Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 201

حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي قَالَ فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي قَالَ قَاتِلْهُ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي قَالَ فَأَنْتَ شَهِيدٌ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ قَالَ هُوَ فِي النَّارِ

Atugambiire [Abu Kuraib Muhammad bin al-‘Ala’] atugambiire [Khalid] - nikwo kugira ngu Ibn Makhlad - atugambiire [Muhammad bin Ja’far] kuruga ahari [al-Ala’ bin Abdurrahman] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omushaija owa Allah akaija ku . ‘Iwe Mutumwa wa Allah, nogira ngu hariho omushaija orikwenda kutwara ebintu byangye? ’ Akagarukamu ati: ‘Otamuha eby’obugaiga byawe! ’ Omushaija akagaruka yaabuuza ati, ‘Mbwenu shi ku araabe naayenda kunita? ’ Akagarukamu ati: ‘Mwite! ’ Omushaija akagaruka yaabuuza ati, ‘Mbwenu noogira ngu ku araabe yaasingura kunita? ’ Akagarukamu ati: ‘Reero ori omujurizi’. Akagaruka yaabuuza ati, ‘Noogira ngu ku ndaabe naabaasa kumwita, noija kukiteekateekaho ki? ' Akagarukamu ati: 'Niwe oraatahe omu muriro gwa gehena''.

Hadith

Imam Muslim : 202

حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ ثَابِتًا مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمَّا كَانَ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ مَا كَانَ تَيَسَّرُوا لِلْقِتَالِ فَرَكِبَ خَالِدُ بْنُ الْعَاصِ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَوَعَظَهُ خَالِدٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Ku yaaherize kutugambira [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] na [Ishaq bin Manshur] na [Muhammad bin Rafi’] na lafazh zaabo bakaba bari haihi, Ishaq akagira ati, akatugambira, obwo abantu abandi babiri barikugira ngu; akatugambira [Abdurrazzaq] akatugambira [Ibnu Juraij] akagira ati, akangira [Sulaiman al-Ahwal] ngu [Thabit] owaabaire ari omuhuuku wa Umar bin Abdurrahman, akamugambira, ngu obu ahagati ya [Abdullah bin Amru] na Anbasah bin Abu Sufyan al-Khadell e abandi baabaire nibeetebeekanisa ku aha rubaju rwa Abdullah bin Amru, obwo Khalid akamuhabura, obwo Abdullah bin Amru akagira ati: ‘Timurikumanya ngu omutumwa wa Allah saw. Kandi atugambiire ahari ekyo [Muhammad bin Hatim] atugambiire [Muhammad bin Bakar]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Ahmad bin Usman an-Naufali] atugambiire [Abu Ashim] bombi ba [Ibn Juraij] na sanad egi nk’eky’okureeberaho’.

Hadith

Imam Muslim : 203

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ

Atugambiire [Syaiban bin Farrukh] atugambiire [Abu al-Ashhab] kuruga [al-Hasan] akagira ati, ‘Ubaidullah bin Ziyad akataayaayira [Ma’qil bin Yasar al-Muzani] owaabaire arwaire kandi akareetaho okufa kwe. Ma’qil bwanyima akagira ati, Buzima, ninyenda kukugambira hadiisi ei nahuriire ira kuruga ahari nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kuri namanya ngu nkiine amagara, nkaba ntarikwija kugigamba. Mazima nkahurira Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arikugira ati: "Omuntu weena orikuheebwa omugugu gwa Allah ogw'okwebembera abantu be reero akafa obwo arikubeihabeiha abantu, buzima Allah naija kumuzibira Eiguru."

