Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 2101
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ فَقَالَ لَهَا أَرَدْتِ الْحَجَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَجِدُنِي إِلَّا وَجِعَةً فَقَالَ لَهَا حُجِّي وَاشْتَرِطِي وَقُولِي اللَّهُمَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي وَكَانَتْ تَحْتَ الْمِقْدَادِ
[އަބޫ ކުރުއިބް މުޙައްމަދު ބިން ޢަލާ` އަލް ޙަމްދާނީ] [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [ހިޝާމް] އިން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުލިއަالله ޢާންހާ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ދްލުބާޢަ ބިން ޒުބައިރުގެ ގެއަށް ވަޑައިގެން، ދެން އެކަލޭގެފާނު ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. ދުލުބާބާ ޖަވާބު ދެއްވީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ބަލިވެއްޖެއެވެ! އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ބުނުން؛ 'الله މާހިއްލީ ހައިތު ހަބަސްތާނީ - އޭ الله، އަހަރެން ތަޙައްލުކުރާނަން - ހުއްޓާލާނަން - އަހަރެން ހިފަހައްޓާނަމަ - އަހަރެން ބަލިވެ ކުރިއަށް ނުދެވޭނަމަ -'.' އެދުވަސްވަރު ދުލުބަޢައަކީ މިޤްދާދުގެ އަނބިކަނބަލުންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2102
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ وَأَنَا شَاكِيَةٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُجِّي وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِثْلَهُ
އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [އުރުވާ] އިން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން ރަދުޔަالله އަންހާ ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަޑައިގެންނެވީ ދްލޫބަޢަ ބިންތު ޒުބައިރު ބިން ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބުގެ ގެއަށެވެ. ދެން ދްލޫބަޢާ ވިދާޅުވިއެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ: 'ބަލީގެ ސަބަބުން ކުރިއަށް ނުދެވޭނަމަ - ތިބާގެ ނިޔަތުގައި - ހުއްޓުވުމުގައި - ޙައްޖުކޮށް ތަޙައްލުލް ކުރައްވާށެވެ'. އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން ރަދުޔަالله އަންހާ މިފަދައިން ކިޔައިދިނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2103
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ وَأَبُو عَاصِمٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا وَعِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ ضُبَاعَةَ بِنْتَ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ ثَقِيلَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ أَهِلِّي بِالْحَجِّ وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي قَالَ فَأَدْرَكَتْ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުލް ވަޙޙާބު ބިން ޢަބްދުލްމަޖީދު] އަދި [އަބޫ އާޝިމް] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] [އިބްނު ޖުރައިޖް] ގެ ފަރާތުން -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] -އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ބަސްތަކުން- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖް] އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ) ކިޔައިދީފައެވެ ޒުބައިރު] އަށް [ތައުސް] އާއި [އިކްރިމާ] މައުލާ އިބްނު ޢައްބާސް، [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޑުއެހި ކަމަށް؛ ދުލުބާޢަ ބިން ޒުބައިރު ބިން ޢަބްދުލްމުއްޠަލިބް ރަސޫލާ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ، 'އަހަންނަކީ -ބަލީގެ ސަބަބުން- ބަރުވާ އަންހެނެއް، އެކަމަކު އަހަރެން ހަގީގަތުގައި ޙައްޖު ކުރަން ބޭނުންވާ އަންހެނެއް، އެހެންވީމާ ކަލޭ އަހަންނަށް އަމުރުކުރަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އިބްނު އައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ދެން ޑްލޫބާއަށްވެސް ލިބުނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2104
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ عَمْرِو بْنِ هَرِمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَعِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ ضُبَاعَةَ أَرَادَتْ الْحَجَّ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَشْتَرِطَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ عَنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ހާރޫން ބިން ޢަބްދުالله] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫދާއޫދު ޢަތު ތިޔާލިސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަބީބު ބިން ޔަޒީދު] [ޢަމްރޫ ބިން ޙަރާމް] އިން [ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން އަދި [އިކްރީމާ] [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިއަالله އަންހުމާގެ ކިބައިން، ދްލޫބަޢަ ޙައްޖު ކުރަން ބޭނުންވި ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެހެންކަމުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައެވެ ވަޞަލަމް ވެސް އެކަލޭގެފާނަށް އަމުރުކުރެއްވީ އެއީ ޝަރުޠަކަށް -އޭނާގެ ނިޔަތުގައި-، ދެން އޭނާ ކުރެއްވީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަމުރުފުޅެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2105
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَأَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلَانِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ خِرَاشٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ وَهُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا رَبَاحٌ وَهُوَ ابْنُ أَبِي مَعْروفٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِضُبَاعَةَ حُجِّي وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي وَفِي رِوَايَةِ إِسْحَقَ أَمَرَ ضُبَاعَةَ
އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އާއި [އަބޫ އަލް ޣައިލާނީ] އަދި [އަޙްމަދު ބިން ޚިރާސީ] -އިޝާޤު ވިދާޅުވި- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ -އިތުރު ދެ މީހަކު ބުނިއިރު- އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ އަމީރު] އޭނާއަކީ ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން އަމްރޫ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ރަބާޙް] އޭނާއަކީ އިބްނު އަބޫ މަޢުރޫފް [ޢަތަ`] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިއައްالله އަންހުމާ ކަމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައެވެ 'އަލައިހި ވަޞައްލަމް ދްލޫބާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ޙައްޖުކޮށް ތިބާގެ ނިޔަތުގައި ޝަރުޠު ކުރައްވާށެވެ: 'އަނާ މަހިއްލީ ހައިތުސޫ ތަޙްބިސޫނީ -އޭ الله، އަހަރެން ތަޙައްލުލް -ހުއްޓާލާނަން- ކަލޭގެފާނު އަހަރެން ހިފަހައްޓައިފިނަމަ -އަހަރެން ބަލިވެ ކުރިއަށް ނުދެވޭނަމަ--'.' މި ވަގުތު އިސްޙާޤުގެ ރިވާޔަތުގައި؛ އޭނާ އަމުރުކުރީ ދްލޫބަޢާއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2106
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدَةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ نُفِسَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ بِمُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ بِالشَّجَرَةِ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ يَأْمُرُهَا أَنْ تَغْتَسِلَ وَتُهِلَّ
[ހަންނަދު ބިން އަސް ސާރިޔާ] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަދި [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އަބްދާ] އިން - [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވި - [އަބްދާ ބިން ސުލައިމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުރަޙްމާން ބިން އަލް ޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަޑިޔަالله އަންހާގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަސްމާ ބިންތު ޢުމައީން މުޙައްމަދު ބިން އަބޫބަކުރު ވިހެއީ ޛުލްޙުލައިފާގައި ގަހެއްގެ ދަށުގައި ކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަބޫބަކުރުއަށް އަމުރުކުރެއްވީ އޭނާ ފެންވަރާ - ޖަނާބަތު - ދެން އިޙްރާމް ފެށުމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2107
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فِي حَدِيثِ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ حِينَ نُفِسَتْ بِذِي الْحُلَيْفَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَمَرَهَا أَنْ تَغْتَسِلَ وَتُهِلَّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫ ޣައްސާން މުޙައްމަދު ބިން އަމްރޫ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖާރިރު ބިން ޢަބްދުލް ޙަމީދު] [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ޖަޢުފަރު ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [އެކަމަނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުﷲ] ރަދުލިއައްالله އަންހުމާގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައި ވާއިރު، އެއީ ޢަސްމާ ބިން ޢުމައިސްގެ ޙަދީޘާ ގުޅުންހުރި ކަމެއް ކަމުގައި ވާއިރު، އެއީ މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ، ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އަބޫބަކުރު ރަދުލިއަالله އަންހޫ އަށް އަމުރު ކުރެއްވީ، ޖަނަބާ ފެންވަރާ، އިޙްރާމް ނިޔަތް ކުރެއްވުމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2108
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ ثُمَّ لَا يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا قَالَتْ فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ لَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلَا بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ قَالَتْ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ هَذِهِ مَكَانُ عُمْرَتِكِ فَطَافَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حَلُّوا ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا آخَرَ بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى لِحَجِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَانُوا جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަތު ތަމީމީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: ޢާއިޝާ ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އުރުވާއިން އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން މާލިކަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ޤުރުބާނީއެއް ގެންނަ މީހަކަށް ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވޭނެއެވެ. ޢާއިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: މައްކާއަށް އައިއިރު ކަންދިމާކުރިގޮތުން ޙައިޟުވެފައި ހުރުމުން ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދު މަޖިލިސް ޙަޟާރަތެއް ނުކޮށް ސަޢީޢީ ކަމެއްވެސް ނުކުރަމެވެ. އަހަރެން މިކަން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަށް ރިޕޯޓްކޮށް، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން ހައްޖަށް އިހުރާމް ކުރިއަށް ގެންގޮސް އުމްރާ ދޫކޮށްލާށެވެ. އޭނާ އަމުރުކުރި ހުރިހާ ކަމެއް އަހަރެން ކޮށްލީމެވެ. އަހަރެމެން ޙައްޖުކޮށް ނިމުމުން، الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަޅުގަނޑަށް އަމުރުކުރެއްވީ، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރުއާއެކު ޢުމްރާ ކުރުމަށް ޠާންޢީމަށް ދިއުމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އެއީ ތިބާގެ ނާކާމިޔާބު ޢުމްރާގެ ބަދަލެއް. ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމަށް ވަދެފައިވާ މީހުން، މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމާއެކު، ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދުގެ ގެއާއި ސަޢީންގެ ޙަރަކާތްތައް ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. ދެން މީނާއިން އެނބުރި އައުމާއެކު، އެންމެ ފަހުގެ ޙަރަކާތުގެ ގޮތުގައި އަނެއްކާވެސް ޙަރަކާތްތެރިވިއެވެ. އަދި ޙައްޖާއި ޢުމްރާގެ ނިޔަތް އެއްކޮށްލައި، ޙަޟާރަތް ކުރީ އެންމެ ފަހަރަކުވެސް ތިއްބެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2109
و حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ حَتَّى قَدِمْنَا مَكَّةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ مَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَلَمْ يُهْدِ فَلْيَحْلِلْ وَمَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَأَهْدَى فَلَا يَحِلُّ حَتَّى يَنْحَرَ هَدْيَهُ وَمَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَلْيُتِمَّ حَجَّهُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَحِضْتُ فَلَمْ أَزَلْ حَائِضًا حَتَّى كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ وَلَمْ أُهْلِلْ إِلَّا بِعُمْرَةٍ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَنْقُضَ رَأْسِي وَأَمْتَشِطَ وَأُهِلَّ بِحَجٍّ وَأَتْرُكَ الْعُمْرَةَ قَالَتْ فَفَعَلْتُ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا قَضَيْتُ حَجَّتِي بَعَثَ مَعِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَمِرَ مِنْ التَّنْعِيمِ مَكَانَ عُمْرَتِي الَّتِي أَدْرَكَنِي الْحَجُّ وَلَمْ أَحْلِلْ مِنْهَا
އަދި [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޝުޢައިބު ބިން އަލް ލައިޘީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ބައްޕަ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ކާފަ] އަޅުގަނޑަށް [އުޤައިލް ބިން ޚާލިދު] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުންގެ އަރިހުން، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން ހައްޖަށް ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އަލްވަދާޢުގެ ޙައްޖު އަހަރުގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ވަންނަ މީހުންނާއި ޙައްޖަށް އިޙްރާމް ވަން މީހުންވެސް ހިމެނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މައްކާއަށް އާދެވުނުއިރު، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ވަންނަ މީހަކު، ހަދިޔާއެއް ގެންނައިރު، އޭނާގެ ޤުރުބާނީ ކަތިވަންދެން ރޯދަ ދޫކޮށްނުލެވޭނެއެވެ. އަދި ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަންނަ މީހަކު އޭނާގެ ޙައްޖު ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ! އައިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: ކުއްލިއަކަށް އަހަރެންނަށް ޙައިޟުވެ، ޢަރަފާ ދުވަހާއި ހަމައަށް ޙައިޟު ކުރިއަށް ގެންދިޔައިރު، އަހަރެން އިޙްރާމްއަށް ވަދެވުނީ ހަމައެކަނި ޢުމްރާއަށްޓަކައެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ ބުޅި ނައްޓާލައި އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. ﷲ ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ހުރިހާ އަމުރުތަކެއް އަހަރެން ފުރިހަމަކުރީމެވެ. އަހަރެން ޙައްޖުކޮށް ނިމުމުން، އަހަރެންގެ ނާކާމިޔާބު ޢުމްރާގެ ބަދަލުގައި ޠާޢީމުން ޢުމްރާއަށް ދިއުމަށާއި، ޙައްޖަށް ބަދަލުކުރުމަށް، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރުގެފާނު އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2110
و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ وَلَمْ أَكُنْ سُقْتُ الْهَدْيَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُهْلِلْ بِالْحَجِّ مَعَ عُمْرَتِهِ ثُمَّ لَا يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا قَالَتْ فَحِضْتُ فَلَمَّا دَخَلَتْ لَيْلَةُ عَرَفَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ فَكَيْفَ أَصْنَعُ بِحَجَّتِي قَالَ انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَمْسِكِي عَنْ الْعُمْرَةِ وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَيْتُ حَجَّتِي أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي فَأَعْمَرَنِي مِنْ التَّنْعِيمِ مَكَانَ عُمْرَتِي الَّتِي أَمْسَكْتُ عَنْهَا
އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރަޒާޤް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން ރަދުޔަالله އަންހާ ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން ހައްޖަށް ނުކުތީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޢަލައިހި ވަޞިއްޔަތާއެކު ޙައްޖުއްވަދާ އަހަރު، ދެން އަޅުގަނޑު ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްއަށް ވަދެވުނު ނަމަވެސް ހަދިޔާއެއް ނުގެންދިޔައީމެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވެސް ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ: 'ހަދިޔާއެއް - ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް - ގެންނަ މީހާ ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ވާން ޖެހޭނެއެވެ. ދެން އަހަރެން ޙައިޟުވެ، ޢަރަފާގެ ރޭ ވަނުމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ޢުމްރާއަށްޓަކައި އިޙްރާމްއަށް ވަދެއްޖެ، ފަހެ އަހަރެންގެ ޙައްޖުގައި އަހަރެން ކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ؟’ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ބުނި ނަގައި، އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާލާފައި ޢުމްރާއިން ނުކުމެ ހައްޖަށް އިޙްރާމްއަށް ވަދެވޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ޙައްޖުކުރުމަށްފަހު، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރު - އަޅުގަނޑާއެކު އުމްރާއަށް ދިއުމަށް - އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަހަރެން އަސްމައްޗަށް އަރައިގެން އަހަރެން ދޫކޮށްލާފައި އޮތް ޢުމްރާގެ ބަދަލުގައި ތަންޢީމުން ޢުމްރާ ކުރުމަށް އަހަރެންނާއެކު ދިޔައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2111
