Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 1981
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ابْنِ أَخِي مُطَرِّفِ بْنِ الشِّخِّيرِ قَالَ سَمِعْتُ مُطَرِّفًا يُحَدِّثُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ هَلْ صُمْتَ مِنْ سُرَرِ هَذَا الشَّهْرِ شَيْئًا يَعْنِي شَعْبَانَ قَالَ لَا قَالَ فَقَالَ لَهُ إِذَا أَفْطَرْتَ رَمَضَانَ فَصُمْ يَوْمًا أَوْ يَوْمَيْنِ شُعْبَةُ الَّذِي شَكَّ فِيهِ قَالَ وَأَظُنُّهُ قَالَ يَوْمَيْنِ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ وَيَحْيَى اللُّؤْلُؤِيُّ قَالَا أَخْبَرَنَا النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَانِئِ ابْنِ أَخِي مُطَرِّفٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] ކިޔައިދެއްވީ [މުތަރިފް ބިން އަޝް ޝައިޚްޚިރުގެ ކޮއްކޮ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [މުތަރިފް] [އިމްރާން ބިން ޙުސައިން] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި، ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަސޫލާގެފާނު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަސޫލާގެފާނު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމްގެ އަރިހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރަސޫލާގެފާނު ރަސޫލާގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ވާހަކަ އަޑުއެހިން މިމަހު -ޝަޢުބާން-؟' އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފައިގެން ނިމިއްޖެނަމަ، ދެން ދުވަހެއް -ނުވަތަ- ދެދުވަހު ރޯދަ ހިފާށެވެ'. ޝައްކު ކުރި މީހަކީ ޝުޢޫބާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި އޭނާ ހީކުރީ އޭނާ ބުނީ: 'ދެދުވަސް' ކަމަށެވެ. އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޤުދާމާ] އާއި [ޔަޙްޔާ އަލް ލު`ލޫޢީ] ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އަންނަދުލްރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުالله ބިން ޙާނީ` ބިން އަޚު މުޘަރީފް] މި އިސްނާދުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1982
حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُ وَأَفْضَلُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الْفَرِيضَةِ صَلَاةُ اللَّيْلِ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ ޢަވާނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ބިޝާރު] [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް ހިމްޔާރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ރަޑިޔަالله އަންހޫ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ރަމަޟާންމަހަށްފަހު އެންމެ ރަނގަޅު ރޯދައަކީ މުޙައްރަމް މަހު ރޯދަ ހިފުމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1983
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَرْفَعُهُ قَالَ سُئِلَ أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ وَأَيُّ الصِّيَامِ أَفْضَلُ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ أَفْضَلُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ الصَّلَاةُ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ وَأَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ صِيَامُ شَهْرِ اللَّهِ الْمُحَرَّمِ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ فِي ذِكْرِ الصِّيَامِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރުބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޖަރީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުންތަސީރު] ގެ އަރިހުން [ޙުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ރަޑިޔާالله ޢާންހޫ ގެ އަރިހުން - އަދި އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ - މަރްފޫ’- އެއީ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެއްފަހަރަކު ސުވާލު ކުރެވުނީ، ފަރުޟު ނަމާދަށްފަހު އެންމެ ރަނގަޅީ ކޮން ނަމާދެއްތޯއެވެ؟ އަދި ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައަށްފަހު އެންމެ ރަނގަޅީ ކޮން ރޯދައެއް ހެއްޔެވެ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ފަރުޟު ނަމާދަށްފަހު އެންމެ ރަނގަޅު ނަމާދަކީ ރޭގަނޑުގެ އެންމެ ފަހު ތިންބައިކުޅަ އެއްބައިގައި ކުރާ ނަމާދެވެ، އަދި ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައަށްފަހު އެންމެ ރަނގަޅު ރޯދައަކީ މުޙައްރަމް މަހުގެ ރޯދައެވެ'. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރޯދަ ހިފުމުގެ ޛިކުރުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން މި އިސްނަދާއެކު [ޒަޢިދާއިން] [ޒާޢިދާ] އިން [ޙުސައިން ބިން ޢަލީ] އެވެ. އެއީ މިފަދަ ޙަދީޘަކާއެކުގައެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1984
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ ثَابِتِ بْنِ الْحَارِثِ الْخَزْرَجِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ كَانَ كَصِيَامِ الدَّهْرِ و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ أَخُو يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ ثَابِتٍ أَخْبَرَنَا أَبُو أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيُّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بِمِثْلِهِ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أَيُّوبَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދާއި ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިސްމާޢީލްގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ - އިބްނު އައްޔޫބު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވީ ޢުމަރު ބިން ތާބިތު ބިން ހާރިޘް އަލް ޚަޒްރާޖީގެ އަރިހުން ސަޢުދު ބިން ސަޢީދު ބިން ޤައިސްގެ އަރިހުން އަބޫ އައްޔޫބު އަލް އަންސާރީ، الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ އޭނާއަށް ޞުލްޙަ ދެއްވުން، ވިދާޅުވިއެވެ: "ރަމަޟާންމަހު ރޯދަ ހިފައިގެން އޭގެ ފަހުން ޝައްވާލްގައި ހަ ދުވަހުގެ ރޯދަ ހިފުމަށްފަހު، މުޅި އުމުރު ރޯދަ ހިފެހެއްޓި ކަހަލައެވެ." އިބްނު ނޫމައިރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ބައްޕަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ ސަޢުދު ސަޢީދު، އޭނާގެ ބޭބެ ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އުމަރު ބިން ތާބިތު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ އައްޔޫބު އަލް އަންސާރީ، الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާ، ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން މުބާރަކް] [ސަޢްދު ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ އެއަށް.
