Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 201
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي قَالَ فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي قَالَ قَاتِلْهُ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي قَالَ فَأَنْتَ شَهِيدٌ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ قَالَ هُوَ فِي النَّارِ
[އަބޫ ކުރުއިބް މުޙައްމަދު ބިން އަލްޢަލާ’] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޚާލިދު] - އެއީ އިބްނު މަޚްލާދު - އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] [އަލްޢާލާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ އަހަރެންގެ މުދާ އަތުލަން ބޭނުންވާ މީހަކު ހުރިނަމަ ހީކުރަނީ ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިބާގެ މުދާ އޭނާއަށް ނުދޭށެވެ!' އެމީހާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ، ދެން އަހަރެން މަރާލަން ބޭނުންނަމަ ކިހިނެއް ވާނީ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އޭނާ މަރާލާށެވެ!' އެމީހާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ، ދެން އަހަރެން މަރާލަން ކާމިޔާބު ވެއްޖެނަމަ ކިހިނެއް ހީކުރަނީ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ދެން ތިޔައީ ޝަހީދެއް' އެވެ. އޭނާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެކަލޭގެފާނު ވަންނާނީ ނަރަކައިގެ އަލިފާނަށް'' އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 202
حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ ثَابِتًا مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمَّا كَانَ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ مَا كَانَ تَيَسَّرُوا لِلْقِتَالِ فَرَكِبَ خَالِدُ بْنُ الْعَاصِ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَوَعَظَهُ خَالِدٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
[އަލްޙަސަން ބިން ޢަލީ އަލްހުލްވާނީ] އާއި [އިޝާޤް ބިން މަންސޫރު] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމަށާއި އެބޭފުޅުންގެ ބަސްފުޅުތައް އެއްގޮތް ކަމަށް އިސްޙާޤު ވިދާޅުވެފައި ވާއިރު، އިތުރު ދެ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޢަބްދުއްރައްޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖް] ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑަށް [ސުލައިމާން އަލްއަޙްވާލް] ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، ޢުމަރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާނުގެ ކުރީގެ އަޅު [ތަބީތު] އޭނާއަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ އަބްދުالله ބިން އަމްރު، ދެން ޚާލިދު އޭނާއަށް ނަސޭހަތްތެރިވެ، ދެން އަބްދުالله ބިން އަމްރު ވިދާޅުވީ، 'ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ނޭނގެނީ ހެއްޔެވެ؟ އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ ދައްކާފައި- އަދި [އަޙްމަދު ބިން ޢުޘްމާން އައްނައުފަލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ ޢާޝިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، އެދެމީހުންވެސް [އިބްނު ޖުރައިޖުން] އިން އެއާ އެއްގޮތް މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު'.
Hadith
Imam Muslim : 203
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ
[ޝައިބާން ބިން ފަރުރުޚް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ އަލް އަޝްހާބު] [އަލްޙަސަން] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، އުބައިދުالله ބިން ޒިޔާދު ބަލިވެ އުޅުނު [މަޢުޤީލް ބިން ޔަސާރުލް މުޒާނީ] އަށް ޒިޔާރަތް ކުރައްވައި އޭނާ މަރުވިއެވެ. މަޢުޤިލް ދެން ވިދާޅުވީ، ހަމަކަށަވަރުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައިވާ ޙަދީޘެއް ކިޔައިދޭން ބޭނުންވެ، އަޅުގަނޑު އަދިވެސް ދިރިހުރިކަން އެނގޭނަމަ، އަޅުގަނޑު ކަލޭގެފާނަށް ނުބުނާނަމެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ: 'އެމީހެއްގެ މީސްތަކުންނަށް އިސްކޮށް އުޅުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ދެއްވައި، އެމީހުންނަށް އޮޅުވާލަމުން މަރުވެއްޖެނަމަ، އެމީހަކަށް ސުވަރުގެ ޙަރާމް ކުރައްވާނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 204