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ فَلْيَفْعَلْ وَمَنْ أَرَادَ أَنْ يُهِلَّ بِحَجٍّ فَلْيُهِلَّ وَمَنْ أَرَادَ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَجٍّ وَأَهَلَّ بِهِ نَاسٌ مَعَهُ وَأَهَلَّ نَاسٌ بِالْعُمْرَةِ وَالْحَجِّ وَأَهَلَّ نَاسٌ بِعُمْرَةٍ وَكُنْتُ فِيمَنْ أَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ
[އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒްޒުހްރީ] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ އިޙްރާމަށް ވަދެވޭނީ ހަމައެކަނި ޙައްޖަށް، ދެން އޭނާ އެކަން ކުރަންވާނެ، އަދި ހަމައެކަނި ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަންނަން ބޭނުންވާ މީހަކު ދެން އެކަން ކުރަންވާނެއެވެ." ޢާއިޝާ ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވަޑައިގަތުމުން ޞަޙާބީން އެކަލޭގެފާނާއެކު އިޙްރާމަށް ވަދެ، ބައެއް މީހުން އުމްރާ އާއި ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަދެ، ބައެއް މީހުން ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމަށް ވަތް މީހުންގެ ތެރޭގައި އަހަރެންވެސް ހިމެނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2112
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ مُوَافِينَ لِهِلَالِ ذِي الْحِجَّةِ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ فَلَوْلَا أَنِّي أَهْدَيْتُ لَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ قَالَتْ فَكَانَ مِنْ الْقَوْمِ مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنْهُمْ مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ قَالَتْ فَكُنْتُ أَنَا مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَخَرَجْنَا حَتَّى قَدِمْنَا مَكَّةَ فَأَدْرَكَنِي يَوْمُ عَرَفَةَ وَأَنَا حَائِضٌ لَمْ أَحِلَّ مِنْ عُمْرَتِي فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دَعِي عُمْرَتَكِ وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ قَالَتْ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ وَقَدْ قَضَى اللَّهُ حَجَّنَا أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي وَخَرَجَ بِي إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ فَقَضَى اللَّهُ حَجَّنَا وَعُمْرَتَنَا وَلَمْ يَكُنْ فِي ذَلِكَ هَدْيٌ وَلَا صَدَقَةٌ وَلَا صَوْمٌ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مُوَافِينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِهِلَالِ ذِي الْحِجَّةِ لَا نَرَى إِلَّا الْحَجَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ بِعُمْرَةٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ عَبْدَةَ و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُوَافِينَ لِهِلَالِ ذِي الْحِجَّةِ مِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ فَكُنْتُ فِيمَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا و قَالَ فِيهِ قَالَ عُرْوَةُ فِي ذَلِكَ إِنَّهُ قَضَى اللَّهُ حَجَّهَا وَعُمْرَتَهَا قَالَ هِشَامٌ وَلَمْ يَكُنْ فِي ذَلِكَ هَدْيٌ وَلَا صِيَامٌ وَلَا صَدَقَةٌ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބްދާ ބިން ސުލައިމާން] އަށް [ހިޝާމް] ގެ ކިބައިން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުޔަالله އަންހާ ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ވަދާޢު ޙައްޖުގެ ވަގުތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ބޭރަށް ނުކުތީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ހަނދު ފެނުމާ ދިމާކޮށެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ޤުރުބާނީއެއް - ޖަނަވާރު ޤުރުބާނީއެއް - ނުގެންދިޔަނަމަ އަހަރެން ޢުމްރާއަށްޓަކައި އިޙްރާމްއަށް ވަދެވުނީހެވެ.' އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްވެ، ބައެއް މީހުން ޙައްޖަށް އިޙްރާމްވެ، ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްވި މީހުންގެ ތެރޭގައި އަހަރެންވެސް ހިމެނެއެވެ. އަހަރެމެން މައްކާއަށް އާދެންދެން ދަތުރު ފެށިއެވެ. އަދި ޢަރަފާދު ދުވަސް އައުމުން އަހަރެން ޙައިޟުވެ، އަދި ޢުމްރާ ފުރިހަމަ ނުކުރެވި ހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ނަބިއްޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ޝަކުވާ ކުރުމުން، ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އުމްރާ ދޫކޮށް، ބުއިން ނަގައި، އިސްތަށިގަނޑު ކޮށާ، ޙައްޖަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވޭނެއެވެ. އެހެންވެ އަހަރެން އެކަން ކުރީމެވެ. އަހަރެމެން ހައްޖު ކުރުމަށްފަހު ޙަޝަބާގެ ރޭ، އަޅުގަނޑާއެކު - ޢުމްރާ ކުރުމަށް - ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރު ފޮނުއްވިއެވެ. ފަހެ އެކަލޭގެފާނު އަހަރެން އުފުއްލަވައި ތާންޢީމަށް ނިކުމެވަޑައިގަތީ، ދެން އަހަރެން ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވަޑައިގަތީ الله އަހަރެމެންގެ ޙައްޖާއި ޢުމްރާ ފުރިހަމަ ކުރައްވަންދެންނެވެ. އެ ދުވަސްވަރު ޤުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރެއް ނެތް - އަދި އެއްވެސް ޞަދަޤާތެއް ނުވަތަ ރޯދައެއް ވެސް ނެތެވެ. އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް] [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަޑިޔަالله އަންހާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަޅުގަނޑުމެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ނުކުތީ ޛުލްޙިއްޖާގެ އާ ހަނދު ފާޅުވުމުންނެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޢަބްދާގެ ޙަދީޘާއި އެއްފަދަ ޙަދީޘެއް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި [އަބޫ ކުރުރައިބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. [ވާކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އޭނާގެ ބައްޕަ] [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެމެން ނިކުތީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ޢުމްރާއަށް، އެއްބަޔަކު ޙައްޖަށް، އަދި އެއްބަޔަކު އެދެމީހުންނަށްވެސް ވަދެވަޑައިގަތެވެ. އަދި ޢުމްރާއަށްޓަކައި އިޙްރާމްވެވަޑައިގެންނެވި މީހުންގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ހިމެނެއެވެ. އަދި އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ޙަދީޘްފުޅުގައިވެސް ޙަދީޘެއް ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ: އުރުވާ ވިދާޅުވިއެވެ: الله ޙައްޖާއި ޢުމްރާ ހަމަހަމަ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ހިޝާމް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެ ހާލަތުގައި ޤުރުބާނީއެއް، ރޯދައެއް، އަދި ޞަދަޤާތެއް ނެތެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2113