Hadith
Imam Muslim : 1985
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرُوا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْمَنَامِ فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَى رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَأَتْ فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ فَمَنْ كَانَ مُتَحَرِّيَهَا فَلْيَتَحَرَّهَا فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ
އަދި ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ، ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ހަތް ދުވަހު ލައިލަތުލްޤަދްރި ހުންނެވިކަން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން މީހަކަށް ހުވަފެނުގައި ފެނުނު ވާހަކަ އިބްނު ޢުމަރު ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ނާފީގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑު މާލިކަށް ކިޔައިފިން. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ފަހެ، އެ ހޯދާ މީހަކު، ފަހު ހަތް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ހޯއްދަވާހުށިކަމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1986
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] ކިޔައިދެއްވައި ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑު [މާލިކަށް] [ޢަބްދުالله ބިން ދީނާރު] އަށް [އިބްނު ޢުމަރު] ރަދުالله އަންހުމާގެ ކިބައިން ކިޔައިފިން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1987
و حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ رَأَى رَجُلٌ أَنَّ لَيْلَةَ الْقَدْرِ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَى رُؤْيَاكُمْ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَاطْلُبُوهَا فِي الْوِتْرِ مِنْهَا
އަދި [ޢަމްރު އަން ނާޤިދު] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ - [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވިއެވެ - [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ރަދުލިއައްالله އަންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. މީހަކު ހުވަފެނުގައި ފެނުނީ ރޯދަ މަހުގެ ހަތްދިހަ ހަތްވަނަ ރޭ ލައިލަތުލް ޤަދްރެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އޯޑް ނައިޓްސްގައި އެކަން ހޯދާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1988
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ أَبَاهُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِلَيْلَةِ الْقَدْرِ إِنَّ نَاسًا مِنْكُمْ قَدْ أُرُوا أَنَّهَا فِي السَّبْعِ الْأُوَلِ وَأُرِيَ نَاسٌ مِنْكُمْ أَنَّهَا فِي السَّبْعِ الْغَوَابِرِ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْغَوَابِرِ
އަދި އަޅުގަނޑަށް [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނުސް] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ސަލީމް ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕަ] ރަދުލިއައްالله އަންހޫ ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ ހުވަފެނުގައި ފެނުނު ގޮތުގައި ލައިލަތުލް ޤަދްރު ފުރަތަމަ ހަތްރޭގައި ވާއިރު، އަނެއް ބަޔަކު ހުވަފެނުގައި ދެކެމުން އައީ އެއީ ފަހު ހަތް ރޭ - ރަމަޟާން މަހުގެ - އެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ ފަހު ދިހައިން އެކަން ހޯދާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1989
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عُقْبَةَ وَهُوَ ابْنُ حُرَيْثٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ يَعْنِي لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَإِنْ ضَعُفَ أَحَدُكُمْ أَوْ عَجَزَ فَلَا يُغْلَبَنَّ عَلَى السَّبْعِ الْبَوَاقِي
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] [އުޤްބާ ބިން ޙުރައިރުސް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ވަގުތު ނުލިބި ނުވަތަ ކުޅަދާނަ ނުވާނަމަ، ދެން އޭނާއަށް ފަހު ހަތް ރޭ ގެއްލިގެން ނުދާށެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 1990
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَبَلَةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ كَانَ مُلْتَمِسَهَا فَلْيَلْتَمِسْهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] [ޖަބަލާ] އިން ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [އިބްނު ޢުމަރު] ރަޑިޔަالله އަންހުމާ] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ވާހަކައެވެ ރަމަޟާން މަހުގެ ދުވަސްތަކެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 1991
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ جَبَلَةَ وَمُحَارِبٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَحَيَّنُوا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ أَوْ قَالَ فِي التِّسْعِ الْأَوَاخِرِ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] [އަޝް ޝައިބާން] ގެ އަރިހުން [ޖަބާލާ] ގެ އަރިހުން އަދި [މުޙަރީބު] [އިބްނު ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން الله ރުހިވޮޑިގަތުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ، ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހަ ދުވަހު -ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި- އެންމެ ފަހު ނުވަ ދުވަހު - ލައިލަތުލް ޤަދްރި ހޯދާށެވެ-'.
