Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 2161
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ حَفْصَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلَا أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ و حَدَّثَنَاه ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ حَفْصَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ لَمْ تَحِلَّ بِنَحْوِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރުގެ އަރިހުން ނާފީގެ އަރިހުން މާލިކަށް ކިޔެވީ، ރަސޫލާގެ އަނބިކަނބަލުން ޙަފްޝާޙް ޙަފްޝާޙް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ "އަހަރެންގެ އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލާފައި ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރުގައި ކަރުދާސް ޖަހާފައި މިވަނީ. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު ކަތިލާހާ ހިނދަކު އަހަރެންނަށް ޢުމްރާއެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ." އަދި އިބްނު ނޫމައިރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. ޚާލިދު ބިން މަޚްލާދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މާލިކުގެ އަރިހުން ނާފީގެ އަރިހުން އިބްނު ޢުމަރުގެ އަރިހުން ޙަފްޝާއިން ރަޟިޔަالله ޢަންހުގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. މިއީ މަތީގައިވާ ޙަދީޘާއި އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2162
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ حَفْصَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَتْ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا وَلَمْ تَحِلَّ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ إِنِّي قَلَّدْتُ هَدْيِي وَلَبَّدْتُ رَأْسِي فَلَا أَحِلُّ حَتَّى أَحِلَّ مِنْ الْحَجِّ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ حَفْصَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ فَلَا أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އުބައިދުالله] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، [ނަފީޢު] އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޙަފްޝާޙް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ރަސޫލާގެ ކިބައިން އެހީމެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'އަހަރެންގެ ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު ބަނދެ އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލީމެވެ. އެހެންކަމުން ޙައްޖު ނިމެންދެން އަޅުގަނޑަކަށް ތަޙައްލުލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.' އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުބައިދުالله] [ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރުގެ އަތުން] ކިޔައިދެއްވީ، [ޙަފްޝާޙް] الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ކަމުގައި ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަހަރެން ޤުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރު ކަތިލާހާ ހިނދަކު ތަހައްލޫލެއް ނުކުރާނަމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2163
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَخْزُومِيُّ وَعَبْدُ الْمَجِيدِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يَحْلِلْنَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ قَالَتْ حَفْصَةُ فَقُلْتُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَحِلَّ قَالَ إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلَا أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ هَدْيِي
އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް ބިން ސުލައިމާން އަލް މަޚްޒޫމީ] ކިޔައިދެއްވައި، [ޢަބްދުލްމަޖީދު] [އިބްނު ޖުރައިޖުން] [ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. [ޙަފްޝާޙް] ރަދުޔަالله އަންހާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުންނަށް ތަޙައްލުލު ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވީ ޙައްޖުލް ވަދާ އަހަރުގައެވެ. ހަފްޝާހް ސުވާލު ކުރެއްވީ ތަހައްލުލް ކުރުމަށް ހުރަސް އެޅެނީ ކޮން ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަމަނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އަހަރެންގެ އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލާފައި އަހަރެންގެ ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު ބަނދެފިން.' އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު ކަތިލާހާ ހިނދަކު އަހަރެން ތަޙައްލުލެއް ނުކުރާނަމެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2164
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا خَرَجَ فِي الْفِتْنَةِ مُعْتَمِرًا وَقَالَ إِنْ صُدِدْتُ عَنْ الْبَيْتِ صَنَعْنَا كَمَا صَنَعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ فَأَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَسَارَ حَتَّى إِذَا ظَهَرَ عَلَى الْبَيْدَاءِ الْتَفَتَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ مَا أَمْرُهُمَا إِلَّا وَاحِدٌ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ الْحَجَّ مَعَ الْعُمْرَةِ فَخَرَجَ حَتَّى إِذَا جَاءَ الْبَيْتَ طَافَ بِهِ سَبْعًا وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعًا لَمْ يَزِدْ عَلَيْهِ وَرَأَى أَنَّهُ مُجْزِئٌ عَنْهُ وَأَهْدَى
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު ނާފީގެ ކިބައިން މާލިކަށް ކިޔެވީ، މުޞީބާތުގެ ވަގުތުގައި ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަންހު ޢުމްރާ ކުރުމަށް ނުކުމެވަޑައިގެންނެވި ވާހަކައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ "އަޅުގަނޑަށް ގެއިން ނުކުތުމަށް ހުރަސްއެޅިއްޖެނަމަ އަޅުގަނޑުމެން ކުރާނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި މެދު ކުރި ފަދައިން" ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ފުރައިގެން އުމްރާއަށް އިޙްރާމްވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު ދަތުރުފުޅުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. ބައިދާއާ ކައިރިވެވަޑައިގަތުމުން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު އޭނާގެ ޞަޙާބީންނާ ދިމާއަށް އެނބުރިވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، "އެއީ އެއް ކަމެއް ނޫން. އަޅުގަނޑުގެ އުމްރާއާއެކު ޙައްޖު ފަރުޟުކޮށްފައިވާކަން އަޅުގަނޑު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެކިވަމެވެ." އެހެންކަމުން އިބްނު ޢުމަރު ނިކުމެވަޑައިގެން، މަޖިލީހަށް ވަޑައިގަތުމުން، ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ހަތް ފަހަރު ތަވާފާއި ސަޢީޢީ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއަށް އިތުރު ކަމެއް ނުކުރެއެވެ. ހައްޖު ފުދޭކަމަށް ދެކި، ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް ކަތިލިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2165
