Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 2141
و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ الْعَرَبُ تَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرَاةً إِلَّا الْحُمْسَ وَالْحُمْسُ قُرَيْشٌ وَمَا وَلَدَتْ كَانُوا يَطُوفُونَ عُرَاةً إِلَّا أَنْ تُعْطِيَهُمْ الْحُمْسُ ثِيَابًا فَيُعْطِي الرِّجَالُ الرِّجَالَ وَالنِّسَاءُ النِّسَاءَ وَكَانَتْ الْحُمْسُ لَا يَخْرُجُونَ مِنْ الْمُزْدَلِفَةِ وَكَانَ النَّاسُ كُلُّهُمْ يَبْلُغُونَ عَرَفَاتٍ قَالَ هِشَامٌ فَحَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ الْحُمْسُ هُمْ الَّذِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِمْ { ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ } قَالَتْ كَانَ النَّاسُ يُفِيضُونَ مِنْ عَرَفَاتٍ وَكَانَ الْحُمْسُ يُفِيضُونَ مِنْ الْمُزْدَلِفَةِ يَقُولُونَ لَا نُفِيضُ إِلَّا مِنْ الْحَرَمِ فَلَمَّا نَزَلَتْ { أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ } رَجَعُوا إِلَى عَرَفَاتٍ
އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް] [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަލްހުމްސް ފިޔަވައި، ޢަރަބިން ކުރިން މަޖިލިސް ޙަރަކާތްތެރިވަމުން ދިޔައީ މުޅިން ބަރަހަނާވެގެންނެވެ. އަލްޙޫމްސް އަކީ ޤުރައިހުގެ އަހުލުވެރިންނާއި އެމީހުންގެ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. ޢަރަބިން ކުރިން ޙަރަކާތް ކުރަމުން ދިޔައީ ބަރަހަނާކޮށް، ޤުރައިޝުންގެ މީހުން ހެދުން އަޅާއިރު ފިރިހެނުން ފިރިހެނުންނަށް ހެދުން އަޅާއިރު އަންހެނުން އަންހެނުންނަށް ހެދުން އަޅާ ވަގުތު ފިޔަވައިއެވެ. މުޒްދަލިފާއިން ޤުރައިހުގެ މީހުން ފުރައިގެން ނުދިޔަ ނަމަވެސް ރައްޔިތުން އެންމެން ދިޔައީ ޢަރަފާއަށެވެ. ހިޝާމް ބުންޏެވެ؛ ބައްޕަ އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އައިޝާ] ގެ ފަރާތުން، الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވީ؛ އަލްޙޫމްސް އަކީ ޤުރައިހުގެ އަހުލުވެރިން ކަމުގައިވާ الله ތަޢާލާ ބާވައިލެއްވި އާޔަތް، 'ދެން މީސްތަކުން ދަތުރުކުރާ ތަނުން ފުރައިގެން ދާށެވެ...'. -އަލްބަޤަރާ: 199-. އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ މީސްތަކުން ޢަރަފާއިން ފުރައިގެން ދިޔައިރު، އެމީހުން - އަލްޙޫމްސް - މުޒްދަލިފާއިން ފުރައިގެން ދިޔައެވެ. އެމީހުން ބުނީ ޙަރާމް ބިމުން ނޫނީ އަހަރެމެން ފުރައިގެން ނުދާނަމެވެ. އެހެންކަމުން މަތީގައިވާ އާޔަތް ބާވައިލެއްވުމުން އެ އެންމެން ދިޔައީ ޢަރަފާތަކަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2142
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ أَضْلَلْتُ بَعِيرًا لِي فَذَهَبْتُ أَطْلُبُهُ يَوْمَ عَرَفَةَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفًا مَعَ النَّاسِ بِعَرَفَةَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ إِنَّ هَذَا لَمِنْ الْحُمْسِ فَمَا شَأْنُهُ هَاهُنَا وَكَانَتْ قُرَيْشٌ تُعَدُّ مِنْ الْحُمْسِ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އެންމެން [އިބްނު އުޔާނާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި - [އަމްރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] [ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖުބައިރު ބިން މުޠަޢީމް] [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ޖުބައިރު ބިން މުޠަޢީމްގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަރެންގެ ޖަމަލު ގެއްލިއްޖެއެވެ ޢަރަފާ ދުވަހު އެ ހޯދަން ދިޔައެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم މީސްތަކުންނާއެކު ޢަރަފާގައި ހުއްޓެވެ. ކީއްވެގެންތޯ އެމީހުން މިތާ ތިބެނީ، ޤުރައިޝްގެ އަހުލުވެރިންނަކީ އަލް ޙުމްސްގެ މީހުން ކަމުގައި ވާއިރު.
