Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 2061
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَدِمَ زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ يَسْتَذْكِرُهُ كَيْفَ أَخْبَرْتَنِي عَنْ لَحْمِ صَيْدٍ أُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ حَرَامٌ قَالَ قَالَ أُهْدِيَ لَهُ عُضْوٌ مِنْ لَحْمِ صَيْدٍ فَرَدَّهُ فَقَالَ إِنَّا لَا نَأْكُلُهُ إِنَّا حُرُمٌ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޖުރައިޖުން] ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [އަލްޙަސަން ބިން މުސްލިމް] [ތަވޫސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫމާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [ޒައިދު ބިން ޢަރުޤާމް] ވަޑައިގަތުމުން، ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް ހަނދާންކޮށްދެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ، ‘އެކަލޭގެފާނު އިޙްރާމްގައި ހުންނެވިއިރު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ހުށަހެޅި ކުޅިވަރު ޖަނަވާރެއްގެ މަހާއި ބެހޭގޮތުން ތިޔަ ވިދާޅުވި ޙަދީޘަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟’ ޒައިދު ބުންޏެވެ؛ އޭނާއަށް ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ގޭމް މަސްކޮޅެއް ދިން ނަމަވެސް އޭނާ އެ މަސް އަނބުރާ ދިނީ: 'އަހަރެމެން އެ މަސް ނުކެއީ، އަހަރެމެން އިޙްރާމްގައި ތިބިތީ' ކަމަށް ބުނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2062
و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مُحَمَّدٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا قَتَادَةَ يَقُولُا خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْقَاحَةِ فَمِنَّا الْمُحْرِمُ وَمِنَّا غَيْرُ الْمُحْرِمِ إِذْ بَصُرْتُ بِأَصْحَابِي يَتَرَاءَوْنَ شَيْئًا فَنَظَرْتُ فَإِذَا حِمَارُ وَحْشٍ فَأَسْرَجْتُ فَرَسِي وَأَخَذْتُ رُمْحِي ثُمَّ رَكِبْتُ فَسَقَطَ مِنِّي سَوْطِي فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي وَكَانُوا مُحْرِمِينَ نَاوِلُونِي السَّوْطَ فَقَالُوا وَاللَّهِ لَا نُعِينُكَ عَلَيْهِ بِشَيْءٍ فَنَزَلْتُ فَتَنَاوَلْتُهُ ثُمَّ رَكِبْتُ فَأَدْرَكْتُ الْحِمَارَ مِنْ خَلْفِهِ وَهُوَ وَرَاءَ أَكَمَةٍ فَطَعَنْتُهُ بِرُمْحِي فَعَقَرْتُهُ فَأَتَيْتُ بِهِ أَصْحَابِي فَقَالَ بَعْضُهُمْ كُلُوهُ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَأْكُلُوهُ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَامَنَا فَحَرَّكْتُ فَرَسِي فَأَدْرَكْتُهُ فَقَالَ هُوَ حَلَالٌ فَكُلُوهُ
އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞުފްޔާން] [ޞާލިޙް ބިން ކައިސަން] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] - އެ ބަސްފުޅަކީ ވެސް އޭނާގެ - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޞާލިޙް ބިން ކައިސާން] ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކުގައެވެ. ޤަހާއަށް ދެވުނު ފަހުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އިޙްރާމްގައި ތިބިއިރު ބައެއް މީހުން އިޙްރާމްގައި ނުތިބެއެވެ. އެވަގުތު އަހަރެންގެ އެކުވެރިން އެއްޗެއް ބަލަން ތިބިތަން ފެނުމުން އަހަރެންވެސް އެމީހުންނާއެކު އެކަން ބަލާލީމެވެ. އެއީ ވަލު ޙިމާރެކެވެ. އަހަރެން އަވަސް އަވަހަށް އަހަރެންގެ އަސް ސެޑެލްކޮށް އަހަރެންގެ ވަޅި ނަގައި، ދެން އަހަރެންގެ އަސް ދުއްވައިގަތީމެވެ. އެކަމަކު ހިތާމައަކީ އަހަރެންގެ ވިޕް ވެއްޓުނެވެ. އަހަރެންގެ އެކުވެރިންނަށް އެހީތެރިވެދިނުމަށް އެދުނީ، އެމީހުން އިޙްރާމްގައި ތިއްބަވައިގެންނެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'އަހަރެމެންނަށް ތިބާއަށް އެންމެ ކުޑަމިނުން އެހީތެރިވެދެވޭކަށް ނެތް' ކަމަށެވެ. ދެން ތިރިއަށް ދިޔައީ އަމިއްލައަށް ހޯދަން. އެއަށްފަހު އަހަރެންގެ އަސް ފަހަތަށް އަރައިގެން ގޮސް ޙިމާރު ފަހަތުން ދުއްވައިގަތީމެވެ. އަހަރެންނަށް އެތަން ފެނުނީ ވެލިގަނޑެއްގެ ފަހަތުން ކަމުން އަހަރެންގެ ވަޅިން އޭގެ އެއްފަރާތް ވަށާލައި، އަހަރެންގެ އެކުވެރިންނަށް އޭގެ މަސް ގެނައީމެވެ. އޭގެތެރެއިން އެއްބަޔަކު އެމަސް ކެއުން ހުއްދަކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު ބައެއް މީހުން ބުނެފައިވަނީ އެއީ ހުއްދަކަމެއް ނޫންކަމަށެވެ. އެވަގުތު އަހަރެމެންގެ ކުރިން ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ އެތަނުން ފާއިތުވެވަޑައިގެންފައެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ އަސް ދުއްވައިގަތީ އޭނާއާ ދިމާވާންދެންނެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: މަހަކީ ޙަލާލު އެއްޗެކެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2063