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى وَهُوَ الْقَطَّانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ وَسَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ كَلَّمَا عَبْدَ اللَّهِ حِينَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ لِقِتَالِ ابْنِ الزُّبَيْرِ قَالَا لَا يَضُرُّكَ أَنْ لَا تَحُجَّ الْعَامَ فَإِنَّا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ بَيْنَ النَّاسِ قِتَالٌ يُحَالُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَإِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَعَلْتُ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حِينَ حَالَتْ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً فَانْطَلَقَ حَتَّى أَتَى ذَا الْحُلَيْفَةِ فَلَبَّى بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ قَالَ إِنْ خُلِّيَ سَبِيلِي قَضَيْتُ عُمْرَتِي وَإِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فَعَلْتُ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ ثُمَّ تَلَا { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ } ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَهْرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا أَمْرُهُمَا إِلَّا وَاحِدٌ إِنْ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْعُمْرَةِ حِيلَ بَيْنِي وَبَيْنَ الْحَجِّ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجَّةً مَعَ عُمْرَةٍ فَانْطَلَقَ حَتَّى ابْتَاعَ بِقُدَيْدٍ هَدْيًا ثُمَّ طَافَ لَهُمَا طَوَافًا وَاحِدًا بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ لَمْ يَحِلَّ مِنْهُمَا حَتَّى حَلَّ مِنْهُمَا بِحَجَّةٍ يَوْمَ النَّحْرِ و حَدَّثَنَاه ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ قَالَ أَرَادَ ابْنُ عُمَرَ الْحَجَّ حِينَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ هَذِهِ الْقِصَّةِ وَقَالَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ وَكَانَ يَقُولُ مَنْ جَمَعَ بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ كَفَاهُ طَوَافٌ وَاحِدٌ وَلَمْ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ އަލްޤަޘްޠާން] އަޅުގަނޑަށް [ނަފީޢު] ރިވާކުރެއްވި [ޢުބައިދުالله] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވާފައި ވެއެވެ. ދެމީހުންވެސް އަބްދުالله ގާތު ބުނީ، ހަނގުރާމައެއް ހިނގައި އެކަން ކުރުމަށް ހުރަސް އެޅިދާނެތީ ބިރުން މިއަހަރު ހައްޖަށް ނުގޮސްފިނަމަ އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނެތް ކަމަށެވެ. ފަހެ، ޢަބްދުﷲ ޖަވާބު ދެއްވީ، الله ގެ ގެއިން އަހަރެންނަށް ހުރަސްއެޅިއްޖެނަމަ، ދެން އަހަރެން ކުރާނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ގޮތުގައެވެ. އަހަރެންގެ މައްޗަށް ޢުމްރާ ފަރުޟުކޮށްފައިވާކަން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެކިވަމެވެ.' ފަހެ، ޢަބްދުﷲ ނިކުމެވަޑައިގެން، ޛުލްޙުލައިފާއަށް ވަޑައިގަތުމުން، ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްގެ ޙާލަތަށް ވަދެވަޑައިގަތެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ގެނެސްދެއްވީ މި އާޔަތެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ކިބައިގައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނަމޫނާއެއް ވެއެވެ...'. -އަލް އަޙްޒާބު: 21-. އެއަށްފަހު ބައިދާ` އަށް ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ޢުމްރާ ކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިއްޖެނަމަ އޭގެ މާނައަކީ އަޅުގަނޑަށްވެސް ޙައްޖުވުމަށް ހުރަސްއެޅޭނެ ކަމެވެ. އެއްފަހަރާ ޙައްޖާއި ޢުމްރާ ކުރާނެ ގޮތް ދައްކާލާނަމެވެ.' އަދި ދަތުރު ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. ޤުދާއިދަށް ވަޑައިގަތުމުން އޭނާ ގަނެފައިވަނީ ހަދީއު -ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު- އެވެ. ދެން އެއްފަހަރަކު ބައިތުاللهގައި ތަވާފު ކުރެއްވި، ޞަފާގައި ސަޢީޢީ އަދި އެއްފަހަރު މަރްވާ ކުރެއްވިއެވެ. އަދި ނަޙްރު ދުވަހު - ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ދިހަވަނަ ދުވަހު - މެނުވީ ތަޙައްލުނުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނާ ގުޅިފައި އޮތް ކަމެއް [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނާ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނާ [އުބައިދުالله] [ނާފިޢު] ގެ ކިބައިން އެކަން ގުޅުއްވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިބްނު ޢުމަރު] ޙައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާކުރަން ބޭނުންވީ، ހައްޖާޖު އިބްނު ޒުބައިރާއި ހަނގުރާމަ ކުރަން ބޭނުންވި ހިނދުގައެވެ. އަދި މަތީގައިވާ ވާހަކައިގައިވާ ފަދައިން ޙަދީޘް ވެސް ކިޔައިދިނެވެ. އަދި ޙަދީޘްގެ ފަހުކޮޅުގައި އެކަލޭގެފާނު ބަޔާންކުރައްވައެވެ؛ އިބްނު ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެއްފަހަރާ ދެމީހުންގެ ކިބައިން ތަޙައްލުނުވާހާ ހިނދަކު ތަޙައްލު ނުކުރައްވާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 2166
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ أَرَادَ الْحَجَّ عَامَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَإِنَّا نَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ فَقَالَ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ } أَصْنَعُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَاهِرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ إِلَّا وَاحِدٌ اشْهَدُوا قَالَ ابْنُ رُمْحٍ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ ثُمَّ انْطَلَقَ يُهِلُّ بِهِمَا جَمِيعًا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ وَلَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ وَلَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ وَرَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ بِطَوَافِهِ الْأَوَّلِ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ كَذَلِكَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ كِلَاهُمَا عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ وَلَمْ يَذْكُرْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا فِي أَوَّلِ الْحَدِيثِ حِينَ قِيلَ لَهُ يَصُدُّوكَ عَنْ الْبَيْتِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ هَكَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا ذَكَرَهُ اللَّيْثُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރުމްޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ލައިތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ - އެ ބަސްފުޅަކީ ވެސް އޭނާގެ - [ލައިތު] [ނާފިޢު] ގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޢުމަރު] ޙައްޖު ކުރަން ބޭނުންވެވަޑައިގަތުމުން، އަލްޙައްޖާޖު އިބްނު ޒުބައިރުއާ ހަނގުރާމަ ކުރަން އުޅުއްވި އިރު، ދެން އޭނާއަށް ވިދާޅުވީ، ‘ހަމަކަށަވަރުން، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ހަނގުރާމައެއް އޮންނާނެ، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް’ ކަމަށެވެ އެމީހުން ތިބާއަށް ހުރަސް އަޅާނެ ކަމަށް ބިރުގަންނަން'. އިބްނު ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ކުރާނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރި ގޮތަށެވެ. އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެކިވަން، އަހަރެން ޢުމްރާ ފަރުޟު ކޮށްފިން - އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް-'. އެކަލޭގެފާނު ނިކުމެވަޑައިގެން، ބައިދާ` އާއި ކައިރިވެވަޑައިގަތުމުން ވިދާޅުވީ، ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަކީ އެއްކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ހެކިވެ، - އިބްނު ރުމްޙް ވިދާޅުވިއެވެ - އަހަރެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެކިވަން، އަހަރެންގެ ޢުމްރާއާއެކު ޙައްޖު ފަރުޟު ކޮށްފިން'. ދެން އިބްނު ޢުމަރު ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު - ޤުދައިދުގައި ގަނެފައިވާ ޖަނަވާރު ކަތިލެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ ގޮސް ހައްޖާއި ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްގެ ޙާލަތަށް ވަނެވެ. މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމުން، ވަގުތުން ގޭގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކުރެއްވި، ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދުގައި ސަޢީޢީ، އަދި އެއަށް އިތުރު ކަމެއް ނުކުރައްވައެވެ، އަދި -ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު- ކަތިވަޑައިނުގަތެވެ. ދެން އޭނާ ޤުރުބާން ކުރާ ޖަނަވާރު ކަތިލިއެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި ހައްޖާއި ޢުމްރާގެ ޠަވާފުގެ ބަދަލުގައި ފުރަތަމަ ތަވާފު ލެއްވިއެވެ. ދެން އިބްނު ޢުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ. [އަބޫ ރަބީޢު އަޒް ޒަޙްރާނީ] އާއި [އަބޫ ކާމިލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދު] -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް [އިސްމާޢީލް] އެދެމީހުންވެސް [އައްޔޫބު] އިން [ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން މި ވާހަކައާއެކު ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަދި ޙަދީޘް ފެށުނުއިރު، އެކަލޭގެފާނަށް ބުނެވުނު އިރު މެނުވީ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ. 'އެމީހުން ތިބާއަށް الله ގެ ގެއިން ނުކުތުމަށް ހުރަސް އަޅާނެ'. އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އެ ހާލަތުގައި އަހަރެން ކުރާނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ކުރި ގޮތަށެވެ'. އަދި ޙަދީޘް ނިމުމުގައިވެސް އެކަލޭގެފާނު ޛިކުރު ނުކުރައްވައެވެ؛ 'މިއީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ކުރެއްވި ކަމެކެވެ'. އެއީ ލައިތު ފާހަގަކުރެއްވި ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2167
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ الْهِلَالِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ فِي رِوَايَةِ يَحْيَى قَالَ أَهْلَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ مُفْرَدًا وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عَوْنٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ بِالْحَجِّ مُفْرَدًا
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޢަބްދުالله ބިން އައުން އަލް ހިލާލީ ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، އައްބާދު ބިން އައްބާދު އަލް މުޙައްލަބީ ކިޔައިދީފައި، އުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު ނާފީގެ އަރިހުން އިބްނު ޢުމަރުގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ - ޔަޙްޔާގެ ރިވާޔަތުގައި - އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެމެން އެއްފަހަރަކު އިފްރާދު ހައްޖަށް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އިޙްރާމަށް ވަދެވުނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2168
و حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ بَكْرٍ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَبِّي بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا قَالَ بَكْرٌ فَحَدَّثْتُ بِذَلِكَ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ لَبَّى بِالْحَجِّ وَحْدَهُ فَلَقِيتُ أَنَسًا فَحَدَّثْتُهُ بِقَوْلِ ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ أَنَسٌ مَا تَعُدُّونَنَا إِلَّا صِبْيَانًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا
އަދި [ސޫރައިޖު ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ހުޝައިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ހުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަކުރު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް] ރަދުލިއަالله އަންހޫގެ ކިބައިން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރާ ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް ތަލްބިއްޔާ -އިޙްރާމް ފެށުން- ކިޔަވާ ވާހަކައެވެ'. ބަކުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަޅުގަނޑު އެވާހަކަ އިބްނު ޢުމަރަށް ކިޔައިދިނުމުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، 'އެކަލޭގެފާނު ތަލްބިއްޔާ ކިޔެވީ -އިޙްރާމް ފެށުން- ހަމައެކަނި ޙައްޖަށްޓަކައެވެ'. ދެން އަހަރެން އަނަސްގެ އަރިހަށް ގޮސް އޭނާއަށް [އިބްނު ޢުމަރުގެ] ބަސްފުޅު ކިޔައިދިނުމުން، އަނަސް ވިދާޅުވީ، 'ތިޔަބައިމީހުން އަހަރެމެންނަށް ނުބަލާ، އަހަރެމެން އަދިވެސް ޅައިރު -އެވަގުތު- ނޫނީ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑުއަހާފައި ވެއެވެ: 'ލަބްބައިކާ އުމްރާތާން ވަ ހަޖްޖަން -އޭ الله، އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް ގޮވާލައްވަން އިޖާބަކުރަމެވެ-'.
