهْرَانِ الْبَاطِنَانِ فَنَهْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا قَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يَدْخُلُهُ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ إِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرُ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءَيْنِ أَحَدُهُمَا خَمْرٌ وَالْآخَرُ لَبَنٌ فَعُرِضَا عَلَيَّ فَاخْتَرْتُ اللَّبَنَ فَقِيلَ أَصَبْتَ أَصَابَ اللَّهُ بِكَ أُمَّتُكَ عَلَى الْفِطْرَةِ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسُونَ صَلَاةً ثُمَّ ذَكَرَ قِصَّتَهَا إِلَى آخِرِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشُقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغُسِلَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا
Nutti himee jira [Muhammad bin al-Mutsana] nutti himee jira [Ibn Abu Adi] irraa [Sa’id] irraa [Qatadah] irraa [Anas bin Malik] irraa tarii akkas jedhe, [Malik bin Sha’sha’ah] irraa namni tokko saba isaa irraa, akkana jedhe, Nabiyyiin ‘nageenyi fi rahmanni Rabbii isa irratti haa jiraatu’ akkana jedhe: ‘Yeroon qarqara Mana Qulqullummaa irra ture, walakkaa rafee, akka tasaa haasawa sadan keessaa tokkoo namicha gidduu jiru dhaga'e. Sana booda natti dhiyaatanii bakka tokkotti na geessan. Sana booda meeshaa warqee bishaan Zamzam of keessaa qabu fidanii dhufan. Sana booda garaan koo asii fi as irraa murame'. Qatadaan akkana jedhe, 'nama na waliin ture sanaan, 'Maal jechuu barbaade? ' Innis 'Hanga garaa isaa jalaatti' jedhee deebiseef. Jecha isaa itti fufe: 'Onneen koo buqqa'ee bishaan Zamzam qulqullaa'eera, achiis bakka jalqabaatti deebi'eera. Sana booda, amantii fi ogummaan guutamee, bineensa adii yaabbatu Buraaq jedhamtu, harree caalaa guddaa fi bighal caalaa xiqqaa ta'e natti fidaman. Innis tarkaanfii isaa hamma ijaan argitutti sirreesse, ani immoo dugda isaatiin baadhadheen ture. Sana booda hanga samii addunyaa bira geenyutti imala keenya jalqabne, sana booda Jibriil balballi akka banamuuf gaafate, achiis 'Eenyu? ' Innis, 'Gabri'eel' jedhee deebiseef. Achiis ammas ‘Eenyutu si waliin jira? ' Ergasii Jibriil deebisee, 'Muhammad shallallahu 'alaihi wasallam'. Achiis ammas, ‘Inni isa ergame? ' Innis, 'Eeyyee' jedhee deebiseef. Sana booda ergamaan balbala eegu balbala banee 'Baga nagaan dhufte, dhuguma keessummaan guddaan dhufeera' jedhe. Sana booda Nabi Addaam daawwanne'. Ergasii odeessaan seenaa isaa waliin hadiisa dhiheesse, Rasulullah shallallahu ’alaihi wasallam samii lammaffaa irratti Nabi Isaa fi Nabi Yahya waliin wal argan, samii sadaffaa keessatti immoo Nabi Yuusuf waliin wal argan jedhe. Ergasii samii afraffaatti Nabi Idriisiin wal arge. Erga samii shanaffaa gahe booda Nabi Haaruun waliin wal bare. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam sana booda akkana jedhe: 'Ergasii hanga samii ja'affaa geenyutti imala keenya itti fufne, sana booda Nabi Muusaa waliin wal argee nagaa isa gaafadhe. Achumaanis 'Baga nagaan dhufte yaa obboleessa qajeelaa fi raajii' jedhee deebiseef. Yeroon isa dhiisu boo'uu isaa itti fufe. Achiis, ‘Maaltu akka boossu si godhe? ' jedhee deebiseef, 'Yaa Gooftaa koo! Dargaggeessa kana na duukaa ergite, garuu sabni isaa kan koo caalaa Samii seene'. Ammas 'hanga samii torbaffaa geenyutti imala keenya itti fufne, sana booda Nabi Ibraahim daawwadhe' jedhe. Ergasii odeessaan hadiisa keessatti akkana jedhe, ‘Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam immoo lageen afur madda isaanii keessaa ba’an, lageen lama ifatti mul’atan, fi lageen lama kan dukkanaa’an arge jedhan. Ergasii Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam yaa Jibriil! Laggeen kun maali? ' Jibriil deebisee, 'Laggeen lamaan ifa hin taane laga Waaqaa yoo ta'an, lageen ifatti mul'atan ammoo laga Abbayyaa fi Efraaxis'. Sana booda gara Baitul Makmuritti ol