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِبَعْضِ طَرِيقِ مَكَّةَ تَخَلَّفَ مَعَ أَصْحَابٍ لَهُ مُحْرِمِينَ وَهُوَ غَيْرُ مُحْرِمٍ فَرَأَى حِمَارًا وَحْشِيًّا فَاسْتَوَى عَلَى فَرَسِهِ فَسَأَلَ أَصْحَابَهُ أَنْ يُنَاوِلُوهُ سَوْطَهُ فَأَبَوْا عَلَيْهِ فَسَأَلَهُمْ رُمْحَهُ فَأَبَوْا عَلَيْهِ فَأَخَذَهُ ثُمَّ شَدَّ عَلَى الْحِمَارِ فَقَتَلَهُ فَأَكَلَ مِنْهُ بَعْضُ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَى بَعْضُهُمْ فَأَدْرَكُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّمَا هِيَ طُعْمَةٌ أَطْعَمَكُمُوهَا اللَّهُ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي حِمَارِ الْوَحْشِ مِثْلَ حَدِيثِ أَبِي النَّضْرِ غَيْرَ أَنَّ فِي حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَلْ مَعَكُمْ مِنْ لَحْمِهِ شَيْءٌ
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ، އަޅުގަނޑު މާލިކަށް ކިޔައިދީފިން - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި ޤުޠައިބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ މާލިކުގެ އަރިހުން - އޭނާއަށް ކިޔައިދިން ފަދައިން - ނާފިޢީ މައުލާ އަބޫ ޤަޠަދާގެ އަބޫ ނަދުލުގެ އަރިހުން، އަބޫ ޤަޠަދާ ރަދުލިއަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު الله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުގައި ހުންނެވި ވާހަކައެވެ މައްކާގައި އޭނާ ފަހަތުގައި ހިނގަމުން ދިޔައީ އޭނާގެ ބައެއް އެކުވެރިންނާއެކު އިޙްރާމްގައި ތިބިއިރު، އޭނާ އަމިއްލައަށް އެކަމުގައި ނުހުރެއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އޭނާއަށް ފެނުނީ ވަލު ހިމާރެއް ކަމުން ވަގުތުން އަސް ދުއްވާލަމުން އޭނާގެ އެކުވެރިންގެ ކިބައިން އޭނާގެ ވިޕް ހޯދައިދިނުމަށް އެދުނު ނަމަވެސް އެމީހުން އެކަމަށް ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. އޭނާގެ ވަޅި ހޯދައިދިނުމަށް އެދުނު ނަމަވެސް އެމީހުންވެސް އެކަމަށް ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭނާ އަމިއްލައަށް ނަގައި، ވަގުތުން ހިމާރުގެ ފަހަތުން ދުއްވައިގަތީ، އޭނާ މަރާލެވޭހާ ހިނދަކު އެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ބައެއް ޞަޙާބީން އެކަލޭގެފާނުގެ މަސް ކެއިއިރު އަނެއް ބަޔަކު ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ބައްދަލުވުމަށްފަހު، އެބައިމީހުން އެކަލޭގެފާނާއި މިކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން މަހަކީ الله ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެއްވި ކާނާއެވެ'. އަދި [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [ޒައިދު ބިން އަސްލަމް] ގެ އަރިހުން [ޢަތަ` ބިން ޔަޞްރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޤަޠަދާ] ރަދުالله ޢާންހޫގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤުޠައިބާ] ކިޔައިދީފައިވެއެވެ. ވަލު ހިމާރާއި ގުޅޭގޮތުންނެވެ. އެއީ، އަބޫ ނަދުލުރުގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިން، ހަމައެކަނި ޒައިދު ބިން އަސްލަމްގެ ޙަދީޘްގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ؛ އެއީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: ‘ތިބާގެ އަތުގައި އަދިވެސް މަހެއް އެބަހުރިތޯއެވެ؟
Hadith
Imam Muslim : 2064
و حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ مِسْمَارٍ السُّلَمِيُّ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ انْطَلَقَ أَبِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ فَأَحْرَمَ أَصْحَابُهُ وَلَمْ يُحْرِمْ وَحُدِّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَدُوًّا بِغَيْقَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا مَعَ أَصْحَابِهِ يَضْحَكُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ إِذْ نَظَرْتُ فَإِذَا أَنَا بِحِمَارِ وَحْشٍ فَحَمَلْتُ عَلَيْهِ فَطَعَنْتُهُ فَأَثْبَتُّهُ فَاسْتَعَنْتُهُمْ فَأَبَوْا أَنْ يُعِينُونِي فَأَكَلْنَا مِنْ لَحْمِهِ وَخَشِينَا أَنْ نُقْتَطَعَ فَانْطَلَقْتُ أَطْلُبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْفَعُ فَرَسِي شَأْوًا وَأَسِيرُ شَأْوًا فَلَقِيتُ رَجُلًا مِنْ بَنِي غِفَارٍ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ فَقُلْتُ أَيْنَ لَقِيتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَرَكْتُهُ بِتَعْهِنَ وَهُوَ قَائِلٌ السُّقْيَا فَلَحِقْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَصْحَابَكَ يَقْرَءُونَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَرَحْمَةَ اللَّهِ وَإِنَّهُمْ قَدْ خَشُوا أَنْ يُقْتَطَعُوا دُونَكَ انْتَظِرْهُمْ فَانْتَظَرَهُمْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَدْتُ وَمَعِي مِنْهُ فَاضِلَةٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْقَوْمِ كُلُوا وَهُمْ مُحْرِمُونَ