Hadith
Imam Muslim : 2169
و حَدَّثَنِي أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ الشَّهِيدِ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَنَسٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ بَيْنَهُمَا بَيْنَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ قَالَ فَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ أَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ فَرَجَعْتُ إِلَى أَنَسٍ فَأَخْبَرْتُهُ مَا قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقَالَ كَأَنَّمَا كُنَّا صِبْيَانًا
އަދި [އުމައްޔާ ބިން ބިސްތާމް އަލް ޢާއިޝީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޔަޒީދު ބިން ޒުރައިޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޙަބީބު ބިން އަޝް ޝަހީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަކުރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. [އަނަސް] ރަޑިޔަالله އަންހޫ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި އޭނާއަށް ފެނިވަޑައިގަތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް މިދެކަންތައް - ޙައްޖާއި ޢުމްރާ -' އެއްކޮށްލެއްވިތަނެވެ. ބަކުރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ ދެން އަޅުގަނޑު [އިބްނު ޢުމަރު] ގާތު އެދުމުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އިޙްލާލް - އިޙްރާމް ފެށުން - ޙައްޖަށް’ ކަމަށެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު އެނބުރި އަނަސް ކައިރިއަށް ގޮސް އިބްނު ޢުމަރު ދެއްކެވި ވާހަކަ ކިޔައިދިނުމުން، އޭނާ ވިދާޅުވީ، 'ހީވަނީ - އެ ދުވަސްވަރު -، އަހަރެމެން އަދިވެސް ތިބީ ކުޑަކުދިންހެން' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2170
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا عَبْثَرٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ وَبَرَةَ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَيَصْلُحُ لِي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ قَبْلَ أَنْ آتِيَ الْمَوْقِفَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ فَإِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ لَا تَطُفْ بِالْبَيْتِ حَتَّى تَأْتِيَ الْمَوْقِفَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقَدْ حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ الْمَوْقِفَ فَبِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَقُّ أَنْ تَأْخُذَ أَوْ بِقَوْلِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا
ވަބަރާގެ އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދުގެ އަރިހުން ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: "އާދެ، އެއީ އެވެ." އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ: "ޢަރަފާތުގައި ތިއްބަވާންދެން މަޖިލިސް ޙަރަކާތް ނުކުރައްވާށެވެ." އިބްނު ޢުމަރު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2171
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ بَيَانٍ عَنْ وَبَرَةَ قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَقَدْ أَحْرَمْتُ بِالْحَجِّ فَقَالَ وَمَا يَمْنَعُكَ قَالَ إِنِّي رَأَيْتُ ابْنَ فُلَانٍ يَكْرَهُهُ وَأَنْتَ أَحَبُّ إِلَيْنَا مِنْهُ رَأَيْنَاهُ قَدْ فَتَنَتْهُ الدُّنْيَا فَقَالَ وَأَيُّنَا أَوْ أَيُّكُمْ لَمْ تَفْتِنْهُ الدُّنْيَا ثُمَّ قَالَ رَأَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْرَمَ بِالْحَجِّ وَطَافَ بِالْبَيْتِ وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسُنَّةُ اللَّهِ وَسُنَّةُ رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَقُّ أَنْ تَتَّبِعَ مِنْ سُنَّةِ فُلَانٍ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] [ބަޔާން] ގެ އަރިހުން [ވަބަރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. މީހަކު [އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަންހު) ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އެމީހާ ބުނީ ހަމަކަށަވަރުން އިބްނު ފަލަކީ އެކަމަށް ނަފްރަތުކުރާތަން އަހަންނަށް ފެންނަ ކަމަށާއި، އޭނާއަށް ވުރެ އަހަރެމެންނަށް ކަލޭ ކަމުދާ ކަމަށެވެ. އަހަރެމެންނަށް ފެންނަނީ އޭނާ ދުނިޔޭގެ އިމްތިޙާނުތަކުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައިވާތަނެވެ.' އިބްނު ޢުމަރު ދެން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ފަހެ، ޙަޤީޤަތުގައި ތެދުވެރިވާނަމަ، ފަލަކީ ސުންނަތަށްވުރެ، الله ގެ ސުންނަތާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާގެ ސުންނަތް ތަބާވުން ޙައްޤުވެގެންވެއެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2172
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ عَنْ رَجُلٍ قَدِمَ بِعُمْرَةٍ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَلَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ أَيَأْتِي امْرَأَتَهُ فَقَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعًا وَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ جَمِيعًا عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ عُيَيْنَةَ