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ دَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقَلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا لَمْ أَكُنْ حَدَّثْتُكَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ عَبْدًا رَعِيَّةً يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لَهَا إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَّا كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ لَمْ أَكُنْ لَأُحَدِّثَكَ و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْجُعْفِيَّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ هِشَامٍ قَالَ قَالَ الْحَسَنُ كُنَّا عِنْدَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَجَاءَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمَا
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޔަޒީދު ބިން ޒުރައިގެ އަރިހުން ޔޫނުސްގެ އަރިހުން އަލްޙަސަންގެ ކިބައިން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އުބައިދުالله އޭނާގެ ކިބައިން ޙަދީޘެއް އެދިވަޑައިގަތުމުން މަޢުޤޫލް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: الله އަޅަކަށް މީސްތަކުންގެ ކަމެއް ޙަވާލު ނުކުރައްވައި، އޭނާގެ މަރު ކައިރިވުމުން ޚިޔާނާތްތެރިވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އުބައިދުالله ވިދާޅުވިއެވެ: އިއްޔެ މި ޙަދީޘް އަހަންނަށް ނުބުނީހެއްޔެވެ؟ މަޢުޤަލް ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް މި ޙަދީޘް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކިޔައިދީފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި [އަލްޤާސިމް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [ޙުސައިން] - އެއީ އަލްޖަޢުފީ - [ޒައިދާ] އިން [ޙިޝާމް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެއަށްފަހު މަޢުޤީލް އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައިވާ ޙަދީޘެއް ރިވާކުރައްވާނަމެވެ... ދެން އެދެބޭކަލުންގެ ޙަދީޘާ އެއްގޮތް ޙަދީޘެއް ބަޔާންކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 205
و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلَا أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لَا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلَّا لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمْ الْجَنَّةَ
އަދި [އަބޫ ޣައްސާން އަލްމިސްމާޢީ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަދި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް އިޝާޤް ވިދާޅުވިއެވެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއިރު، އިތުރު ދެ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް [އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ] [ޤަތަދާއިން] [އަބޫ އަލް މަލީޙް] އިން ކިޔައިދެއްވި ވާހަކަ، އުބައިދުالله ބިން ޒިޔާދު [މަޢުޤިލް ބިން ޔާސާރު] އަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވި ކަމަށް، މަޢުޤީލް ދެން އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ ޔޫ އިޓް. އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 206
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ قَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًا و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އާއި [ވާކީޢު] ކިޔައިދެއްވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި ބަޔާންވެގެން- އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަލްއަޢުމާސީ] ގެ އަރިހުން [ޒައިދު ބިން ވަޙްހާބު] ގެ އަރިހުން [ހުދައިފާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އެ އަމާނާތަކީ ފިރިހެނެއްގެ ހިތުގެ އަސާސްގައި އޮންނަ އަމާނާތެއް ކަމަށް އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ. ޤުރުއާން ބާވައިލެއްވުމަށްފަހު ޤުރުއާނުން ދަސްކުރަން ފެށުމުން ސުންނަތުން އެނގެން ފެށިއެވެ. ދެން އެ އަމާނާތް ގެއްލުނު ވާހަކަ ކިޔައިދިނީ: 'މީހަކު ނިދާފައި އޮއްވާ އެ އަމާނާތް އޭނާގެ ހިތުން ނަގާފައި އޭގެ ފާރު ފެންނަންދެނެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ނިދާފައި އެ އިތުބާރު އޭނާގެ ހިތުން ނަގާލީ އޭނާގެ ފައިމައްޗަށް ވެއްޓުނު އަނދަމުންދާ ކޮލުން ފުޅިއެއް ފަދައިން އެ ލަކުނު ދުޅަވެގެންނެވެ. އެ ސްކާރ ދުޅަވަމުން ދިޔައިރު، އޭގައި އެއްވެސް އެއްޗެއް ނެތް އިރު، ' ދެން އޭނާ ކުޑަ ހިލައެއް ނަގައިގެން ފައިމައްޗަށް ވައްޓާލިއެވެ. މީހުން އެނބުރި ދިޔައީ އެމީހުންގެ ވިޔަފާރިތަކަށެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް އެއްވެސް މީހަކު އެ އަމާނާތް ފުރިހަމަ ނުކުރާތީ ބުނަނީ، 'ބަނީ ފުލާންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް އިތުބާރު ކުރެވޭ މީހަކު ވެއެވެ. ފަހެ، އެމީހާއަށް ބުނެވޭނީ، 'ކޮންފަދަ ކެތްތެރިކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ހާދަ ހުޝިޔާރު! ހާދަ ހުޝިޔާރު! ' އޭނާގެ ހިތުގައި މުރުދަނޑިއެއްހާ ވެސް ބޮޑު އީމާންތެރިކަމެއް ނެތް އިރުއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންގެ ގާތަށް ޒަމާނެއް އައިސްފައި ވާއިރު، އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކާކާއި ވިޔަފާރި ކުރަން އަހަރެން ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓަމެވެ. އޭނާއަކީ މުސްލިމެއްނަމަ ދެން އޭނާގެ ދީން އަހަންނަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމަށް ހުރަސްއެޅޭނެއެވެ. އޭނާއަކީ ކްރިސްޓިއަނެއް ނުވަތަ ޔަހޫދީއެއްނަމަ ދެން އޭނާގެ ލީޑަރު އަހަންނަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމަށް ހުރަސް އަޅާނެއެވެ. މިއަދަށް ބަލާއިރު އަޅުގަނޑު ހަމައެކަނި ގަނެ ވިއްކަނީ ފައްކާ މީހުންނާއި ފައްކާ މީހުންނާ އެކު'. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އާއި [ވާކީޢު] ކިޔައިދިނެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ- އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢީސާ ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢްމާސީ] އިން ފެށިގެން މި ސަނަދުން މިގޮތަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 207
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ قُلْتُ لَا بَلْ يُكْسَرُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ لَمَّا قَدِمَ حُذَيْفَةُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ جَلَسَ فَحَدَّثَنَا فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمْسِ لَمَّا جَلَسْتُ إِلَيْهِ سَأَلَ أَصْحَابَهُ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ تَفْسِيرَ أَبِي مَالِكٍ لِقَوْلِهِ مُرْبَادًّا مُجَخِّيًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ عُمَرَ قَالَ مَنْ يُحَدِّثُنَا أَوْ قَالَ أَيُّكُمْ يُحَدِّثُنَا وَفِيهِمْ حُذَيْفَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ حُذَيْفَةُ حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ وَقَالَ يَعْنِي أَنَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޚާލިދު] - މާނައަކީ ސުލައިމާން ބިން ޙަޔާން - [ސަޢާދު ބިން ޠާރިޤު] ގެ އަރިހުން [ރިބްޢީ] އިން [ހުދައިފާ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ، ޢުމަރު އެއްފަހަރަކު އަޅުގަނޑު އޭނާއާއެކު ހުރިއިރު އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ ޓްރަޔަލް -؟' ޞަޙާބީން ޖަވާބު ދެއްވީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޑުއިވިއްޖެއެވެ! އުމަރު ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ، އެއީ ތެދެއް' ކަމަށެވެ. ޢުމަރު ދެން ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަމަކު ކަނޑުގެ ރާޅުތަކެއް ފަދައިން އުފުލިގެންދާ އިމްތިޙާނަކާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ އަޑު ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކާކު ހެއްޔެވެ؟' ހުދުއިފާ ވިދާޅުވީ 'ޞަޙާބީން ހިމޭނުން ތިއްބެވެ' ކަމަށެވެ. ދެން ހުދުއިފާ ވިދާޅުވީ، އަހަރެން އޭ އުމަރު! އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ. ތިބާގެ ބައްޕަ الله ގެ ފިދާއެއްގެ ގޮތުގައި'. ހުދުއިފާ ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއެހިން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ. ހިތަށް ތަކުލީފު އުފުލި ކޮންމެ ތަނެއްގައި ކަޅު ކުލަތަކެއް އެ ހިތުގައި ތަތްވާނެއެވެ. ހަމައެފަދައިން، ހިތަށް އެކަމުގެ ތަކުލީފު ނުލިބޭ ކޮންމެ ތަނެއްގައި، ހިތް ދެ ބަޔަކަށް ބައިބައިވާންދެން ހުދު ކުލަތައް ތަތްވާނެއެވެ. އަނެއް ބައި ދަގަނޑު