Imam Muslim : 201
حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جَاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مَالِي قَالَ فَلَا تُعْطِهِ مَالَكَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَاتَلَنِي قَالَ قَاتِلْهُ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَنِي قَالَ فَأَنْتَ شَهِيدٌ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلْتُهُ قَالَ هُوَ فِي النَّارِ
Ya gaya mana [Abu Kuraib Muhammad bin al-'Ala'] ya gaya mana [Khalid] - wato Ibn Makhlad - ya gaya mana [Muhammad bin Ja'afar] daga [al-Ala' bin Abdurrahman] daga [mahaifinsa] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Wani mutum ya zo wurin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce, 'Ya Manzon Allah, me kake tunani idan akwai wani mutum da yake son kwace min dukiyata?' Ya amsa: 'Kada ka ba shi dukiyarka!' Mutumin ya sake tambaya, 'To idan yana son kashe ni fa?' Ya amsa: 'Ka kashe shi!'
Imam Muslim : 202
حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الْأَحْوَلُ أَنَّ ثَابِتًا مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمَّا كَانَ بَيْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَبَيْنَ عَنْبَسَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ مَا كَانَ تَيَسَّرُوا لِلْقِتَالِ فَرَكِبَ خَالِدُ بْنُ الْعَاصِ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَوَعَظَهُ خَالِدٌ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ دُونَ مَالِهِ فَهُوَ شَهِيدٌ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Bayan ya gaya mana [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] da [Ishaq bin Manshur] da [Muhammad bin Rafi'] da lafazh ɗinsu suna kusa da juna, Ishaq ya ce, ya gaya mana, yayin da sauran mutane biyu suka ce; ya gaya mana [Abdurrazzaq] ya gaya mana [Ibnu Juraij] ya ce, ya gaya mini [Sulaiman al-Ahwal] cewa [Thabit] tsohon bawan Umar bin Abdurrahman, ya gaya masa, cewa lokacin da tsakanin [Abdullah bin Amru] da Anbasa bin Abu Sufyan suna shirin kashe junansu, sai Khalid bin al-Ash ya hau kan doki zuwa ga Abdullah bin Amru, sai Khalid ya ba shi shawara, sai Abdullah bin Amru ya ce, "Ba ka san cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Duk wanda aka kashe don kare dukiyarsa, to ya mutu a matsayin shahidi ba." Kuma ya gaya mana game da hakan [Muhammad bin Hatim] ya gaya mana [Muhammad bin Bakr]. (a wata ruwaya an ambaci) wannan sanada haka ne."
Imam Muslim : 203
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ عَادَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ الْمُزنِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ قَالَ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ لِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ
Ya gaya mana [Syaiban bin Farrukh] ya gaya mana [Abu al-Ashhab] daga [al-Hasan] cewa, "Ubaidullah bin Ziyad ya ziyarci [Ma'qil bin Yasar al-Muzani] wanda yake rashin lafiya kuma ya yi sanadiyyar mutuwarsa. Sai Ma'qil ya ce, 'Hakika, ina so in gaya muku wani hadisi da na taɓa ji daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, da ace na san ina da rai, tabbas ba zan faɗi game da shi ba. A gaskiya ma, na ji Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana cewa: 'Duk wanda Allah ya ba shi nauyin jagorantar mutanensa sannan ya mutu yana yaudarar mutane, to lallai Allah zai haramta masa Aljanna'."