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَحَلَّ وَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ أَوْ جَمَعَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَلَمْ يَحِلُّوا حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ
ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑު މާލިކަށް އަބޫ އަލް އަސްވާދު މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނައުފަލްގެ އަރިހުން ޢާއިޝާ (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) ގެ ފަރާތުން އުރުވާގެ ކިބައިން ކިޔެވީމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްވެ، ބައެއް މީހުން ޙައްޖާއި ޢުމްރާއަށް އެއްފަހަރާ އިޙްރާމްވެ، އަދި ބައެއް މީހުން ޙައްޖަށް އިޙްރާމްވެ ތިއްބެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހައްޖަށް ވަޑައިގަތުމަށް އިޙްރާމް ކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ، ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްގައި ތިބި މީހުން ތަޙައްލުލް ކޮށްފާނެ ކަމަށާއި، ޙައްޖަށް އިޙްރާމްގައި ތިބި މީހުން ނުވަތަ އެދެކަންތައް އެއްކޮށްލި މީހުންނަށް ނަހަރު ދުވަސް އަންނަންދެން ތަޙައްލު ނުކުރެވިދާނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2114
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَرَى إِلَّا الْحَجَّ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفَ أَوْ قَرِيبًا مِنْهَا حِضْتُ فَدَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ أَنَفِسْتِ يَعْنِي الْحَيْضَةَ قَالَتْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ إِنَّ هَذَا شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاقْضِي مَا يَقْضِي الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَغْتَسِلِي قَالَتْ وَضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ بِالْبَقَرِ
[އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު އުޔާނާ] ގެ އަރިހުން - [ޢަމްރު] ވިދާޅުވި - [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް ޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަޑިޔަالله ޢަންހާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާއި އެކު، ޙައްޖު ނޫން އެހެން ނިޔަތެއް ނެތިއެވެ. ސާރިފް ކައިރިއަށް އާދެވުނު އިރު ކުއްލިއަކަށް އަހަރެންނަށް މައްސަރުކަން ލިބުނެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ ޓެންޓަށް ވަނުމުން އަހަރެން ރޮމުން ދިޔަތަން ފެނުނެވެ. ދެން އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ތިޔައީ މައްސަރު ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ އާދެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ’ އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން، ފުރަތަމަ ވުޟޫ ކުރެވެންދެން، ގެ ތަވާފް ފިޔަވައި، ޙައްޖުވެރިން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ކުރައްވާށެވެ.' އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ ދެން އޭނާގެ އަނބިން ޤުރުބާން ކުރުމަށް ކަނބުލޮއެއް ކަތިލިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2115
حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ حَتَّى جِئْنَا سَرِفَ فَطَمِثْتُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَكُنْ خَرَجْتُ الْعَامَ قَالَ مَا لَكِ لَعَلَّكِ نَفِسْتِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ هَذَا شَيْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ افْعَلِي مَا يَفْعَلُ الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لَا تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَطْهُرِي قَالَتْ فَلَمَّا قَدِمْتُ مَكَّةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ اجْعَلُوهَا عُمْرَةً فَأَحَلَّ النَّاسُ إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ قَالَتْ فَكَانَ الْهَدْيُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَذَوِي الْيَسَارَةِ ثُمَّ أَهَلُّوا حِينَ رَاحُوا قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ طَهَرْتُ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَفَضْتُ قَالَتْ فَأُتِيَنَا بِلَحْمِ بَقَرٍ فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقَالُوا أَهْدَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ الْبَقَرَ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَرْجِعُ النَّاسُ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَأَرْجِعُ بِحَجَّةٍ قَالَتْ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي عَلَى جَمَلِهِ قَالَتْ فَإِنِّي لَأَذْكُرُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ أَنْعَسُ فَيُصِيبُ وَجْهِي مُؤْخِرَةَ الرَّحْلِ حَتَّى جِئْنَا إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهْلَلْتُ مِنْهَا بِعُمْرَةٍ جَزَاءً بِعُمْرَةِ النَّاسِ الَّتِي اعْتَمَرُوا و حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ الْغَيْلَانِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ لَبَّيْنَا بِالْحَجِّ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفَ حِضْتُ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ الْمَاجِشُونِ غَيْرَ أَنَّ حَمَّادًا لَيْسَ فِي حَدِيثِهِ فَكَانَ الْهَدْيُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَذَوِي الْيَسَارَةِ ثُمَّ أَهَلُّوا حِينَ رَاحُوا وَلَا قَوْلُهَا وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ أَنْعَسُ فَيُصِيبُ وَجْهِي مُؤْخِرَةَ الرَّحْلِ
[ސުލައިމާން ބިން އުބައިދުالله އަބޫ އައްޔޫބު އަލްޣައިލާނީ] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. [އަބޫ އަމީރު ޢަބްދުލްމަލިކު ބިން އަމްރޫ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން އަބޫ ސަލާމާ އަލް މަޖީޝޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަލް ޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދްޔަالله ޢާންހާގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ބޭރަށް ނުކުމެ ހައްޖަށް ދިއުން ނޫން އެހެން ނިޔަތެއް ނެތެވެ. އަދި ސާރިފަށް އާދެވުނުއިރު އަހަރެންނަށް ޙައިޟު ތަޖުރިބާ ކުރެވުނު އިރު، ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުކުރެއްވީ އަޅުގަނޑު ރޮމުން ދަނިކޮށެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ސުވާލުކުރީ: 'ތިބާ ރޮއިގަންނަނީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެ ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، 'الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، އަހަރެން ބޭރަށް ނުދިޔަނަމަ - ޙައްޖަށް - މިއަހަރު'. އަނެއްކާ ވެސް ސުވާލު ކުރިއެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން، އަލުން ޠާހިރު ނުވާހާ ހިނދަކު، ޙައްޖުވެރިއަކު އާންމުކޮށް ކުރާ ގޮތަށް ކަންތައް ކުރައްވާށެވެ.' ޢާއިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: އެމީހުން މައްކާއަށް ވަޑައިގަތުމުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އޭނާގެ އެކުވެރިންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ އިޙްރާމް ޢުމްރާއަށް ހަދާށެވެ. އެހެންކަމުން ޤުރުބާނީގެ ޖަނަވާރު ގެނައި މީހުން ފިޔަވައި މީސްތަކުން ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމްއަށް ވަނެވެ. ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރު ގެނައި މީހުންނަކީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم، އަބޫބަކުރު، ޢުމަރު އަދި އުޅަނދެއް އޮތް މީހުންނެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އަރާމުކުރިއިރު ތަލްބިއްޔާ ކިޔެވިއެވެ. ނަހަރު ދުވަސް އައުމުން އަހަރެން ޙައިޟުން ޠާހިރުވެފައި ހުރުމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެން ފުރައިގެން ދިއުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަހަރެމެންނަށް ބީފް ދިނުމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، މިއީ ކޮން މަހެއް ހެއްޔެވެ؟ އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ އަނބިންނަށްޓަކައި ގާއެއްގެ ސިފައިގައި ޤުރުބާންކުރާ ޖަނަވާރެއް ކަތިލެއްވިއެވެ. ޙަޝާބާ ދުވަހު އަޅުގަނޑު ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މީސްތަކުން އެނބުރި އައީ ޙައްޖާއި ޢުމްރާގެ ޘަވާބާއި އެކުގައި ކަމަށާއި، އަޅުގަނޑު ގެނައީ ހަމައެކަނި ޙައްޖުގެ ޘަވާބު’ ކަމަށެވެ. އެންމެ ފަހުން އަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރު - އަޅުގަނޑާއެކު އުމްރާއަށް ދިއުމަށް - އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަބްދުއްރަޙްމާން ދެން އަހަރެން އޭނާގެ ޖަމަލުގައި އަރުވާލިއެވެ. އެވަގުތު އަހަރެން އަދިވެސް ވަރަށް ކުޑަކަން ހަނދާން އެބަހުއްޓެވެ. ހަގީގަތުގައި އަހަރެން ނިދިފައި އޮތުމުން ތާންޢީމްއާ ހަމައަށް ދެވެންދެން އަހަރެންގެ މޫނު ވަނީ ޖަމަލަށް ގުދުވެފައެވެ. ދެން އަހަރެން ވަގުތުން ތަލްބިއްޔާ - އިޙްރާމް ނަގައިގެން - އެހެން ޞަޙާބީން ކުރި ފަދައިން ޢުމްރާއަށް ކިޔެވީމެވެ. އަދި [އަބޫ އައްޔޫބު އަލް ޣައިލާނީ] އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރެއްވި [ބަޙްޒް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދަށް] [ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުޔަالله ޢާންހާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހައްޖަށް ޓަކައި ތަލްބިއްޔާ - އިޙްރާމް ނަގައިގެން - ކިޔެވީމެވެ. އަދި ސާރިފްއާ ހަމައަށް އާދެވުނުއިރު އަހަރެން ހުރީ މައްސަރުކަމުގައެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުކުރައްވައި އެވަގުތު އަޅުގަނޑު ރޮމުން ދިޔައީމެވެ. އެހެންކަމުން އަލް މަޖީޝޫނާގެ ޙަދީޘްފުޅުގެ ގޮތުގައި އެ ޙަދީޘްވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ހަމައެކަނި ހައްމާދުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައި ނުވެއެވެ؛ ޙަދީއު ގެނައި މީހުންނަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އަބޫބަކުރު އާއި ޢުމަރު އަދި އުޅަނދުފަހަރު ހުރި މީހުންނެވެ. ދެން އެމީހުން އަރާމުކުރާއިރު ތަލްބިއްޔާ ކިޔެވިއެވެ.' އަދި އައިޝަތު ގެ އެއްވެސް އިޙްސާސެއްވެސް ނެތެވެ؛ 'އަދި އެވަގުތު އަހަރެން އަދިވެސް ވަރަށް ކުޑަ. އުޅަނދުގެ ފަހަތުގައި މޫނު ނިވާވާންދެން އަހަރެން ހުރީ ނިދިފައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2116
حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ حَدَّثَنِي خَالِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْرَدَ الْحَجَّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ އައުސް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އަހަރެންގެ ދޮންބައްޕަ] މާލިކް ބިން އަނަސް އަޅުގަނޑަށް އަންގަވާފައިވާ ވާހަކަ، -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި އަޅުގަނޑުމެން [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑު [މާލިކަށް] [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުލިޔާالله އަންހާ، الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ކަމަށެވެ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެއްފަހަރަކު ޙައްޖު ކުރެއްވި އިފްރާދު -އުމްރާއިން ޙައްޖަށް އިސްކަންދިނުން-.