Hadith
Imam Muslim : 1992
حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ وَحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُرِيتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ ثُمَّ أَيْقَظَنِي بَعْضُ أَهْلِي فَنُسِّيتُهَا فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْغَوَابِرِ و قَالَ حَرْمَلَةُ فَنَسِيتُهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޠާހިރު] އާއި [ޙަރުމަލާ ބިން ޔަޙްޔާ] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ވަޙްބަށް] ވާރިދުވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނުސް] އަށް [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޞަލަމާތު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ވާރިދުވެފައި ވާކަމަށެވެ. 'ލައިލަތުލް ޤަދްރު އަހަންނަށް ދެއްކީ - ހުވަފެނެއްގައި -، ދެން އަހަރެންގެ އާއިލާގެ ބައެއް މީހުން ހޭއެރުނީ، ދެން އަނެއްކާވެސް ހަނދާން ނައްތާލަން ހަނދާން ނެތުނީ.' އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހައެއްގައި -' ލައިލަތުލް ޤަދްރި ހޯދާށެވެ. ހަރުމަލާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން ހަނދާން ނެތުނީ'.
Hadith
Imam Muslim : 1993
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بَكْرٌ وَهُوَ ابْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجَاوِرُ فِي الْعَشْرِ الَّتِي فِي وَسَطِ الشَّهْرِ فَإِذَا كَانَ مِنْ حِينِ تَمْضِي عِشْرُونَ لَيْلَةً وَيَسْتَقْبِلُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ يَرْجِعُ إِلَى مَسْكَنِهِ وَرَجَعَ مَنْ كَانَ يُجَاوِرُ مَعَهُ ثُمَّ إِنَّهُ أَقَامَ فِي شَهْرٍ جَاوَرَ فِيهِ تِلْكَ اللَّيْلَةَ الَّتِي كَانَ يَرْجِعُ فِيهَا فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَمَرَهُمْ بِمَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ إِنِّي كُنْتُ أُجَاوِرُ هَذِهِ الْعَشْرَ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ أُجَاوِرَ هَذِهِ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ فَمَنْ كَانَ اعْتَكَفَ مَعِي فَلْيَبِتْ فِي مُعْتَكَفِهِ وَقَدْ رَأَيْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ فَأُنْسِيتُهَا فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي كُلِّ وِتْرٍ وَقَدْ رَأَيْتُنِي أَسْجُدُ فِي مَاءٍ وَطِينٍ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مُطِرْنَا لَيْلَةَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ فَوَكَفَ الْمَسْجِدُ فِي مُصَلَّى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ وَقَدْ انْصَرَفَ مِنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ وَوَجْهُهُ مُبْتَلٌّ طِينًا وَمَاءً و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ يَزِيدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجَاوِرُ فِي رَمَضَانَ الْعَشْرَ الَّتِي فِي وَسَطِ الشَّهْرِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَلْيَثْبُتْ فِي مُعْتَكَفِهِ وَقَالَ وَجَبِينُهُ مُمْتَلِئًا طِينًا وَمَاءً
