Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 2241
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَرَى عَلَى أَحَدٍ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ شَيْئًا وَمَا أُبَالِي أَنْ لَا أَطُوفَ بَيْنَهُمَا قَالَتْ بِئْسَ مَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي طَافَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَطَافَ الْمُسْلِمُونَ فَكَانَتْ سُنَّةً وَإِنَّمَا كَانَ مَنْ أَهَلَّ لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي بِالْمُشَلَّلِ لَا يَطُوفُونَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَلَمَّا كَانَ الْإِسْلَامُ سَأَلْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا } وَلَوْ كَانَتْ كَمَا تَقُولُ لَكَانَتْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لَا يَطَّوَّفَ بِهِمَا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِأَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَأَعْجَبَهُ ذَلِكَ وَقَالَ إِنَّ هَذَا الْعِلْمُ وَلَقَدْ سَمِعْتُ رِجَالًا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَقُولُونَ إِنَّمَا كَانَ مَنْ لَا يَطُوفُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ مِنْ الْعَرَبِ يَقُولُونَ إِنَّ طَوَافَنَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْحَجَرَيْنِ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ و قَالَ آخَرُونَ مِنْ الْأَنْصَارِ إِنَّمَا أُمِرْنَا بِالطَّوَافِ بِالْبَيْتِ وَلَمْ نُؤْمَرْ بِهِ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } قَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَأُرَاهَا قَدْ نَزَلَتْ فِي هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَلَمَّا سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَتَحَرَّجُ أَنْ نَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا } قَالَتْ عَائِشَةُ قَدْ سَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الطَّوَافَ بَيْنَهُمَا فَلَيْسَ لِأَحَدٍ أَنْ يَتْرُكَ الطَّوَافَ بِهِمَا
[ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އިބްނު އުޔައިނާ] ގެ އަރިހުން - [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [އަޒްޒުހްރީ] [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [އައިޝާ] އަށް އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ، ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު މީހަކު ޞަޢިޢީ ނުކޮށްފިނަމަ، އެއީ ބާޠިލު ރައުޔެއްގެ ގޮތުގައި، އެއީ ބާޠިލު ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެދެމެދުގައި ސަޢީދު ނުކުރުމާ އަޅުގަނޑު އަމިއްލައަށް ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓަމެވެ'. އެހެންކަމުން އައިޝާ ބުނީ ކަލޭގެ ޚިޔާލު ގޯހެވެ. އޭ އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ! الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި މުސްލިމުން އެންމެންވެސް ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދު ސަޢީޢީ ޙަޟްރަތު ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއީ ސުންނަތެވެ. ކުރީގައި މުޝައްލާލްގައި ތިބި މަނަތުގެ ބުދު އަޅުކަންކުރާ މީހުން، އެމީހުން ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދު ސަޢީޢީއެއް ނުކުރެއެވެ. ފަހެ އިސްލާމް ދީން އައިއިރު އަޅުގަނޑުމެން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ. ދެން الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާވެސް މި އާޔަތު ބާވައިލެއްވިއެވެ: ހަމަކަށަވަރުން ޞަފާއާއި މަރްވާއަކީ الله ގެ ދީނުގެ ބޮޑުކަމުގެ ރަމްޒުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. ފަހެ، ގެއަށް، ނުވަތަ ޢުމްރާއަށް ޙައްޖު ކޮށްފި މީހަކު، އެމީހެއްގެ މެދުގައި ސަޢީޢީ ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނެތެވެ'. -އަލްބަޤަރާ: 158-. ތިޔަ ބުނާ އެއްޗަކީ ތެދެއް ނަމަ، އެ އާޔަތުގައި ކިޔަންވީ: 'އެމީހުންގެ މެދުގައި ސައީ ނުހިމެނޭ މީހުންގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނެތެވެ'. އަޒް-ޒުހުރީ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަޅުގަނޑު އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޙާރިޘް ބިން ހިޝާމްގެ އަރިހަށް އެވާހަކަ ދެއްކިއިރު، ދެން އެކަލޭގެފާނު ހައިރާންވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، ހަމަކަށަވަރުން މިއީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ޢިލްމެވެ. އަޅުގަނޑު