Hadith
Imam Muslim : 2117
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَفْلَحَ بْنِ حُمَيْدٍ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ وَفِي حُرُمِ الْحَجِّ وَلَيَالِي الْحَجِّ حَتَّى نَزَلْنَا بِسَرِفَ فَخَرَجَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ مِنْكُمْ هَدْيٌ فَأَحَبَّ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَلْيَفْعَلْ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَا فَمِنْهُمْ الْآخِذُ بِهَا وَالتَّارِكُ لَهَا مِمَّنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَأَمَّا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ وَمَعَ رِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِهِ لَهُمْ قُوَّةٌ فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ قُلْتُ سَمِعْتُ كَلَامَكَ مَعَ أَصْحَابِكَ فَسَمِعْتُ بِالْعُمْرَةِ قَالَ وَمَا لَكِ قُلْتُ لَا أُصَلِّي قَالَ فَلَا يَضُرُّكِ فَكُونِي فِي حَجِّكِ فَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْزُقَكِيهَا وَإِنَّمَا أَنْتِ مِنْ بَنَاتِ آدَمَ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْكِ مَا كَتَبَ عَلَيْهِنَّ قَالَتْ فَخَرَجْتُ فِي حَجَّتِي حَتَّى نَزَلْنَا مِنًى فَتَطَهَّرْتُ ثُمَّ طُفْنَا بِالْبَيْتِ وَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُحَصَّبَ فَدَعَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ اخْرُجْ بِأُخْتِكَ مِنْ الْحَرَمِ فَلْتُهِلَّ بِعُمْرَةٍ ثُمَّ لِتَطُفْ بِالْبَيْتِ فَإِنِّي أَنْتَظِرُكُمَا هَا هُنَا قَالَتْ فَخَرَجْنَا فَأَهْلَلْتُ ثُمَّ طُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَجِئْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي مَنْزِلِهِ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَقَالَ هَلْ فَرَغْتِ قُلْتُ نَعَمْ فَآذَنَ فِي أَصْحَابِهِ بِالرَّحِيلِ فَخَرَجَ فَمَرَّ بِالْبَيْتِ فَطَافَ بِهِ قَبْلَ صَلَاةِ الصُّبْحِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الْمَدِينَةِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުﷲ ބިން ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިޝާޤް ބިން ސުލައިމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަފްލާ ބިން ޙުމައިދު] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރައްޔާالله ޢާންހާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު ޙައްޖު މަސްތަކުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ސަރަފުގައި މަޑުކުރެވެންދެން ޙައްޖުގެ ދުވަސްތަކާއި ރޭގަނޑުތައް ފާއިތުވެގެން ދިޔައީމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންނާ ބައްދަލުކުރައްވަން ނުކުމެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ: ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް ނުގެންގޮސް، ޢުމްރާއަށްޓަކައި އޭނާގެ އިޙްރާމް ހަދަން ބޭނުން މީހާ، ދެން އެކަން ކުރުން. ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް އޮތް މީހާއާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، ދެން އޭނާ އެކަން ނުކުރަންވާނެއެވެ.' އެހެންކަމުން ބައެއް ޞަޙާބީން އެކަން ކުރިއިރު، އަނެއް ބަޔަކު ނުކުރީ، އެއީ ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް ނުގެންނަ މީހުންނެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، އެކަލޭގެފާނު ޤުރުބާނީ ޖަނަވާރެއް ގެނެސްދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ވަރުގަދަ ބައެއް އެކުވެރިން ފަދައިންނެވެ. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ މައްޗަށް - އަހަރެންގެ ޓެންޓަށް ވަދެވަޑައިގަތީ އެވަގުތު އަހަރެން ރޮމުން ދަނިކޮށް، އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ، ޞަޙާބީންނާއެކު ކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅުތައް އަޑުއަހާފައި ވާތީ، ޢުމްރާގެ ބަސްފުޅުތައް އަޑުއަހާފައި ވެއެވެ. އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ކަލޭގެފާނުގެ މައްސަލައަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ، '-ދުވަސްކޮޅަކު- އަހަރެން ނަމާދު ނުކުރީ -ހައިޟު ވުމުން-' އެވެ. އެންމެ ފަހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. الله ތަޢާލާ ޢުމްރާއަށް ޘަވާބު ދެއްވާށިއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަކީ ހަމައެކަނި އަންހެނުންނަށް الله ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިފަސްކޮޅެކެވެ'. އެހެންކަމުން އަހަރެން ހައްޖަށް ދާން ނިކުތީ އަހަރެމެން މީނާއަށް މަޑުކުރެވެންދެންނެވެ. ދެން ތިމަންކަލޭގެފާނު ޠާހިރުވެ ގޭގެ ވަށައިގެން ޠަވާފުކޮށް، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަލް މުޙައްޝަބުގައި މަޑުކުރައްވައިފިއެވެ. ދެން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކުރުއަށް ގޮވާލައްވައި ވިދާޅުވީ: 'އުމްރާއަށް އިޙްރާމް ކޮށް، ގޭގެ ވަށައިގެން ތަވާފް ކުރެވޭހާ ހިނދަކު، އަލްޙަރާމް އިން ތިބާގެ ކޮއްކޮއާއެކު ނުކުމެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އެންމެ ފަހުން އަހަރެމެން ނިކުތީމެވެ، އަދި އަހަރެން އިޙްރާމް އަޅައިގެން -ޢުމްރާއަށްޓަކައި- ގެ ވަށައިގެން ޠަވާފުކޮށް، ޞަފާއާއި މަރްވާއާއި ދެމެދުގައި ސަޢީދު ކުރީމެވެ. އެއަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނުގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އަޅުގަނޑުމެން އެނބުރި ދިޔައީ، އެކަލޭގެފާނު ހުންނެވި ތަނުގައި، އެއީ ރޭގަނޑެވެ. ދެން އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ތިބާ ނިމިއްޖެތަ - ޢުމްރާ ކުރުން -؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭނާގެ އެކުވެރިންނަށް ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް އިޢުލާން ކުރެއްވިއެވެ. ދެން ބައިތުލްالله ގެ ކައިރިން ފާއިތުވެވަޑައިގެން، ދެން ފަޖުރު ނަމާދުގެ ކުރިން ކަޢުބާ ޙަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު މަދީނާއަށް ނިކުމެވަޑައިގަތެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2118