Hadith
Imam Muslim : 2143
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُنِيخٌ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ لِي أَحَجَجْتَ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ بِمَ أَهْلَلْتَ قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلَالٍ كَإِهْلَالِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَدْ أَحْسَنْتَ طُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَحِلَّ قَالَ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ بَنِي قَيْسٍ فَفَلَتْ رَأْسِي ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ قَالَ فَكُنْتُ أُفْتِي بِهِ النَّاسَ حَتَّى كَانَ فِي خِلَافَةِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ رُوَيْدَكَ بَعْضَ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدَكَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فُتْيَا فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَبِهِ فَأْتَمُّوا قَالَ فَقَدِمَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّ كِتَابَ اللَّهِ يَأْمُرُ بِالتَّمَامِ وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ و حَدَّثَنَاه عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - [އިބްނުލް މުއްޞައްނާ] ވިދާޅުވީ - [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] [ޤައިޞް ބިން މުސްލިމް] ގެ އަރިހުން [ޠާރިޤު ބިން ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެވަގުތު ބަތާގައި ހުންނެވި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އަހަރެން އައީމެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ އަހަރެންނާ ސުވާލުކުރިއެވެ: 'ތިޔަ ހައްޖު ކޮށްފިން ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'އިޙްރާމްއަށް ވަދެވަޑައިގަތީ ކޮން ކިޔެވުމަކުން -އިޙްރާމް ފެށުމުން-؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'ލަބްބައިކާ -އޭ الله، އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލުން ފުއްދަން- އެއީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އިޙްރާމް އިޙްރާމަށް ވަދެވަޑައިގެންނެވި ފަދައިން’ އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ރަނގަޅު، ދެން މަޖިލީހުގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކުރައްވާ، އަދި ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ތަވާފް ކުރައްވާ، ދެން ތިޔަބައިމީހުން ތަޙައްލުލް ކުރައްވާށެވެ'. އަބޫ މޫސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެހެންކަމުން ގޭގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކޮށްދީ، ސަފާ އާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ސައީ ކުރީމެވެ.' ދެން އަހަރެން ބަނޫ ޤައިސްގެ އަންހެނަކު ކައިރިއަށް ގޮސް، އަހަރެންގެ އިސްތަށިގަނޑަށް މަސްހުނިކޮށްލިއެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން ހައްޖަށް އިހުރާމަށް ވަދެވުނެވެ. އަދި ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނާ ހަމައަށް، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރުކުރެއްވި ގޮތަކުން މީސްތަކުންނަށް ފަތުވާ ދިނުމުގައި ދެމިހުރީމެވެ. ދެން މީހަކު އޭނާއަށް ބުނީ އޭ އަބޫ މޫސާ ކަލޭގެފާނުގެ ފަތުވާތަކުގައި އަވަސް އަރުވާނުލައްވާށެވެ. އެހެންކަމުން އަބޫ މޫސާ ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ވަޑައިގަތުމުން، އެވާހަކަ ކިޔައިދިނީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ސުންނަތުން ނަގާނަމަ، ހަދީޔާ (ޤުރުބާންކުރެވޭ ޖަނަވާރު) އޭގެ ތަނަށް ވާސިލްވާންދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތަޙައްލުލެއް ނުކުރައްވައެވެ. އަދި [ޢުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި އިސްނާދުގައި ރިވާކުރެއްވި، މިސާލަކަށް.
Hadith
Imam Muslim : 2144
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ قَيْسٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُنِيخٌ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ بِمَ أَهْلَلْتَ قَالَ قُلْتُ أَهْلَلْتُ بِإِهْلَالِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَلْ سُقْتَ مِنْ هَدْيٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حِلَّ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ قَوْمِي فَمَشَطَتْنِي وَغَسَلَتْ رَأْسِي فَكُنْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِذَلِكَ فِي إِمَارَةِ أَبِي بَكْرٍ وَإِمَارَةِ عُمَرَ فَإِنِّي لَقَائِمٌ بِالْمَوْسِمِ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ فَقُلْتُ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ بِشَيْءٍ فَلْيَتَّئِدْ فَهَذَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَبِهِ فَأْتَمُّوا فَلَمَّا قَدِمَ قُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا هَذَا الَّذِي أَحْدَثْتَ فِي شَأْنِ النُّسُكِ قَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ { وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ } وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ نَبِيِّنَا عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَام فَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَحِلَّ حَتَّى نَحَرَ الْهَدْيَ و حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي إِلَى الْيَمَنِ قَالَ فَوَافَقْتُهُ فِي الْعَامِ الَّذِي حَجَّ فِيهِ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا مُوسَى كَيْفَ قُلْتَ حِينَ أَحْرَمْتَ قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ إِهْلَالًا كَإِهْلَالِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ سُقْتَ هَدْيًا فَقُلْتُ لَا قَالَ فَانْطَلِقْ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَحِلَّ ثُمَّ سَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] [ޤައިސް] ގެ އަރިހުން [ޠާރިޤް ބިން ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ރަޑިޔަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައީ، އެކަލޭގެފާނު ބަތަ` ގައި ފަރުބަދަ ބަނދެވަޑައިގަންނަވަނިކޮށެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުން އިޙްލާލް - އިޙްރާމްގެ ނިޔަތުގެ ކިޔެވުން - ކުރަނީ ކޮން ކިޔެވުމަކުންތޯއެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އިޙްލާލު ފަދައިން އިޙްލާލާއެކުގައެވެ. އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ހަދްޔޫ - ޤުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރެއް- ގެންނަނީ ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެ ހާލަތުގައި މަޖިލީހުގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކުރުމާއި، ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ސަޢީދު ކުރުން ދެން ތިބާ ތަޙައްލުލުކުރުން'. އެހެންކަމުން ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދު ގެއާއި ސަޢީދުގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކުރީމެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން އަންހެނަކު ކައިރިއަށް އައިސް، އެކަމަނާ ވުޟޫކޮށް، އަހަރެންގެ އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލިއެވެ. އެންމެފަހުން އަބޫބަކުރު އާއި ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަންހުގެ ވެރިކަމުގައި މީސްތަކުންނަށް މިކަން ފޯރުކޮށްދިނީމެވެ. އަޅުގަނޑު އަލް މައުސިމްގެ ބާޒާރުގައި ހުއްޓިފައި ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް މީހަކު އައިސް ބުނީ، ޙައްޖުގެ އަޅުކަންކުރާ ގޮތާ ބެހޭގޮތުން އީމާންތެރިންގެ ކޮމާންޑަރު ދޭނެ އެއްޗެއް ނޭނގެއެވެ. އެހެންކަމުން އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ، އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، އަޅުގަނޑު ފަތުވާއެއް ތަންފީޒުކުރި މީހަކު، ދެން އެކަން ފަސްކުރަންވީ، އީމާންތެރިންގެ ކޮމާންޑަރު ވަރަށް އަވަހަށް އަންނާނެތީ، އެހެންވީމާ، އެކަލޭގެފާނާއެކު ޙައްޖު ފުރިހަމަ ކުރައްވާށެވެ.' އުމަރު އައުމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އޭ އީމާންތެރިންގެ ކޮމާންޑަރ، ނޫސޫކުގެ އުސޫލާ ބެހޭގޮތުން ތިބާގެ ސިޔާސަތަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އުމަރު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަޅުގަނޑުމެން الله ގެ ފޮތުން -ޙުކުމް- ނަގާނަމަ، ދެން الله ވިދާޅުވެފައިވަނީ: 'الله އަށް ޙައްޖާއި ޢުމްރާ ފުރިހަމަ ކުރައްވާށެވެ..' ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ނަބިއްޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތުން ނަގާނަމަ، ޤުރުބާނީ ކަތިވަންދެން އޭނާ ބަރީއަވެފައެއް ނުވެއެވެ.' އަދި [އިޝާޤު ބިން މަންސޫރު] އާއި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޖަޢުފަރު ބިން ޢައުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ ޢުމަޢީސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤައިޞް ބިން މުސްލިމް] [ޠާރިޤު ބިން ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ރައްޔާالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެން ޔަމަނަށް ފޮނުއްވިއިރު، އެވަގުތު ދިމާވީ ޙައްޖު މޫސުމާއެވެ. ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: އޭ އަބޫ މޫސާ، އިޙްރާމް ފެށުނުއިރު ކަލޭ ކިޔެވީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'ލަބްބައިކާ އިހުލާލާން ކައިހުލާލިން ނަބީ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ -އިޙްލާލް އަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އިޙްލާލުގެ ގޮތުގައި-' އެވެ. އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ތިބާ ގެނައީ ޤުރުބާނީއެއް ހެއްޔެވެ - ޖަނަވާރު ޤުރުބާނީއެއް-؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެ ޙަދީޘަކީ ޞައްޙަ ޙަދީޘެއް ކަމުގައި ވެސް ބަޔާން ކުރައްވައި، އެއީ ޝުޢޫބާ އާއި ސުފްޔާންގެ ޙަދީޘެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2145
