Imam Muslim : 201
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي قَالَ فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي قَالَ قَاتِلْهُ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي قَالَ فَأَنْتَ شَهِيدٌ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ قَالَ هُوَ فِي النَّارِ
Nutti himee jira [Abu Kureeb Muhammad bin al-'Ala'] nutti himee jira [Khalid] - jechuunis Ibnu Makhlad - nutti himee jira [Muhammad bin Ja'far] [al-Ala' bin Abdurrahman] irraa [abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, 'Namni tokko gara Ergamaa Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam dhufee yaa Ergamaa Rabbii namni qabeenya kiyya fudhachuu barbaadu yoo jiraate maal jettu? ' Innis akkana jedhee deebiseef: 'Qabeenya kee isaaf hin kennin! ' Namichis ammas, 'Egaa yoo na ajjeesuu barbaade hoo? ' Innis akkana jedhee deebiseef: 'Isa ajjeesaa! ' Namichis ammas, 'Egaa na ajjeesuu yoo milkaa'e maal jettu? ' Innis akkana jedhee deebiseef: 'Egaa ati wareegamaadha'. Ammas, 'Osoo isa ajjeesuu danda'ee maal sitti fakkaata? ' Innis akkana jedhee deebiseef: 'Inni ibidda jahannam seenudha''.
Imam Muslim : 202
حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ ثَابِتًا مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمَّا كَانَ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ مَا كَانَ تَيَسَّرُوا لِلْقِتَالِ فَرَكِبَ خَالِدُ بْنُ الْعَاصِ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَوَعَظَهُ خَالِدٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Erga [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] fi [Ishaq bin Manshur] fi [Muhammad bin Rafi’] fi lafazh isaanii walitti dhihoo ta’uu isaanii erga nutti himee booda, Ishaaq akka jedhetti, nutti himee ture, namoonni lamaan hafan ammoo akkas jedhan; nutti himeera [Abdurrazzaq] nutti himeera [Ibnu Juraij] jedhe, natti himeera [Sulaiman al-Ahwal] akka [Thabit] gabricha duraanii Umar bin Abdurrahmaan, itti hime, yeroo [Abdullah bin Amru] fi Anbasaah bin Abu Sufyan gidduutti wal ajjeesuuf qophaa’aa turan, sana booda Khalid bin al-Ash gara Abdullah bin yaabbate Amruu, sana booda Khaalid isa gorse, achiis Abdullaah bin Amruu akkana jedhe, 'Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan hin beektu: 'Namni qabeenya isaa ittisuuf ajjeefame, sana booda wareegama''. Akkasumas waa’ee isaa nutti himeera [Muhammad bin Hatim] nutti himeera [Muhammad bin Bakar]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Ahmad bin Usmaan an-Naufali] nutti himee jira [Abu Ashim] lamaan [Ibn Juraij] sanad kanaan fakkeenyaaf'.
Imam Muslim : 203
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ
Nutti himeera [Syaiban bin Farrukh] nutti himee jira [Abu al-Ashhab] [al-Hasan] irraa akkana jedhe, 'Ubaidullah bin Ziyad [Ma'qil bin Yasar al-Muzani] isa dhukkubsatee du'a isaaf sababa ta'e daawwate. Ma'qil ergasii akkana jedhe, 'Dhuguma, hadiisa takka takka Nabiyyii sallallaahu aleeyhi wasallam irraa dhagahe tokko isinitti himuu barbaada, osoon ammas lubbuun akkan qabu beekee silaa hin himu ture. Dhugaa dubbachuuf Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jechuu isaa dhaga'eera: "Namni ba'aan Rabbiin ummata isaa geggeessuuf itti kennamee booda osoo ummata gowwoomsuu du'e, Rabbiin jannata isaaf dhoowwa.