ކޮޕަރެއް ފަދައިން އަޅިކުލައިގެ ކަޅުކުލައަކަށް ވެގެންދާއިރު، އޭގެ އެދުންތަކުން ޖަހައިގަންނަ އެއްޗެއް ފިޔަވައި ހެޔޮކަމަށް އަމުރު ނުކޮށް ނުވަތަ ނުބައިކަން މަނާ ނުކުރެއެވެ.' ހުދުއިފާ ވިދާޅުވިއެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވީ، 'ބައިވުމަކުން ބައިބައިވެއްޖެތޯ، ބައްޕައެއް ނެތް - މާނައަކީ ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެ -، ތެދެއް ނަމަ ކަނޑައެޅިގެން އަނބުރާ ލިބޭނެ - ބަންދުވާނެ -' އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'ނޫން، މާބޮޑަށް ބައިބައިވެގެން'. އަދި އަޅުގަނޑު ބުނީ ދޮރަކީ މަރާލާފައިވާ ނުވަތަ މަރުވި މީހެއް ކަމަށް -މާނައަކީ ޢުމަރު، އެޑް.- މަރުވުމަށްފަހު ބަދުބަސް ބުނުމުގެ ދޮރު ހުޅުވިފައިވާ ވާހަކަ، އަޅުގަނޑު ބުނީ ޙަދީޘެއް ނޫން -ނަކަލުކޮށްގެން- ބޯ ފޮތެއް -އާ އަދި މުސްކުޅި ޢަހުދު-'. އަބޫ ޚާލިދު ވިދާޅުވިއެވެ، އަހަރެން ސަޢާދަށް ބުނީމެވެ. ސަޢުދު ޖަވާބު ދިނީ 'އޭގެ މާނައަކީ ކަޅުކުލައިން ވަރަށް ހުދު' ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ، 'އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭގެ މާނައަކީ އަލްކުޒް މުޖާޚިޔާ' ކަމަށެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'އޭގެ މާނައަކީ ކައްސާލާފައިވާ'' ކަމަށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މަރްވާން އަލްފަޒާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ މާލިކް އަލްއަސީޖާޢީ] [ރިބްޢީ] އިން އޭނާ ވިދާޅުވީ، [ޙުދުޒައިފާ] ޢުމަރުގެފާނުގެ ފަރާތުން އައިއިރު، ދެން އިށީނދެވަޑައިގަތީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވަމުންނެވެ ބަދުބަސް ބުނުމާ ބެހޭ ގޮތުން الله ގެ ރަސޫލާގެ ބަސްފުޅުތަ؟ ދެން އަބޫ ޚާލިދުގެ ޙަދީޘާ އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ގެނެސް، މުރުބަދު މުޖާޚިޔާގެ މާނައާ ބެހޭގޮތުން އަބޫ މާލިކު ތަފްސީރު ކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ] އަދި [ޢަމްރު ބިން ޢަލީ] އަދި [އުޤްބާޙް ބިން މުކްރަމް އަލްއަމީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫ އަދީ] އަށް [ސުލައިމާން އައްތައިމީ] ގެ އަރިހުން [ނުޢޫޢިމް ބިން އަބޫ ހިންދު] ގެ އަރިހުން [ރިބްޢީ ބިން ހިރާސީ] ގެ އަރިހުން [ޙޫދައިފާ] ގެ އަރިހުން ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީ، ނުވަތަ ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮންބަޔަކަށް ކިޔައިދެވޭނީ - އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ހުދުޢީފާ ހުންނެވިއިރު - الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފިތުނަގައި ވިދާޅުވި އެއްޗަކާ ބެހޭގޮތުން؟ ' ހުދައިފާ ބުނީ 'އަހަންނަށް ކުރެވޭނެ' ކަމަށެވެ. ދެން ރިބްޢީން އަބޫ މާލިކުގެ ޙަދީޘާ އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ގެނެސްދެއްވިއެވެ. ޙަދީޘްވެރިޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 208
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ مَرْوَانَ الْفَزَارِيِّ قَالَ ابْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ
[މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދު] އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އެންމެންވެސް [މަރްވާން އަލްފަޒާރީ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، [އިބްނު ޢައްބާދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، [މަރްވާން] [ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން - އެއީ އިބްނު ކައިސާން- [އަބޫ ޙާޒިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ، ‘الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'އިސްލާމްދީން އުފެދުނީ އާދަޔާ ހިލާފު ހާލަތެއްގައި، އަދި އެނބުރި އަންނާނެ އާދަޔާ ހިލާފު ހާލަތެއްގައި، އެހާ ކާމިޔާބު ތިބީ އެކަހެރި މީހުންނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 209
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ قَالَا حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ وَهُوَ يَأْرِزُ بَيْنَ الْمَسْجِدَيْنِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِهَا
އެއީ [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އާއި [އަލްފާދުލް ބިން ޞަޙްލުލްއަޢުރާޖް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެއް ކަމަށާއި، އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޝަބަބާ ބިން ސައްވަރު]، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އާސިމް] - އެއީ އިބްނު މުޙައްމަދު އަލްއުމަރީ - [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ] އަތުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުންނެވެ ސުލްހަ، އެއީ އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި: 'އިސްލާމްދީން އުފެދުނީ އާދަޔާ ހިލާފު ހާލަތެއްގައި، އަދި އެނބުރި އަންނާނީ ކުރިން އޮތް ގޮތަށް އާދަޔާ ހިލާފު ހާލަތެއްގައި، ދެ މިސްކިތުގެ ދޭތެރެއަށް ވަދެގެންދާނީ އޭގެ ވަޅަށް ހަރުފައެއް ވަންނަ ފަދައިންނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 210
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އާއި [އަބޫ އުސާމާ] [ޢުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި- އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله] [ޚުބައިބު ބިން ޢަބްދީރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [ޙަފްޝް ބިން ޢާޝިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ އޭގެ ވަޅުގަނޑެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 211
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ
އަޅުގަނޑުމެން [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ، އަޅުގަނޑުމެން [އައްފާން] އަށް ރިވާވެގެން ދިޔައީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދަށް] ވާރިދުވެފައި އޮތީ، [އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ތަބިތު] ރިވާވެފައި އޮތީ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 212
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [ތަބިތު] ގެ ކިބައިން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށާއި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 213
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةٍ إِلَى السَّبْعِ مِائَةٍ قَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا قَالَ فَابْتُلِيَنَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا
އެއީ [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުالله ބިން ނޫމައިރު] އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] ގެ ފަރާތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެއް ކަމަށާއި އެ ބަސްފުޅަކީ އަބޫ ކުރުރައިބުގެ އަރިހުން ކަމަށް އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި އެއީ [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] [އަލްޢަޢުމާޝް] ގެ އަރިހުން [ޝަޤީޤް] ގެ އަރިހުން [ޙުދައިފާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ of Allah صلى الله عليه وسلم އަޅުގަނޑުމެން އެކަލޭގެފާނާއެކު ތިއްބަވައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަޅުގަނޑަށް އިސްލާމްދީން އިޢުލާން ކުރެވޭނެ ބައެއް އެކުވެރިން އެއްކުރައްވާށެވެ'. ހުދުއިފާ ވިދާޅުވިއެވެ.އަހަރެމެން ބުނީމެވެ. އަހަރެމެން ހަސަތޭކައާއި ހަތްސަތޭކައާ ދެމެދުގެ އުމުރެއްގައި އަހަރެމެންނާމެދު ޝައްކު ކުރައްވަނީ ހެއްޔެވެ؟' الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ހުދުއިފާ ވިދާޅުވީ، 'އަހަރެމެންގެ އެކުވެރިންނަށް ސިއްރުން ނަމާދު ކުރަން މަޖުބޫރުވާ ހިސާބަށް ވެސް އަހަރެމެން އިމްތިހާނު ކުރައްވާ' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 214
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ أَقُولُهَا ثَلَاثًا وَيُرَدِّدُهَا عَلَيَّ ثَلَاثًا أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِ
[އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަޒްޒުހްރީ] ގެ އަރިހުން [އާމިރު ބިން ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ! އެމީހަކީ މުއުމިނަކަށް ވާތީ އެމީހަކަށް ދޭށެވެ.' އޭނާ އަހަރެންނާ ސުވާލުކުރީ، ނޫނީ އޭނާއަކީ ހަމައެކަނި މުސްލިމެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ތިން ފަހަރު ޖަވާބު ދިން ނަމަވެސް އަދިވެސް ޔަޤީންކަމާއެކު ތިން ފަހަރު އަހަރެންނާ ސުވާލުކުރީ ޙަޤީޤަތުގައި އޭނާއަކީ މުސްލިމެއް ހެއްޔެވެ؟ ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 215