Imam Muslim : 204
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ دَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ عَلَى مَعْقَلِ بْنِ يَسَارٍ وَهُوَ وَجِعٌ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا لَمْ أَكُنْ حَدَّثْتُكَهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ عَبْدًا رَعِيَّةً يَمُوتُ حِينَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لَهَا إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَّا كُنْتَ حَدَّثْتَنِي هَذَا قَبْلَ الْيَوْمِ قَالَ مَا حَدَّثْتُكَ أَوْ لَمْ أَكُنْ لَأُحَدِّثَكَ و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْجُعْفِيَّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ هِشَامٍ قَالَ قَالَ الْحَسَنُ كُنَّا عِنْدَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَجَاءَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي سَأُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ ذَكَرَ بِمَعْنَى حَدِيثِهِمَا
Ya gaya mana [Yahya bin Yahya] ya gaya mana [Yazid bin Zurai'] daga [Yunus] daga [al-Hasan] ya ce, "Ubaidullah bin Ziyad ya ziyarci [Ma'qal bin Yasar] wanda yake rashin lafiya, Ubaidullah ya nemi hadisi, sannan Ma'qil ya ce, "Zan isar da hadisin da ban taɓa isar muku ba. Hakika, Manzon Allah (SAW) ya ce: "Ba gaskiya ba ne cewa Allah Ta'ala ya miƙa al'amuran mutane ga bawa, sannan lokacin da zai mutu, ya ci amanarsa, amma tabbas Allah zai hana masa aljanna." Ubadidullah ya ce, "Ba ka isar mini da wannan hadisin jiya ba?" Ma'qil ya amsa, "Ban taɓa isar muku da wannan hadisin ba." Kuma bayan ya gaya mini [Al-Qasim bin Zakariya] ya gaya mana [Husain] - wato Al-Ja'fiy - daga [Zaidah] daga [Hisham] sai ya ce, [Al-Hasan] ya ce, "Lokacin da muke ziyartar [Ma'qil bin Yasar], Ubaidullah bin Ziyad ya zo. Sai Ma'qil ya ce masa, 'Zan isar da hadisin da na ji daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam…. sannan ya ambaci hadisin da yayi kama da hadisin su biyun."
Imam Muslim : 205
و حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ لَوْلَا أَنِّي فِي الْمَوْتِ لَمْ أُحَدِّثْكَ بِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ أَمِيرٍ يَلِي أَمْرَ الْمُسْلِمِينَ ثُمَّ لَا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ إِلَّا لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمْ الْجَنَّةَ
Kuma ya gaya mana [Abu Ghassan al-Misma'i] da [Muhammad bin al-Mutsanna] da [Ishaq bin Ibrahim], in ji Ishaq, ya gaya mana, yayin da sauran mutane biyu suka ce; Ya gaya mana [Mu'adz bin Hisham] ya ce, ya gaya min [mahaifina] daga [Qatadah] daga [Abu al-Malih], cewa Ubaidullah bin Ziyad ya ziyarci [Ma'qil bin Yasar] lokacin da yake rashin lafiya, sai Ma'qil ya ce masa, 'Hakika ina gaya maka wani hadisi, ba don ina gab da mutuwa ba, da ban gaya maka ba. Na ji Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana cewa: "Babu wani shugaba da ke kula da al'amuran Musulmai, to ba ya yi musu aiki da gaske kuma yana ba su shawara, sai dai idan ba zai shiga aljanna tare da su ba."
Imam Muslim : 206
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ قَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْوَكْتِ ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ مَا أَظْرَفَهُ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ وَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًا و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ جَمِيعًا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Abu Mu'awiyah] da [Waki']. (a wata ruwayar an ambaci hakan). Bayan ya gaya mana [Abu Kuraib] ya gaya mana [Abu Mu'awiyah] daga [al-A'masy] daga [Zaid bin Wahab] daga [Hudzaifah] sai ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya gaya mana hadisai biyu, na riga na san ɗaya daga cikinsu, kuma har yanzu ina jiran Hadisi na biyu. Ya gaya mana cewa Amana tana a ƙarƙashin zuciyar mutum. Bayan saukar Alƙur'ani, sai suka fara koyo daga Alƙur'ani kuma suka fara koyo daga Sunnah. Sannan ya gaya mana game da rashin amana da cewa: "Wani mutum yana barci aka ɗauke amana daga zuciyarsa don a ga alamunta. Sai ya sake barci aka cire amana daga zuciyarsa har tabon ya kumbura kamar ƙuraje daga garwashin da ya faɗo masa a ƙafafunsa. Tabon ya ci gaba da kumbura, alhali babu komai a ciki, "sannan ya ɗauki ƙaramin dutse ya jefar da shi a ƙafafunsa. Mutane suka koma sana'arsu. Kusan babu wanda ya cika amanar, sannan aka ce, 'A cikin Banu ɗan wawa akwai wani mutum mai aminci sosai. Sai aka ce game da shi, 'Yayi tsayin daka! Mai hankali! Mai wayo!' Yayin da a cikin zuciyarsa babu ko da nauyin ƙwayar mustard ta imani. Hakika, lokaci ya zo mini, kuma ban damu da wanne daga cikinku nake ciniki da shi ba. Idan Musulmi ne, addininsa zai hana shi cin amanata. Idan Kirista ne ko Bayahude, shugabansa zai hana shi cin amanata. Amma a yau, ina ciniki ne kawai da wawa da wawa.' Kuma [Ibn Numair] ya gaya mana [mahaifina] da [Waki']. (a wata ruwaya an faɗi) Kuma [Ishaq bin Ibrahim] ya gaya mana [Isa bin Yunus] komai daga [al-A'masy] da wannan isnadi da makamantansu."