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަކުރު ބިން މުދްލާރ] އަށް [އިބްނުލް ހާދީ] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫ ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާން މަހުގެ މެދު ދިހަ ދުވަހު އިޢުތިކާފު ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެކަމަކު ރަމަޟާންމަހުގެ އެކާވީސް ވަނަ ރޭ އެނބުރި އިޢުތިކާފަށް އައިސް އޭނާއާއެކު އިޢުތިކާފް ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ: ‘އަޅުގަނޑާއެކު އިޢުތިކާފް ކުރަން ބޭނުން މީހަކު އެމީހެއްގެ އިޢުތިކާފުގެ ތަނުގައި ރޭގަނޑު ހޭދަކުރާށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އަޅުގަނޑަށް ފެނިފައި -އެއީ- މިރެއަކީ -ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ރެއެއް- ނަމަވެސް އަނެއްކާވެސް ހަނދާން ނެތިގެން ދިޔައީމެވެ. އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހަ ދުވަހު -ލައިލަތުލް ޤަދްރު- ހޯއްދަވާށެވެ. އެއީ، ކޮންމެ އާދަޔާ ހިލާފު ރެއެކެވެ. އަދި ތެތް ބިމެއްގައި ސަޖިދަ ޖަހާ ހުވަފެން ވެސް ދެކެމެވެ'. އަބޫ ސަޢީދު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހަރެން އެތަނަށް ބަލާލިއިރު، އެނގުނީ އޭނާ ފަޖުރު ނަމާދު ކުރުމަށްފަހު ފުރައިގެން ގޮސްފައިވާއިރު، އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެނާއި އެއްވެފައިވާ ފަސްގަނޑެއް ތެމިފައި ހުއްޓެވެ'. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުލްޢަޒީޒު]، އެއީ އަދު ދަރަވަރުދީ، [ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމަތު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ރަދުލިއަالله އަންހޫ] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާން މަހުގެ މެދު ދިހަ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިޢުތިކާފް ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ'. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވުން ފިޔަވައި، މިފަދަ ޙަދީޘެއްވެސް ޛިކުރުކުރެއްވިއެވެ؛ 'ފަލިއުތުސްބިތު ފީ މުޢުތަކާފިހީ -އޭނާ ހުންނަންވާނީ އޭނާގެ އިޢުތިކާފްގެ ތަނުގައި-'. އަދި އޭނާ ވެސް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ؛ 'ވާ ޖަބިނޫހޫ މުމްތަލީ`އަން ތިއިންނާން ވާ މާ`އާން -އަދި އޭނާގެ ބުމަމަތީގައި ބިމާއި ފެން ހުރެއެވެ-'.
Hadith
Imam Muslim : 1994
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَكَفَ الْعَشْرَ الْأَوَّلَ مِنْ رَمَضَانَ ثُمَّ اعْتَكَفَ الْعَشْرَ الْأَوْسَطَ فِي قُبَّةٍ تُرْكِيَّةٍ عَلَى سُدَّتِهَا حَصِيرٌ قَالَ فَأَخَذَ الْحَصِيرَ بِيَدِهِ فَنَحَّاهَا فِي نَاحِيَةِ الْقُبَّةِ ثُمَّ أَطْلَعَ رَأْسَهُ فَكَلَّمَ النَّاسَ فَدَنَوْا مِنْهُ فَقَالَ إِنِّي اعْتَكَفْتُ الْعَشْرَ الْأَوَّلَ أَلْتَمِسُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ ثُمَّ اعْتَكَفْتُ الْعَشْرَ الْأَوْسَطَ ثُمَّ أُتِيتُ فَقِيلَ لِي إِنَّهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَعْتَكِفَ فَلْيَعْتَكِفْ فَاعْتَكَفَ النَّاسُ مَعَهُ قَالَ وَإِنِّي أُرْبِئْتُهَا لَيْلَةَ وِتْرٍ وَإِنِّي أَسْجُدُ صَبِيحَتَهَا فِي طِينٍ وَمَاءٍ فَأَصْبَحَ مِنْ لَيْلَةِ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَقَدْ قَامَ إِلَى الصُّبْحِ فَمَطَرَتْ السَّمَاءُ فَوَكَفَ الْمَسْجِدُ فَأَبْصَرْتُ الطِّينَ وَالْمَاءَ فَخَرَجَ حِينَ فَرَغَ مِنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ وَجَبِينُهُ وَرَوْثَةُ أَنْفِهِ فِيهِمَا الطِّينُ وَالْمَاءُ وَإِذَا هِيَ لَيْلَةُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ مِنْ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ
އަދި އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ [މުޙައްމަދު ބިން ޢަބްދުލްޢަޢުލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [އަލް މުޢުތަމިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުމަރާ ބިން ޣާޒިއްޔާ އަލް އަންސާރީ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހު އިޢުތިކާފު ކުރެއްވުމަށްފަހު، މެދު ދިހަ ދުވަހު، ކާޕެޓުން ހަދާފައިވާ ކުޑަ ގިބުލައެއްގައި އިޢުތިކާފް ކުރައްވައި، ދޮރުމަތި ޖަހާފައި ހުއްޓެވެ. ދެން މެޓް ނަގައި، ގޯޅިގަނޑުގެ ކަނެއްގައި ބަހައްޓާލިއެވެ. ދެން އެއްވެ ތިބި މީހުންނަށް ގޮވާލަމުން ބޯ ދިއްކޮށްލިއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އެކަލޭގެފާނާ ކައިރިއަށް އައިސް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން އިޢުތިކާފުގައި މިހުރީ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަހުން ފެށިގެން ލައިލަތުލް ޤަދްރި ހޯދުމަށް، ދެން މެދު ދިހަ ދުވަހުއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ބުނެވުނީ ލައިލަތުލް ޤަދްރަކީ ރަމަޟާންމަހުގެ އެންމެ ފަހު ދިހަ ދުވަހުއެވެ. އެހެންކަމުން އިޢުތިކާފް ކަމުދާ މީހަކަށް ދެން އެކަން ކުރައްވާށެވެ.' އެހެންކަމުން ޞަޙާބީންވެސް އޭނާއާއި އެކު އިޢުތިކާފާއި ގުޅުނެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: 'އަހަރެން ހުވަފެނުގައި ފެނުނީ އާދަޔާ ހިލާފު ރެއެއްގައި ލައިލަތުލް ޤަދްރު ފެނުމުން، ހެނދުނު ތެތް ބިމެއްގައި ސަޖިދަ ޖަހާލީމެވެ'. ހަމަކަށަވަރުން، އެކާވީސް ވަނަ ރޭގެ ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި، މިސްކިތް ފެންބޮޑުވާ ވަރަށް ވާރޭ ވެހެމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، ފަޖުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެންނަށް ފެނުނީ ބިމާއި ފެން. ފަޖުރު ނަމާދު ނިންމާލުމަށްފަހު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ނުކުމެވަޑައިގަތީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ނިތްކުރިއާއި ނޭފަތުގައި ތެތް ބިމެއް އޮވެގެންނެވެ. އެރެއަކީ ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހައިގެ އެކާވީސް ވަނަ ރެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1995
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ تَذَاكَرْنَا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَأَتَيْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَكَانَ لِي صَدِيقًا فَقُلْتُ أَلَا تَخْرُجُ بِنَا إِلَى النَّخْلِ فَخَرَجَ وَعَلَيْهِ خَمِيصَةٌ فَقُلْتُ لَهُ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَقَالَ نَعَمْ اعْتَكَفْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَشْرَ الْوُسْطَى مِنْ رَمَضَانَ فَخَرَجْنَا صَبِيحَةَ عِشْرِينَ فَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي أُرِيتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَإِنِّي نَسِيتُهَا أَوْ أُنْسِيتُهَا فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ كُلِّ وِتْرٍ وَإِنِّي أُرِيتُ أَنِّي أَسْجُدُ فِي مَاءٍ وَطِينٍ فَمَنْ كَانَ اعْتَكَفَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَرْجِعْ قَالَ فَرَجَعْنَا وَمَا نَرَى فِي السَّمَاءِ قَزَعَةً قَالَ وَجَاءَتْ سَحَابَةٌ فَمُطِرْنَا حَتَّى سَالَ سَقْفُ الْمَسْجِدِ وَكَانَ مِنْ جَرِيدِ النَّخْلِ وَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْجُدُ فِي الْمَاءِ وَالطِّينِ قَالَ حَتَّى رَأَيْتُ أَثَرَ الطِّينِ فِي جَبْهَتِهِ و حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِهِمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ انْصَرَفَ وَعَلَى جَبْهَتِهِ وَأَرْنَبَتِهِ أَثَرُ الطِّينِ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ ޢަމީރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޝާމް] [ޔަޙްޔާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ މަތިން ހަނދާންވެ، ދެން އަޅުގަނޑު ދިޔައީ [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ ރަދުލިއައްالله އަންހޫ] އަށް - އޭނާއަކީވެސް އަޅުގަނޑުގެ ރަޙްމަތްތެރިއެއް - އަދި އަޅުގަނޑު ސުވާލުކުރީމެވެ، 'އަހަރެމެންނާއެކު ޚުދުމުޚުތާރު ބަގީޗާއަށް ނުދިޔައީތަ؟' އެހެންކަމުން އޭނާ ނިކުތީ ހެދުމެއް ލައިގެންނެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީމެވެ، ‘ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ވާހަކަފުޅު ދުވަހަކުވެސް އަޑުއަހާފައިވޭތޯއެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އާދެ، ރަމަޟާންމަހުގެ ފުރަތަމަ އަދި މެދުތެރޭ ދިހަ ދުވަހު އަޅުގަނޑުމެން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އިޢުތިކާފް ކުރަމުން އައީމެވެ. އަދި ވިހިވަނަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު އަޅުގަނޑުމެން ބޭރަށް ނުކުތްއިރު، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދަރުސް ދެއްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހަ ދުވަހު، އެއީ ކޮންމެ އާދަޔާ ޚިލާފު ރެއަކު އެކަން ހޯދާށެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން ހުވަފެނުގައި އަހަރެން ހުރީ ތެތް ފެނުގައި ސަޖިދަ ޖަހާފައެވެ. ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އިޢުތިކާފް ކުރަން ބޭނުން މީހަކު އެނބުރި ދާށެވެ.' އެހެންކަމުން އަހަރެމެން އެނބުރި އައިސް، އެވަގުތު އަހަރެންނަށް އުޑުމަތިން ކުޑަވެސް ވިއްސާރައެއް ނުފެނުނެވެ. ނަމަވެސް ކުއްލިއަކަށް ވިލާގަނޑެއްގެ ގުރޫޕެއް އައިސް، ވާރޭ ވެހެންދެން، މިސްކިތަކީ ޚުދުމުޚުތާރު ފަތުން ހަދާފައިވާ އެއްޗެއް ނަމަވެސް، ފެންބޮޑުވާންދެންނެވެ. ދެން ދުޢާ ޤާއިމުވެ، ފެނާއި ތެތް ބިމެއްގައި ސަޖިދަ ޖަހާފައި ހުރި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، އޭނާގެ ނިތްކުރިމަތީގައި އެ ނިޝާން ފެންނަންދެން ފެނުނެވެ. އަދި [ޢަބްދުއްޙުމައިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެދެއްވާފައިވަނީ [ޢަބްދުއްރަޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި- އަދި [ޢަބްދުالله ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަދު ދާރީމީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބުލް މުޣީރާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަލް އައުޒާޢީ] އެދެމީހުންވެސް [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] އިން މި އިސްނާދާއެކު، އެގޮތަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ދެ ޙަދީޘްފުޅުގައިވެސް ބަޔާންވެގެންވެއެވެ؛ "އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ނަމާދު ނިމުނުއިރު، އަދި އޭނާގެ ނިތްކުރިމަތީގައި ނަޖިހުގެ ނިޝާނެއް ހުއްޓެވެ."