އަޑުއަހާފައި އޮތީ ޢިލްމުވެރިއަކު އެގޮތަށް ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ސަޢީޢީ ނުކުރާ މީހުންނަކީ ޢަރަބިން ކަމުން އެމީހުން ބުނަނީ ‘ހަމަކަށަވަރުން މި ދެ ހިލަގަނޑުގެ މެދުގައި އަހަރެމެންގެ ޠަބީޢަތަކީ ޖާހިލުކަމުގެ ޢަމަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެއް’ ކަމަށެވެ. އަންސާރުން ވިދާޅުވިއިރު، 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވަނީ ހަމައެކަނި މަޖިލީހުގެ ވަށައިގެން ޠަވާފް ކުރުމަށެވެ، އަދި ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ސަޢީދު ކުރުމަށް އަމުރުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ’. ދެން الله ބާވައިލެއްވި އާޔަތަކީ: 'ހަމަކަށަވަރުން ޞަފާ އާއި މަރްވާ އަކީ الله ގެ ދީނުގެ ބޮޑުކަމުގެ ރަމްޒުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ'. ' އަބޫބަކުރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެހެންކަމުން އެ އާޔަތް ބާވައިލެއްވީ އެފަދަ ބައެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް އަންގާފައި ވެއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޙުޖައިން ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުޤައިލް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އަޅުގަނޑަށް [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ވިދާޅުވި ކަމަށް ވިދާޅުވި؛ 'އަހަރެން [އައިޝާ] ގާތު އަހާލީ ...' އޭނާ ވެސް މިފަދަ ޙަދީޘެއް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ދެން ޙަދީޘްފުޅުގައި ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ؛ އެކަމާ ބެހޭގޮތުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރުމުން އެމީހުން ބުނީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ޞަޢީޢީ ކަންތައް ކޮށްފިނަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުށްވެރިކަން އިޙްސާސް ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. ދެން الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާ ބާވައިލެއްވީ މި އާޔަތެވެ: ހަމަކަށަވަރުން ޞަފާއާއި މަރްވާއަކީ الله ގެ ދީނުގެ ބޮޑުކަމުގެ ރަމްޒުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. ފަހެ، ގެއަށް، ނުވަތަ ޢުމްރާއަށް ޙައްޖު ކުރާ މީހަކު، އެމީހެއްގެ މެދުގައި ސަޢީދު ކޮށްފިނަމަ، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނެތެވެ'. -އަލްބަޤަރާ: 158-. ޢާއިޝާ ވިދާޅުވީ، 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަން ސުންނަތެއްގެ ގޮތުގައި ހިމަނާފައިވާތީ، އެދެމެދުގައި އެއްވެސް މީހަކު ސަޢީދު ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2242
و حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ الْأَنْصَارَ كَانُوا قَبْلَ أَنْ يُسْلِمُوا هُمْ وَغَسَّانُ يُهِلُّونَ لِمَنَاةَ فَتَحَرَّجُوا أَنْ يَطُوفُوا بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَكَانَ ذَلِكَ سُنَّةً فِي آبَائِهِمْ مَنْ أَحْرَمَ لِمَنَاةَ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَإِنَّهُمْ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ حِينَ أَسْلَمُوا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي ذَلِكَ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ }
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނުސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] އެކަމަނާއަށް އެވާހަކަ ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ؛ އަންސާރުން އިސްލާމްދީން ބަލައިގަތުމުގެ ކުރިން އެމީހުންނާއި ބަނޫ ޣައްސާނުން މަނާތުގެ ބުދު އަޅުކަން ކުރަމުން ދިޔަ ކަމުން ޞަފާ އާއި މަރްވާ އާއި ދެމެދު ޙަރަކާތް ކުރުމަކީ ފާފައެއް ކަމުގައި އެމީހުންނަށް ހީވިއެވެ. އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ އާދައަކަށްވީ، މަނާތަށް އިޙްރާމަށް ވަދެއްޖެނަމަ، ދެން އޭނާ ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދު ޙަރަކާތްތެރި ނުވުމެވެ. އަދި އެމީހުން އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރިއިރު، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރުމުން، އެކަމާ ބެހޭގޮތުން الله، މަތިވެރި ރަސްކަލާނގެ އާޔަތެއް ބާވައިލެއްވިއެވެ. ފަހެ، ގެއަށް ޙައްޖު ކޮށްފި މީހަކު ނުވަތަ ޢުމްރާ ކުރި މީހާ، ދެން އެމީހެއްގެ މެދުގައި ސަޢީދު ކުރުމަކީ އޭނާގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނެތެވެ. އަދި އިޚްތިޔާރާއެކު ހެޔޮ ޢަމަލެއް ކުރާ މީހާ، ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުގެ އަގުވަޒަން ކުރައްވާ، ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2243