Hadith

Imam Muslim : 204

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ دَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقَلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا لَمْ أَكُنْ حَدَّثْتُكَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ عَبْدًا رَعِيَّةً يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لَهَا إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَّا كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ لَمْ أَكُنْ لَأُحَدِّثَكَ و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْجُعْفِيَّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ هِشَامٍ قَالَ قَالَ الْحَسَنُ كُنَّا عِنْدَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَجَاءَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمَا

Atugambiire [Yahya bin Yahya] atugambiire [Yazid bin Zurai’] kuruga ahari [Yunus] kuruga ahari [al-Hasan] akagira ati, ‘Ubaidullah bin Ziyad akataayaayira [Ma’qal bin Yasar] owaabaire arwaire, Ubaidullah bwanyima akashaba hadiisi, reero akagira ngu ‘Ma’qil akagira ngu, iwe. Buzima, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ti mazima ngu Allah Ta’ala akahayo enshonga z’abantu omuheereza reero ku yaabaire ari haihi kufa, akaguma naamuhemura, kwonka Allah akaba naija kumuzibira eiguru’. Ubadidullah ati hadiisi egi tokanhitsyaho nyomwebazyo? Ma’qil akagarukamu ati: ‘Tinkakuhitsyaho hadiisi egi’. Kandi ku yaaherize kungambira ngu [Al-Qasim bin Zakariya] akaba atugambiire [Husain] - nikwo kugira ngu Al-Ja’fiy - kuruga ahari [Zaidah] kuruga ahari [Hisham] akagira ati, [Al-Hasan] akagira ati: ‘Obu twabaire nitutaayaayira [Ma’qil bin Yasar], Ubaidullah bin Ziyad akaija. Ma’qil yamugira ati: ‘Ninza kuhitsya hadiisi ei nahuriire ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam....bwanyima yagamba aha hadiisi erikushushana na hadiisi yaabo bombi’.

Hadith

Imam Muslim : 205

و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلَا أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لَا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلَّا لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمْ الْجَنَّةَ

Kandi kitugambiire [Abu Ghassan al-Misma’i] na [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq akagira ngu kitugambiire, obwo abantu abandi babiri barikugira ngu; Akatugambira [Mu’adz bin Hisham] akagira ati, akangira [taata] kuruga [Qatadah] kuruga [Abu al-Malih], ngu Ubaidullah bin Ziyad akataayaayira [Ma’qil bin Yasar] obu yaabaire arwaire, Ma’qil bwanyima akamugira ati, ‘Buzimazima ninkugambira hadiisi etari aha nshonga y’okugira ngu, tibarakibagambiire. Nkahurira Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam arikugira ati: "Tihariho mwebembezi orikureeberera enshonga z'abasiraamu, obwo tarikubakorera n'amaani kandi akabahabura, okwihaho buzima tarikwija kutaaha omu iguru nabo."

Hadith

Imam Muslim : 206

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ قَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًا و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Abu Mua’wiyah] na [Waki’]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi ku yaaherize kutugambira [Abu Kuraib] akaba atugambiire [Abu Muawiyah] kuruga ahari [al-A’masy] kuruga ahari [Zaid bin Wahab] kuruga ahari [Hudzaifah] akagira ati, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam atugambiire hadiisi ibiri ahabw’okugira ngu n’obunaku obu nimmanya hadiisi emwe eya kabiri. Akatugira ngu Amana nateebwa ahansi y’omutima gw’omushaija. Qur'an ku yaaherize kushururwa, bakatandika kwega kuruga omu Qur'an kandi batandika kwega kuruga omu Sunnah. Bwanyima akatugambira aha kubura obwesigye arikugira ati: ‘Omushaija akaba agwejegyeire kandi obwesigye bukamwihwaho omu mutima kugira ngu obubonero bwareebeka. Reero yaagaruka yaagwejegyera kandi obwesigye bwamwihwaho omu mutima n’ahabw’ekyo enkovu yaazimba nk’ekizimba ahabw’okuteerwa enku ezaabaire zimugwa aha bigyere. Akabonero ako kakagumizamu nikazimba, n’obu haraabe haabaire hatarimu kintu kyona,’ bwanyima yaakwata akacupa kakye, yaakateera aha bigyere bye. Abantu bakagaruka omu kugumizamu n’emirimo yaabo. Haihi hakaba hatariho owaabaire naahikiiriza obujunaanizibwa bwe, n’ahabw’ekyo bakagira ngu, ‘Omu Bani Fulan harimu omushaija orikwesigwa munonga. N’ahabw’ekyo omushaija ogwo akagambirwa ngu, ‘Ka ohamire! Ka n’obwengye! Ka n’obwengye! ’ Omu bwire obwo, omu mutima gwe tiharimu okwikiriza n’obu kwakuba okuhango nk’akajuma ka sinapi. Buzima emyaka ehikire ahariinye, kandi tindikufayo ngu nshuubuzi n’oha omuriimwe. Ku araabe ari omusiraamu obwo ediini ye ekaba neija kumuzibira kunhemura. Kuri yaabaire ari omukristaayo nari omuyudaaya abeebembezi be bakaba nibaija kumuzibira kunhemura. Kandi erizooba, ningura n'okuguza na Fulan na Fulan bonka. Kandi atugambiire [Ibn Numair] atugambiire [taata] na [Waki’]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Ishaq bin Ibrahim] atugambiire [Isa bin Yunus] buri kimwe kuruga ahari [al-A’masy] na sanad egi nk’eky’okureeberaho’.