Imam Muslim : 204
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ دَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقَلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا لَمْ أَكُنْ حَدَّثْتُكَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ عَبْدًا رَعِيَّةً يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لَهَا إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَّا كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ لَمْ أَكُنْ لَأُحَدِّثَكَ و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْجُعْفِيَّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ هِشَامٍ قَالَ قَالَ الْحَسَنُ كُنَّا عِنْدَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَجَاءَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمَا
Nutti himee jira [Yahya bin Yahya] [Yazid bin Zurai’] [Yuunus] irraa [al-Hasan] irraa nutti himee jira akkana jedhe, 'Ubaidullah bin Ziyad [Ma'qal bin Yasar] isa dhukkubsate daawwate, Ubaidullah sana booda hadiisa gaafate, sana booda Ma'qiil hadiisa ani takkaa isinitti hin dabarsine nan dabarsa jedhe. Dhugumatti Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Rabbiin Ta’alaan dhimma ummataa gabricha tokkoof dabarsee kennee booda yeroo du’uuf jedhu ammas gante, garuu silaa Rabbiin jannata isaaf dhoowwaa ture’. Ubadidullaah hadiisa kana kaleessa natti hin dabarsinee?’ jedheen. Ma'qil 'ani hadiisa kana sitti dabarsee hin beeku' jedhee deebiseef. Akkasumas [Al-Qasim bin Zakariyaan] [Huseen] - jechuunis Al-Ja’fiy - [Zaidah] irraa [Hisham] irraa akka nutti hime erga natti himee booda akkana jedhe, [Al-Hasan] akkana jedhe, ‘Yeroo [Ma’qil bin Yasar] daawwannaa turre, Ubaidullah bin Ziyad dhufe. Ma'qil sana booda 'hadiisa Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam irraa dhaga'e nan dabarsa....sana booda hadiisa tokko kaase kan hadiisa lamaan isaanii wajjin wal fakkaatu kaase'.
Imam Muslim : 205
و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلَا أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لَا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلَّا لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمْ الْجَنَّةَ
Akkasumas nutti himeera [Abu Ghassan al-Misma’i] fi [Muhammad bin al-Mutsanna] fi [Ishaq bin Ibrahim], Ishaq akka jedhetti, nutti himeera, namoonni lamaan hafan garuu akka jedhanitti; Innis nutti hime [Mu’adz bin Hisham] akkana jedhe, [Abbaa koo] [Qatadah] irraa [Abu al-Malih] irraa natti hime, Ubaidullah bin Ziyad yeroo dhukkubsate [Ma'qil bin Yasar] akka daawwate, Ma'qil sana booda akkana jedheen, 'Dhugumatti hadiisa tokko sitti himaa jira, osoo dhugaan ani qarqara du'aa irra akkan jiru ta'uu baatee, silaa hin himu ture isiniif jedhu. Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jechuu isaa dhaga'e: "Hogganaan dhimma Muslimoota kunuunsu hin jiru, sana booda cimsee isaaniif hin hojjatu, isaanis hin gorsu, yoo isaan waliin jannata hin seenu ta'e malee."
Imam Muslim : 206
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ قَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًا و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himeera [Abu Mua’wiyah] fi [Waki’]. -Owiyaa biraa keessattis ibsameera- Erga nutti himee booda [Abu Kureeb] [Abu Muawiyah] [al-A'masy] irraa [Zaid bin Wahab] irraa [Hudzaifah] irraa nutti himee ture jedheen, 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam hadiisa lama nutti himee jira, isaan keessaa tokko dursee beeka, ammas Hadiisa lammaffaa eegaa jira. Amanaan bu'uura garaa namaa irratti akka kaa'amtu nutti hime. Qur'aanni erga bu'ee booda Qur'aana irraa barachuu eegalan, Sunnaa irraa barachuu jalqaban. Achiis waa’ee amantaa dhabuu akkas jechuudhaan nutti hime: ‘Namni tokko rafaa turee fi aarsaan akka mul’atuuf imaanaa garaa isaa irraa fudhatame. Sana booda ammas rafee imaanaan sun garaa isaa irraa waan fudhatameef akka madaan sun akka citaa dhiita’ee fi citaa miila isaa irratti bu’een rukutame. Cirrachi sun osoo wanti keessa hin jirre dhiita’uu itti fufe,’ achiis dhagaa xinnoo tokko fudhatee miila isaatti gadi buuse. Ummanni gara daldala isaatti deebi'e. Namni imaanaa sana guute hin jiru jechuun ni danda’ama, sana booda ‘Banu So-and-so keessaa namni baay’ee amanamaa ta’e tokko jira’ jedhame. Kanaaf waa’ee isaa, ‘Akkam jabaadha! Akkam sammuudha! Akkam qaroodha! ' Onnee isaa keessatti ulfaatina sanyii sanaaficaa amantii illee hin jiru. Dhugumatti yeroon natti dhufeera, isin keessaa isa kam waliin akkan daldalu na hin dhibu. Muslima yoo ta'e amantiin isaa akka na gantuu isa dhorka. Kiristaana ykn Yihudii yoo ta'e hoogganaan isaa akka na hin dabarsine isa dhorka. Har'a yoo ta'e, ani nama fakkeessaa fi fakkaa qofaan daldala' jedheen. Akkasumas [Ibn Numair] [abbaa koo] fi [Waki’] nuuf himeera. -Odeeffama biraa keessattis ibsameera- [Ishaq bin Ibrahim] immoo [Isaa bin Yunus] sansalata odeessa kanaa fi kan kana fakkaatan [al-A'masy] irraa waan hunda nutti himee jira'.