na geessan, sana booda yaa Jibriil kun maali? ' Ergasii Jibriil deebisee, 'Kun Baitul Makmur bakka guyyaa guyyaan, ergamoonni kuma torbaatama itti seenanidha. Erga bahanii booda deebi'anii itti hin seenan, sababiin isaas sun yeroo dhumaaf itti seenan waan ta'uuf'. Achiis meeshaaleen lama naaf fidaman, tokko wayinii kan of keessaa qabu, inni kaan immoo aannan kan of keessaa qabu ture. Lamaanuu naaf dhiyaatan, achiis aannan filadhe. Kanaaf, ‘Ati filannoo sirrii goote! Rabbiin atii fi ummanni kee haala fitraa - gaarummaa fi safuu - keessa akka jiraattu barbaada. Achiis guyyaatti siʼa shantama akkan salaatu natti himame’ jedheen. Sana booda inni - Seenessaan - seenaa sana hanga xumura Hadiisaatti kaase'. [Muhammad bin al-Mutsanna] nutti himee jira [Mu’adh bin Hisham] akkana jedhe, [abbaan kiyya] [Qatadah] irraa nutti himee jira [Anas bin Malik] [Malik bin Sha’sha’ah] irraa nutti himee jira [Anas bin Malik] [Malik bin Sha’sha’ah] irraa akka jedhanitti Ergamaan Rabbii shallallahu ‘alaihi wasallam akka jedhan... sana booda odeessa wal fakkaatu kaase, itti dabalee, ‘Ergasii meeshaa naaf fidame warqee ogummaa fi amantiin guutame'. Sana booda garaa gubbaa irraa hanga garaa gadiitti muramee, ergasii bishaan Zamzamiin dhiqame, achiis ogummaa fi amantiin guutame'.
Imam Muslim : 239
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ يَقُولُ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُسْرِيَ بِهِ فَقَالَ مُوسَى آدَمُ طُوَالٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَقَالَ عِيسَى جَعْدٌ مَرْبُوعٌ وَذَكَرَ مَالِكًا خَازِنَ جَهَنَّمَ وَذَكَرَ الدَّجَّالَ
Nutti himee jira [Muhammad bin al-Mutsanna] fi [Ibn Basysyar], [Ibn Basysyar] jedhe, nutti himeera [Muhammad bin Ja'far] [Syu'bah] [Qatadah] irraa nutti himee jira jedhe, [Abu al-Aliyah] akkana jedhee dhaga'e, ilma adeera Nabiyyii keessanii shallallahu 'alaihii nuuf himeera wasallam [Ibn Abbaas] akkana jedhe, ‘Rasulullah sallallaahu aleihi wasallam waa’ee imala Israa isaa himee jira. Akkana jedhe: 'Nabi Muusaan gogaa bunni kan qabu yoo ta'u, akka nama gosa Syanu'ah keessaa dheeratu ture'. Itti aansuudhaan ammas akkana jedhe: 'Nabi Isaa stookii, dheerina giddu galeessaa ture'. Kanaan alatti waa’ee Maalik, waardiyyaa Jahannam fi Dajjaaltis ni dubbate.
Imam Muslim : 240
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَرْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَلَيْهِ السَّلَام رَجُلٌ آدَمُ طُوَالٌ جَعْدٌ كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ وَرَأَيْتُ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبِطَ الرَّأْسِ وَأُرِيَ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ { فَلَا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ } قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يُفَسِّرُهَا أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَقِيَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام
Akkasumas nutti himee jira [Abd bin Humaid] nutti himeera [Yunus bin Muhammad] nutti himee jira [Syaiban bin Abdurrahman] [Qatadah] irraa [Abu al-Aliyah] nutti himeera ilma adeera Nabiyyii keessanii shallallahu ‘alaihi wasallam [Ibn Abbaas] akkana jedhe, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam’ jedhe: ‘Ani darbe by Musa bin Imran halkan I Isra' keessatti, akka nama gosa Syanu'ah irraa dhufeetti nama dheeraa fi stookii bunni itti makame ture. Akkasumas Isaa bin Maariyaam, qaama giddu galeessaa, diimaa fi adii, rifeensi isaa laaftuu, sana booda Maalik, ergamaa eegduu jahannam, fi Dajjaal aayata hedduu Rabbiin qofti itti agarsiise keessatti natti agarsiifame, akka isin isa qunnamuu irraa duubatti hin jenne'. Oodeessaan akkana jedhe, ‘Qatadaan akkas jedhee hiikte, dhugumatti Nabiyyiin Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam Muusaa waliin wal arganii turan’.