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَتْ الْأَنْصَارُ يَكْرَهُونَ أَنْ يَطُوفُوا بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ حَتَّى نَزَلَتْ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا }
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އާސިމް] ގެ އަރިހުން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ފަހެ، ގެއަށް ޙައްޖު ކޮށްފި މީހަކު ނުވަތަ ޢުމްރާ ކުރި މީހާ، ދެން އެމީހެއްގެ މެދުގައި ސަޢީދު ކޮށްފިނަމަ، އެމީހެއްގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނެތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2244
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا لَمْ يَطُفْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَصْحَابُهُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ إِلَّا طَوَافًا وَاحِدًا و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَقَالَ إِلَّا طَوَافًا وَاحِدًا طَوَافَهُ الْأَوَّلَ
[މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] ގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޒުބައިރު] ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ. އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖް] މި އިސްނަދާއެކު ކިޔައިދެއްވީ، މިސާލަކަށް، އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2245
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَرْمَلَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ رَدِفْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشِّعْبَ الْأَيْسَرَ الَّذِي دُونَ الْمُزْدَلِفَةِ أَنَاخَ فَبَالَ ثُمَّ جَاءَ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ الْوَضُوءَ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا ثُمَّ قُلْتُ الصَّلَاةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى ثُمَّ رَدِفَ الْفَضْلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ جَمْعٍ
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދާއި އިބްނު ޙުޖުރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އިސްމާޢީލް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - އެ ބަސްފުޅަކީ ވެސް އޭނާގެ - އޭނާ ވިދާޅުވީ، އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ މުޙައްމަދު ބިން އަބޫ ޙަރްމާލާގެ އަރިހުން ކުރުއިބް މައުލާ އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން، އުސާމާ ބިން ޒައިދުގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން އެއްފަހަރަކު ޢަރަފާތުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފަހަތުން ދުއްވައިގަތީމެވެ. މުޒްދަލިފާގެ ކުރިން ކަނާތްފަރާތުގައިވާ ފަރުބަދައަށް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަޑައިގަތުމުން، އޭނާގެ ފަރުބަދައަށް އަރާމުކޮށްލެއްވިއެވެ. ދެން އޭނާ ކުޑަކަމުދިޔައީ، އޭގެ ފަހުން އޭނާ އައިސް، ދެން އަހަރެން އޭނާއަށް ފެން އޮއްސާލީމެވެ، އެހެންވެ އޭނާ ވުޟޫކުރީ ލުއި ވުޟޫއަކުންނެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ ނަމާދު ކުރަން ބޭނުން ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނަމާދު -ފަހުން- ތިބާގެ ކުރިމަތީގައި - އެއީ މުޒްދަލިފާ-' އެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ރަޙްމަތްލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވާށި، މުޒްދަލިފާއާ ހަމައަށް އާދެވަޑައިގަންނަވަންދެން އެނބުރި ވެހިކަލަށް އެރި، ދެން ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އަލް ފަދުއްލޫ މުޒްދަލިފާގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާގެ ފަހަތުން ހިޓްޗިކް ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2246
قَالَ كُرَيْبٌ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى بَلَغَ الْجَمْرَةَ
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދާއި އިބްނު ޙުޖުރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އިސްމާޢީލް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި - އެ ބަސްފުޅަކީ ވެސް އޭނާގެ - އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް އަޅުގަނޑަށް އަލްފާދުލްގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަމްރާ އުކާލައްވަންދެން ތަލްބިއްޔާ ކިޔަވަމުން ގެންދެވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2247