Imam Muslim : 207
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ قُلْتُ لَا بَلْ يُكْسَرُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ لَمَّا قَدِمَ حُذَيْفَةُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ جَلَسَ فَحَدَّثَنَا فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمْسِ لَمَّا جَلَسْتُ إِلَيْهِ سَأَلَ أَصْحَابَهُ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ تَفْسِيرَ أَبِي مَالِكٍ لِقَوْلِهِ مُرْبَادًّا مُجَخِّيًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ عُمَرَ قَالَ مَنْ يُحَدِّثُنَا أَوْ قَالَ أَيُّكُمْ يُحَدِّثُنَا وَفِيهِمْ حُذَيْفَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ حُذَيْفَةُ حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ وَقَالَ يَعْنِي أَنَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nutti himee jira [Muhammad bin Abdullah bin Numair] nutti himee jira [Abu Khalid] - jechuunis Suleymaan bin Hayyan - [Sa’ad bin Thariq] irraa [Rib’i] irraa [Hudzaifah] irraa akkana jedhe, ‘Umar yeroo tokko yeroon isa waliin ture na gaafate, ‘Isin keessaa kamtu Ergamaa Rabbii sallallaahu ‘alaihi wasallam dhaga’ee beeka. waa'ee maqaa balleessii -qormaata- odeeffame? ' Sahaabaan deebisaniif, 'Dhageenyeerra! ' Umar, 'Nama tokkoo fi maatii isaa fi ollaa isaa maqaa balleessuu jechuu keetii? ' Isaanis 'Eeyyee sirriidha' jedhanii deebisaniif. Umar sana booda ‘Maqaa balleessiin kun salaata, sooma fi zakaan haqamuu danda’a’ jedhe. Haa ta’u malee, isin keessaa eenyutu Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam waa’ee arrabsoo akka dambalii galaanaa dalgaa dubbatu dhaga’ee beeka? ' Hudzaifah 'Sahaabaan callisanii turan' jedhe. Ergasii Hudzaifaan, ‘Ani yaa Umar! ' Umar, 'Ati! Abbaan kee akka furii Rabbiif'. Hudzaifah akkana jedhe, 'Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jechuu isaanii dhaga'e: 'Maqaa balleessiin akka matta'aa firii irratti diriiree -vertically wal qaxxaamuree- qalbii namaa irratti ni babal'ata. Onneen maqaa balleessiin dhiphate kamiyyuu tuqaa gurraacha itti maxxanuun isaa hin oolu. Akkasuma onneen isheen hin tuqamne kamiyyuu tuqaa adii itti maxxane akka onneen gara lamatti qoodamuuf ni qabaata: kutaan tokko akka dhagaa sillaasee kan kana booda balaa arrabsoof hin saaxilamne adii ta’a, hamma samiifi lafti hafutti. Gidduu kana warri kaan akka sibiila diimaa dafqaan guutame gurraacha halluu diimaa ta’u, waan fedhii isaaniitiin liqimfame malee waan gaarii hin ajajan, hamaas hin dhorkan’ jedheera. Hudzaifah akkana jedhe, 'Ani immoo siifi maqaa balleessii gidduutti danqaan cufame kan cabsuuf jedhu akka jiru itti himeera'. Umar akkas jedhe, 'qoqqoodamuun addaan ba'ee jiraa, abbaa hin qabdu - jechuunis cimtee hojjechuu qabda -, osoo dhugaa ta'ee silaa deebi'a - cufama -' jedheen, 'Lakki, addaan ba'ee illee' jedheen. Akkasumas balballi nama ajjeefamee ykn du'e akka ta'e itti hime - jechuunis balballi fitnaa erga Umar du'ee booda baname jechuudha, ed. -, hadiisa tokko kitaaba furdaa - kakuu haaraa fi moofaa - caqasuu irraa osoo hin taane -' jedheen. Abuu Khaalid akkana jedhe, ani Sa’diin, ‘yaa Abuu Maalik, ‘Gurraachi halluu diimaa qabu jechuun maal jechuudha?’ jedheen. Sa'd 'gurraachaan baay'ee adii jechuudha' jedhee deebiseef. Innis 'Egaa al-Kuz Mujakhkhiya jechuu keeti' jedheen. Innis 'Qajeelfama jechuudha'' jedhee deebiseef. Akkasumas erga natti himee booda [Ibn Abu Umar] nutti himee ture [Marwan al-Fazari] [Abu Malik al-Asyja’i] [Rib’i] irraa nutti himee akka ture akkana jedhe, yeroo [Hudzaifah] Umar cinaa dhufu, sana booda taa’ee, ‘Dhugumatti, osoon cinaa isaa taa’ee jiruu, Amirul Mukminin hiriyyoota isaa, ‘Isin keessaa kamtu qaba’ jedhee nutti hime jecha Ergamaan Rabbii waa'ee arrabsoo haffafate? Sana booda hadiisa akka hadiisa Abuu Khaalid dhiheesse, hiika murbad mujakhkhiya' irratti hiikkaa Abuu Maalik hin kaasne. Akkasumas [Muhammad bin al-Mutsanna] fi [Amru bin Ali] fi [Uqbah bin Mukram al-Ammi] isaan jedhan, [Muhammad bin Abu Adi] [Sulaiman at-Taimi] irraa [Nu’aim bin Abu Hind] irraa [Rib’i bin Hirasy] irraa [Hudzaifah] irraa akka Umar ‘Eenyutu nutti himuu danda’a, ykn eenyu akka jedhe nutti himaniiru isin keessaa - isaan keessaa Hudzaifah osoo jirtuu - waan Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam arrabsoodhaan dubbate nuuf himuu dandeessu? ' Hudzaifah 'N danda'a' jedhee deebiseef. Ergasii hadiisa akka hadiisa Abuu Maalik Rib'I' irraa fide. Oodeessaan akkana jedhe, ‘Ergasii hadiisa isaa keessatti kaase, Hudzaifah akkana jedhe, ‘hadiisa tokko kitaaba furdaa tokko irraa hin odeessine, innis akkana jedhe, jechuunis Ergamaa Rabbii sallallaahu ‘alaihi wasallam’ irraa.
Imam Muslim : 208
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ مَرْوَانَ الْفَزَارِيِّ قَالَ ابْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ
[Muhammad bin Abbad] fi [Ibn Abu Umar] irraa waan hunda [Marwan al-Fazari] irraa nutti himee jira, [Ibn Abbad] akkana jedhe, [Marwaan] [Yazid] irraa nutti hime - jechuunis Ibn Kaisan- [Abu Hazim] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu ‘alaihi wasallam’ jedhe: ‘Islaam biyya alaa keessatti mul’ate, haala alagaattis ni deebi’a. orma, sana booda warri orma ta'an carraa qabu'.
Imam Muslim : 209
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ قَالَا حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ وَهُوَ يَأْرِزُ بَيْنَ الْمَسْجِدَيْنِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِهَا
Nutti himee jira [Muhammad bin Rafi’] fi [al-Fadll bin Sahl al-A’raj] lamaan isaanii jedhan, nutti himeera [Syababah bin Sawwar] nuuf himeera [Ashim] - jechuunis Ibnu Muhammad al-Umari - [abbaa isaa] irraa [Ibn Umar] irraa Nabi sallallaahu aleeyhi wasallam irraa, ni jedhe: ‘Islaam orma keessatti mul’ate mootummaa, akkasumas akkuma duraanii haala alagaatiin ni deebi'a, akka bofa boolla isaa seenu masjiidota lama gidduutti ni seena'.