އަދި [ޞާލިޙް ބިން މިޞްމަރު އައްސުލާމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޅުގަނޑުގެ ބައްޕަ] [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޤަޠަދާ] ވިދާޅުވީ: ޙުދައިބިއްޔާގެ އަހަރުގައި ބައްޕަ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ނިކުމެވަޑައިގެންނެވިއެވެ އެކަމަކު ބައްޕަ އެކަން ނުކުރިއެވެ. ދެން އޭނާއަށް ރިޕޯޓް ކުރެވުނީ ދުޝްމަނުންގެ ލަޝްކަރު ޣައިޤާގައި ކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަގުތުން ނިކުމެވަޑައިގަތެވެ. އެކަކު އަނެކަކާއި އެކު ހޭން ތިބި އެކުވެރިންނާއެކު އުޅެނިކޮށް ކުއްލިއަކަށް ވަލު ޙިމާރެއް ފެނުމުން ވަގުތުން އެ ހިމާރު ފަހަތުން ދުއްވައިގަތީމެވެ. އަހަރެން އެމީހުންގެ އެހީތެރިކަމަށް އެދުނު ނަމަވެސް އެމީހުން އަހަންނަށް އެހީތެރިވާން ފަސްޖެހުނެވެ. އެންމެ ފަހުން އަހަރެމެން ކެއީ ވަލު ޙިމާރުގެ މަހެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން ބިރުގަތީ ކުރި އިޙްރާމް ބާޠިލުވެދާނެތީއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ދިޔައީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހޯއްދަވައި، އަހަރެންގެ އަސް ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ދުއްވައިގަތީމެވެ. ދެން ރޭ ނިމުނުއިރު ބަނީ ޣިފަރުގެ މީހަކާ ބައްދަލުވުމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ ތާޢީންގައި، އަދި އެވަގުތު އޭނާ ނިދާލަނީ’ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ވަގުތުން އޭނާގެ ގާތަށް ދިޔައީމެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ. އަދި އެމީހުން ބިރުގަތީ -އެމީހުން ކުރި އިޙްރާމް- ބާޠިލުވެދާނެތީއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުންނަށް އިންތިޒާރު ކުރައްވާށެވެ.' އެހެންކަމުން އެމީހުން އަންނާނެ އިރަކަށް އިންތިޒާރު ކުރިއެވެ. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ބުނީމެވެ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެން ޝިކާރަކޮށްފިން -ވަލު ޙިމާރެއް- އަދިވެސް އަހަރެންގެ އަތުގައި އޭގެ މަހުގެ ބައެއް އެބަހުއްޓެވެ.' ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިޙްރާމްގައި ތިބި މީހުންނަށް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2065
حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجًّا وَخَرَجْنَا مَعَهُ قَالَ فَصَرَفَ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ أَبُو قَتَادَةَ فَقَالَ خُذُوا سَاحِلَ الْبَحْرِ حَتَّى تَلْقَوْنِي قَالَ فَأَخَذُوا سَاحِلَ الْبَحْرِ فَلَمَّا انْصَرَفُوا قِبَلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْرَمُوا كُلُّهُمْ إِلَّا أَبَا قَتَادَةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُحْرِمْ فَبَيْنَمَا هُمْ يَسِيرُونَ إِذْ رَأَوْا حُمُرَ وَحْشٍ فَحَمَلَ عَلَيْهَا أَبُو قَتَادَةَ فَعَقَرَ مِنْهَا أَتَانًا فَنَزَلُوا فَأَكَلُوا مِنْ لَحْمِهَا قَالَ فَقَالُوا أَكَلْنَا لَحْمًا وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ قَالَ فَحَمَلُوا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِ الْأَتَانِ فَلَمَّا أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا أَحْرَمْنَا وَكَانَ أَبُو قَتَادَةَ لَمْ يُحْرِمْ فَرَأَيْنَا حُمُرَ وَحْشٍ فَحَمَلَ عَلَيْهَا أَبُو قَتَادَةَ فَعَقَرَ مِنْهَا أَتَانًا فَنَزَلْنَا فَأَكَلْنَا مِنْ لَحْمِهَا فَقُلْنَا نَأْكُلُ لَحْمَ صَيْدٍ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ فَحَمَلْنَا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِهَا فَقَالَ هَلْ مِنْكُمْ أَحَدٌ أَمَرَهُ أَوْ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَيْءٍ قَالَ قَالُوا لَا قَالَ فَكُلُوا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِهَا و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ شَيْبَانَ جَمِيعًا عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فِي رِوَايَةِ شَيْبَانَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمِنْكُمْ أَحَدٌ أَمَرَهُ أَنْ يَحْمِلَ عَلَيْهَا أَوْ أَشَارَ إِلَيْهَا وَفِي رِوَايَةِ شُعْبَةَ قَالَ أَشَرْتُمْ أَوْ أَعَنْتُمْ أَوْ أَصَدْتُمْ قَالَ شُعْبَةُ لَا أَدْرِي قَالَ أَعَنْتُمْ أَوْ أَصَدْتُمْ
[އަބޫ ކާމިލް އަލްޖަހުދާރީ] އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] ގެ އަރިހުން [ޢުޘްމާން ބިން ޢަބްދުالله ބިން މައުޙާބު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޤަތަދާ] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ޙައްޖު ކުރުމަށް ދިޔައިރު، ބައެއް ޞަޙާބީން ތަފާތު މަގެއް ގެންގުޅުއްވިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އަބޫ ޤަޠާދާވެސް ހިމެނެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އައްސޭރިފަށުގެ މަގުން އެމީހުން ނެގިއެވެ. އެ އެންމެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކުރިމައްޗަށް ނިކުމެގެން ދިޔައިރު، އެ އެންމެން ތިބީ އަބޫޤަތަދާ ފިޔަވައި އިޙްރާމްގައެވެ. ދަތުރުގެ މެދުތެރެއިން ކުއްލިއަކަށް ބައެއް ވަލު ޙިމާރުތައް ފެނުމުން، ދެން އަބޫ ޤަޠާދާއަށް އޭގެ ތެރެއިން އެއް ޙިމާރު ކަމުގައިވާ އަންހެނަކު ހިފައިގެން ކަތިލިއެވެ. އެ ގުރޫޕު ދެން ހުއްޓި، ހިމާރުގެ މަސް ކެއީއެވެ. ދެން އެބައިމީހުން ބުނީ، 'އަހަރެމެން އިޙްރާމްގައި ތިއްބަވައިގެން، ކުޅިވަރުގެ މަސް ކެއީމެވެ'. ދެން ބާކީ ހުރި މަސްތައް ނެގިއެވެ. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ދިޔައިރު އެމީހުން ބުނީ އޭ ރަސޫލާ އަޅުގަނޑުމެން އިޙްރާމަށް ވަދެފައި ވާއިރު އަބޫ ޤަތަދާއަށް ވަދެފައި ނުވާއިރު ވަލު ޙިމާރުތަކެއް ފެނިގެން ދެން އަބޫ ޤަޠާދާ އެތަކެތި ހިފައި ކަތިލިއެވެ. ދެން އަހަރެމެން މަޑުކޮށްލީ އެމީހުންގެ މަސް ކާށެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ، 'އަޅުގަނޑުމެން އިހުރާމްގައި ތިއްބަވައިގެން މި ކައިގެން މިތިބީ ޖަނަވާރުގެ މަސް'. އެހެންކަމުން ބާކީ ހުރި މަސް އަހަރެމެން ނެގީމެވެ.' އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' ކަމަށެވެ. އެންމެ ފަހުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ބާކީ ހުރި މަސް ކާށެވެ.' އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އަލްޤާސިމް ބިން ޒަކަރިއްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުބައިދުالله] [ޝައިބާން] އިން ހުރިހާ ކަމެއް [ޢުޘްމާން ބިން ޢަބްދުالله ބިން މައުޙާބު] ގެ އަރިހުން މި ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭންއާއެކު ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ޝައިބާންގެ ރިވާޔަތުގައި ބަޔާންވެގެންވެއެވެ؛ 'ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެދިވަޑައިގަތެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު އޭނާއަށް ޝިކާރަ ކުރުމަށް އަމުރު ކުރި ހެއްޔެވެ ނުވަތަ އޭނާއަށް މިސްރާބު -އިޝާރާތް- ދިން ހެއްޔެވެ؟'' ޝުޢޫބާގެ ރިވާޔަތުގައި އެކަން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ؛ 'ތިޔަ ސިގްނަލް ދިނީތަ، ނުވަތަ އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދިނީތަ ނުވަތަ ޝިކާރައަކަށް ވެސް ވީތަ؟' ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ؛ 'އޭނާއަށް އެހީތެރިވެދިނީތަ؟' ނުވަތަ 'ޝިކާރަކުރީތަ؟'
Hadith
Imam Muslim : 2066
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ وَهُوَ ابْنُ سَلَّامٍ أَخْبَرَنِي يَحْيَى أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَاهُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ فَأَهَلُّوا بِعُمْرَةٍ غَيْرِي قَالَ فَاصْطَدْتُ حِمَارَ وَحْشٍ فَأَطْعَمْتُ أَصْحَابِي وَهُمْ مُحْرِمُونَ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْبَأْتُهُ أَنَّ عِنْدَنَا مِنْ لَحْمِهِ فَاضِلَةً فَقَالَ كُلُوهُ وَهُمْ مُحْرِمُونَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّمَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ خَرَجُوا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمْ مُحْرِمُونَ وَأَبُو قَتَادَةَ مُحِلٌّ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَفِيهِ فَقَالَ هَلْ مَعَكُمْ مِنْهُ شَيْءٌ قَالُوا مَعَنَا رِجْلُهُ قَالَ فَأَخَذَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَكَلَهَا و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَإِسْحَقُ عَنْ جَرِيرٍ كِلَاهُمَا عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ كَانَ أَبُو قَتَادَةَ فِي نَفَرٍ مُحْرِمِينَ وَأَبُو قَتَادَةَ مُحِلٌّ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَفِيهِ قَالَ هَلْ أَشَارَ إِلَيْهِ إِنْسَانٌ مِنْكُمْ أَوْ أَمَرَهُ بِشَيْءٍ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَكُلُوا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަދު ދާރީމީ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަސަން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [މުޢާވިޔަ ބިން ޞައްލާމް] އަޅުގަނޑަށް [ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޤަޠާދާ] އަންގަވާފައިވާ ވާހަކައެވެ އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް)، އެއީ ޙުދައިބިއްޔާގެ ހަނގުރާމައާއި، އަހަރެން ފިޔަވައި، އެމީހުންނާއި ޞަޙާބީން ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމަށް ވަދެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ދެން އަހަރެން ވަލު ޙިމާރު ޝިކާރަކޮށް އިޙްރާމްގައި ތިބި އަހަރެންގެ އެކުވެރިންނަށް ދިނީމެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް ގޮސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަދިވެސް ވަލު ޙިމާރު މަސް ބާކީ އޮތް ކަމަށް ބުނީމެވެ. އެދުވަސްވަރު އެމީހުން އިޙްރާމްގައި ތިބި ކަމުގައި ވިޔަސްމެއެވެ. އަޙްމަދު ބިން ޢަބްދާޙް އަދުލްދުއްބީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ފުދުލައިލް ބިން ސުލައިމާން އަން ނޫމައިރީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި އަބޫ ޙާޒިމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޤަޠާދާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޭނާގެ ބައްޕައަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި އެމީހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ފުރައިގެން ދިޔައިރު އެމީހުން ތިބީ އިޙްރާމްގައެވެ. ދެން އެ ޙަދީޘް ޛިކުރު ކުރައްވައި، އެ ޙަދީޘްފުޅުގައި އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: އަހަރެމެންގެ އަތުގައި އަދިވެސް ފައި އެބަހުއްޓެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެ ނަގައިގެން ކާލިއެވެ. އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި އަބޫ އަލްއަޙްވާޝް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޤުޠައިބާ އާއި އިސްޙާޤު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ޖަރީރު، އެދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޤަޠާދާގެ އަރިހުން ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ރުފާޢީ ރިވާކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެ ޙަދީޘް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަދި އޭގައި އެކަލޭގެފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ؛ އޭނާ ސުވާލުކުރީ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު އޭނާއަށް އެއްޗެއް ދީގެން ސިގްނަލް ނުވަތަ އަމުރު ކުރި ހެއްޔެވެ؟' އެބައިމީހުން ޖަވާބު ދިނީ، 'ނޫން އޭ الله ގެ ރަސޫލާ' އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެ ހާލަތުގައި ކާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 2067
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ مُعَاذِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُثْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا مَعَ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَنَحْنُ حُرُمٌ فَأُهْدِيَ لَهُ طَيْرٌ وَطَلْحَةُ رَاقِدٌ فَمِنَّا مَنْ أَكَلَ وَمِنَّا مَنْ تَوَرَّعَ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ طَلْحَةُ وَفَّقَ مَنْ أَكَلَهُ وَقَالَ أَكَلْنَاهُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[ޒުހައިރު ބިން ހަރުބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު ޖުރައިޖް] އިން އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުންކަދިރު] އިން [މުޢާޛު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] އިން [މުޢާޛު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ޢުޘްމާން] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވީ: އަޅުގަނޑުމެން އެއްފަހަރަކު ތަލްޙަ ބިން އުބައިދުالله އާއި އެކު އިޙްރާމް ކުރި ކަމަށެވެ. ދެން އޭނާ ނިދާފައި އޮއްވާ ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ދޫންޏެއް ދިނެވެ. ދެން އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ކައިގެން އެއްބަޔަކު ފަސްޖެހުނެވެ. ތަލްހާ ހޭއެރިއިރު އޭނާއަށް ފެނުނީ މީހުން އެ ކާތަން ކަމުން އޭނާ ބުނީ: އަހަރެމެން އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ކެއީ - އިޙްރާމް ދުވަސްވަރު-' އެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2068
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الْأَيْلِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ مِقْسَمٍ يَقُولُ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَرْبَعٌ كُلُّهُنَّ فَاسِقٌ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ الْحِدَأَةُ وَالْغُرَابُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ قَالَ فَقُلْتُ لِلْقَاسِمِ أَفَرَأَيْتَ الْحَيَّةَ قَالَ تُقْتَلُ بِصُغْرٍ لَهَا
އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [ހާރޫން ބިން ސަޢީދު އަލް އައިލީ] އަދި [އަޙްމަދު ބިން ޢީސާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ، އެއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ވަޙްބު] އަށް ރިވާވެގެންވާ އެއްޗެއް [މަޚްރަމާ ބިން ބުކައިރަށް] [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންދިޔައީ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވަނީ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނީމެވެ: ‘މާތް ބިމުން ބޭރުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ އެ ބިމުގެ އެތެރޭގައި ވިޔަސް، އެ ހުރިހާ ޖަނަވާރެއް މަރާލެވިދާނެ ހަތަރު ވައްތަރެއްގެ ޖަނަވާރު ވެއެވެ. ކަނބުލޮއާއި ކަނބުލޮއާއި ކުއްތާއާއި މޮޔަ ބުޅަލެވެ'. އުބައިދުالله ބިން މިޤްސާމް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަހަރެން އަލް ޤާސިމް އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، 'ހަރުފަތަކުގެ ވާހަކަ ކިހިނެއްތޯ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، 'ހަރުފަ ވެސް މަރާލެވިދާނެ، ކުޑަ ނަމަވެސް' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2069
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ الْحَيَّةُ وَالْغُرَابُ الْأَبْقَعُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْحُدَيَّا
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޣައްދަރު] [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން ޙަދީޘްކުރެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އިބްނުލް މުޘައްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ އަންހާ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި: ކީރިތި ބިމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ މާތް ބިމުން ބޭރުގައި ވިޔަސް މަރާލެވިދާނެ ފަސް ވައްތަރެއްގެ ޖަނަވާރު ވެއެވެ. ހަރުފައެއް، ބުރަކަށީގައި ނުވަތަ ބަނޑުގައި ހުދުކުލައިގެ ކަނބުލޮއެއް، ކުއްތާއެއް، މޮޔަ ބުޅަލެއް އަދި ކަނބުލޮއެކެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2070
و حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ الْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْحُدَيَّا وَالْغُرَابُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ بِهَذَا الْإِسْنَادِ
އަދި [އަބޫ ރަބީޢު އަޒް ޒަޙްރާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުލިއަالله ޢާންހާގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ކީރިތި ބިމުގައި މަރާލެވިދާނެ ނުރައްކާތެރި ފަސް ޖަނަވާރެއް ވެއެވެ. ކަޅުވަކަރު މިޔަރު، ކުއްތާ، އީގަލް، މޮޔަ ބުޅަލެއް'. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އަބޫ ކުރުއިބް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2071
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ الْفَأْرَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْغُرَابُ وَالْحُدَيَّا وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ و حَدَّثَنَاه عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَتْلِ خَمْسِ فَوَاسِقَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ
އަދި [އުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު އަލް ޤަވާރީރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޔަޒީދު ބިން ޒުރައި’] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން [އުރުވާ] އިން [އައިޝަތު] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުލިއަالله އަންހާ ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ކީރިތި ބިމުގައި މަރާލެވޭ ނުރައްކާތެރި ފަސް ޖަނަވާރެއް ވެއެވެ.އެއީ؛ ކުއްތާ، ކަޅުވަކަރު މިޔަރު، ހަރުފަ، ކަނބުލޮ އަދި މޮޔަ ބުޅަލެއް'. އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] [އަޒް ޒުހުރީ] އިން މި އިސްނާދާއެކު ކިޔައިދިނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ މާތް ބިމުގެ ބޭރުން، ނުވަތަ މާތް ބިމުގެ ތެރޭގައި ނުރައްކާތެރި ފަސް ޖަނަވާރު މަރާލުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ޔަޒީދު ބިން ޒުރައިޢުގެ ޙަދީޘްފުޅުން ފެންނަ ކަންތައްތައްވެސް ރައްކާތެރިކަމުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2072
و حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ مِنْ الدَّوَابِّ كُلُّهَا فَوَاسِقُ تُقْتَلُ فِي الْحَرَمِ الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ
އަދި [އަބޫ ޠާހިރު] އާއި [ޙަރުމަލާ] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [އިބްނު ވާބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔޫނުސް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އުރުވާ ބިން ޒުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުލިއަالله އަންހާ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވައިފިއެވެ. ކަނބުލޮ، އީގަލް، މޮޔަ ބުޅަލެއް، ކަޅުވަކަރު މިޔަރާއި ކުއްތާ'.
Hadith
Imam Muslim : 2073
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَمْسٌ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ فِي الْحَرَمِ وَالْإِحْرَامِ الْفَأْرَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ و قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ فِي رِوَايَتِهِ فِي الْحُرُمِ وَالْإِحْرَامِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އާއި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް [އިބްނު އުޔާނާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ރިވާކުރައްވާފައި - [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ރަދުލިއަالله އަންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ ޖަނަވާރުތައް މަރާލާ މީހާއަށް ފާފައެއް ނެތްކަން މާތް ބިމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ މާތް ބިމުން ބޭރުގައި ވިޔަސް، އެއީ؛ ކުއްތާއެއް، ކަޅުވަކަރު މިޔަރެއް، ކަނބުލޮއަކާއި، ކަނބުލޮއަކާއި، މޮޔަ ބުޅަލެއް'. އަދި އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު އެކަލޭގެފާނުގެ ރިވާޔަތުގައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2074
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَتْ حَفْصَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ مِنْ الدَّوَابِّ كُلُّهَا فَاسِقٌ لَا حَرَجَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ الْعَقْرَبُ وَالْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ
އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްހާބު] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނޫސް] އަންގަވައިދެއްވީ، [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ރަޟިޔަالله ޢަންހޫ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ނުރައްކާތެރި ފަސް ޖަނަވާރު ވެއެވެ، އެ ޖަނަވާރުތައް މަރާ މީހާގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފާފައެއް ނެތެވެ. ކަޅުވަކަރު މިސްކިތް، ކަނބުލޮ، ކަނބުލޮ، ކުއްތާ އަދި މޮޔަ ބުޅަލެއް'.