Imam Muslim : 207
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ عَنْ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ فَقَالَ قَوْمٌ نَحْنُ سَمِعْنَاهُ فَقَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ حُذَيْفَةُ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَقُلْتُ أَنَا قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ قَالَ عُمَرُ أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ قُلْتُ لَا بَلْ يُكْسَرُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ قَالَ أَبُو خَالِدٍ فَقُلْتُ لِسَعْدٍ يَا أَبَا مَالِكٍ مَا أَسْوَدُ مُرْبَادًّا قَالَ شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا قَالَ مَنْكُوسًا و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ الْفَزَارِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ لَمَّا قَدِمَ حُذَيْفَةُ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ جَلَسَ فَحَدَّثَنَا فَقَالَ إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمْسِ لَمَّا جَلَسْتُ إِلَيْهِ سَأَلَ أَصْحَابَهُ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي خَالِدٍ وَلَمْ يَذْكُرْ تَفْسِيرَ أَبِي مَالِكٍ لِقَوْلِهِ مُرْبَادًّا مُجَخِّيًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَعَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْعَمِّيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّ عُمَرَ قَالَ مَنْ يُحَدِّثُنَا أَوْ قَالَ أَيُّكُمْ يُحَدِّثُنَا وَفِيهِمْ حُذَيْفَةُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيٍّ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ قَالَ حُذَيْفَةُ حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ وَقَالَ يَعْنِي أَنَّهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ya gaya mana [Abu Khalid] - wato Sulaiman bin Hayyan - daga [Sa'ad bin Thariq] daga [Rib'i] daga [Hudzaifah] ya ce, "Umar ya taɓa tambayata lokacin da nake tare da shi, 'Wanene a cikinku ya taɓa jin Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam yana ba da labarin fitina (gwaji)?' Sahabbai suka amsa, 'Mun ji!' Umar ya tambaya, 'Shin kana nufin ɓata sunan mutum da iyalinsa da maƙwabtansa?' Suka amsa, 'Eh, haka ne.' Umar ya ce, 'Ana iya goge wannan ɓatancin ta hanyar addu'a, azumi da zakka. Amma, wa a cikinku ya taɓa jin Annabi sallallahu alaihi wasallam yana faɗa game da ɓatancin da raƙuman ruwa kamar raƙuman ruwa ke yi? Sai Hudzaifah ya ce, 'Ni, ya Umar!' Umar ya ce, 'Kai! Mahaifinka fansar Allah.' Hudzaifah ya ce, "Na ji Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) yana cewa: "Za a yada zagi a zuciyar ɗan adam kamar yadda aka shimfiɗa tabarmi a kan zare (a tsaye a kan juna). Duk wata zuciya da aka yi wa zagi ba makawa za ta kasance tana da tabo baƙi a haɗe da ita. Haka nan, duk wata zuciya da ba ta taɓa ta ba za ta kasance tana da tabo fari a haɗe da ita don zuciyar ta rabu biyu: ɓangare ɗaya ya zama fari kamar dutse mai santsi wanda ba ya sake fuskantar haɗarin zagi, matuƙar sammai da ƙasa sun kasance. Yayin da wasu kuma suka zama baƙi kamar tarkacen tagulla masu tsatsa, ba sa umarni da alheri ko hana mugunta sai wani abu da sha'awarsu ta mamaye." Hudzaifah ya