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي مُوسَى أَنَّهُ كَانَ يُفْتِي بِالْمُتْعَةِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ رُوَيْدَكَ بِبَعْضِ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدُ حَتَّى لَقِيَهُ بَعْدُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ عُمَرُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ فَعَلَهُ وَأَصْحَابُهُ وَلَكِنْ كَرِهْتُ أَنْ يَظَلُّوا مُعْرِسِينَ بِهِنَّ فِي الْأَرَاكِ ثُمَّ يَرُوحُونَ فِي الْحَجِّ تَقْطُرُ رُءُوسُهُمْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - [އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަލްޙަކަމް] އިން [ޢުމަރާ ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން އަދި [އިބްރާހިމް ބިން އަބޫ މޫސާ] [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ހުއްދަ ކަމާމެދު ފަތުވާއެއް ދެއްވި ވާހަކައެވެ ހައްޖު ތަމައްޓޫ'، ދެން މީހަކު އޭނާއަށް ބުނީ، 'ތިބާގެ ފަތުވާ ފަސްކޮށްލާ، މަނާސިކުގެ އިޖުރާއަތާ ގުޅޭގޮތުން ފަހުން ވަފާތެރިންގެ ކޮމާންޑަރު ގެންގުޅޭނެ ސިޔާސަތެއް ނޭނގޭތީ' ކަމަށެވެ. އެއަށްފަހު އަބޫ މޫސާ އުމަރާއި ބައްދަލުކުރައްވައި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ދެން [ޢުމަރު] ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަލް އަރަކްގައި އަނބިންނާ ގުޅުން ހިންގަމުން ގެންދާނަމަ، ދެން ހައްޖު ދުވަސްވަރު އަރާމުކުރާއިރު އިސްތަށިގަނޑު ފެން ތިކިޖަހައިފިނަމަ އަޅުގަނޑަކަށް ކަމުނުދެއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 2146
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ كَانَ عُثْمَانُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ وَكَانَ عَلِيٌّ يَأْمُرُ بِهَا فَقَالَ عُثْمَانُ لِعَلِيٍّ كَلِمَةً ثُمَّ قَالَ عَلِيٌّ لَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّا قَدْ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَجَلْ وَلَكِنَّا كُنَّا خَائِفِينَ و حَدَّثَنِيهِ يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] -[އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވިއެވެ- [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] [ޤަތަދާއިން] ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ޢުޘްމާން ބިން އައްފާން އެއްފަހަރަކު ތަމައްޠޫޢު ޙައްޖު - ޙައްޖުގެ ކުރިން ޢުމްރާ - އަދާކުރުން މަނާކުރެއްވިއިރު، [ޢަލީ] އެކަމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން [ޢުޘްމާން] ޢަލީއަށް ފާޑުވިދާޅުވިތީ، ޢަލީ ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އަހަރެމެން އެއްފަހަރަކު ތަމައްޓޫ' ޙައްޖުކުރީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި އެކުކަން ނޭނގެނީ ހެއްޔެވެ؟' އުސްމާން ވިދާޅުވީ އާދެ، އެކަމަކު އެވަގުތު އަޅުގަނޑުމެން ތިބީ ރައްކާތެރި ހާލަތެއްގައި ނޫން' ކަމަށެވެ. އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަބީބު އަލް ޙަރީޘީ] އަޅުގަނޑަށް އެވާހަކަ ކިޔައިދިނެވެ. [ޚާލިދު ބިން ހާރިޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ކިޔައިދެއްވީ މި އިސްނާދާއެކު، މިސާލަކަށް.
Hadith
Imam Muslim : 2147
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ اجْتَمَعَ عَلِيٌّ وَعُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بِعُسْفَانَ فَكَانَ عُثْمَانُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ أَوْ الْعُمْرَةِ فَقَالَ عَلِيٌّ مَا تُرِيدُ إِلَى أَمْرٍ فَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنْهَى عَنْهُ فَقَالَ عُثْمَانُ دَعْنَا مِنْكَ فَقَالَ إِنِّي لَا أَسْتَطِيعُ أَنْ أَدَعَكَ فَلَمَّا أَنْ رَأَى عَلِيٌّ ذَلِكَ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުއްޞައްނާ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢުބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަމްރު ބިން މުއްރާޙް] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން އަލް މުޞައްޔަބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެއްފަހަރަކު [ޢަލީ] އާއި [ޢުޘްމާން ރަދުލިއަالله އަންހުމާ] އުސްފާނުގައި ބައްދަލުވިއެވެ. ތަމައްޓޫޢު ޙައްޖު ނުވަތަ ޢުމްރާކުރުން ޢުޘްމާން މަނާކުރެއްވިއެވެ. އަލީ ވަހީދު ވިދާޅުވީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކުރެއްވި އަޅުކަން ކުރުން މަނާކުރުމުން ތިޔަބައިމީހުންގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ޢުޘްމާން ޖަވާބު ދިނީ އަހަރެމެން ދޫކޮށްލާށެވެ! އަލީ ބުނީ 'އަހަންނަށް ކަލޭ އެކަނި ދޫކޮށްލެވޭކަށް ނެތް' ކަމަށެވެ. ޢަލީއަށް އެކަން ފެނިވަޑައިގަތުމުން، އެއްގަޑީގައި - ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް ވެސް - އިޙްރާމް ވަނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2148
و حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَتْ الْمُتْعَةُ فِي الْحَجِّ لِأَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاصَّةً
އަދި [ސަޢީދު ބިން މަންސޫރު] އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްއަޢުމާސީން] [އިބްރާހީމް އިބްރާހީމް ތަމީމީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ދަރުރު] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. 'ކުރިން ތަމައްޓޫ ހައްޖު ޚާއްޞަކުރެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންނަށްޓަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2149