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ مِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ مُفْرَدًا وَمِنَّا مَنْ قَرَنَ وَمِنَّا مَنْ تَمَتَّعَ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ جَاءَتْ عَائِشَةُ حَاجَّةً
[ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޢައްބާދު އަލް މުޙައްލަބީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [އުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލްޤާސިމް ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން [އުއްމުލް މުޢުމިނީން] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވާފައި ވެއެވެ. - ޙައްޖުގެ ކުރިން ޢުމްރާކުރުން.' [ޢަބްދު ބިން ހުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [އިބްނު ޖުރައިޖު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނެވެ. [އުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު] [އަލްޤާސިމް ބިން މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ: [އައިޝަތު] އައީ ޙައްޖު ކުރުމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2119
و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ قَالَتْ سَمِعْتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا تَقُولُ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِخَمْسٍ بَقِينَ مِنْ ذِي الْقَعْدَةِ وَلَا نَرَى إِلَّا أَنَّهُ الْحَجُّ حَتَّى إِذَا دَنَوْنَا مِنْ مَكَّةَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ إِذَا طَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ أَنْ يَحِلَّ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَدُخِلَ عَلَيْنَا يَوْمَ النَّحْرِ بِلَحْمِ بَقَرٍ فَقُلْتُ مَا هَذَا فَقِيلَ ذَبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَزْوَاجِهِ قَالَ يَحْيَى فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِلْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ فَقَالَ أَتَتْكَ وَاللَّهِ بِالْحَدِيثِ عَلَى وَجْهِهِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا ح و حَدَّثَنَاه ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَحْيَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
އަދި [ޢަބްދުالله ބިން މަސްލަމާ ބިން ޤަޢުނަބު] [ސުލައިމާން ބިން ބިލާލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ޢަމްރާ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ޛުލްޤަޢްދާ މަހުގެ ބާކީ ފަސް ދުވަހު ބޭރަށް ނުކުމެ، ޙައްޖުކުރުން ނޫން އެހެން ކަމެއް ގަސްތުކުރީކީ ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މައްކާ ސިޓީއާ ކައިރިވިއިރު، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ޤުރުބާނީއެއް - ޖަނަވާރު ޤުރުބާންއެއް - ގެނެސްފި މީހަކު ދެން ޞަފާއާއި މަރްވާއާ ދެމެދުގެ ގެއާއި ސަޢީ ޙަރަކާތްތެރިވުމަށްފަހު، ތަޙައްލުލް ކޮށްފާނެއެވެ. އައިޝާ ބުންޏެވެ؛ ނަހުރު ދުވަހު އަހަރެމެންނަށް ބީފް ދިނީމަ އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، 'މިއީ ކޮން މަހެއް ހެއްޔެވެ؟' އަދި މިއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ އަނބިކަނބަލުންނަށްޓަކައި ކަތިލެއްވި މަހެވެ. ޔަހްޔާ ބުންޏެވެ؛ އަހަރެން މި ޙަދީޘް އަލްޤާސިމް ބިން މުޙައްމަދަށް ކިޔައިދިނުމުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، ‘ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޙަދީޘް ލިބިފައިވަނީ ވާންޖެހޭ ގޮތަށް’ ކަމަށެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުއްސައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ޢަބްދުލް ވައްހާބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [ޢަމްރާ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އޭނާއަށް [އައިޝަތު] ރަޑިޔަالله އަންހާ - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އަޑުއެހިއެވެ. އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޔަހްޔާ] އިން މި ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކު، މިއާ އެއްގޮތަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2120
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ح وَعَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَصْدُرُ النَّاسُ بِنُسُكَيْنِ وَأَصْدُرُ بِنُسُكٍ وَاحِدٍ قَالَ انْتَظِرِي فَإِذَا طَهَرْتِ فَاخْرُجِي إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي مِنْهُ ثُمَّ الْقَيْنَا عِنْدَ كَذَا وَكَذَا قَالَ أَظُنُّهُ قَالَ غَدًا وَلَكِنَّهَا عَلَى قَدْرِ نَصَبِكِ أَوْ قَالَ نَفَقَتِكِ و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ الْقَاسِمِ وَإِبْرَاهِيمَ قَالَ لَا أَعْرِفُ حَدِيثَ أَحَدِهِمَا مِنْ الْآخَرِ أَنَّ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَصْدُرُ النَّاسُ بِنُسُكَيْنِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އުލައިއްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [އިބްނު ޢައުން] ގެ އަރިހުން [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [އުއްމުލް މުޢުމިނީން] ގެ އަރިހުން - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އަލްޤާސިމް] ގެ އަރިހުން [އުއްމުލް މުޢުމިނީން] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މީސްތަކުން ދެ ތެޅުން ކުރާއިރު އަހަރެން ކުރާނީ އެންމެ ފިއްތުން’ އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [އިބްނުލްމުޘްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އިބްނު އަދީ] [އިބްނު ޢާން] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާސިމް] އާއި [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. - އެއިން އެކަކުގެ ޙަދީޘާއި އަނެއް ޙަދީޘް އަޅުގަނޑަކަށް ވަކި ނުކުރެވޭނެ - އެއީ [އުއްމުލް މުޢުމިނީން] ރަޑިޔަالله އަންހާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މީސްތަކުން ދެ ތެޅުން ކުރާށެވެ.'. އަދި ޙަދީޘެއްވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