ce, "Kuma na gaya masa cewa tsakaninka da zagin akwai shinge a rufe wanda zai karye." Umar ya ce, "Da an raba shi da tsaga, ba ka da uba (ma'ana kana buƙatar yin aiki tuƙuru), da gaskiya ne da an mayar da shi (a rufe)." Na ce, "A'a, har ma da tsaga." Kuma na gaya masa cewa ƙofar wani mutum ne da aka kashe ko ya mutu (ma'ana an buɗe ƙofar fitina bayan rasuwar Umar, edita). Na gaya masa hadisi ba daga (na kawo) littafi mai kauri ba (sabbin wasiyyai da tsoffin)." Abu Khalid ya ce, na ce wa Sa'ad, "Ya Abu Malik, "Menene ma'anar baƙin launin toka?" Sa'ad ya amsa, "Yana nufin fari sosai a cikin baƙi." Ya ce, "Na ce, 'To kana nufin al-Kuz Mujakhkhiya'. Ya amsa, 'Yana nufin karkatacce'." Kuma bayan ya gaya mini [Ibn Abu Umar] ya gaya mana [Marwan al-Fazari] ya gaya mana [Abu Malik al-Asyja'i] daga [Rib'i] sai ya ce, lokacin da [Hudzaifah] ya fito daga gefen Umar, sai ya zauna ya ce mana, "Hakika, lokacin da na zauna a gefensa, Amirul Mukminin ya tambayi sahabbansa, 'Wane ne daga cikinku ya haddace maganar Manzon Allah game da ɓatanci?' Sai ya kawo hadisi kamar hadisin Abu Khalid, kuma bai ambaci fassarar Abu Malik game da ma'anar murbad mujakhkhiya ba." Kuma ya gaya mana [Muhammad bin al-Mutsanna] da [Amru bin Ali] da [Uqbah bin Mukram al-Ammi] suka ce, sun gaya mana [Muhammad bin Abu Adi] daga [Sulaiman at-Taimi] daga [Nu'aim bin Abu Hind] daga [Rib'i bin Hirasy] daga [Hudzaifah] cewa Umar ya ce, "Wa zai iya gaya mana, ko wa zai iya gaya mana - alhali a cikinsu akwai Hudzaifah - game da abin da Annabi sallallahu alaihi wasallam ya faɗa a cikin ɓatancin? ' Hudzaifah ya amsa, 'Zan iya.' Sai ya kawo hadisi kamar hadisin Abu Malik daga Rib'i." Mai ba da labari ya ce, "Sannan ya ambata a cikin hadisinsa, 'Hudzaifah ya ce, 'Na ba da hadisi ba daga littafi mai kauri ba, kuma ya ce, wato daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam."
Imam Muslim : 208
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ مَرْوَانَ الْفَزَارِيِّ قَالَ ابْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ
Ya gaya mana [Muhammad bin Abbad] da [Ibn Abu Umar] komai daga [Marwan al-Fazari], [Ibn Abbad] ya ce, ya gaya mana [Marwan] daga [Yazid] - wato Ibn Kaisan - daga [Abu Hazim] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Musulunci ya bayyana a cikin wata ƙasa ta waje, kuma zai dawo a cikin wata ƙasa ta waje. Baƙi, to, masu sa'a su ne waɗanda aka ware."
Imam Muslim : 209
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ قَالَا حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ وَهُوَ يَأْرِزُ بَيْنَ الْمَسْجِدَيْنِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ فِي جُحْرِهَا
Ya gaya mana [Muhammad bin Rafi'] kuma [al-Fadll bin Sahl al-A'raj] duk sun ce, ya gaya mana [Syababah bin Sawwar] ya gaya mana [Ashim] - wato Ibn Muhammad al-Umari - daga [mahaifinsa] daga [Ibn Umar] daga Annabi sallallahu alaihi wasallam, ya ce: "Musulunci ya bayyana a cikin wata ƙasa ta waje, kuma zai dawo a cikin wata ƙasa ta waje kamar da, zai shiga tsakanin masallatai biyu kamar maciji yana shiga cikin raminsa."