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُعْطِهِ وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا عَلِمْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّهُ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ وَزَادَ فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ أَقِتَالًا أَيْ سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ
އަޅުގަނޑަށް [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަޚީ އިބްނު ޝިހާބު] [އޭނާގެ ދޮންބައްޕަ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކަ، އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު [ޞަޢްދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [އާމިރު ބިން ސަޢްދު ބިން އަބޫ ވަޤާޝް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ބައެއް މީހުންނަށް ބައި ދެއްވި ވާހަކައެވެ. އޭރު ސަޢުދު އެމީހުންގެ ތެރޭގައި އިށީނދެގެން ހުއްޓެވެ. ސަޢުދު ވިދާޅުވީ، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞަދަޤާތް ނުކުރައްވާ ބައެއް މީހުންނަށް ދޫކޮށްލެއްވިކަމަށާއި، އެއީ އަޅުގަނޑު އެންމެ ހައިރާންވި ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ކީއްވެގެންތޯ ތިބާ ފައްކާ މީހުންނަށް ޞަދަޤާތް ދިނުމުން ދުރުވީ؟ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަހަރެން އޭނާ ދެކެނީ މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.' ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ސަޢުދު ވިދާޅުވީ، ދެން އަޅުގަނޑު ކުޑައިރުކޮޅަކު ހިމޭންވެފައި ހުރި ނަމަވެސް އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ އެއްޗެއް އިތުރަށް ޔަޤީން ވުމުން އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ކީއްވެގެންތޯ ތިބާ ފައްޅީގެ މީހުންނަށް ޞަދަޤާތް ދިނުމުން ދުރުވީ؟ މާތްالله ގެ ޙަޟްރަތުން އަހަރެންނަށް އޭނާ ދެކެނީ މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވުން އެދި ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނުވަތަ އޭނާއަކީ -އެކަނި- މުސްލިމެއް' އެވެ. ސަޢުދު ވިދާޅުވީ، ދެން އަޅުގަނޑު ކުޑައިރުކޮޅަކު ހިމޭންވެފައި ހުރި ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ އެއްޗެއްގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ބޮޑުވުމުން، އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ކީއްވެގެންތޯ -ޞަދަޤާތުން- ފައްޅީގެ މީހުންނަށް ބަދަލުވީ؟ މާތްالله ގެ ޙަޟްރަތުން އަހަރެންނަށް އޭނާ ދެކެނީ މުއުމިނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވުން އެދި ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނުވަތަ އޭނާއަކީ -އެކަނި- މުސްލިމެއް ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހަކަށް ޞަދަޤާތް ކުރާނަމެވެ، އެކަމަކު الله އޭނާގެ މޫނު ނަރަކައަށް އެއްލާފާނެތީ ބިރުން އަހަރެން ނުދިނުމަށް އިސްކަންދޭ އެހެން ބަޔަކުވެސް އެބަތިއްބެވެ''. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އަލްޙަސަން ބިން ޢަލީ އަލްޙުލްވާނީ] އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޔަޢުޤޫބު] - އެއީ އިބްނު އިބްރާހީމް ބިން ސަޢުދު - އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] [ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ މާތްالله އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވައި، ބަޔަކު ޖަމާޢަތަކަށް ޞަދަޤާތް ކުރައްވައި، އެދެމެދުގައި އިށީނދެވަޑައިގެން ތިއްބަވައިގެން' އިބްނުއާޚީ އިބްނު ޝިހާބުގެ ޙަދީޘުގައިވާ ގޮތުން، އޭނާގެ ދޮންބައްޕަގެ އަރިހުން، އަދި އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [އަލްޙަސަން އަލްޙުލްވާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޔަޢުޤޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އިސްމާޢީލް ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [މުޙައްމަދު ބިން ސަޢާދު] މިކަން ރިވާކުރައްވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ފާހަގަކުރައްވައި، ‘ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ ކަރާއި ދެމެދުގައި އޭނާގެ އަތުން އަހަރެންގެ ގައިގައި ޖަހާފައި ކޮނޑުގައި ޖަހާފައި، ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ހެއްޔެވެ، އޭ ސަޢާދު، އަހަރެން އެމީހާއަށް ޞަދަޤާތް ދިނުމަށް ގަސްތުކުރަނީ''.