Imam Muslim : 210
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا
Nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] [Abdullah bin Numair] fi [Abu Usamah] [Ubaidullah bin Umar] irraa nutti himeera. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas nutti himameera [Ibnu Numair] nutti himeera [abbaan koo] nuuf himeera [Ubaidullah] [Khubaib bin Abdirrahman] irraa [Hafsh bin Ashim] irraa [Abu Hurairah] irraa akkana jedhe: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam akkana jedhe: ‘Dhugumatti iimaanni Madiina seene, akka bofaatti koonyaa isaa seena'.
Imam Muslim : 211
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ
Nutti himamee jira [Zuhair bin Harb] nutti himeera [Affan] nutti himeera [Hammad] [Tsabit] [Anas] irraa akka nuuf himeetti Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhan: 'Qa'aan hin ta'u hanga dachii irratti kana booda 'Allah, Rabbi' jechuun hin jirretti''.
Imam Muslim : 212
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ
Nutti himeera [Abd bin Humaid] nutti himeera [Abdurrazzaq] nutti himeera [Ma'mar] [Tsabit] irraa [Anas] irraa akkana jedhe, 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam akkana jedhe: 'Nama -ammallee- 'Allah, Rabbi' jedhu Qiyaamaan hin ta'u''.
Imam Muslim : 213
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةٍ إِلَى السَّبْعِ مِائَةٍ قَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا قَالَ فَابْتُلِيَنَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا
Nutti himee jira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Muhammad bin Abdullah bin Numair] fi [Abu Kuraib] fi lafazh kan Abu Kuraib ta’uu nuuf himee jira jedhan, [Abu Mua’wiyah] [al-A’masy] irraa [Syaqiq] irraa [Hudzaifah] irraa [Hudzaifah] irraa nutti hime ni jedhe ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yeroo isa waliin turre: 'Hiriyyoota Islaamummaa labsuu danda'an tokko tokko naaf walitti qabaa' jedhe. Hudzaifah ni jennaan, ‘Nuti deebisne, ‘yaa Ergamaa Rabbii! Nu shakkii, osoo dhibba jahaa hanga torbaa jirruu? ' Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhe: 'Gaaf tokko akka qoramtu tilmaamuun hin danda'amu'. Hudzaifah 'hiriyoonni keenya dhoksaan salaachuuf yoo dirqaman illee nu qoradhu' jedhe.
Imam Muslim : 214
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ أَقُولُهَا ثَلَاثًا وَيُرَدِّدُهَا عَلَيَّ ثَلَاثًا أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِ
[Ibn Abu Umar] nuuf [Sufyaan] [az-Zuhri] irraa [Amir bin Sa’d] irraa [abbaa isaa] irraa nuuf odeesse, ‘Ergamaan Rabbii s.a.w waan tokko raabse’ jedhe. Anis yaa Ergamaa Rabbii! Namicha sanaaf kennaa sababni isaas inni amanaadha’ jedheen. Innis 'Moo Muslima qofaa?' Yeroo sadii deebiseef, garuu ammas yeroo sadii mirkanaa’inaan, ‘Dhugumaan Muslimadhaa?’ jedhee na gaafate. Ergasii akkana jedhe, ‘Rabbiin ibiddatti isa darbachuu sodaadhee, namoota amantii jijjiiramoota keessaa namni biraa kan ani isa caalaa filadhu jiraatus, dhugumatti qooda nan kenna’ jedhe.