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަމްރު ބިން ދީނާރުގެ] ކިބައިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން [އިބްނު ޢުމަރު] އާއި ސުވާލުކުރީ، ޢުމްރާ ކުރި މީހެއްގެ ވާހަކަ، ދެން އެމަނިކުފާނު މަޖިލިސް ޙަރަކާތްތެރިވި ނަމަވެސް ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދު ސަޢީޢީ ނުކުރެއްވުން. އޭނާގެ އަނބިމީހާ - bertahallul- އާއި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުން ހުއްދަ ހެއްޔެވެ؟ އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޢުމްރާ ކުރެއްވިއެވެ. ދެން މަޤާމް އިބްރާހީމްގައި ދެރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވުމަށްފަހު، ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ހަތް ފަހަރު ސަޢީދު ކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ކިބައިގައި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮ ނަމޫނާއެއް ވެއެވެ.' [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އާއި [އަބޫ ރަބީޢު އަޒް ޒަޙްރާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަށް ރިވާކުރެއްވި ހުރިހާ ކަމެއް [އަމްރޫ ބިން ދީނާރުގެ] އަރިހުން [އިބްނު ޢުމަރު] ރަދުލިއައްالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން، ރަސޫލާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ. އެއީ އިބްނު އުޔާނާގެ ޙަދީޘް ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2173
حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ قَالَ لَهُ سَلْ لِي عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ عَنْ رَجُلٍ يُهِلُّ بِالْحَجِّ فَإِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ أَيَحِلُّ أَمْ لَا فَإِنْ قَالَ لَكَ لَا يَحِلُّ فَقُلْ لَهُ إِنَّ رَجُلًا يَقُولُ ذَلِكَ قَالَ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ لَا يَحِلُّ مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ إِلَّا بِالْحَجِّ قُلْتُ فَإِنَّ رَجُلًا كَانَ يَقُولُ ذَلِكَ قَالَ بِئْسَ مَا قَالَ فَتَصَدَّانِي الرَّجُلُ فَسَأَلَنِي فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ فَقُلْ لَهُ فَإِنَّ رَجُلًا كَانَ يُخْبِرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ فَعَلَ ذَلِكَ وَمَا شَأْنُ أَسْمَاءَ وَالزُّبَيْرِ قَدْ فَعَلَا ذَلِكَ قَالَ فَجِئْتُهُ فَذَكَرْتُ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ فَمَا بَالُهُ لَا يَأْتِينِي بِنَفْسِهِ يَسْأَلُنِي أَظُنُّهُ عِرَاقِيًّا قُلْتُ لَا أَدْرِي قَالَ فَإِنَّهُ قَدْ كَذَبَ قَدْ حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ أَوَّلَ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ أَنَّهُ تَوَضَّأَ ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَجَّ أَبُو بَكْرٍ فَكَانَ أَوَّلَ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ يَكُنْ غَيْرُهُ ثُمَّ عُمَرُ مِثْلُ ذَلِكَ ثُمَّ حَجَّ عُثْمَانُ فَرَأَيْتُهُ أَوَّلُ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ يَكُنْ غَيْرُهُ ثُمَّ مُعَاوِيَةُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ثُمَّ حَجَجْتُ مَعَ أَبِي الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ فَكَانَ أَوَّلَ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ يَكُنْ غَيْرُهُ ثُمَّ رَأَيْتُ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارَ يَفْعَلُونَ ذَلِكَ ثُمَّ لَمْ يَكُنْ غَيْرُهُ ثُمَّ آخِرُ مَنْ رَأَيْتُ فَعَلَ ذَلِكَ ابْنُ عُمَرَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُضْهَا بِعُمْرَةٍ وَهَذَا ابْنُ عُمَرَ عِنْدَهُمْ أَفَلَا يَسْأَلُونَهُ وَلَا أَحَدٌ مِمَّنْ مَضَى مَا كَانُوا يَبْدَءُونَ بِشَيْءٍ حِينَ يَضَعُونَ أَقْدَامَهُمْ أَوَّلَ مِنْ الطَّوَافِ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَا يَحِلُّونَ وَقَدْ رَأَيْتُ أُمِّي وَخَالَتِي حِينَ تَقْدَمَانِ لَا تَبْدَأَانِ بِشَيْءٍ أَوَّلَ مِنْ الْبَيْتِ تَطُوفَانِ بِهِ ثُمَّ لَا تَحِلَّانِ وَقَدْ أَخْبَرَتْنِي أُمِّي أَنَّهَا أَقْبَلَتْ هِيَ وَأُخْتُهَا وَالزُّبَيْرُ وَفُلَانٌ وَفُلَانٌ بِعُمْرَةٍ قَطُّ فَلَمَّا مَسَحُوا الرُّكْنَ حَلُّوا وَقَدْ كَذَبَ فِيمَا ذَكَرَ مِنْ ذَلِكَ
[ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަމްރޫ ބިން އަލް ހާރިޘް] [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އިރާގުގެ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އޭނާއަށް ބުނީ، ޙައްޖަށް އިޙްރާމްގައި އުޅޭ މީހެއްގެ ވާހަކަ [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] އަހަރެންގެ ކިބައިން އެދޭށެވެ. އެމަނިކުފާނު މަޖިލިހުގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކުރެއްވުމަށްފަހު ތަޙައްލުއްލުކުރުން ހުއްދަތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއެވެ؟ އޭނާ އާނއެކޭ ބުނާނަމަ ދެން ބުނާށެވެ އެގޮތަށް ބުނާ މީހަކު ހުރި ވާހަކައެވެ.' މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެން އުރުވާއާ އެކަމާ ސުވާލުކޮށް، އޭނާ ވިދާޅުވީ، ޙައްޖުގައި އިޙްރާމްގައި ހުރި މީހަކަށް ޙައްޖުކޮށްގެން މެނުވީ ތަޙައްލުލުކުރުން ހުއްދައެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، ހަމަކަށަވަރުން އެކަން ހުއްދަކުރާ މީހަކު އެބައޮތެވެ. އުރުވާ ބުނީ އޭނާ ދެއްކި ވާހަކަ ކިހާ ނުބައި ހެއްޔެވެ؟ ދެން އެމީހާ އަހަރެން ހުއްޓުވުމުން އަހަރެން އޭނާއަށް -އުރުވާ ބުނި އެއްޗެއް- ކިޔައިދިނީމެވެ. ދެން އެމީހާ ބުންޏެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން އުރުވާގެ ގާތަށް ގޮސް އެވާހަކަ ކިޔައިދިން ނަމަވެސް އޭނާ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ ‘މިއީ ކާކުތޯ، ކީއްވެގެންތޯ އަމިއްލައަށް އެވާހަކަ އަހާލަން ނާންނަނީ؟ އަޅުގަނޑަށް ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި އޭނާއަކީ އިރާގުގެ ރައްޔިތެކެވެ'. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'ނޭނގެ' އެވެ. އުރުވާ ބުންޏެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނަށް ޞަލަވާތް ލައްވާށި، ޙައްޖު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން [އައިޝަތު] އަޅުގަނޑަށް އަންގަވައިދެއްވީ މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމުން އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރި ކަމަކީ ވުޟޫ ކުރެއްވުމާއި، ދެން ބައިތުاللهގައި ޠަވާފް ކުރެއްވުމެވެ. ދެން އަބޫބަކުރުވެސް ޙައްޖުވެވަޑައިގަތުމުން، އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެއްވި ކަމަކީ މަޖިލިސް ޙަރަކާތްކުރުން، އެހެން މީހުންނާއެކު ނޫނެވެ. ދެން އުމަރުވެސް އެކަން ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ޢުޘްމާން ޙައްޖުވެވަޑައިގަތުމުން، އެހެން މީހުންނާއެކު ނޫން، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބައިތުاللهގައިވެސް ތަވާފު ކުރެއްވިކަން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނެވެ. އެއަށްފަހު މުޢާވިއްޔާ އާއި ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރުއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުވެސް އަބޫ ޒުބައިރު ބިން އަލްއައްވަމް އާއި އެކު ޙައްޖުކުރީމެވެ، އަދި އެމަނިކުފާނު އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެއްވި ކަމަކީ މަޖިލިސް ޙަޟްރަތުކުރުން، އެހެން އެއްޗަކާ ނުލައި. އަޅުގަނޑަށްވެސް ފެނުނީ މުހާޖިރިންއާއި އަންސާރުން އެހެން އެއްޗަކާ ނުލައި އެކަން ކުރަމުން ދިޔަތަނެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުން އެކަލޭގެފާނު އެކަން ކުރައްވާތަން ފެނުނީ އިބްނު ޢުމަރު ކަމަށާއި، ދުވަހަކުވެސް އުމްރާއާއެކު އެކަން ކެންސަލް ނުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. މިހާރު އިބްނު ޢުމަރުވެސް އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވަނީ، ފަހެ އެމީހުން އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލު ނުކުރީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ ފައި - މައްކާގައި- - ގެ ޙަރަކާތުން އެކަން ނުފެށުނު އެއްވެސް މީހަކު ނެތެވެ. އެއަށްފަހު އެމީހުން ތަހައްލުލެއް ނުކުރެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަޅުގަނޑަށްވެސް ފެނުނީ މަންމައާއި ދައްތަ މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމުން، އެބޭފުޅުން އެކަން ފެށީ ގޭގެ ޙަރަކާތްކުރުން ފިޔަވައި މަޖިލީހުގެ އެއްވެސް ރިޗުއަލްއަކުން ނޫން، ދެން ތަޙައްލުއްލުމެއް ނުކުރައްވައެވެ. އަދި މަންމަ އަހަންނަށް އަންގާފައިވަނީ އޭނާއާއި އޭނާގެ ބޭބެއާއި އަޒްޒުބައިރާއި ފައްޅިއާއި ފަލަކީ ޢުމްރާކޮށް، ތަނބުތައް ދޮވެ ނިމުމުން ތަޙައްލުލުކުރާ ވާހަކައެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އިރާގުގެ މީހާ އޭނާ ދެއްކި ވާހަކަތަކާ މެދު ދޮގުހެދިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2174
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَتْ خَرَجْنَا مُحْرِمِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَقُمْ عَلَى إِحْرَامِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ فَلَمْ يَكُنْ مَعِي هَدْيٌ فَحَلَلْتُ وَكَانَ مَعَ الزُّبَيْرِ هَدْيٌ فَلَمْ يَحْلِلْ قَالَتْ فَلَبِسْتُ ثِيَابِي ثُمَّ خَرَجْتُ فَجَلَسْتُ إِلَى الزُّبَيْرِ فَقَالَ قُومِي عَنِّي فَقُلْتُ أَتَخْشَى أَنْ أَثِبَ عَلَيْكَ و حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَتْ قَدِمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ جُرَيْجٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ اسْتَرْخِي عَنِّي اسْتَرْخِي عَنِّي فَقُلْتُ أَتَخْشَى أَنْ أَثِبَ عَلَيْكَ
[އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ -އެ ބަސްތައް ވެސް އޭނާގެ- ކިޔައިދިނީ [ރައުޙް ބިން ޢުބާދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މަންޝޫރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑަށް [އިޚްތިޞާދުގެ މައްޗަށް] [ޙިސާބުގެ ބާރުގެ މައްޗަށް] ކިޔައިދީފައެވެ މަންމަ] ޞަފިއްޔާ ބިން ޝައިބާ، [އަސްމާ` ބިންތު އަބޫބަކުރު] ރުހިވޮޑިގަތުންގެ އިޚުތިޔާރުގައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ޤުރުބާނީއެއް ނުގެންނަ މީހަކު އިޙްރާމް މުގުރާލާށެވެ.' އެވަގުތު ޒުބައިރު -އަސްމާ`ގެ ފިރިމީހާ- ގެނައީ ޤުރުބާނީއެކެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އިޙްރާމް ފަޅާނުލައެވެ. އެކަމަކު އަހަރެން ހެދުން އަޅައިގެން، ދެން ނުކުމެ އިށީނީ ޒުބައިރު ކައިރިއަށެވެ. އެހެންކަމުން ޒުބައިރު ވިދާޅުވީ އަހަރެންނާ ދުރަށް ދާށެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، އަހަރެންގެ ސަބަބުން އެކަން ބާތިލްވެދާނެތީ ބިރުގަންނަނީ ހެއްޔެވެ؟ އަދި އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އައްބާސް ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީމް އަލް އަންބަރީ] އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ ހިޝާމް އަލް މުޣިރާ ބިން ސަލާމާ އަލް މަޚްޒޫމީ] އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ވުހައިބް] އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަންޝޫރު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] [އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމަގެ އަރިހުން] [އަސްމާ` ބިންތު އަބޫބަކުރު] ރަޑިޔަالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން މިއައީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ޙައްޖަށް އިޙްރާމްގެ ޙާލަތުގައެވެ. ދެން އިބްނު ޖުރައިޖުގެ ޙަދީޘް ޛިކުރު ކުރެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ޛިކުރުކުރެއްވި ވާހަކަ ފިޔަވައި؛ -ޒުބައިރު ވިދާޅުވީ-، 'އިސްތާރުކީ އަންނި، އިސްތަރުކީ 'އަންނި - އަހަންނާ ދުރުގައި ހުންނަވާ، އަހަންނާ ދުރުގައި ހުންނަވާ-'. އަހަރެން ބުނީމެވެ، އަހަރެންގެ ސަބަބުން އެކަން ބާތިލްވެދާނެތީ ބިރުގަންނަނީ ހެއްޔެވެ؟