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَيَّاشٍ الْعَامِرِيِّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَتْ لَنَا رُخْصَةً يَعْنِي الْمُتْعَةَ فِي الْحَجِّ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަޙްދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ގެ އަރިހުން [އައްޔަސް އަލް އަމީރީ] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހީމް އައްތައިމީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] [އަބޫ ޛައްރު] ރަޑިޔާالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2150
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ فُضَيْلٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَا تَصْلُحُ الْمُتْعَتَانِ إِلَّا لَنَا خَاصَّةً يَعْنِي مُتْعَةَ النِّسَاءِ وَمُتْعَةَ الْحَجِّ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] [ފުދުލައިލް] އިން [ޒުބައިދު] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހީމް ޢަތު ތަމީމީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 'އަޅުގަނޑުމެންނަށް -މާޒީގައި- ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، މުޠުޠައްޠޫން ނިސާ` -މުޠުޢަތް ކައިވެނި- އަދި މުޠުޢަތުލް ޙަޖީ -ތަމައްޠޫޢު ޙައްޖު- ފިޔަވައި، ދެ މުޠައްޢަތް ހުއްދައެއް ނޫނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2151
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ بَيَانٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ قَالَ أَتَيْتُ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيَّ وَإِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيَّ فَقُلْتُ إِنِّي أَهُمُّ أَنْ أَجْمَعَ الْعُمْرَةَ وَالْحَجَّ الْعَامَ فَقَالَ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ لَكِنْ أَبُوكَ لَمْ يَكُنْ لِيَهُمَّ بِذَلِكَ قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ بَيَانٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ مَرَّ بِأَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِالرَّبَذَةِ فَذَكَرَ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَتْ لَنَا خَاصَّةً دُونَكُمْ
[ޤުޠައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޖާރިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަޔާން] އިން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ޝަޢުޘްތަ`] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން ދިޔައީ އިބްރާހިމް އަން ނަޚާއީ އާއި އިބްރާހިމް އަތު ޓައިމީ އަށް. އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން ބޭނުންވަނީ މިއަހަރު އުމްރާއާއި ހައްޖު އެއްކޮށްލަން'. [އިބްރާހިމް އަން ނަޚާޢީ] ވިދާޅުވީ، 'އެކަމަކު ކަލޭގެ ބައްޕަ ދުވަހަކުވެސް އެކަން ކުރަން ބޭނުން ނުވާ ކަމަށެވެ. [ޤުޠައިބާ] ވިދާޅުވީ، [ޖަރީރު] [ބަޔާން] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހީމް އަތު ތަމީމީ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ރަބަދުޒާގައި [އަބޫ ޛައްރު] ރަޑިޔަالله ޢާންހޫ] ކައިރިން ފާއިތުވެވަޑައިގެންނެވި ވާހަކައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2152
و حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ الْفَزَارِيِّ قَالَ سَعِيدٌ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ غُنَيْمِ بْنِ قَيْسٍ قَالَ سَأَلْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ الْمُتْعَةِ فَقَالَ فَعَلْنَاهَا وَهَذَا يَوْمَئِذٍ كَافِرٌ بِالْعُرُشِ يَعْنِي بُيُوتَ مَكَّةَ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ فِي رِوَايَتِهِ يَعْنِي مُعَاوِيَةَ و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي خَلَفٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَ حَدِيثِهِمَا وَفِي حَدِيثِ سُفْيَانَ الْمُتْعَةُ فِي الْحَجِّ
އަދި [ސަޢީދު ބިން މަންސޫރު] އާއި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އަލް ފަޒާރީ] ގެ އަރިހުން - [ސަޢީދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [މަރްވާން ބިން މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުލައިމާން އައްތައިމީ] [ޣުނައިމް ބިން ޤައިސް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން [ސަޢުދު ބިން އަބޫ ވައްޤާޝް] ރަޑިޔަالله ޢާންހޫ] އާއި މުޠުޢާ -ޢުމްރާ- އާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދެއްވީ، ‘އަހަރެމެން ކުރިން އެކަން ކުރަމުން ދިޔައީމެވެ. އެކަމަކު މިއަދު މުޢާވިޔަކީ މައްކާގެ ގެކޮޅުގައި ކާފަރެކެވެ'. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުލައިމާން އައްތައިމީ] ގެ އަރިހުން މި އިސްނަދާއެކު ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެއީ މުޢާވިޔަތެވެ. އަދި [އަމްރޫ އަން ނާޤިދު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ އަޙްމަދު އަޒް ޒުބައިރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫ ޚަލަފް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި، [ރައުޙް ބިން ޢުބާދާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި، މިހުރިހާ ކަމެއް [ސުލައިމާން އައްތައިމީ] އިން މި އިސްނާދާއެކު، ދެވަނަ ޙަދީޘް ފަދައިންނެވެ. އަދި ސުފްޔާންގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައިވެއެވެ؛ 'އަލް މުޠުޢާ ފިލް ހައްޖީ - ޙަޖީ ތަމައްޓޫ'-'.