Imam Muslim : 210
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْإِيمَانَ لَيَأْرِزُ إِلَى الْمَدِينَةِ كَمَا تَأْرِزُ الْحَيَّةُ إِلَى جُحْرِهَا
Ya gaya mana [Abubakar bin Abu Syaibah] ya gaya mana [Abdullah bin Numair] da [Abu Usamah] daga [Ubaidullah bin Umar]. (a wata ruwayar an ambaci hakan). Kuma an gaya mana [Ibn Numair] ya gaya mana [mahaifina] ya gaya mana [Ubaidullah] daga [Khubaib bin Abdirrahman] daga [Hafsh bin Ashim] daga [Abu Hurairah] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Hakika imani ya shiga Madina, kamar yadda maciji ke shiga gidanta."
Imam Muslim : 211
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى لَا يُقَالَ فِي الْأَرْضِ اللَّهُ اللَّهُ
Ya gaya mana [Zuhair bin Harb] ya gaya mana [Affan] ya gaya mana [Hammad] ya gaya mana [Tsabit] daga [Anas] cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Alkiyama ba za ta faru ba har sai babu faɗin 'Allah, Allah' a duniya."
Imam Muslim : 212
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ عَلَى أَحَدٍ يَقُولُ اللَّهُ اللَّهُ
Ya gaya mana [Abdurrazzaq] ya gaya mana [Ma'amar] daga [Tsabit] daga [Anas] ya ce, "Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Alkiyama ba za ta faru ga wanda (har yanzu) ya ce, 'Allah, Allah' ba."
Imam Muslim : 213
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةٍ إِلَى السَّبْعِ مِائَةٍ قَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْا قَالَ فَابْتُلِيَنَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا
Ya gaya mana [Abu Bakr bin Abu Syaibah] da [Muhammad bin Abdullah bin Numair] da [Abu Kuraib] kuma lafazh na Abu Kuraib ne, suka ce, ya gaya mana [Abu Mu'awiyah] daga [al-A'masy] daga [Syaqiq] daga [Hudzaifah] ya ce, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce lokacin da muke tare da shi: "Ku tattara mini wasu abokai waɗanda za su iya shelar Musulunci." Hudzaifah ya ce, "Mun amsa, "Ya Manzon Allah! Shin kana shakkar mu, alhali kuwa muna tsakanin mutane shida zuwa ɗari bakwai?
Imam Muslim : 214
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسْمًا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ أَقُولُهَا ثَلَاثًا وَيُرَدِّدُهَا عَلَيَّ ثَلَاثًا أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِ
[Ibn Abu Umar] ya ba mu labarin [Sufyan] daga [az-Zuhri] daga [Amir bin Sa'd] daga [mahaifinsa] wanda ya ce, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya raba rabo." Na ce, "Ya Manzon Allah! Ka ba wa wannan mutumin, domin shi mumini ne." Ya tambaye ni, "Ko kuwa shi Musulmi ne kawai?" Na amsa masa sau uku, amma har yanzu ya tambaye ni tabbas sau uku, yana tambaya, "Shin da gaske Musulmi ne?" Ya ce, "Tabbas zan ba wa wannan mutumin, duk da cewa akwai wani mutum (daga cikin waɗanda suka tuba) wanda na fi so a kansa, saboda tsoron kada Allah ya jefa shi cikin Wuta."
Imam Muslim : 215
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ سَعْدٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُعْطِهِ وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا عَلِمْتُ مِنْهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمًا إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ أَنَّهُ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ وَزَادَ فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ و حَدَّثَنَا الْحَسَنُ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ أَقِتَالًا أَيْ سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ
An gaya min [Zuhair bin Harb] ya gaya mana [Ya'qub bin Ibrahim] ya gaya mana [Ibnu Akhi Ibn Shihab] daga [kawunsa] ya ce, ya gaya min [Amir bin Sa'd bin Abu Waqqash] daga babansa [Sa'ad] cewa Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya bayar (rarraba) ga wasu mutane, yayin da Sa'ad ke zaune a cikinsu. Sa'ad ya ce, 'Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya bar wasu daga cikin waɗanda bai ba su sadaka ba, wannan aikin shi ne abin da ya fi ba ni mamaki, sai na tambaya, 'Ya Rasulullah, me ya sa ka juya (daga bayar da sadaka) zuwa ga wani. Wallahi, hakika ina ganinsa a matsayin mai imani.' Sai Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: 'Ko kuwa shi (kawai) Musulmi ne.' Sa'ad ya ce, 'Sai na yi shiru na ɗan lokaci, amma na fi ƙarfin gwiwa a cikin abin da na sani, don haka na tambaya, 'Ya Manzon Allah, me ya sa ka juya (daga bayar da sadaka) ga wani. Wallahi, hakika ina ganinsa a matsayin mai imani.' Sai Annabi sallallahu alaihi wasallam ya ce: "Ko kuma shi (kawai) Musulmi ne." Sa'ad ya ce, 'Sai na yi shiru na ɗan lokaci, amma na fi ƙarfin gwiwa a cikin abin da na sani, don haka na tambaya, 'Ya Manzon Allah, me ya sa ka juya (daga bayar da sadaka) ga wani da wani da wani da Allah, hakika ina ganinsa a matsayin mai imani.' Sai Manzon Allah (SAW) ya ce: "Ko kuwa shi (kawai) Musulmi ne? Hakika, da zan yi wa wannan mutumin sadaka, amma akwai wani mutum wanda ban fi so in yi masa sadaka ba, domin tsoron kada Allah ya jefa fuskarsa cikin wuta." [Al-Hasan bin Ali al-Hulwani] da [Abd bin Humaid] duk sun ce, [Ya'qub] - wato, Ibn Ibrahim bin Sa'ad - ya gaya mana daga [Salih] daga [Ibn Shihab] ya ce, [Amir bin Sa'ad] ya gaya mini daga [mahaifinsa, Sa'ad] cewa ya ce, 'Manzon Allah (SAW) ya ba da sadaka ga wasu mutane, alhali ina zaune a cikinsu' kamar yadda hadisin Ibn Akhi Ibn Shihab, daga kawunsa, ya ƙara da cewa, 'Sannan na je wurin Manzon Allah na yi masa rada, sai na tambaye shi, 'Me ya sa kake juya baya (daga bayar da sadaka) ga wani.'" Kuma ya gaya mana [al-Hasan] Al-Hulwani ya gaya mana [Ya'qub] ya gaya mana [mahaifina] daga [Salih] daga [Isma'il bin Muhammad] ya ce, na ji [Muhammad bin Sa'ad] yana faɗin haka yayin da yake ambaton a cikin hadisinsa, 'Sai Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam ya buge ni da hannunsa tsakanin wuyana da kafaɗata, sannan ya ce: "Shin saboda yaƙi ne, ya Sa'ad, hakika ina son yin sadaka ga mutumin?"
Imam Muslim : 216
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَحْنُ أَحَقُّ بِالشَّكِّ مِنْ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ { رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَ لَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ وَيَرْحَمُ اللَّهُ لُوطًا لَقَدْ كَانَ يَأْوِي إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ وَلَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ طُولَ لَبْثِ يُوسُفَ لَأَجَبْتُ الدَّاعِيَ و حَدَّثَنِي بِهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ الضُّبَعِيُّ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ { وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي } قَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى جَازَهَا حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ كَرِوَايَةِ مَالِكٍ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَنْجَزَهَا
Kuma bayan ya gaya mana [Harmalah bin Yahya] ya gaya mana [Ibn Wahab] ya gaya min [Yunus] daga [Ibn Shihab] daga [Abu Salamah bin Abdurrahman] da [Sa'id bin al-Musayyab] daga [Abu Hurairah] sai ya ce, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Muna da hakkin yin shakka fiye da Annabi Ibrahim Alaihissalam lokacin da ya ce: '(Ya Ubangijina, ka nuna mini yadda kake rayar da matattu?' Allah ya ce, 'Shin ba ka yi imani da iko na ba?' Annabi Ibrahim ya amsa, 'Har yanzu ina imani kuma ina imani, amma don zuciyata ta natsu)' (Q. Baqarah: 260). Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam) ya ci gaba da cewa: "Allah Ya yi wa Annabi Lutu rahama. Hakika ya nemi mafaka a cikin wani iko mai karfi (Allah subhanahu wata'ala). Da na zauna a kurkuku a lokacin da Annabi Yusuf yake cikinsa, da na cika burin wanda ya tambaya." Kuma ya gaya mana, in Allah ya yarda, [Abdullah bin Muhammad bin Asma' adl-Dluba'i] ya gaya mana [Juwairiyyah] daga [Malik] daga [az-Zuhri] cewa [Sa'id bin al-Musayyab] da [Abu Ubaid] sun ba shi labari, daga [Abu Hurairah] daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam da irin wannan hadisin Yunus daga Az-Zuhri. Kuma a cikin hadisin Malik an ce, '(Amma domin zuciyata ta natsu)' (Q. Baqarah: 260). Mai ba da labari ya ce, "Sannan ya karanta wannan ayar har sai ta ƙare." Kuma ya gaya mana [Abd bin Humaid] ya ce, ya gaya mana [Ya'qub] - wato Ibn Ibrahim bin Sa'd - ya gaya mana [Abu Uwais] daga [az-Zuhri] kamar yadda Malik ya faɗa da sanad ɗinsa, ya ce, 'Sannan ya karanta wannan ayar har sai ya gama ta."
Imam Muslim : 217
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَى اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
[Qutaibah bin Sa'id] ya ruwaito mana [Laith] daga [Sa'id bin Abu Sa'id] daga [mahaifinsa] daga [Abu Hurairah] cewa Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Babu wani Annabi face an ba shi wata alama (a matsayin shaidar annabcinsa) makamancinta, wadda mutane ke imani da ita. Ni dai, Allah ne kawai ya aiko ni da wahayi. Saboda haka, ina fatan zama annabi tare da mafi yawan mabiya (idan aka kwatanta da) su a Ranar Alkiyama."
Imam Muslim : 218
حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرٌو أَنَّ أَبَا يُونُسَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَسْمَعُ بِي أَحَدٌ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ يَهُودِيٌّ وَلَا نَصْرَانِيٌّ ثُمَّ يَمُوتُ وَلَمْ يُؤْمِنْ بِالَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ إِلَّا كَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ
An ruwaito mana [Yunus bin Abdul A'ala] ya sanar da mu [Ibn Wahab] ya ce, ya sanar da ni [Amr] cewa [Abu Yunus] ya gaya masa, daga [Abu Hurairah] daga Manzon Allah (Sallallahu Alaihi Wasallam), cewa ya ce: "Ina rantsuwa da wanda ran Muhammadu yake hannunsa, babu wanda ya ji labarina daga wannan al'umma, ko Bayahude ne ko Kirista, to ya mutu bai yi imani da addinin da aka aiko ni da shi ba, sai dai zai kasance daga cikin mutanen Wuta."
Imam Muslim : 219
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ رَأَيْتُ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَّاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَيْءٍ فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Ya gaya mana [Yahya bin Yahya] ya gaya mana [Husyaim] daga [Salih bin Salih al-Hamdani] daga [Ash-Sya'bi] ya ce, "Na ga wani mutum daga mutanen Khurasan yana tambayar ash-Sya'bi, sai ya tambaya, 'Ya Abu Amru, mutanen da suka gabace mu daga mutanen Khurasan sun ce game da wani mutum da ya 'yanta baiwarsa sannan ya aure ta, don haka wannan mutumin kamar wanda ya hau rakuminsa ne?' Sai ash-Sha'abi ya amsa, "[Abu Burdah bin Abu Musa] ya gaya mini, daga [mahaifinsa], daga Manzon Allah sallallahu alaihi wasallam, ya ce: "Akwai mutane uku da aka ba su lada biyu: wani mutum daga cikin Ahlul-Kitabi wanda ya yi imani da annabinsa, lokacin da ya haɗu da Annabi Muhammadu sallallahu alaihi wasallam sannan ya yi imani da shi, ya bi shi ya tabbatar da shi, sannan ya sami lada biyu, bawa ni ne wanda ya cika ta wajibinsa ga Allah da kuma wajibinsa ga shugabansa, sannan shi ma ya sami lada biyu. Na uku, shi ne wanda ke da baiwa mace, yana ciyar da ita da kyau, yana ilmantar da ita da mafi kyawun ilimi, sannan ya 'yantar da ita ya aure ta, sannan shi ma yana da lada biyu." Sai Ash-Sya'bi ya ce wa mutanen Khurasan, "Ku ɗauki wannan hadisin kyauta (geratis), hakika mutane suna tafiya zuwa Madina don wani abu (don samun hadisi) wanda bai kai wannan ba." Kuma an gaya mana [Abu Bakar bin Abu Syaibah] ya gaya mana ['Abdah bin Sulaiman]. (a wata ruwaya an ambaci hakan) Kuma ya gaya mana [Ibnu Abu Umar] ya gaya mana [Sufyan].