Hadith
Imam Muslim : 2175
و حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ مَوْلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حَدَّثَهُ أَنَّهُ كَانَ يَسْمَعُ أَسْمَاءَ كُلَّمَا مَرَّتْ بِالْحَجُونِ تَقُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ نَزَلْنَا مَعَهُ هَاهُنَا وَنَحْنُ يَوْمَئِذٍ خِفَافُ الْحَقَائِبِ قَلِيلٌ ظَهْرُنَا قَلِيلَةٌ أَزْوَادُنَا فَاعْتَمَرْتُ أَنَا وَأُخْتِي عَائِشَةُ وَالزُّبَيْرُ وَفُلَانٌ وَفُلَانٌ فَلَمَّا مَسَحْنَا الْبَيْتَ أَحْلَلْنَا ثُمَّ أَهْلَلْنَا مِنْ الْعَشِيِّ بِالْحَجِّ قَالَ هَارُونُ فِي رِوَايَتِهِ أَنَّ مَوْلَى أَسْمَاءَ وَلَمْ يُسَمِّ عَبْدَ اللَّهِ
އަދި [ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] އާއި [އަޙްމަދު ބިން ޢީސާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ، [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [އަމްރޫ] [އަބޫ އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [ޢަބްދުالله އަސްމާޢު ބިންތު އަބޫބަކުރުގެ އަޅު]، الله ރުހިވޮޑިގަތުން، އޭނާއަށް [އަސްމާޢު] އަޑުއަހާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އަލްހާޖޫންގެ ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، އަސްމާޢު ވިދާޅުވިއެވެ އެކަލާނގެ ރަސޫލާގެ މައްޗަށް ނިޢުމަތާއި ޞުލްޙަ ފޮނުއްވާށެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިތަނުގައި އޭނާއާއެކު އަރާމުކޮށް އުޅުނުއިރު، އެވަގުތު އަޅުގަނޑުމެން ގެނައީ ހަމައެކަނި ލުއި ދަބަހަކާއި، ކުޑަ އުޅަނދަކާއި، ތަކެތި. ދެން އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ ޢާއިޝާ، ޒުބައިރު، ފައްޅިއާއި ފަލަ މީހުންނާއެކު އުމްރާ ކުރީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ގެދޮރު ފޮހެވިގެން ދިޔައިރު، އަޅުގަނޑުމެން ތަޙައްލުވެސް ކުރިން، ދެން މެންދުރު ފަހު އަޅުގަނޑުމެން ގަސްތުކުރީ ޙައްޖު ކުރުމަށެވެ.' ހާރޫން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅުގައި އޭނާ ފާހަގަކުރައްވާފައި ވެއެވެ: އެއީ އަސްމާގެ އަޅާ -އެހެން-، އަދި އޭނާގެ ނަމަކީ ޢަބްދުالله ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވެފައެއް ނުވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2176
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُسْلِمٍ الْقُرِّيِّ قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ مُتْعَةِ الْحَجِّ فَرَخَّصَ فِيهَا وَكَانَ ابْنُ الزُّبَيْرِ يَنْهَى عَنْهَا فَقَالَ هَذِهِ أُمُّ ابْنِ الزُّبَيْرِ تُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِيهَا فَادْخُلُوا عَلَيْهَا فَاسْأَلُوهَا قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَيْهَا فَإِذَا امْرَأَةٌ ضَخْمَةٌ عَمْيَاءُ فَقَالَتْ قَدْ رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا و حَدَّثَنَاه ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ ح و حَدَّثَنَاه ابْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ جَمِيعًا عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فَأَمَّا عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَفِي حَدِيثِهِ الْمُتْعَةُ وَلَمْ يَقُلْ مُتْعَةُ الْحَجِّ وَأَمَّا ابْنُ جَعْفَرٍ فَقَالَ قَالَ شُعْبَةُ قَالَ مُسْلِمٌ لَا أَدْرِي مُتْعَةُ الْحَجِّ أَوْ مُتْعَةُ النِّسَاءِ
[މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [ރައުޙް ބިން ޢުބާދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުސްލިމް އަލް ޤުރީ] އިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު [އިބްނު ޢައްބާސް] ރުހިވޮޑިގެންވާ ރަޟިޔަالله ޢަންހު މުޠުޢަތުލް ޙަޖީ - ޙައްޖު ތަމައްޠޫޢު - އާ ބެހޭގޮތުން އެދުނީމެވެ، އަދި އިބްނު އަޒްޒުބައިރުއާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އެކަލޭގެފާނު އެކަން ކުރުން މަނާކުރެއްވިއެވެ. ވަދެގެން ގޮސް އޭނާއާ އަހާށެވެ.' އެހެންކަމުން އަހަރެމެން ވަދެގެން އައިއިރު އޭނައަކީ ބޮޑު ލޯފަން އަންހެނެއްކަން އެނގުނެވެ. އުއްމު ޒުބައިރު ވިދާޅުވީ، 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އޭނާއަށް ހައްޖު ތަމައްޓޫ ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވި' -' ކަމަށެވެ. އަދި [އިބްނުލް މުޘްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] [ޝުޢޫބާ] އިން ފެށިގެން މި އިސްނާދާއެކު ހުރިހާ ވާހަކައެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. ޢަބްދުއްރަޙްމާނާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ؛ 'އަލް މުޠައްޢާ' އެކަލޭގެފާނު އެކަމުގެ ވާހަކައެއް ނުދައްކަވައެވެ؛ 'މުޓްޢަތުލް ހައްޖީ' އެވެ. އިބްނު ޖަޢުފަރާއި ބެހޭގޮތުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ، މުސްލިމް ވިދާޅުވީ، 'އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ، އެއީ މުޢުޢަތުލް ޙަޖީ ކަމެއް ނުވަތަ މުޠުޠާޠޫން ނިސާ ކަމެއް`.