Imam Muslim : 215
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُعْطِهِ وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا عَلِمْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّهُ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ وَزَادَ فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ أَقِتَالًا أَيْ سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ
Natti himamee jira [Zuhair bin Harb] nutti himeera [Ya'qub bin Ibrahim] nutti himee jira [Ibnu Akhi Ibn Shihab] [adeera isaa] irraa jedhe, natti himee jira [Amir bin Sa'd bin Abu Waqqash] abbaa isaa [Sa'd] irraa akka Ergamaan Rabbii sallallaahu 'alaihi wasallam -raabsaa- garee namootaa kenne, osoo Sa'd isaan gidduu taa'ee ture. Sa’d akkana jedhe, ‘Ergasii Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam warra sadaqaa hin kennine tokko tokko dhiisee, gochaan sun waan hunda caalaa na rifachiise, kanaaf, ‘yaa Rasulullah, maaliif -sadaqaa kennuu irraa- akkasitti garagalte’ jedheen gaafadhe. Rabbiin waaqayyoo dhugumatti akka mu'uminaatti isa ilaala'. Kanaaf Nabiyyiin sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: 'Yoo inni - haqa - Muslima dha'. Sa’d akkana jedhe, ‘Ergasii yeroo muraasaaf calliseen ture, garuu waanan beeku caalaatti mirkanaa’aa waanan tureef, ‘yaa Ergamaa Rabbii maaliif nama fakkaatti sadaqaa kennuu irraa garagalte’ jedheen gaafadhe. Rabbiin wajjiin akka mu’uminaatti isa ilaala’ jedheen. Kanaafu Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhan: ‘Yookiin Muslima qofa. Sa’d akkana jedhe, ‘Ergasii yeroo muraasaaf calliseen ture, garuu waanan beeku caalaatti mirkanaa’aa waanan tureef, ‘yaa Ergamaa Rabbii maaliif nama fakkaatti sadaqaa kennuu irraa garagalte’ jedheen gaafadhe. Rabbiin wajjiin akka mu’uminaatti isa ilaala’ jedheen. Kanaaf Ergamaan Rabbii sallallaahu aleihi wasallam akkana jedhan: ‘Moo inni Muslima qofa? Dhugumatti, ani nama sanaaf sadaqaa nan kenna ture, garuu namni biraa kan ani kennuu dhiisuu filadhu jira, Rabbiin fuula isaa ibiddatti akka darbatu sodaadhee.'' Nutti himee jira [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] fi [Abd bin Humaid] lamaan isaanii iyyuu akka jedhan, nutti himeera [Ya'qub] - innis Ibn Ibrahim bin Sa'd - [Salih] irraa [Abbaa koo] irraa nutti himee jira [Ibn Shihab] akkana jedhe, [Amir bin Sa’ad] [abbaa isaa, Sa’ad] irraa akka hadiisni Ibn Akhi Ibn Shihab, adeera isaa irraa, ‘Ergasii gara Ergamaa Rabbii dhaqee xuxxuqe’, ‘Ergamaan Rabbii shallallahu ‘alaihi wasallam garee namoota tokkoof sadaqaa kenne, osoon isaan gidduu taa’ee jiruu’ jedhee natti himee jira itti, achiis 'Maaliif - sadaqaa kennuu irraa - nama fakkaatti garagalte'' jedheen isa gaafadhe. Akkasumas nutti himeera [al-Hasan al-Hulwani] nutti himeera [Ya’qub] [Abbaa koo] irraa [Salih] irraa [Ismaa’il bin Muhammad] irraa nutti himeera akkana jedhe, [Muhammad bin Sa’ad] hadiisa isaa keessatti osoo kaasu kana yeroo himu dhaga’e, ‘Ergasii Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam harka isaatiin morma fi garba koo gidduutti na rukute, sana booda akkana jedhe: 'Sababa waraanaati yaa Sa'ad, dhuguma namichaaf sadaqaa kennuudhaaf -fedhii- qaba''.