Hadith
Imam Muslim : 2153
و حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ مُطَرِّفٍ قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ إِنِّي لَأُحَدِّثُكَ بِالْحَدِيثِ الْيَوْمَ يَنْفَعُكَ اللَّهُ بِهِ بَعْدَ الْيَوْمِ وَاعْلَمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَعْمَرَ طَائِفَةً مِنْ أَهْلِهِ فِي الْعَشْرِ فَلَمْ تَنْزِلْ آيَةٌ تَنْسَخُ ذَلِكَ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهُ حَتَّى مَضَى لِوَجْهِهِ ارْتَأَى كُلُّ امْرِئٍ بَعْدُ مَا شَاءَ أَنْ يَرْتَئِيَ و حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ كِلَاهُمَا عَنْ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ و قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ فِي رِوَايَتِهِ ارْتَأَى رَجُلٌ بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ يَعْنِي عُمَرَ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޖުރައިރީއަށް] [އަބުލް ޢަލާ`] ގެ އަރިހުން [މުތަރިފް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މިއަދު އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް ޙަދީޘެއް ރިވާކޮށްލާނަމެވެ. ދަންނާށެވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ އާއިލާގެ ބަޔަކަށް ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ވަނުމުގެ ހުއްދަ ދެއްވައި އެކަން އުވާލުމަށް އެއްވެސް އާޔަތެއް ބާވައިލެއްވިފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ހުށަހަޅަން ބޭނުން އެއްޗެއް ހުށަހެޅޭނެ'. އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ވާކީޢު] އިން އަޅުގަނޑުމެން [ސުފްޔާން] އަށް [އަލްޖުރައިރީން] މި އިސްނާދުގައި ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަދި އިބްނު ޙާތިމް އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. މީހަކަށް ހީވާ ކޮންމެ ކަމެއް ހުށަހެޅިދާނެ، އެއީ އުމަރު.
Hadith
Imam Muslim : 2154
و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ مُطَرِّفٍ قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ أُحَدِّثُكَ حَدِيثًا عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَكَ بِهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ بَيْنَ حَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ ثُمَّ لَمْ يَنْهَ عَنْهُ حَتَّى مَاتَ وَلَمْ يَنْزِلْ فِيهِ قُرْآنٌ يُحَرِّمُهُ وَقَدْ كَانَ يُسَلَّمُ عَلَيَّ حَتَّى اكْتَوَيْتُ فَتُرِكْتُ ثُمَّ تَرَكْتُ الْكَيَّ فَعَادَ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ مُعَاذٍ
އަދި [އުބައިދުالله ބިން މުޢާޘް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ބައްޕަ] އަހަރެމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙުމައިދު ބިން ހިލާލް] ގެ އަރިހުން [މުތަރިފް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޙަދީޘެއް ފޯރުކޮށްދޭނަމެވެ. އެއީ؛ އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ޢުމްރާ އާއި ޙައްޖު ގުޅުވައިގެން އެއްފަހަރާ އެކަންކަން އަދާކުރެއްވިކަމެވެ. ދެން އޭނާ މަރުވާންދެން ދުވަހަކުވެސް އެކަން މަނާއެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި އެކަން މަނާކުރާ އާޔަތް ދުވަހަކުވެސް ބާވައިލެއް ނުވެއެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބައްޝިޔާރު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި، ވިދާޅުވިއެވެ، [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ޙުމައިދު ބިން ހިލާލް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [މުތަރިފް] ވިދާޅުވި ވާހަކަ، [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ، މުޢާޛު ގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2155
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفٍ قَالَ بَعَثَ إِلَيَّ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ فِي مَرَضِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ مُحَدِّثَكَ بِأَحَادِيثَ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَكَ بِهَا بَعْدِي فَإِنْ عِشْتُ فَاكْتُمْ عَنِّي وَإِنْ مُتُّ فَحَدِّثْ بِهَا إِنْ شِئْتَ إِنَّهُ قَدْ سُلِّمَ عَلَيَّ وَاعْلَمْ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ جَمَعَ بَيْنَ حَجٍّ وَعُمْرَةٍ ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ فِيهَا كِتَابُ اللَّهِ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَجُلٌ فِيهَا بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - [އިބްނުލް މުޘައްނާ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާއިން] [ޤަތަދާ] އިން [މުތަރިފް] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ މަރުވަމުން ދިޔައިރު [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] އަހަރެންގެ ގާތަށް މީހަކު ފޮނުވިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑު ޙަދީޘެއް ކިޔައިދޭނަން އަދި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެކަމުގެ ފައިދާ އަޅުގަނޑަށްފަހު ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ލިބޭނެ. އަހަރެން އަދިވެސް ދުނިޔޭގައި ހުރިނަމަ ދެން އެކަން ސިއްރުކޮށް، އަހަރެން މަރުވެއްޖެނަމަ ދެން ބޭނުންނަމަ ކިޔައިދޭށެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙައްޖާއި ޢުމްރާ އެއްކޮށްލެއްވިކަން ދަންނާށެވެ. އެއަށްފަހު އެކަން މަނާކުރާ އެއްވެސް އާޔަތެއް ނެތެވެ. އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުވަހަކުވެސް އެކަން މަނާކުރައްވާފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް މީހަކު އެވާހަކަ ދެއްކީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ޚިޔާލާއި އެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2156