Imam Muslim : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُوشِكَنَّ أَنْ يَنْزِلَ فِيكُمْ ابْنُ مَرْيَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَكَمًا مُقْسِطًا فَيَكْسِرَ الصَّلِيبَ وَيَقْتُلَ الْخِنْزِيرَ وَيَضَعَ الْجِزْيَةَ وَيَفِيضُ الْمَالُ حَتَّى لَا يَقْبَلَهُ أَحَدٌ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ح و حَدَّثَنِيهِ حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ ح و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ كُلُّهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عُيَيْنَةَ إِمَامًا مُقْسِطًا وَحَكَمًا عَدْلًا وَفِي رِوَايَةِ يُونُسَ حَكَمًا عَادِلًا وَلَمْ يَذْكُرْ إِمَامًا مُقْسِطًا وَفِي حَدِيثِ صَالِحٍ حَكَمًا مُقْسِطًا كَمَا قَالَ اللَّيْثُ وَفِي حَدِيثِهِ مِنْ الزِّيَادَةِ وَحَتَّى تَكُونَ السَّجْدَةُ الْوَاحِدَةُ خَيْرًا مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ثُمَّ يَقُولُا أَبُو هُرَيْرَةَ اقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ } الْآيَةَ
Ya gaya mana [Qutaibah bin Sa'id] ya gaya mana [Laits]. (a wata hanyar an ambaci hakan) Kuma ya gaya mana [Muhammad bin Rumh] ya ba mu labari [al-Laits] daga [Ibn Shihab] daga [Ibn al-Musayyab] cewa ya ji [Abu Hurairah] yana cewa, "Manzon Allah (tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi) ya ce: "Ina rantsuwa da wanda raina yake hannunsa! Hakika isowar Isa bin Maryam zuwa gare ku don ya zama alkali mai adalci zai zo nan ba da jimawa ba. Zai karya giciye, ya kashe aladu kuma ya kawar da jizyah (daga kafirai). Arziki zai yi yawa, har babu wanda zai so ya same shi." Kuma an gaya mana [Abdul A'ala bin Hammad] da [Abubakar bin Abu Syaibah] da [Zuhair bin Harb] sun ce; ya gaya mana [Sufyan bin Uyainah]. (a wata ruwayar an ambaci) Kuma ya gaya mini game da shi [Harmalah bin Yahya] ya gaya mana [Ibnu Wahab] ya ce, ya gaya mini [Yunus]. (a wata ruwayar an ambaci) Kuma ya gaya mana [Hasan al-Hulwani] da [Abd bin Humaid] daga [Ya'qub bin Ibrahim bin Sa'id] ya gaya mana [mahaifina] daga [Salih] duk [Az-Zuhri] da wannan isnadi. Kuma a cikin tarihin Ibn Uyainah an faɗi, "A matsayin imami mai adalci kuma alkali mai adalci." a cikin tarihin Salih, "Alkali mai adalci." al-Laits ya ce, kuma a cikin hadisin akwai ƙari, "har sai sujada ɗaya ta fi kyau fiye da duniya da duk abin da ke cikinta." sai Abu Hurairah ya ce, "Karanta idan ka so: '(Babu wani daga cikin Ahlul Kitabi, sai wanda zai yi imani da shi (Isa) kafin mutuwarsa)' (Qs. an-Nisaa': 159).