Imam Muslim : 216
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالشَّكِّ مِنْ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ { رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ لُوطًا لَقَدْ كَانَ يَأْوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ وَلَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ طُولَ لَبْثِ يُوسُفَ لَأَجَبْتُ الدَّاعِيَ و حَدَّثَنِي بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ { وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى جَازَهَا حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ مَالِكٍ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَنْجَزَهَا
Akkasumas erga nutti himee booda [Harmalah bin Yahya] nutti himee ture [Ibn Wahab] [Yuunus] irraa [Ibn Shihab] irraa [Abu Salamah bin Abdurrahman] irraa fi [Sa’id bin al-Musayyab] [Abu Hurairah] irraa [Abu Hurairah] irraa natti himee ture jedheen, ‘Ergamaan Rabbii sallallaahu aleeyhi wasallam akkana jedhe: ‘Nuti kan caalaa shakkuuf mirga qabna Nabi Ibraahim Alaihissalam yemmuu akkana jedhan: '-Yaa Rabbii kiyya akkamitti akka nama du'eef jireenya kennitu natti agarsiisi? ' Rabbiin akkana jedhe, 'Ati humna kiyyatti hin amantuu? ' Nabi Ibraahim deebisee, 'Ammallee nan amana, nan amana, garuu akka qalbiin koo nagaa ta'uuf- ' -Qs. Al Baqarah: 260-. Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam itti fufe: 'Rabbiin Nabi Luut rahmata haa godhu'. Dhuguma humna cimaa -Rabbiin subhaanahu wata'aalaa-tti kooluu galeera. Osoon yeroo Nabi Yuusuf keessa dabarsan mana hidhaa keessa tureera ta'ee, fedhii nama gaafate sanaa guuta ture." Akkasumas yoo Rabbii ta'e, [Abdullah bin Muhammad bin Asma' adl-Dluba'i] [Juwairiyah] irraa [Malik] irraa [az-Zuhri] irraa akka [Sa'id bin al-Musayyab] fi [Abu Ubaid] akka qaban nutti himeera." itti gabaase, [Abu Hurairah] irraa Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam' irraa akka hadiisa Yunus az-Zuhri irraa akkas jedhameera [Abd bin Humaid] akkana jedhe, nutti himee jira [Ya'qub] - jechuunis Ibn Ibrahim bin Sa'd - [Abu Uwais] [az-Zuhri] irraa akka odeessa Malik sanaada isaatiin nuuf himeera, 'Ergasii hanga xumurutti aayata kana dubbise' jedhe.
Imam Muslim : 217
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
[Qutaibah bin Sa’id] nuuf [Laith] [Sa’id bin Abu Sa’id] irraa [Abbaa isaa] irraa [Abu Hurairah] irraa akka nuuf odeessetti Ergamaan Rabbii s.a.w akkana jedhan: ‘Nabiyyiin tokkollee hin jiru malee mallattoo - akka ragaa nabiyummaa isaatiif - kan wal fakkaatu, kan namoonni itti amanan. Anaaf garuu wahyii Rabbiin buuse qofatu naaf kennama. Kanaaf, guyyaa qiyaamaa nabiyyii hordoftoota baay'ee qabu - isaan waliin wal bira qabamee yoo ilaalamu - ta'uu nan abdadha'.
Imam Muslim : 218
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَّا كَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ
Nutti himamee jira [Yuunus bin Abdul A'laan] nu beeksiseera [Ibn Wahab] jedhe, naaf beeksiseera [Amr] akka [Abu Yunus] itti hime, [Abu Hurairah] irraa Ergamaa Rabbii shallallahu 'alaihi wasallam irraa, akkana jedhe: 'Nama Harka isaa keessa lubbuun Muhaammad jiruun, namni saba kana keessaa, Yahuudaas ta'e Kiristaana, waa'ee koo dhaga'a, sana booda du'ee amantii ani ittiin ergame sanatti hin amanu, garuu namoota Jahannam keessaa tokko ta'a' jedheera.
Imam Muslim : 219
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَّاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَيْءٍ فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Nutti himeera [Yahya bin Yahya] nutti himeera [Husyaim] [Salih bin Salih al-Hamdani] irraa [Ash-Sya'bi] irraa akkana jedhe, 'Namicha Khurasan keessaa tokko ash-Sya'bi gaafachuu arge, 'yaa Abuu Amru, namoonni nu dura ummata Khurasan irraa waa'ee nama gabricha dubartii isaa bilisa baasee ergasii ishee fuudhe tokko jedhe, egaa namichi sun akka nama gaala yaabbatee turee? ' Ergasii ash-Sha'biin akkana jedhee deebise, ' [Abu Burdah bin Abu Musa] natti himee jira, [abbaa isaa] irraa, Rasulullah sallallaahu aleeyhi wasallam irraa, akkana jedhe: 'Namoonni sadi mindaan dachaa kennameef: Nama Kitaaba keessaa tokko kan nabiyyii isaatti amane, gaafa Nabi Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam waliin wal argan sana booda isatti amane, . hordofee isa mirkaneesse, sana booda badhaasa lama argate. Lammaffaa, gabrichi dirqama Rabbii fi dirqama gooftaa isaa irratti qabu raawwate, sana booda mindaa lamas argata. Sadaffaa, namni tokko hojjettuu dubaraa yoo qabaate akka gaariitti nyaachisee, barnoota hundarra gaarii ta'een ishee barsiisa, achiis bilisa baasee fuudhee fuudhee, sana booda badhaasa lamas argata'. Ergasii Ash-Sya’biin ummata Khurasaan, 'hadiisa kana bilisaan, bilisaan fudhadhaa, dhugumatti namoonni waan tokkoof - hadiisa argachuuf - kan kana gadi ta'eef gara Madiinaatti imalu turan' jedhe. Akkasumas nutti himeera [Abu Bakr bin Abu Syaibah] nutti himeera ['Abdah bin Sulaiman]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Nuttis himeera [Ibn Abu Umar] nutti himeera [Sufyaan]. -karaa biraatiin ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Ubaidullah bin Mu’adz] nutti himeera [abbaan koo] guutummaatti [Syu’bah] irraa [Salih bin Salih] irraa isnaada kanaan, akkuma hadiisaatti nutti himeera’.