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحُصَيْنِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ اعْلَمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَعَ بَيْنَ حَجٍّ وَعُمْرَةٍ ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ فِيهَا كِتَابٌ وَلَمْ يَنْهَنَا عَنْهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِيهَا رَجُلٌ بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައިވާ [އީސާ ބިން ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ޢަރޫބާޙް] [ޤަތަދާ] އިން [މުތަރިފް ބިން ޢަބްދުﷲ އަސީ ސިޔާޚިރީ] ގެ އަރިހުން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ރަދުالله އަންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަޅުގަނޑަށް އެނގޭ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙައްޖާއި ޢުމްރާ އެއްކުރެއްވިކަން އަދި އެއަށްފަހު ޤުރުއާނުގައި ބާވައިލެއްވި އެއްވެސް އާޔަތެއް ނެތްކަން އަދި އެކަލޭގެފާނުވެސް އެކަން މަނާނުކުރެއްވިއެވެ. އެކަމަކު ފިރިހެނަކު ވަނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ވިސްނުން ބޭނުންކޮށްގެން އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާފައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2157
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَنْزِلْ فِيهِ الْقُرْآنُ قَالَ رَجُلٌ بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ و حَدَّثَنِيهِ حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ وَاسِعٍ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ تَمَتَّعَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَمَتَّعْنَا مَعَهُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުޝް ޝަމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޙައްމާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤަތަދާ] ކިޔައިދެއްވީ [މުތަރިފް] އިން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ރުހިވޮޑިގަންނަވާށި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. 'އަހަރެމެން އެންމެ ފަހުގެ ޙައްޖު އަދާކުރީ الله ގެ ރަސޫލާ އާއި އެކު، އަދި ޤުރުއާނުގެ އެއްވެސް އާޔަތެއް ބާވައިލެއްވި -މަނާކޮށްގެން- ނެތެވެ.' އެކަމަކު މީހަކު ވާހަކަ ދެއްކީ އަމިއްލަ ސިކުނޑިއާއި ހުރިހާ އެއްޗަކުން'. އަދި [ޙައްޖާޖު ބިން ޞަޢިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުލްމަޖީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިސްމާޢީލް ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ވަސީޢް] ކިޔައިދިނީ [މުތަރިފް ބިން ޢަބްދުﷲ އަޝް ޝައިޚްޚިރު] ގެ އަރިހުން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން، މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލުﷲ ރުހިވޮޑިގެންވާ އެންމެ ފަހުގެ ޙައްޖު ކުރެއްވި ކަމުން އަޅުގަނޑުމެންވެސް އެކަން ކުރީމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2158
حَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ عُمَرَ الْبَكْرَاوِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ قَالَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ نَزَلَتْ آيَةُ الْمُتْعَةِ فِي كِتَابِ اللَّهِ يَعْنِي مُتْعَةَ الْحَجِّ وَأَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ لَمْ تَنْزِلْ آيَةٌ تَنْسَخُ آيَةَ مُتْعَةِ الْحَجِّ وَلَمْ يَنْهَ عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَجُلٌ بِرَأْيِهِ بَعْدُ مَا شَاءَ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عِمْرَانَ الْقَصِيرِ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ وَفَعَلْنَاهَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَقُلْ وَأَمَرَنَا بِهَا
[ހާމިދު ބިން ޢުމަރު އަލް ބަކްރަވީ] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު އަލް މުޤައްދާމީ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ބިޝްރު ބިން އަލް މުފައްދުލާލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [އިމްރާން ބިން މުސްލިމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ ރާޖާ`] އިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ، [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މުޠައްޢަތުގެ އާޔަތު الله ގެ ފޮތުގައި ބާވައިލެއްވިފައި ވާއިރު، އެއީ މުޠުޢަތުލް ޙަޖީ - ޙައްޖު ތަމައްޓޫޢު-، އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވެސް އެކަން ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެއްވެސް އާޔަތެއް ބާވައިލެއްވި އެ އާޔަތެއް ބާތިލް ނުވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަވެވަޑައިގަންނަވަންދެން ދެން ދުވަހަކުވެސް އެކަން މަނާއެއް ނުކުރައްވައެވެ. އެކަމަކު މީހަކު ބުނީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ސިކުނޑީގެ ރަހައަށް ބަލާފައި' ކަމަށެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިމްރާން އަލްޤާޝީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ރާޖާ`] ގެ ފަރާތުން [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން މިކަމާ އެއްގޮތެވެ. ހަމައެކަނި އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ވާހަކައެވެ؛ 'އަދި އަހަރެމެން އެކަން ކުރީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައެވެ. އެއީ، އެކަލޭގެފާނު ވާހަކަފުޅު ނުދައްކަވައެވެ؛ 'އޭނާ އަހަރެމެންނަށް އަމުރުކުރީ -އެކަން ކުރުމަށް-'.