Hadith
Imam Muslim : 2177
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ الْقُرِّيُّ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا أَهَلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعُمْرَةٍ وَأَهَلَّ أَصْحَابُهُ بِحَجٍّ فَلَمْ يَحِلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا مَنْ سَاقَ الْهَدْيَ مِنْ أَصْحَابِهِ وَحَلَّ بَقِيَّتُهُمْ فَكَانَ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ فِيمَنْ سَاقَ الْهَدْيَ فَلَمْ يَحِلَّ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَكَانَ مِمَّنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْيُ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَأَحَلَّا
އަދި [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ބައްޕަ] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [މުސްލިމް އަލް ޤުރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އޭނާއަށް [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަޑިޔާالله އަންހުމާ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ވަޑައިގެންނެވިއިރު، އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީން ޙައްޖަށް ވަޑައިގަތީ، އެހެންކަމުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިޙްރާމަށް ނުވަދެއެވެ. ބާކީ ތިބި މީހުން އިޙްރާމްއަށް ވަދެ، ޤުރުބާނީއެއް ގެނައި މީހުންގެ ތެރޭގައި ތަލްޙާ ބިން އުބައިދުالله ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ.' އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ވާހަކަ ފިޔަވައި؛ އަދި ޤުރުބާނީއެއް ނުގެންނަ މީހުންގެ ތެރޭގައި ތަލްޙާ ބިން ޒުބައިރާއި އިތުރު މީހަކު ހިމެނިފައިވީނަމަވެސް އެ ދެމީހުންވެސް އިޙްރާމަށް ވަނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2178
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ كَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ الْعُمْرَةَ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ مِنْ أَفْجَرِ الْفُجُورِ فِي الْأَرْضِ وَيَجْعَلُونَ الْمُحَرَّمَ صَفَرًا وَيَقُولُونَ إِذَا بَرَأَ الدَّبَرْ وَعَفَا الْأَثَرْ وَانْسَلَخَ صَفَرْ حَلَّتْ الْعُمْرَةُ لِمَنْ اعْتَمَرْ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ صَبِيحَةَ رَابِعَةٍ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَتَعَاظَمَ ذَلِكَ عِنْدَهُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْحِلِّ قَالَ الْحِلُّ كُلُّهُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ބަހުޒް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ވުހައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޢަބްދުالله ބިން ޠަވޫސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީ ޒަމާނުގެ މީހުން ދެކެމުން އައީ ހައްޖު މަސްތަކުގައި ޢުމްރާ ކުރުމަކީ ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ނަފްރަތު ކުރެވޭ ޢަމަލެވެ. އަދި މުޙައްރަމް މަހާއި ޞަފަރު މަހާއި އެއްފަދަ މައްސަރު ކަމަށްވެސް އެބައިމީހުން ދެކެމުން ދިޔައެވެ. އެއުރެން ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ހަތަރުވަނަ ދުވަހު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންނާއެކު -ޙައްޖު މަސްތަކުގައި- ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަނުމަށް ވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް، އެއަށްފަހު ޞަޙާބީންނަށް އަމުރުކުރެއްވީ، އެ އިޙްރާމް ޢުމްރާއަށް ހެދުމަށެވެ. އެމީހުން ސުވާލުކުރީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ދެން އަހަރެމެން ކުރާނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: މުޅި ތަޙައްލުލް އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2179
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ فَقَدِمَ لِأَرْبَعٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَصَلَّى الصُّبْحَ وَقَالَ لَمَّا صَلَّى الصُّبْحَ مَنْ شَاءَ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً و حَدَّثَنَاه إِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْمُبَارَكِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ كُلُّهُمْ عَنْ شُعْبَةَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ أَمَّا رَوْحٌ وَيَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ فَقَالَا كَمَا قَالَ نَصْرٌ أَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ وَأَمَّا أَبُو شِهَابٍ فَفِي رِوَايَتِهِ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُهِلُّ بِالْحَجِّ وَفِي حَدِيثِهِمْ جَمِيعًا فَصَلَّى الصُّبْحَ بِالْبَطْحَاءِ خَلَا الْجَهْضَمِيَّ فَإِنَّهُ لَمْ يَقُلْهُ
އެއީ [ނަސްރު ބިން ޢަލީ އަލް ޖަހުދުލާމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް އެއީ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [އަބުލް ޢަލިޔާ އަލް ބަރާ`] ގެ އަރިހުން [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަޑިޔަالله އަންހުމާ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙައްޖަށް އިޙްރާމް ކުރެއްވުމަށްފަހު މައްކާއަށް ވަޑައިގަތީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ހަތަރުވަނަ ދުވަހުއެވެ. ފަޖުރު ނަމާދަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ: 'މި ޙައްޖު ޢުމްރާއަކަށް ހަދަން ބޭނުން މީހަކު ދެން ކުރިއަށް ދާށެވެ. އަދި އެއީ [އިބްރާހިމް ބިން ދީނާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެއް އެއީ [ރައުޙް] - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [އަބޫ ދާއޫދުލް މުބާރާކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަބޫ ޝިހާބު] - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުއްޘްނާ] އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޔަޙްޔާ ބިން ކަތިރު] އެންމެންނެވެ މި އިސްނާދުގައި [ޝުޢުބާ] އިންނެވެ. ރައުހް އާއި ޔަޙްޔާ ބިން ކާތިރާއި ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އެދެމީހުންވެސް ބުނީ ނަސްރު ވިދާޅުވި ފަދައިންނެވެ؛ ޙައްލާ ރަސޫލުالله ޝައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ބިލްހަޖްޖީ -الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިޙްރާމަށް ވަދެވަޑައިގަތީ ޙައްޖަށް-'. އަބޫ ޝިހާބަށް ބަލާއިރު، އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތުގައި އެކަލޭގެފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ؛ 'އަހަރެމެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ބޭރަށް ނުކުމެ، ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވުނެވެ'. އެބައިމީހުންގެ ޙަދީޘްގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައި ވާއިރު؛ 'ބަތާގައި ފަޖުރު ނަމާދު ކުރެއްވި`'. އަލްޖަހުދުލާމީ ފިޔަވައި، އެކަމުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވާތީއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2180
و حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ السَّدُوسِيُّ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ لِأَرْبَعٍ خَلَوْنَ مِنْ الْعَشْرِ وَهُمْ يُلَبُّونَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً
އަދި [ހާރޫން ބިން ޢަބްދުﷲ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން އަލް ފަދުލް އަސް ސަދުސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ވުހައިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [އައްޔޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބުލް ޢަލިޔާ އަލް ބާރާ`] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަޑިޔާالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ހަތަރުވަނަ ދުވަހު މައްކާއަށް ވަޑައިގެން އެމީހުން ޙައްޖަށް އިޙްރާމްއަށް ވަދެވަޑައިގަތުމުން، ދެން އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނު ޢުމްރާއަކަށް ހައްދަވަން އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