Hadith

Imam Muslim : 207

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ قُلْتُ لَا بَلْ يُكْسَرُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ لَمَّا قَدِمَ حُذَيْفَةُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ جَلَسَ فَحَدَّثَنَا فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمْسِ لَمَّا جَلَسْتُ إِلَيْهِ سَأَلَ أَصْحَابَهُ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ تَفْسِيرَ أَبِي مَالِكٍ لِقَوْلِهِ مُرْبَادًّا مُجَخِّيًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ عُمَرَ قَالَ مَنْ يُحَدِّثُنَا أَوْ قَالَ أَيُّكُمْ يُحَدِّثُنَا وَفِيهِمْ حُذَيْفَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ حُذَيْفَةُ حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ وَقَالَ يَعْنِي أَنَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atugambiire [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atugambiire [Abu Khalid] - nikwo kugira ngu Sulaiman bin Hayyan - kuruga ahari [Sa’ad bin Thariq] kuruga ahari [Rib’i] kuruga ahari [Hudzaifah] akagira ati, ‘Umar rimwe akambuuza obu naabaire ndi nawe, ‘N’oha omuriimwe owaabaire aine omushaija ondiijo. okugambwaho aha kushekyerera -okugyezibwa-? ’ Abashahaaba bakagarukamu bati: ‘Tukihuriire! ’ Umar akabuuza ati, ‘Noomanyisa okubeihabeiha omushaija n’eka ye na bataahi be? ' Bagarukamu bati, 'Eego, nikwo kihikire'. Umar bwanyima akagira ati, okushekyerera oku nikubaasa kusaasirwa okushaba, okusiiba na zakaati. Kwonka shi n’oha omuriimwe owahuriire nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugamba aha kushekyerera okurikuguruka nk’ebicu by’enyanja? ' Hudzaifah akagira ati, 'Abashaaba bakahunama'. Reero Hudzaifah ati: Nyowe Umar! ’ Umar akagira ati, ‘Iwe! Sho nk’ekitambo kya Allah’. Hudzaifah akagira ati: ‘Nkahurira omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam arikugira ati: ‘Okubeihabeiha nikwija kujanjaara aha mutima gw’omuntu nk’omukyeeka ogujanjaire aha ruhu -ogurikuteerana omu nkora-. Omutima gwona ogurikuteganisibwa okubeihabeiha, tihariho kubangaanisa nigwija kuba gwine ebicupuri ebirikwiragura. Nikyo kimwe n’omutima gwona ogutarikukwatwaho nigwija kuba gwine ebicupuri byeru ebigukwatsireho kugira ngu omutima gubaganisibwemu kabiri: ekicweka kimwe kihindukye kyeru nk’eibare eririkushemeza eritarikugaruka omu kabi k’okushekyerera, eiguru n’ensi byagumaho. Omu bwire obwo, abandi nibahinduka abarikwiragura nk’omuringa ogurimu obuhuta, batarikuragiira ebirungi nari okuzibira ebibi kureka ekintu ekirikukwatwaho ebyetengo byabo.’ Hudzaifah akagira ati, ‘Kandi nkamugira ngu ahagati yaawe n’okushekyerera hariho omukingo ogukingire ogwabaire guri haihi kuhenda’. Umar akagira ati, 'Kyabaganisiibwemu n'ekicweka ky'omubiri, toine ishe -ekirikumanyisa ngu oine kukora munonga-, kuri kyabaire kiri eky'amazima buzima kikaba nikiija kugaruka -kikingirwe-'. Nkagira nti, 'Ngaaha, nangwa n'okutaana'. Kandi nkagira ngu orwigi rukaba ruri omuntu owaitsirwe nari owaafa - ekirikumanyisa ngu orwigi rw’okubeihabeiha rukaigurwa bwanyima y’okufa kwa Umar, ed. -, nkagamba hadiisi etari kuruga - okujuriza - ekitabo ekigumire - endagaano ensya n'eya ira -'. Abu Khalid akagira ati, nkagambira Sa’ad nti: ‘Iwe Abu Malik, ‘Ekijungu ky’enzirugavu nikimanyisa ki?’ Sa'd akagarukamu ati, 'Nikimanyisa omweru munonga omu rangi erikutukura'. Akagira ati: ‘Nkagira nti, ‘Reero nikimanyisa al-Kuz Mujakhkhiya’. Akagarukamu ati: "Namanyisa okugoma." Kandi ku yaaherize kungambira [Ibn Abu Umar] akaba atugambiire [Marwan al-Fazari] akaba atugambiire [Abu Malik al-Asyja’i] kuruga [Rib’i] akagira ati, [Hudzaifah] ku yaarugire aha rubaju rwa Umar, bwanyima akashutama yaatugambira ati, ‘Buzima, obwo nabaire nshutami aha rubaju rwe Muminianike, . ‘N’oha omuriimwe owakwatsire omu mutwe ebigambo by’omutumwa wa Allah ebirikukwata aha kushekyerera? Bwanyima akareetaho hadiisi nk’eya Abu Khalid, kandi taragambire oku Abu Malik yashoboroire amakuru ga murbad mujakhkhiya’. Kandi kitugambiire [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Amru bin Ali] na [Uqbah bin Mukram al-Ammi] bakagira ngu, bakatugambira [Muhammad bin Abu Adi] kuruga [Sulaiman at-Taimi] kuruga [Nu’aim bin Abu Hind] kuruga [Rib’i bin Hirauif akagira ngu] itwe, nari shi n'oha omuriimwe orikubaasa kutugambira - obwo omuribo harimu Hudzaifah - aha ki nabi sallallaahu 'alaihi wasallam yaagambire omu kushekyerera? ’ Hudzaifah akagarukamu ati, ‘Ninbaasa’. Bwanyima akareetaho hadiisi nka hadiisi ya Abu Malik kuruga Rib’I’. Omugambi akagira ati: ‘Bwanyima akagamba omu hadiisi ye ati, ‘Hudzaifah akagira ati, ‘Nkagamba hadiisi etari kuruga omu kitabo ekigumire, kandi akagira ati, nikwo kugira ngu kuruga omu Mutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam’.