Hadith
Imam Muslim : 216
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالشَّكِّ مِنْ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ { رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ لُوطًا لَقَدْ كَانَ يَأْوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ وَلَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ طُولَ لَبْثِ يُوسُفَ لَأَجَبْتُ الدَّاعِيَ و حَدَّثَنِي بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ { وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى جَازَهَا حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ مَالِكٍ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَنْجَزَهَا
އަދި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ވަޙާބު] އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އަދި [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބު] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އެވެ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއިރު: '-އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ކަލޭ މަރުވެފައިވާ މީހުންނަށް ދިރުއްވާ ގޮތް އަހަންނަށް ދައްކަވާށެވެ؟ ' اللَّه ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ' ނަބިއްޔާ އިބްރާހީމް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަލް ބަޤަރާ: 260-. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރިއަށް ގެންދެވީ ކީރިތި ރަސޫލާ ލުޠު ނަބިއްޔާއަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ހަގީގަތުގައިވެސް ހިމާޔަތް ހޯއްދެވީ ބާރުގަދަ ބާރެއް -الله ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ- އަށެވެ. ނަބިއްޔާ ޔޫސުފް އެކަމުގައި ހޭދަކުރެއްވި ވަގުތު ޖަލުގައި ހުރިނަމަ އެދުނު މީހާގެ އެދުން ފުއްދައިދިނީހެވެ''. އަދި އެއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ [ޢަބްދުﷲ ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަސްމާޢައްދުލުބާޢީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖުވައިރިއްޔާ] [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [އަޒްޒުހްރީ] އިން [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބު] އާއި [އަބޫ ޢުބައިދު] އެކަލޭގެފާނަށް އަންގަވާފައިވާކަން، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘްފުޅުގެ ވައްތަރުގެ އަރިހުން އަންގަވާފައިވާ ވާހަކައެވެ ޔޫނުސް ފްރޮމް އަޒް-ޒުހްރީ. އަދި މާލިކުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ވަނީ، '-އެކަމަކު އަހަރެންގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި-' -ޤްސ. އަލް ބަޤަރާ: 260-. ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުންޏެވެ. އަދި އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޢުޤޫބު] -އެބަހީ. އިބްނު އިބްރާހީމް ބިން ސަޢުދު- އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އުވައިސް] [އަޒް-ޒުހުރީ] އިން މާލިކުގެ ރިވާޔަތެއް ފަދައިން އޭނާގެ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭން އާއި އެކު ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާ ފާހަގަކުރައްވާފައިވަނީ، 'ދެން މި އާޔަތް ނިމެންދެން ކިޔެވިއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 217
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ވިސްނޭ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑަށް ދެއްވަނީ ހަމައެކަނި الله ބާވައިލެއްވި ވަޙީއެކެވެ. އެހެންކަމުން، ޤިޔާމަތް ދުވަހު އެމީހުންނާ އަޅާބަލާއިރު - އެންމެ ގިނައިން ތަބާވާ ނަބިއްޔާއަކަށް ވުމަށް އުންމީދު ކުރަމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 218
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَّا كَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ [ޔޫނުސް ބިން ޢަބްދުލްޢަޢްލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި [އިބްނު ވަޙާބު] އޭނާ ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑަށް [އަމްރު] އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި [އަބޫ ޔޫނުސް] އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވަނީ، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ އަހަރެންގެ ވާހަކަ އަޑުއަހާފައި، ދެން އޭނާ މަރުވެ، އަހަރެން ފޮނުއްވި ދީން ގަބޫލު ނުކުރާ ނަމަވެސް، އޭނާ ވާނީ ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން އެކަކެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 219