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ كِلَاهُمَا عَنْ عِيسَى بْنِ يُونُسَ قَالَ ابْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ أَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْدَفَ الْفَضْلَ مِنْ جَمْعٍ قَالَ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ الْفَضْلَ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَزَلْ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ
އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އާއި [ޢަލީ ބިން ޚަސީރަމް] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢީސާ ބިން ޔޫނުސް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ - [އިބްނު ޚަސީރަމް] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [އިސާ] [އިބްނު ޖުރައިޖުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވީ [އަތަ`] އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު ޢައްބާސް] އަންގަވައިދެއްވީ ރަސޫލުالله ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަލްފާދުލް ޖަމްޢު އިން ދުއްވައިގަތެވެ. އަތާ` ބުންޏެވެ؛ އެއީ [އަލް ފަދުލް] އޭނާއަށް އަންގާފައިވާ ކަމާއި، އެއީ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަޤަބާގެ ޖަމްރާ އުކާލައްވަންދެން ތަލްބިއްޔާ ކިޔެވުމުގައި ދެމިހުންނެވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2248
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي عَشِيَّةِ عَرَفَةَ وَغَدَاةِ جَمْعٍ لِلنَّاسِ حِينَ دَفَعُوا عَلَيْكُمْ بِالسَّكِينَةِ وَهُوَ كَافٌّ نَاقَتَهُ حَتَّى دَخَلَ مُحَسِّرًا وَهُوَ مِنْ مِنًى قَالَ عَلَيْكُمْ بِحَصَى الْخَذْفِ الَّذِي يُرْمَى بِهِ الْجَمْرَةُ وَقَالَ لَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ فِي الْحَدِيثِ وَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى الْجَمْرَةَ وَزَادَ فِي حَدِيثِهِ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُشِيرُ بِيَدِهِ كَمَا يَخْذِفُ الْإِنْسَانُ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި [އިބްނު ރުމްޙް] އަޅުގަނޑަށް [ލައިތު] [އަބޫ ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މަޢުބާދު] މައުލާ އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [އަލް ފަދުލް ބިން ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފަހަތަށް ދުއްވައިގަތެވެ. އަދި ޢަރަފާތު މަހުގެ މެންދުރު ފަހު އަދި ޖާމް މަހުގެ ހެނދުނު މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ.އެބަހީ، އެމީހުން ދަތުރު ފެށިއިރު، ‘ތިޔަބައިމީހުން މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ހިނގާށެވެ. އަދި މުޙައްޞްރުގެ ވާދީއަށް ވަންނަންދެން މަޑުމަޑުން ޖަމަލު ދުއްވަމުން ދިޔައިރު، އެވަގުތު އޭނާ އައީ މީނާއިންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖުމްރާ އުކާ ނިމެންދެން ތަލްބިއްޔާ ކިޔަވަމުން ގެންދެވިއެވެ.' އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] [އިބްނު ޖުރައިޖުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އަބޫ ޒުބައިރު] މި އިސްނަދާއެކު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، ޙަދީޘްގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަން ފިޔަވައި؛ 'ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ތަލްބިއްޔާ ކިޔަވަމުން ގެންދެވީ ހިލަ އުކާ ނިމެންދެން'. އަދި އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަތުން އިޝާރާތް ކުރައްވާނީ، މީހަކު އުކާލާ ފަދައިން'.
Hadith
Imam Muslim : 2249
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُدْرِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَنَحْنُ بِجَمْعٍ سَمِعْتُ الَّذِي أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ يَقُولُ فِي هَذَا الْمَقَامِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބުލް އަޙްވާޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުސައިންގެ އަރިހުން] [ކަތީރު ބިން މުދުރިކް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. [ޢަބްދުﷲ] ވިދާޅުވީ އަޅުގަނޑުމެން ޖަމްޢުގައި ތިއްބަވައިގެންނެވެ؛ އަލްބަޤަރާ ސޫރަތު ބާވައިލެއްވި މީހަކު، އެއީ މިތަނުގައި، ކިޔަވާ އަޑު އިވުނީ: 'ލަބްބައިކާ الله ލަބައިކާ - އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލުމަށް އިޖާބަކުރަމެވެ، އޭ الله އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލުމަށް އިޖާބަކުރަމެވެ-'.