Hadith

Imam Muslim : 208

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ مَرْوَانَ الْفَزَارِيِّ قَالَ ابْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ

Atugambiire [Muhammad bin Abbad] na [Ibn Abu Umar] buri kimwe kuruga ahari [Marwan al-Fazari], [Ibn Abbad] akagira, atugambiire [Marwan] kuruga ahari [Yazid] - nikwo kugira ngu Ibn Kaisan- kuruga ahari [Abu Hazim] kuruga ahari [Abu Hurailamrah] akagira ati: kikareebeka omu ihanga erindi, kandi nikiija kugaruka omu ihanga erindi. omugyenyi, obwo ab’omugisha n’abo abataanisiibwe’.

Hadith

Imam Muslim : 209

و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ قَالَا حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ وَهُوَ يَأْرِزُ بَيْنَ الْمَسْجِدَيْنِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِهَا

Atugambiire [Muhammad bin Rafi’] na [al-Fadll bin Sahl al-A’raj] bombi bakagira, atugambiire [Syababah bin Sawwar] atugambiire [Ashim] - nikwo kugira ngu Ibn Muhammad al-Umari - kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Ibn Umar salamihi] akagira ati: akareebeka omu ihanga erindi, kandi neija kugaruka omu ihanga erindi nk’oku yaabaire eri enyima, neija kutaaha ahagati y’emizigiti ebiri nk’enjoka erikutaaha omu kiina kyayo’.