Hadith
Imam Muslim : 2159
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ وَأَهْدَى فَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْيَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَبَدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَكَانَ مِنْ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى فَسَاقَ الْهَدْيَ وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لِيُهِلَّ بِالْحَجِّ وَلْيُهْدِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ وَطَافَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَيْءٍ ثُمَّ خَبَّ ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ مِنْ السَّبْعِ وَمَشَى أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ رَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْيَ مِنْ النَّاسِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޝުޢަޢިބު ބިން ލައިތު] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [އަހަރެންގެ ކާފަ] ގެ އަރިހުން އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އުޤައިލް ބިން ޚާލިދު] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ރަޟިޔަالله ޢަންހު ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެވެ ވަދާޢީ ހައްޖުގެ ތެރޭގައި ޙައްޖުކުރުން، އެއީ ޙައްޖުގެ ކުރިން ޢުމްރާކޮށްގެންނެވެ. ދެން ޖޫރިމަނާ ދެއްކެވީ ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ފެއްޓެވި ޛުލްހުލައިފާއިން ގެނައި ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރަކުންނެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާވެސް ޙައްޖަށް އިޙްރާމްވެވަޑައިގެން، މީސްތަކުންވެސް އެކަލޭގެފާނާއެކު ޢުމްރާކުރެއްވިއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއްބަޔަކު ޤުރުބާނީއެއް ގެނައިއިރު ބައެއް މީހުން ނުގެންގުޅެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމުން މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ޙަދިޔާއެއް ނުގެންނަ މީހަކު ގެއަށް ޙަރަކާތްކޮށް، ދެން ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު ސަޢީދުކޮށް، އޭގެ ފަހުން ބޮލުގައި ރިއްސާ، ވުޟޫކޮށްފާނެއެވެ. ދެން އެނބުރި އިޙްރާމަށް ހައްޖަށް ގޮސް ޖޫރިމަނާ ދައްކަންވާނީ ޤުރުބާނީއެއް ކަތިލައިގެންނެވެ. ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް ނުގެންނަ މީހަކު ހައްޖު ތަނުގައި ތިން ދުވަހު ރޯދަ ހިފުން އަދި ރަށަށް އާދެވުމުން ހަތް ދުވަހު ރޯދަ ހިފަން ޖެހެއެވެ.' މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމުން ފުރަތަމަ ކަޅުވަލުގައި ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދެއް ކުރައްވައި، ދެން ތިން ފަހަރު ކަޢުބާ ވަށައިގެން ދުވެ، މަޤާމް އިބްރާހީމްގައި ދެ ރަކުޢަތް ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. ނަމާދު ކުރުމަށްފަހު ޞަފާއާއި މަރްވާއަށް ގޮސް، ދެން ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދު ހަތް ފަހަރު ސަޢީދު ކުރެއްވިއެވެ. ނަޙްރު ދުވަހު - ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ދިހަވަނަ ދުވަހު ހައްޖު ފުރިހަމަކޮށް، ޤުރުބާނީ ކަތިވަންދެން ވުޟޫއެއް ނުކުރައްވައެވެ. އެއަށްފަހު އެނބުރި މައްކާއަށް ވަޑައިގެން، ދެން މަޖިލިސް ޙަރަކާތްތެރިވެ، ދެން ވުޟޫ ކުރައްވައި ނުވަތަ ކުރިން ޙައްޖު ދުވަސްވަރު ޙަރާމް ކުރެވިފައިވާ ހުރިހާ ކަމެއް ހުއްދަ ކުރައްވައިފިއެވެ. އޭނާ ކުރި ކަންތައްތަކުގެ ފަހަތުން ދިޔައީ ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު ގެނައި މީހުން ވެސް މެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2160
و حَدَّثَنِيهِ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَمَتُّعِهِ بِالْحَجِّ إِلَى الْعُمْرَةِ وَتَمَتُّعِ النَّاسِ مَعَهُ بِمِثْلِ الَّذِي أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަދި [ޢަބްދުލްމާލިކު ބިން ޝުޢައިބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [ކާފަ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި، [އުޤައިލް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި، [އިބްނު ޝިހާބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި، [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [އައިޝަތު] ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެކަމަނާއަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ اللَّه ގެ ނިޢުމަތްތައް) ފަހު ހައްޖާބެހޭ ގޮތުން، އެއީ އޭނާގެ އަޞްޙާބީން ވެސް ކުރި ހައްޖެކެވެ. އެއީ، ސަލީމް ބިން ޢަބްދުﷲ ޢަބްދުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައިވާ ފަދައިންނެވެ.