Hadith
Imam Muslim : 2250
و حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُدْرِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ لَبَّى حِينَ أَفَاضَ مِنْ جَمْعٍ فَقِيلَ أَعْرَابِيٌّ هَذَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَنَسِيَ النَّاسُ أَمْ ضَلُّوا سَمِعْتُ الَّذِي أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ يَقُولُ فِي هَذَا الْمَكَانِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ و حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حُصَيْنٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
އަދި [ސޫރައިޖު ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ހުޝައިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ހުސައިން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ކަތީރު ބިން މުދުރިކް އަލް އަޝްޖަޢީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. [ޢަބްދުالله] ޖާމްއިން ފުރައިގެން ދިޔައިރު ތަލްބިއްޔާ - އިޙްރާމް ފެށުމުން - ކިޔެވި’، ދެން އޭނާއަށް ބުނީ، ‘މިއީ ޢަރަބިއެއް’ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. މިތަނުން އަލްބަޤަރާ ސޫރަތު ބާވައިލެއްވި މީހަކު ކިޔަވާ އަޑު އިވުނީ: 'ލަބްބައިކާ الله ލަބައިކާ - އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލުމަކަށް އިޖާބަކުރަމެވެ. އަދި [ޙަސަން އަލް ހުލްވާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ހުސައިން] މި އިސްނާދާއެކު.
Hadith
Imam Muslim : 2251
و حَدَّثَنِيهِ يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْمَعْنِيُّ حَدَّثَنَا زِيَادٌ يَعْنِي الْبَكَّائِيَّ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُدْرِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ وَالْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ قَالَا سَمِعْنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُ بِجَمْعٍ سَمِعْتُ الَّذِي أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ هَاهُنَا يَقُولُ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ ثُمَّ لَبَّى وَلَبَّيْنَا مَعَهُ
އަދި [ޔޫސުފް ބިން ހައްމާދު އަލް މަޢުނީ] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. [ޒިޔާދު އަލްބައްކަޢީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން [ކަތީރު ބިން މުދުރިކް އަލް އަޝްޖަޢީ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން އަދި [އަލް އަސްވާދު ބިން ޔަޒީދު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޑުއިވުނީ [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] ޖަމްޢުގައި ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ މިތަނުން އަލް ބަޤަރާ ސޫރަތު ބާވައިލެއްވި މީހަކު ބުނި އަޑު އިވުނެވެ: 'ލަބްބައިކާ الله ލަބައިކާ - އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލުމަށް އިޖާބަކުރަމެވެ، އޭ الله އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލުމަށް އިޖާބަކުރަމެވެ-'. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ތަލްބިއްޔާ ކިޔުއްވިއިރު، އަޅުގަނޑުމެން ވެސް ތަލްބިއްޔާ ކިޔެވީ - އިޙްރާމް ފަށައިގެން-.