Hadith

Imam Muslim : 210

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا

Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambiire [Abudulah bin Numair] na [Abu Usamah] kuruga ahari [Ubaidullah bin Umar]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi kitugambirwe [Ibnu Numair] atugambiire [taata] atugambiire [Ubaidullah] kuruga ahari [Khubaib bin Abdirrahman] kuruga ahari [Hafsh bin Ashim] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati, 'Rasulullah shallallahu akagira ati: erikutaaha omu kyana kyayo’.

Hadith

Imam Muslim : 211

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ

Kitugambirwe [Zuhair bin Harb] atugambiire [Affan] atugambiire [Hammad] atugambiire [Tsabit] kuruga ahari [Anas] ngu Omutumwa wa Allah saw akagira ati: ‘Eshaaha terikwija kuhika okuhisya obu omunsi hatariho orikugaruka kugira ngu ‘Allah, Allah’.

Hadith

Imam Muslim : 212

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ

Atugambiire [Abd bin Humaid] atugambiire [Abdurrazzaq] atugambiire [Ma’mar] kuruga [Tsabit] kuruga [Anas] akagira ati, ‘Rasulullah akagira ati: ‘Eshaaha terikwija kuhika aha muntu -okiri- naagira ati, ‘Allah, Allah’.

Hadith

Imam Muslim : 213

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةٍ إِلَى السَّبْعِ مِائَةٍ قَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا قَالَ فَابْتُلِيَنَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا

Atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Muhammad bin Abdullah bin Numair] na [Abu Kuraib] kandi lafazh n’eya Abu Kuraib, bakagira ngu, atugambiire [Abu Mua’wiyah] kuruga [al-A’masy] kuruga [Syaqiq Sahillaahu] kuruga [Hudzalalahah] wasallam akagira obu twabaire turi nawe ati: ‘Munteeranire banywani bangye abarikubaasa kurangirira obusiraamu’. Hudzaifah akagira ati: Tukagarukamu tuti, ‘Ei Mutumwa wa Allah! Notubanganisa, obwo turi ahagati ya magana mukaaga na mushanju? ' Rasulullah akagira ati: 'Torikubaasa kuteekateeka ngu eizooba rimwe noija kugyezibwa'. Hudzaifah akagira ati, ‘Tugyezeho n’obu banywani baitu baraabe nibagyemeserezibwa kushaba omu bwesherekye’.

Hadith

Imam Muslim : 214

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ أَقُولُهَا ثَلَاثًا وَيُرَدِّدُهَا عَلَيَّ ثَلَاثًا أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِ

Atugambiire [Ibn Abu Umar] atugambiire [Sufyan] kuruga [az-Zuhri] kuruga [Amir bin Sa’ad] kuruga [ishe] akagira ati, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akagaba ekintu ky’okugaba’. Reero nagira nti: Iwe Mutumwa wa Allah! Muhe omushaija ahabwokuba nawe n’omwikiriza’. Akabuuza, ati: '-Nari shi- n'omusiraamu kwonka?' Nkagarukamu emirundi eshatu kwonka nabwo yanshaba okuhamibwa emirundi eshatu n’ekibuuzo ngu n’amazima ngu nawe n’omusiraamu? Bwanyima akagira ati: Buzimazima ndyaha -omugabo- omuntu ogwo, n’obu haraabe hariho ondiijo muntu -kuruga omu bahindukire- ou ndikukunda munonga ahabw’okutiina ngu Allah naija kumunaga omuri gehena’.