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَّاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَيْءٍ فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޝްޝަޢުބީގެ ކިބައިން ޞާލިޙް ބިން ޞާލިޙް އަލްޙަމްދާނީގެ އަތުން ޙުޝައިމް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަޝްޝަޢުބީ ޖަވާބު ދެއްވީ: އަބޫ ބުރުދާ ބިން އަބޫ މޫސާގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާގެ ފަހަތުން ގޮސް އޭނާ ކަށަވަރުކޮށްދެނީ، ދެން އޭނާއަށް ދެ ޘަވާބެއް ލިބޭނެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ، الله އަށް ވާޖިބު އަދާކުރާ އަޅަކާއި، އޭނާގެ ވެރިމީހާގެ މައްޗަށް ވާޖިބު އަދާކުރާ އަޅަކަށް، ދެން އޭނާއަށް ވެސް ދެ ޘަވާބެއް ލިބޭނެއެވެ. ތިންވަނަ ކަމަކީ، އަންހެން އަޅަކު ހުރި މީހަކު، އޭނާ ރަނގަޅަށް ކާންދީ، އެންމެ ރަނގަޅު ތަޢުލީމާއެކު ތަޢުލީމުދީ، ދެން މިނިވަންކޮށް، ކައިވެނިކޮށް، ދެން އޭނާއަށް ވެސް ދެ އިނާމު ލިބެއެވެ'. ދެން އަޝްޝަޢުބީ ޚުރާސާނީންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދާ ބިން ސުލައިމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދެއްވިއެވެ. -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި އެކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވަނީ- އަދި [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ހުރިހާ ކަމެއް [ޞާލިޙް ބިން ޞާލިޙް] އިން މި އިސްނަދާއެކު، ޙަދީޘް ފަދައިން ކިޔައިދެއްވިއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكَنَّ أَنْ يَنْزِلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَكَمًا مُقْسِطًا فَيَكْسِرَ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلَ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعَ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِيهِ حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ كُلُّهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ إِمَامًا مُقْسِطًا وَحَكَمًا عَدْلًا وَفِي رِوَايَةِ يُونُسَ حَكَمًا عَادِلًا وَلَمْ يَذْكُرْ إِمَامًا مُقْسِطًا وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ حَكَمًا مُقْسِطًا كَمَا قَالَ اللَّيْثُ وَفِي حَدِيثِهِ مِنْ الزِّيَادَةِ وَحَتَّى تَكُونَ السَّجْدَةُ الْوَاحِدَةُ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ثُمَّ يَقُولُا أَبُو هُرَيْرَةَ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ } الْآيَةَ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ލައިތު] ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އިބްނުލް މުޞައްޔަބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްލައިތު] ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، [އަބޫ ޙުރައިރާ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިވަޑައިގަތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، މަރިޔަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އީސާގެފާނު ތިބާއަށް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ފަނޑިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ވަޑައިގަތުމަކީ ވަރަށް އަވަހަށް އަންނަން އޮތް ކަމެކެވެ. އޭނާ ޞަލީބު ފަޅާލައި، ބިހުގެ މަރާއި، ޖިޒިޔާ - ކާފަރުންގެ ކިބައިން - އުވާލާނެއެވެ. މުއްސަނދިކަން ގިނަވާނެ، އެއްވެސް މީހަކު އެކަން ގަބޫލުކުރަން ބޭނުން ނުވާނެ'. އަދި [ޢަބްދުލްޢައްލަ ބިން ޙައްމާދު] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އެއުރެން ވިދާޅުވިއެވެ. [ސުފްޔާން ބިން އުޔާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ- އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވީ [އިބްނު ވަޙާބު] އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަސަން އަލްޙުލްވާނީ] އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް ބިން ސަޢީދު] ގެ ކިބައިން [ޞާލިޙް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޞާލިޙް] އިން ހުރިހާ އެންމެން [އަޒްޒުހްރީ] އިން މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަދި އިބްނު އުއްޔިނާގެ ރިވާޔަތުގައި ވަނީ 'އަދުލުވެރި އިމާމެއްގެ ގޮތުގައި އަދި އަދުލުވެރި ފަނޑިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި' ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ޔޫނުސްގެ ރިވާޔަތުގައި ވާއިރު، 'އަދުލުވެރި ފަނޑިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި'، އަދި 'އަދުލުވެރި އިމާމެއް' ގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. ޞާލިޙުގެ ރިވާޔަތުގައި ހުއްޓާ، 'އަދުލުވެރި ފަނޑިޔާރެއް' އެވެ. އަލްލައިޘް ވިދާޅުވެފައިވާ ފަދައިން، އަދި އޭނާގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އިތުރުވުމެއް ވެއެވެ، 'ދުނިޔެއާއި އެކަމުގައިވާ އެއްޗަކަށްވުރެ އެއް ސަޖިދަ ރަނގަޅުވާންދެން' އެވެ. ދެން އަބޫ ޙުރައިރާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަން-ނިސާ': 159-.