Hadith
Imam Muslim : 2252
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَا جَمِيعًا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ غَدَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مِنًى إِلَى عَرَفَاتٍ مِنَّا الْمُلَبِّي وَمِنَّا الْمُكَبِّرُ
[އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލް] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [ސަޢީދު ބިން ޔަޙްޔާ އަލް އުމާވީ] އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] ކިޔައިދިނީ ހުރިހާ އެންމެންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ ބައްޕަ] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެމެން ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއެކު މީނާއިން ޢަރަފާތަށް ފުރައިގެން ދިޔައީމެވެ. އަހަރެމެންގެ ގްރޫޕްގައި އެއްބަޔަކު ތަލްބިއްޔާ ކިޔެވިއިރު، ބައެއް މީހުން ތަކްބީރު ކިޔައެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2253
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَيَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ قَالُوا أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَدَاةِ عَرَفَةَ فَمِنَّا الْمُكَبِّرُ وَمِنَّا الْمُهَلِّلُ فَأَمَّا نَحْنُ فَنُكَبِّرُ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ لَعَجَبًا مِنْكُمْ كَيْفَ لَمْ تَقُولُوا لَهُ مَاذَا رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އާއި [ހާރޫން ބިން ޢަބްދުالله] އަދި [ޔަޢުޤޫބު އައްދައުރާޤީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، އެމީހުން ބުނީ، [ޔަޒީދު ބިން ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން އަބޫ ޢުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޢަމްރު ބިން ޙުސައިންގެ އަރިހުން] [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން އުމަރު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުންނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: ހެނދުނު ޢަރަފާތުގައި އަހަރެމެން ތިބީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައެވެ. އަދި އަހަރެމެންގެ ޖަމާޢަތުގެ ތެރޭގައި ތަލްބިއްޔާ ކިޔަވާ މީހުން ތިބި ނަމަވެސް އަހަރެމެން ތަކްބީރު ކިޔަމެވެ.' އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ، الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި ތިބާއަކީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް އަޖައިބުކުރުވަނިވި މީހެއް، ކީއްވެގެންތޯ ތިބާ އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލު ނުކުރީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރެއްވީ ކޮންކަމެއްތޯއެވެ؟
Hadith
Imam Muslim : 2254
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الثَّقَفِيِّ أَنَّهُ سَأَلَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ وَهُمَا غَادِيَانِ مِنْ مِنًى إِلَى عَرَفَةَ كَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ يُهِلُّ الْمُهِلُّ مِنَّا فَلَا يُنْكَرُ عَلَيْهِ وَيُكَبِّرُ الْمُكَبِّرُ مِنَّا فَلَا يُنْكَرُ عَلَيْهِ
އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު އައްތަޤާފީ] ގެ އަރިހުން [މާލިކަށް] ކިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އެއްފަހަރަކު [އަނަސް ބިން މާލިކް] އާއި، އެއީ ހެނދުނު ދެމީހުންވެސް މީނާއިން ޢަރަފާތަށް ފުރަން އުޅެނިކޮށް، ‘ތިޔަބައިމީހުން މިއަދު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ކީއްކުރީތޯއެވެ؟’ އަނަސް ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖަމާޢަތުގެ ބައެއް މީހުން ތަޙްލީލް ކިޔައި އެކަމަށް އިންކާރު ނުކުރެވުނު، ދެން ބައެއް މީހުން ތަކްބީރު ކިޔައި އެކަމަށް އިންކާރު ނުކުރެވުނު - الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ފަރާތުން-'.
Hadith
Imam Muslim : 2255
و حَدَّثَنِي سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ غَدَاةَ عَرَفَةَ مَا تَقُولُ فِي التَّلْبِيَةِ هَذَا الْيَوْمَ قَالَ سِرْتُ هَذَا الْمَسِيرَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ فَمِنَّا الْمُكَبِّرُ وَمِنَّا الْمُهَلِّلُ وَلَا يَعِيبُ أَحَدُنَا عَلَى صَاحِبِهِ