Hadith

Imam Muslim : 215

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُعْطِهِ وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا عَلِمْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّهُ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ وَزَادَ فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ أَقِتَالًا أَيْ سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ

Kigambirwe nyowe [Zuhair bin Harb] atugambiire [Ya’qub bin Ibrahim] atugambiire [Ibnu Akhi Ibn Shihab] kuruga ahari [shwenkazi we] akagira ati, angambiire [Amir bin Sa’d bin Abu Waqqash] kuruga ahari ishe [Sa’d] ngu Omutumwa wa Ruhanga akaba ari omu guruupu y’abantu. abantu, obwo Sa’d asitami ahagati yaabo. Sa’d akagira ati, ‘Reero Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akareka bamwe ahari abo abu yaabaire atahaire sadaka, ekikorwa ekyo nikyo kyabaire kinshobeire munonga, mbwenu nkabuuza nti, ‘Ai Rasulullah, ahabw’enki waahinduka -okuruga omu kuha sadaka- ahari n’ondi. Na Allah, buzima ninmureeba nk’omwikiriza’. Nahabwekyo nabi saw akagira ati: ‘Nari shi - n’omusiraamu wenka’. Sa’d ati: Reero nkahunama kumara akaire kakye, kwonka nkaba nkira kwesiga ebi nabaire nimmanya, mbwenu nkabuuza nti, iwe omutumwa wa Allah, ahabwenki wahindukire wareka kuha eshaaha ahari fulaani na fulani. Na Allah, buzima ninmureeba nk’omwikiriza’. Nahabwekyo Rasulullah akagira ati: ‘Nari shi n’omusiraamu -wenka’. Sa’d ati: Reero nkahunama kumara akaire kakye, kwonka nkaba nkira kwesiga ebi nabaire nimmanya, mbwenu nkabuuza nti, iwe omutumwa wa Allah, ahabwenki wahindukire wareka kuha eshaaha ahari fulaani na fulani. Na Allah, buzima ninmureeba nk’omwikiriza’. Nahabwekyo nabi saw akagira ati: ‘Nari shi - n’omusiraamu wenka? Buzima, nkaba ninza kuha omuntu ogwo obuyambi, kwonka hariho abantu abandi abu naabaire ninkunda kutabaha, ahabw’okutiina ngu Allah naija kunaga amaisho ge omu muriro ogutaraara." Atugambiire [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] kandi [Abd bin Humaid] bombi bakagira ngu, atugambiire [Ya’qub] - nikwo kugira ngu Ibn Salih us -Sahim aine] kuruga ahari [Ibn Shihab] akagira ngu, angambiire [Amir bin Sa’ad] kuruga ahari [ishe, Sa’ad] ngu akagira ati, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam okuha ekibinja ky’abantu eshaaha, obwo nyowe nshutami omugati yaabo’ kurugiirira ahari hadiisi ya Ibn Akhi Ibn Shihab owa Ibn Shihab owa we, kuruga ahari un, we, n’okumugambira omu nfumu, reero naamubuuza nti, ‘Ahabw’enki waahinduka - kuruga omu kuha sadaka - ahari nzi na nzi’’. hadith, 'Bwanyima Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam akanteera omukono gwe ahagati y'ebisya byangye n'eibega ryangye, reero yagira ati: 'N'ahabw'orutaro, iwe Sa'ad, buzimazima -ninyenda- kuha omushaija ogwo sadaka''.

Hadith

Imam Muslim : 216

و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالشَّكِّ مِنْ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ { رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ لُوطًا لَقَدْ كَانَ يَأْوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ وَلَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ طُولَ لَبْثِ يُوسُفَ لَأَجَبْتُ الدَّاعِيَ و حَدَّثَنِي بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ { وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى جَازَهَا حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ مَالِكٍ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَنْجَزَهَا

Kandi ku yaaherize kutugambira [Harmalah bin Yahya] akaba atugambiire [Ibn Wahab] akaba angambiire [Yunus] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Abu Salamah bin Abdurrahman] na [Sa’id bin al-Musayyab] kuruga ahari [Abu Hurairah] akagira ati, ‘Omutumwa wa Allah akagira ati: Nabi Ibrahim Alaihissalam obu yagira ati: '-Ai Mukama wangye, nyoreka oku orikuha amagara abafu? ’ Allah akagira ati: ‘Timurikwikiririza omu maani gangye? ’ Nabi Ibrahim akagarukamu ati, ‘Ninkirikwikiriza kandi niinyikiriza, kwonka ngu omutima gwangye gube ogw’obusingye- ’ -Ks. Omuri 260-. Rasulullah akagumizamu arikugira ati: ‘Ruhanga ahe nabi Lut embabazi’. Buzimazima ahungire omu maani g’amaani -Allah subhanahu wata’ala-. Kuri noogira ngu nkaguma omu kihome omu bwire obu nabi Yusuf yaamaziremu, nkaba ninza kuhikiiriza ebyetengo by’omuntu owaashabire." Kandi atugambiire, Ruhanga ku araabe naayenda, [Abdullah bin Muhammad bin Asma’ adl-Dluba’i] atugambiire [Juwairiyah] kuruga [Malik’Zuhn] kuruga [Malik’Zuhn] al-Musayyab] na [Abu Ubaid] bamugambiire, kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari Rasulullah saw. shoma orunyiriri oru okuhitsya obu rwahwaire’.Kandi atugambiire [Abd bin Humaid] akagira ati, atugambiire [Ya’qub] - nikwo kugira ngu Ibn Ibrahim bin Sa’d - atugambiire [Abu Uwais] kuruga [az-Zuhri] nk’oku Malik yaagambire n’ekigambo kye ekirikugarukamu, akagira ngu.

Hadith

Imam Muslim : 217

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Kitugambirwe [Qutaibah bin Sa’id] atugambiire [Laits] kuruga ahari [Sa’id bin Abu Sa’id] kuruga ahari [ishe] kuruga ahari [Abu Hurairah] ngu Omutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam akagira ati: ‘Ti buri nabi kwonka aine kuheebwa akamanyiso - nk’eky’okureeberaho ky’okumuikiriza - nk’oku nabi, tho. Omubwire obwo, ekyaheebwa kikaba kiri okushururwa kwonka okwasindikirwe Allah. Nahabwekyo, nyine amatsiko g’okuba nabi oine abakuratsi baingi -okugyeragyeranisa nabo aha kiro ky’okucwera orubanja’.

Hadith

Imam Muslim : 218

حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَّا كَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ

Atugambiire [Yunus bin Abdul A’la] atugambiire [Ibn Wahab] akagira ati, akangira [Amru] ngu [Abu Yunus] amugambire, kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga ahari [Abu Hurairah] kuruga aha Mutumwa wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam omuntu, ngu akagira ati: ‘N’Ogwo ori omu ngaro ze, tihariho ekibi eki. Abayudaaya n’Abakristaayo, bakahurira ebirikunkwataho, bwanyima yaafa kandi tiyaakiikiriza. ediini ei naatumirwe nayo, okwihaho buzima ari omu batuuzi ba gehena’.

Hadith

Imam Muslim : 219

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَّاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَيْءٍ فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ

Atugambiire [Yahya bin Yahya] atugambiire [Husyaim] kuruga ahari [Salih bin Salih al-Hamdani] kuruga ahari [Ash-Sya’bi] akagira ati, ‘Nkareeba omushaija kuruga omu bantu ba Khurasan arikushaba ash-Sya’bi, akabuuza ati, ‘Iwe Abu Amru, abantu ababandize itwe kuruga omu bantu ba Khuraleve bakagira ngu aha mushaija we owa fefemaleve kandi . akamushwera, reero ogwo mushaija akaba ari nk'omuntu owaatembire engamira? ’ Reero ash-Sha’bi akagarukamu ati: ‘ [Abu Burdah bin Abu Musa] yangira, kuruga ahari [ishe], kuruga ahari Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, akagira ati: ‘Hariho abantu bashatu abaheirwe ekihembo kya kabiri: omushaija kuruga omu Bantu b’ekitabo owaabaire naikiriza omu nabi we, obu yaabugana omurangi we . omuriwe, akakuratira kandi yaamuhamya, bwanyima yaatunga ebihembo bibiri. Ekyakabiri, omuheereza orikuhikiiriza obujunaanizibwa bwe ahari Allah n’obujunaanizibwa bwe ahari mukama we, obwo nawe natunga ebihembo bibiri. Ekyakashatu, omuntu ku araabe aine omuheereza omukazi, naamuriisa gye, amwegyesa n’obwegyese oburungi, bwanyima amurekura amushwera, obwo nawe atunga ebihembo bibiri’. Bwanyima Ash-Sya’bi akagambira abantu ba Khurasan ati, ‘Mutware hadiisi egi ahabwa busha, ahabwa busha, buzima abantu bakaba baza Madiina ahabw’ekintu - kutunga hadiisi - ekyabaire kiri kikye ahari eki’. Kandi atugambiire [Abu Bakr bin Abu Syaiba] atugambiire [‘Abdah bin Sulaiman]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Ibn Abu Umar] atugambiire [Sufyan]. -omu muringo ogundi nikigambwa- Kandi atugambiire [Ubaidullah bin Mu’adz] atugambiire [taata] atugambiire [Syu’bah] kyona kuruga ahari [Salih bin Salih] na isnad egi, nka hadiisi’.