Hadith
Imam Muslim : 2075
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ مَا يَقْتُلُ الْمُحْرِمُ مِنْ الدَّوَابِّ فَقَالَ أَخْبَرَتْنِي إِحْدَى نِسْوَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ أَمَرَ أَوْ أُمِرَ أَنْ يَقْتُلَ الْفَأْرَةَ وَالْعَقْرَبَ وَالْحِدَأَةَ وَالْكَلْبَ الْعَقُورَ وَالْغُرَابَ
އަޅުގަނޑުމެން [އަޙްމަދު ބިން ޔޫނުސް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޒުހައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒައިދު ބިން ޖުބައިރު] އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި މީހަކު [އިބްނު ޢުމަރު] އާއި ސުވާލުކުރީ ކޮން ޖަނަވާރުތަކެއް މަރާލުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއްތޯއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، ކުއްތާ، ކަޅުވަކަރު މިޔަރު، ކަނބުލޮ، މޮޔަ ބުޅަލާއި، ކަނބުލޮ މަރާލުމަށް އަމުރު ކުރެއްވި -ނުވަތަ އަމުރު ކުރެއްވި- ކަމަށެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2076
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ ابْنَ عُمَرَ مَا يَقْتُلُ الرَّجُلُ مِنْ الدَّوَابِّ وَهُوَ مُحْرِمٌ قَالَ حَدَّثَتْنِي إِحْدَى نِسْوَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ بِقَتْلِ الْكَلْبِ الْعَقُورِ وَالْفَأْرَةِ وَالْعَقْرَبِ وَالْحُدَيَّا وَالْغُرَابِ وَالْحَيَّةِ قَالَ وَفِي الصَّلَاةِ أَيْضًا
އަޅުގަނޑުމެން [ޝައިބާން ބިން ފަރުޚް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަބޫ ޢަވާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޒައިދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި، މީހަކު [އިބްނު ޢުމަރު] އާއި ސުވާލުކުރީ، ‘އިޙްރާމް (އިޙްރާމް) ގައި މީހަކު މަރާލާނީ ކޮން ޖަނަވާރުތަކެއް ހެއްޔެވެ؟’ އިބްނު ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ މޮޔަ ބުޅަލާއި ކުއްތާއާއި ކަޅުވަކަރު މިޔަރާއި ކަނބުލޮއާއި ކަނބުލޮ އަދި ހަރުފަ މަރާލުމަށް އަމުރުކުރެއްވި ކަމަށެވެ.' އިބްނު އުމަރު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ؛ -އެމީހުން މަރާލުމަށްވެސް އަމުރުކުރެއްވި- ނަމާދުގައި.
Hadith
Imam Muslim : 2077
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَمْسٌ مِنْ الدَّوَابِّ لَيْسَ عَلَى الْمُحْرِمِ فِي قَتْلِهِنَّ جُنَاحٌ الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ
އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑު [މާލިކަށް] ކިޔެވީ [ނާފީޢު] އިން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން، މާތްالله އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވާށި، މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވުން އެދެމެވެ. ކަނބުލޮ، ހޮކްސް، ކަޅުވަކަރު މިސްކިތް، ކުއްތާ އަދި މޮޔަ ބުޅާ'.
Hadith
Imam Muslim : 2078
و حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قُلْتُ لِنَافِعٍ مَاذَا سَمِعْتَ ابْنَ عُمَرَ يُحِلُّ لِلْحَرَامِ قَتْلَهُ مِنْ الدَّوَابِّ فَقَالَ لِي نَافِعٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ خَمْسٌ مِنْ الدَّوَابِّ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ فِي قَتْلِهِنَّ الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ و حَدَّثَنَاه قُتَيْبَةُ وَابْنُ رُمْحٍ عَنْ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ ح و حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ جَمِيعًا عَنْ نَافِعٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي جَمِيعًا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ح و حَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ كُلُّ هَؤُلَاءِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ وَابْنِ جُرَيْجٍ وَلَمْ يَقُلْ أَحَدٌ مِنْهُمْ عَنْ نَافعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا ابْنُ جُرَيْجٍ وَحْدَهُ وَقَدْ تَابَعَ ابْنَ جُرَيْجٍ عَلَى ذَلِكَ ابْنُ إِسْحَقَ و حَدَّثَنِيهِ فَضْلُ بْنُ سَهْلٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ نَافِعٍ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ خَمْسٌ لَا جُنَاحَ فِي قَتْلِ مَا قُتِلَ مِنْهُنَّ فِي الْحَرَمِ فَذَكَرَ بِمِثْلِهِ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙަރޫން ބިން ޢަބްދުالله] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [މުޙައްމަދު ބިން ބަކުރު] އެ [އިބްނު ޖުރައިޖު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަހަރެން [ނަފީޢު] އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އިޙްރާމް ދުވަސްވަރު މަރާލުން ހުއްދަ ޖަނަވާރުތަކާ ބެހޭގޮތުން [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ތިޔަ އަޑުއެހީ ކޮން ވާހަކައެއް ހެއްޔެވެ؟' ނާފިޢު އަހަންނަށް ބުންޏެވެ؛ އަބްދުالله ވިދާޅުވި އެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނީމެވެ: އެ ޖަނަވާރު މަރާލާ މީހާއަށް ފާފަވެރި ނުވާ ފަސް ޖަނަވާރު ވެއެވެ. ކަނބުލޮއާއި، ކަނބުލޮއާއި، ކަޅުވަކަރު މިޔަރާއި، ކުއްތާއާއި، މޮޔަ ބުޅަލެވެ.' އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އާއި [އިބްނު ރުމްޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [ލައިތު ބިން ސަޢުދު] ގެ އަރިހުން - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [ޝައިބާން ބިން ފަރުޚް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖާރިރު ބިން ޙާޒިމް] ގެ އަރިހުން [ނަފީޢު] ގެ އަރިހުން - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާޙް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] ގެ އަރިހުން - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައެވެ ރިވާޔަތް - އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަހަރެމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން ހުރިހާ ކަމެއް [އުބައިދުالله] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އަބޫ ކާމިލް] އަހަންނަށް [ޙައްމާދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ހުރިހާ އެންމެން [ނާފިޢު] އިން ފެށިގެން [އިބްނު ޢުމަރު] އިން، الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، ރަސޫލާގެ އަރިހުން، މާތްالله އޭނާއަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ލެއްވުން، އެއީ މާލިކާއި އިބްނު ޖުރައިޖުގެ ޙަދީޘް ފަދައިން، އެކަމަކު އެއިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެތިއްބެވި މީހުން؛ 'ނާފީގެ އަރިހުން'، އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަންހުގެ އަރިހުން؛ ޚުދު އިބްނު ޖުރައިޖު ފިޔަވައި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަދި އިބްނު އިސްޙާޤުވެސް އެކަމުގައި އިބްނު ޖުރައިޖުގެ ފަހަތުން ވަޑައިގެންނެވި އަޑު އިވިއްޖެއެވެ. އަދި [ފަދުލް ބިން ޞަހުލް] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޔަޒީދު ބިން ހާރޫން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [މުޙައްމަދު ބިން އިސްޙާޤު] [ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން އަދި [ޢުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله] [އިބްނު ޢުމަރު] (الله ރުހިވޮޑިގެންވާ) ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: ‘އިޙްރާމް ދުވަސްވަރު މަރާލުމަކީ ފާފަވެރި ނުވާ ފަސް ޖަނަވާރެއް...’ އެހެންކަމުން މިފަދަ ޙަދީޘެއް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2079
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا و قَالَ الْآخَرُونَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسٌ مَنْ قَتَلَهُنَّ وَهُوَ حَرَامٌ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ فِيهِنَّ الْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْغُرَابُ وَالْحُدَيَّا وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى بْنِ يَحْيَى
އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އާއި [ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު] އަދި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަދި [އިބްނު ޙުޖުރު] -ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި ވާއިރު -އަނެއް ބަޔަކު ބުނި ގޮތުގައި- [އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު] [ޢަބްދުالله ބިން ދީނާރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ރަދުލިއައްالله އަންހުމާ، ވިދާޅުވެފައިވާ ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެ ބަސްފުޅަކީ ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާގެ ބަހެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 2080
و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ ح و حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَتَى عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ وَأَنَا أُوقِدُ تَحْتَ قَالَ الْقَوَارِيرِيُّ قِدْرٍ لِي و قَالَ أَبُو الرَّبِيعِ بُرْمَةٍ لِي وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّ رَأْسِكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَاحْلِقْ وَصُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ أَوْ انْسُكْ نَسِيكَةً قَالَ أَيُّوبُ فَلَا أَدْرِي بِأَيِّ ذَلِكَ بَدَأَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ
އަދި [އުބައިދުالله ބިން ޢުމަރު އަލް ޤަވާރީރީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޙައްމަދު ބިން ޒައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި - އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި - އަދި [އަބޫ ރާބީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [ޙައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އައްޔޫބު] ވިދާޅުވީ، [މުޖާހިދު] [އަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ ލައިލާ] ގެ އަރިހުން [ކަޢަބް ބިން އުޖުރާ] ރަދުލިއައްالله އަންހޫ، އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ހުދުއިބިއްޔާގެ ޒަމާނުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަހަރެންގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީ، އަހަރެން ތަށި ދަށުގައި ހުރި އަލިފާންގަނޑެއް ރޯކުރަމުން ދަނިކޮށް - އަބޫ ރަބީޢު ވިދާޅުވި - ބަރުމާ - ހިލައިން ހަދާފައިވާ ތަށި ވައްތަރެއް - އެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ ބޮލުގެ ކުނި މުޅި މޫނަށް ފެތުރިފައި ހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ސުވާލުކުރިއެވެ: 'ތިބާގެ ބޮލުގައި ހުރި އުދަނގޫތަކުން ތިބާއަށް އުނދަގޫވަނީ ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'އާނ' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އައްޔޫބު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ، ކޮންތާކުން ފެށިގެން އޭނާ ފެށީ. މި އިސްނާދުގައި [ޢަލީ ބިން ޙުރުޖު އަސް ސަޢުދީ] އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަދި [ޔަޢުޤުބު ބިން އިބްރާހީމް] [އިބްނު އުލައިއްޔާ] ގެ އަރިހުން [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން މި އިސްނާދުގައި، މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކު ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ.