އަދި [ސޫރައިޖު ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުالله ބިން ރާޖާ`] [މޫސާ ބިން އުޤްބާޙް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ؛ އަހަރެމެން ޢަރަފާތުގައި ތިއްބާ ހެނދުނު [އަނަސް] ގާތު އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، ‘މިއަދު ތަލްބިއްޔާއާ މެދު ތިޔަ ވިސްނަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަނަސް ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަޅުގަނޑު މި މަގުގައި ހިނގައިގަތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ތަކްބީރު ކިޔެވިއިރު، ބައެއް މީހުން ތަޙްލީލް ކިޔެވި ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު އޭނާގެ އެކުވެރިޔާއަށް ފާޑުކިޔާފައެއް ނުވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2256
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغْ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلَاةَ قَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتْ الْعِشَاءُ فَصَلَّاهَا وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އިބްނު ޢައްބާސްގެ ދަރިކަލުން މޫސާ ބިން އުޤްބާގެ އަރިހުން، އުސާމާ ބިން ޒައިދުގެ ކިބައިން މޫސާ ބިން އުޤްބާގެ އަރިހުން މާލިކަށް ކިޔެވިފައި ވާކަމަށެވެ. ފަރުބަދައަކާ ހަމައަށް އާދެވުމުން ކުޑަކަމުދާން ތިރިއަށް ގޮސް އޭގެ ފަހުން އާދައިގެ ވުޟޫއެއް ކުރިއެވެ. އަހަރެން އޭނާ ގާތު ސުވާލުކުރީމެވެ، މިހާރު ނަމާދު ކުރަން އުޅެނީ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'ފަހުން ދެން އޮތް ހުއްޓުމުގައި' ކަމަށެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އޭނާގެ އަސް ދުއްވައިގަތެވެ. މުޒްދަލިފާއަށް ވަޑައިގަތުމުން ތިރިއަށް ވަޑައިގެން ފުރިހަމަ ވުޟޫއެއް ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އިޤާމާ ގޮވައި، ދެން މަޣްރިބު ނަމާދުކޮށް، އެންމެން އެތާ މަޑުކޮށްލިއެވެ. ދެން ޢިޝާ ނަމާދަށް ގޮވާލެއްވީ، ދެމީހުންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ސުންނަތް ނަމާދެއް ނެތިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2257
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ مَوْلَى الزُّبَيْرِ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الدَّفْعَةِ مِنْ عَرَفَاتٍ إِلَى بَعْضِ تِلْكَ الشِّعَابِ لِحَاجَتِهِ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ الْمَاءِ فَقُلْتُ أَتُصَلِّي فَقَالَ الْمُصَلَّى أَمَامَكَ
އަދި އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [މޫސާ ބިން އުޤްބާޙް] މައުލާ އަޒްޒުބައިރުގެ އަރިހުން، [ކުރައިބް] މައުލާ އިބްނު ޢައްބާސްގެ އަރިހުން، [އުސާމަތު ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ފަރުބަދައަކާ ހަމައަށް ދެވުމުން އޭނާ ދިޔައީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ލުއި ދިނުމަށެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން އޭނާއަށް ފެން އޮއްސާލީމެވެ. ދެން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، ނަމާދު ކުރަން އުޅެނީ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނަމާދުކުރާ ތަން އަދިވެސް އޮތީ ތިބާގެ ކުރިމަތީގައެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2258
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَمِعْتُ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ يَقُولُا أَفَاضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَاتٍ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى الشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ وَلَمْ يَقُلْ أُسَامَةُ أَرَاقَ الْمَاءَ قَالَ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا لَيْسَ بِالْبَالِغِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلَاةَ قَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ قَالَ ثُمَّ سَارَ حَتَّى بَلَغَ جَمْعًا فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ، އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ބުނުން؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަރަފާތުން ފުރައިގެން ދިޔައެވެ. ފަރުބަދައަކަށް ވާސިލްވުމުން ތިރިއަށް ދިޔައީ -އުސާމާގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ؛ އަރާޤަލް މާ`-ފެން އޮއްސާ- - އަދި ފެން ހޯދުމަށް އެދުމުން، ދެން ވުޟޫ ކުރީ ފަސޭހައިންނެވެ. ދެން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާ ނަމާދު ކުރަން އުޅެނީ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ފަހުން ދެން އޮތް ހުއްޓުމުގައި'. އެހެންކަމުން އޭނާ އެނބުރި ހިނގައިގަތީ ޖާމް' އާއި ހަމައަށް ވާސިލްވާންދެން، ދެން އޭނާ ނަމާދުކޮށް އިޝާ' ކުރިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2259