Hadith

Imam Muslim : 220

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكَنَّ أَنْ يَنْزِلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَكَمًا مُقْسِطًا فَيَكْسِرَ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلَ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعَ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِيهِ حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ كُلُّهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ إِمَامًا مُقْسِطًا وَحَكَمًا عَدْلًا وَفِي رِوَايَةِ يُونُسَ حَكَمًا عَادِلًا وَلَمْ يَذْكُرْ إِمَامًا مُقْسِطًا وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ حَكَمًا مُقْسِطًا كَمَا قَالَ اللَّيْثُ وَفِي حَدِيثِهِ مِنْ الزِّيَادَةِ وَحَتَّى تَكُونَ السَّجْدَةُ الْوَاحِدَةُ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ثُمَّ يَقُولُا أَبُو هُرَيْرَةَ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ } الْآيَةَ

Atugambiire [Qutaiba bin Sa’id] atugambiire [Laits]. -omu muringo ogundi nikigambwa- Kandi atugambiire [Muhammad bin Rumh] atugambiire [al-Laits] kuruga ahari [Ibn Shihab] kuruga ahari [Ibn al-Musayyab] ngu akahurira [Abu Hurairah] arikugira ati, ‘Omutumwa wa Allah (okusaasira kwa Allah n’okusaasira kwa Ruhanga n’ahabw’ekyo ni Hanhoul omwe’ akagira ati: Buzima, okwija kwa Isa bin Mariam ahariiwe kuba omuramuzi w’oburingaaniza nikwija kwija juba. Naija kuhenda omusharaba, aite empunu kandi aiheho jizyah -kuruga omu bakaafiiri-. Eby’obugaiga biryaba bingi, hatagira owaayenda kubitunga’. Kandi kitugambirwe [Abdul A’la bin Hammad] na [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Zuhair bin Harb] bakagira ngu; akatugambira [Sufyani bin Uyaina]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi yangira ahari ekyo [Harmalah bin Yahya] akatugambira [Ibn Wahab] akagira ngu, angambira [Yunus]. -omu nshoboorora endiijo nikigambwa- Kandi atugambiire [Hasan al-Hulwani] na [‘Abd bin Humaid] kuruga [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’id] atugambiire [taata] kuruga [Salih] byona ebya [Az-Zuhri] na isnad egi. Kandi omu byafaayo bya Ibn Uyainah nikigambwa ngu, ‘Nk’omunyamurwa ohikire kandi omuramuzi ohikire’. Omu bwire obwo, omu byafaayo bya Yona, ‘Nk’omuramuzi ohikire,’ kandi tarikugira ngu, ‘omunyamurwa ohikire’. Omu bwire obwo, omu byafaayo bya Salih, ‘Omuramuzi w’oburingaaniza’. Nkoku al-Laits yagambire, kandi omu hadiisi ye harimu okwongyeraho, ‘okuhisya obu okufukama kumwe kuraabe nikukira ensi na buri kimwe ekirimu’. Bwanyima Abu Hurairah akagira ati: Shoma waaba nooyenda: '-Tihariho muntu weena kuruga omu bantu b'ekitabo, okwihaho oramwikirize -Isa- atakafiire-' -Qs. 159-.