Imam Muslim : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكَنَّ أَنْ يَنْزِلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَكَمًا مُقْسِطًا فَيَكْسِرَ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلَ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعَ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِيهِ حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ كُلُّهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ إِمَامًا مُقْسِطًا وَحَكَمًا عَدْلًا وَفِي رِوَايَةِ يُونُسَ حَكَمًا عَادِلًا وَلَمْ يَذْكُرْ إِمَامًا مُقْسِطًا وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ حَكَمًا مُقْسِطًا كَمَا قَالَ اللَّيْثُ وَفِي حَدِيثِهِ مِنْ الزِّيَادَةِ وَحَتَّى تَكُونَ السَّجْدَةُ الْوَاحِدَةُ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ثُمَّ يَقُولُا أَبُو هُرَيْرَةَ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ } الْآيَةَ
Nutti himeera [Qutaibah bin Sa’id] nutti himeera [Laits]. -karaa biraatiin ibsameera- Akkasumas nutti himeera [Muhammad bin Rumh] [Ibn Shihab] irraa [Ibn al-Musayyab] irraa [al-Laits] akka nuuf gabaase [Abu Hurairah] akkana jechuu isaanii dhaga’e, ‘Ergamaan Rabbii s.a.w. Dhugumatti, dhufaatiin Isaa bin Maariyaam abbaa murtii haqa qabeessa ta’uuf isin bira ga’uun isaa yeroo dhiyootti ni dhufa. Fannoo cabsa, allaattii ajjeesee jizyah -kaafiroota irraa- ni dhabamsiisa. Qabeenyi baay'ee ta'a, akka namni tokkollee argachuu hin barbaanne'. Akkasumas [Abdul A’la bin Hammad] fi [Abu Bakr bin Abu Syaibah] fi [Zuhair bin Harb] akka jedhan nutti himameera; jedhee nutti himeera [Sufyan bin Uyainah]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Innis waa’ee kanaa natti himee jira [Harmalah bin Yahya] nutti himeera [Ibn Wahab] jedhe, natti himeera [Yunus]. -Oduu biraa keessattis ibsameera- Akkasumas [Hasan al-Hulwani] fi ['Abd bin Humaid] [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'id] irraa [Abbaa koo] [Salih] irraa [Az-Zuhri] hunda isnad kanaan nutti himeera. Seenaa Ibnu Uyainah keessattis 'Akka luba haqaa fi abbaa murtii haqaatti' jedhameera. Gidduu kana seenaa Yoonaas keessatti, 'Akka abbaa murtii haqaatti', akkasumas 'luba qajeelaa' hin jedhu. Gidduu kana seenaa Saalih keessatti 'A fair judge'. Akkuma al-Laits jedhe, akkasumas hadiisa isaa keessatti dabalataan jira, 'hanga sujuudni tokko addunyaa fi waan ishee keessa jiru hunda caalutti'. Ergasii Abuu Hureeyraan, 'yoo feetan dubbisaa: '-Namoota kitaabichaa keessaa namni isatti amanu malee hin jiru -Isaa- du'a isaa dura-' -Qs. an-Nisaa': 159-.