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ أَبُو خَيْثَمَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ أَنَّهُ سَأَلَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ كَيْفَ صَنَعْتُمْ حِينَ رَدِفْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشِيَّةَ عَرَفَةَ فَقَالَ جِئْنَا الشِّعْبَ الَّذِي يُنِيخُ النَّاسُ فِيهِ لِلْمَغْرِبِ فَأَنَاخَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاقَتَهُ وَبَالَ وَمَا قَالَ أَهَرَاقَ الْمَاءَ ثُمَّ دَعَا بِالْوَضُوءِ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا لَيْسَ بِالْبَالِغِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلَاةَ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ حَتَّى جِئْنَا الْمُزْدَلِفَةَ فَأَقَامَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ النَّاسُ فِي مَنَازِلِهِمْ وَلَمْ يَحُلُّوا حَتَّى أَقَامَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فَصَلَّى ثُمَّ حَلُّوا قُلْتُ فَكَيْفَ فَعَلْتُمْ حِينَ أَصْبَحْتُمْ قَالَ رَدِفَهُ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ وَانْطَلَقْتُ أَنَا فِي سُبَّاقِ قُرَيْشٍ عَلَى رِجْلَيَّ
އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޒުހައިރު އަބޫ ޚައިތުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްރާހިމް ބިން އުޤްބާޙް] އަޅުގަނޑަށް [ކުރައިބު] ގާތު ވިދާޅުވީ، އެއްފަހަރަކު [އުސާމާ ބިން ޒައިދް] އާއި ސުވާލުކުރެއްވި ކަމަށް، 'އަރަފާތުގައި މެންދުރު ފަހު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ފަހަތުން ދުއްވައިގަތީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އުސާމާ ޖަވާބު ދެއްވީ، މަޣްރިބް ނަމާދަށް މީހުން އެތަނުގައި އުޅަނދުތައް ބަނދެފައިވާ ފަރުބަދައަކަށް އަހަރެމެން ދެވުމުން، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވެސް އޭނާގެ ޖަމަލު ބަނދެލިއެވެ. ދެން ކުޑަކަމުދިޔައީ - އަދި ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހާ ފާހަގައެއް ނުކުރެއެވެ؛ އަޙްރާޤްލް މާ` - ފެން އޮއްސާލި - - އަދި އޭގެ ފަހުން ފެނަށް އެދުމުން، ދެން ފުރިހަމަ ނުކޮށް ވުޟޫ ކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާ ނަމާދު ކުރަން އުޅެނީ ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ފަހުން ދެން އޮތް ހުއްޓުމުގައި.' އެއަށްފަހު މުޒްދަލިފާއާ ހަމައަށް ދެވެންދެން ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންގޮސްފިއެވެ. އެއަށްފަހު މަޣްރިބަށް ބަންގި ގޮވައި، އީޝާއަށް ބަންގި ގޮވާ ނިމެންދެން ގެނައި ތަކެތި ބަރުނުކޮށް އެމީހުން ތިބި ތަނުގައި އުޅަނދުތައް ބަނދެފައި ތިއްބެވެ. އެއަށްފަހު އެމީހުންގެ ތަކެތި ބާލައިފިއެވެ. ކުރައިބު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީ ހެނދުނު ކީއްކުރީ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ، 'ފަދުލް ބިން އައްބާސް ބަދަލު ބަދަލަށް އޭނާގެ ފަހަތުން ސައިކަލުގައި ދުއްވައިގަތްއިރު، އަހަރެން ޤުރައިޝްގެ އަހުލުވެރިންނާއެކު ހިނގާލަން ނިކުތީމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2260
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَتَى النَّقْبَ الَّذِي يَنْزِلُهُ الْأُمَرَاءُ نَزَلَ فَبَالَ وَلَمْ يَقُلْ أَهَرَاقَ ثُمَّ دَعَا بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ وُضُوءًا خَفِيفًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلَاةَ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [މުޙައްމަދު ބިން އުޤްބާޙް] ގެ އަރިހުން [ކުރައިބް] ގެ އަރިހުން [އުސާމާ ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެ ފަރުބަދަ ދޭތެރޭގައިވާ މަގަށް - ވެރިން މަޑުކުރާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ތަނަކަށް - ފައިބައިގެން ކުޑަކަމުދާން ފެށިއެވެ. ދެން ވުޟޫއަށް ފެނަށް އެދުމުން ލުއިކޮށް ވުޟޫ ކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާ ނަމާދު ކުރަން އުޅެނީ ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، ނަމާދުކުރާ ތަން އަދިވެސް އޮތީ ތިބާގެ ކުރިމަތީގައެވެ.