Hadith
Imam Muslim : 1996
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ خَلَّادٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ اعْتَكَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَشْرَ الْأَوْسَطَ مِنْ رَمَضَانَ يَلْتَمِسُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ قَبْلَ أَنْ تُبَانَ لَهُ فَلَمَّا انْقَضَيْنَ أَمَرَ بِالْبِنَاءِ فَقُوِّضَ ثُمَّ أُبِينَتْ لَهُ أَنَّهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَأَمَرَ بِالْبِنَاءِ فَأُعِيدَ ثُمَّ خَرَجَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهَا كَانَتْ أُبِينَتْ لِي لَيْلَةُ الْقَدْرِ وَإِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِهَا فَجَاءَ رَجُلَانِ يَحْتَقَّانِ مَعَهُمَا الشَّيْطَانُ فَنُسِّيتُهَا فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ الْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِ قَالَ قُلْتُ يَا أَبَا سَعِيدٍ إِنَّكُمْ أَعْلَمُ بِالْعَدَدِ مِنَّا قَالَ أَجَلْ نَحْنُ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْكُمْ قَالَ قُلْتُ مَا التَّاسِعَةُ وَالسَّابِعَةُ وَالْخَامِسَةُ قَالَ إِذَا مَضَتْ وَاحِدَةٌ وَعِشْرُونَ فَالَّتِي تَلِيهَا ثِنْتَيْنِ وَعِشْرِينَ وَهِيَ التَّاسِعَةُ فَإِذَا مَضَتْ ثَلَاثٌ وَعِشْرُونَ فَالَّتِي تَلِيهَا السَّابِعَةُ فَإِذَا مَضَى خَمْسٌ وَعِشْرُونَ فَالَّتِي تَلِيهَا الْخَامِسَةُ و قَالَ ابْنُ خَلَّادٍ مَكَانَ يَحْتَقَّانِ يَخْتَصِمَانِ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން ޚައްލާދު] ދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [ޢަބްދުލްޢަޢުލާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ސަޢީދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ނަދުލުރާޙް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ރަދުލިއަالله އަންހޫގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްފަހަރަކު ރަމަޟާން މަހުގެ މެދު ދިހަރޭ އިޢުތިކާފް ކުރެއްވީ ލައިލަތުލް ޤަދްރު ހޯދުމަށްޓަކައި އެކަލޭގެފާނަށް ވިސްނައިދިނުމުގެ ކުރިންނެވެ. މެދުތެރެ ދިހަރޭ ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ފަހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ކޮޓަރިއެއް ހަދަން އަމުރު ކުރެއްވި ނަމަވެސް އެއަށްފަހު އެ ކޮޓަރި ރޫޅާލިއެވެ. ދެން ލައިލަތުލް ޤަދްރަކީ ރަމަޟާންމަހުގެ ފަހު ދިހަރޭގައި އުޅޭ މީހެއްކަން އޮޅުންފިލުވައިދިނުމުން އެހެން ކޮޓަރިއެއް ހަދަން އަމުރުކުރި ނަމަވެސް އަނެއްކާވެސް އެ ކޮޓަރި ރޫޅާލެވުނެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ނުކުމެވަޑައިގެން މީސްތަކުންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި ވިދާޅުވީ: އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، ހަމަކަށަވަރުން ލައިލަތުލް ޤަދްރު އަޅުގަނޑަށް އޮޅުންފިލުވައިދީފައި، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަން އަންގަވައިދެއްވުމަށް ނިކުމެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެކަމަކު ދެން އައީ ޝައިޠާނާއާއި އެކު ދެމީހުންވެސް ރަނގަޅުކަމަށް ބުނި ދެމީހުންނެވެ. އެހެންކަމުން ލައިލަތުލް ޤަދްރު އަހަރެންގެ މަތިން ހަނދާން ނައްތާލެވުނެވެ. އެހެންކަމުން ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހަރޭ ލައިލަތުލް ޤަދްރި ހޯދާ، ނުވަވަނަ، ހަތްވަނަ އަދި ފަސްވަނަ ރޭގައި - އެ ފަހު ދިހަރޭގައި - ލައިލަތުލް ޤަދްރި ހޯދާށެވެ.'. މީހަކު ބުނީ އޭ އަބޫ ސަޢީދު! ހަމަ ޔަގީނުންވެސް އެ އަދަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށްވުރެ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެ'. އަބޫ ސަޢީދު ޖަވާބު ދެއްވީ ހަމަގައިމުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަމާ ބެހޭގޮތުން ކަލޭމެންނަށްވުރެ ބޮޑަށް އެނގޭ’ ކަމަށެވެ. އެމީހަކު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ ނުވަވަނަ، ހަތްވަނަ އަދި ފަސްވަނަ ރޭގެ މާނައަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އެކާވީސް ވަނަ ރޭ ފާއިތުވެގެން ގޮސްފިނަމަ ދެން އަންނަ ރޭގަނޑަކީ ދެވިހި ވަނަ ރޭ ކަމަށާއި، އެއީ ނުވަވަނަ ރޭގެ މާނައަކީ އެއީ ކަމަށެވެ. އަދި ތިރީސްވަނަ ރޭ ފާއިތުވެގެން ދިޔަނަމަ ދެން އަންނަ ރޭގަނޑަކީ ހަތްވަނަ ރޭ، އަދި ފަންސަވީސް ވަނަ ރޭ ފާއިތުވެގެން ދިޔަނަމަ ދެން އަންނަ ރޭއަކީ ފަސްވަނަ ރެއެވެ'. އެހެން ރިވާޔަތެއްގައި އިބްނު ޚައްލާދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ 'އެދެމީހުންގެ ވެސް އެޑިޓަރުން ވެސް އެއްބަސްވީ ރަނގަޅު ކަމަށް'، އެހެންކަމުން އެދެމީހުން ޚިލާފުވާން ޖެހުނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1997
و حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَهْلِ بْنِ إِسْحَقَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ الْكِنْدِيُّ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ وَقَالَ ابْنُ خَشْرَمٍ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُرِيتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ ثُمَّ أُنْسِيتُهَا وَأَرَانِي صُبْحَهَا أَسْجُدُ فِي مَاءٍ وَطِينٍ قَالَ فَمُطِرْنَا لَيْلَةَ ثَلَاثٍ وَعِشْرِينَ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْصَرَفَ وَإِنَّ أَثَرَ الْمَاءِ وَالطِّينِ عَلَى جَبْهَتِهِ وَأَنْفِهِ قَالَ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُنَيْسٍ يَقُولُ ثَلَاثٍ وَعِشْرِينَ
އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ސަޢީދު ބިން އަމްރޫ ބިން ޞަޙްލް ބިން އިސްޙާޤު ބިން މުޙައްމަދު ބިން އަލް އަޝްޢަތު ބިން ޤައިސް އަލް ކިންދީ] އަދި [ޢަލީ ބިން ޚާސިރާމް] ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ ބިން އުބައިދުالله، [ބުޞްރު ބިން ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އުނައިސް] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ހެނދުނު ތެތް ބިމެއްގައި ސަޖިދަ ޖަހާލީމެވެ'. އަބްދުالله ބިން އުނައިސް ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން ތިރީސްވަނަ ރޭ ވާރޭވެހި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ދުޢާކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެނބުރި އައިސް ނިތްކުރިއާއި ނޭފަތުގައި ތެތް ބިމުގެ އަސަރުތަކެއް ފެނުނެވެ'. ޢަބްދުﷲ ބިން އުނައިސް ވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، 'އެއީ ތިރީސް ތިން ވަނަ ރޭ' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1998
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَوَكِيعٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ الْتَمِسُوا وَقَالَ وَكِيعٌ تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ނޫމައިރު] އާއި [ވާކީޢު] [ހިޝާމް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އައިޝަތު] ރަދުލިއަالله އަންހާ ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. 'ރަމަޟާން މަހުގެ ފަހު ދިހަ ދުވަހު ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ރޭ ހޯދައި އިންތިޒާރު ކުރައްވާ'. އިބްނު ނޫމައިރު އެޑިޓޯރިއަލް އާއި އެކު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އިލްތަމިސޫ' ކަމަށް ވާއިރު ވާކީ' އެޑިޓޯރިއަލް އާއި އެކު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ތަހައްރަވް' އެވެ. އަދި މާނައަކީ އެއް، އެއީ ހޯދުމާއި އިންތިޒާރު ކުރުމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 1999
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدَةَ وَعَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ سَمِعَا زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ يَقُولُا سَأَلْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْتُ إِنَّ أَخَاكَ ابْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُ مَنْ يَقُمْ الْحَوْلَ يُصِبْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَقَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ أَرَادَ أَنْ لَا يَتَّكِلَ النَّاسُ أَمَا إِنَّهُ قَدْ عَلِمَ أَنَّهَا فِي رَمَضَانَ وَأَنَّهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ وَأَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ ثُمَّ حَلَفَ لَا يَسْتَثْنِي أَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ فَقُلْتُ بِأَيِّ شَيْءٍ تَقُولُ ذَلِكَ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ قَالَ بِالْعَلَامَةِ أَوْ بِالْآيَةِ الَّتِي أَخْبَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا تَطْلُعُ يَوْمَئِذٍ لَا شُعَاعَ لَهَا
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އާއި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އުއްޔިނާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި - [އިބްނު ޙާތިމް] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ - [ސުފްޔާން ބިން އުޔައިނާ] ދެމީހުންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދާ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ، ހަމަކަށަވަރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ އަޚާ އިބްނު މަސްޢޫދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، މުޅި އަހަރު ދުވަހު ރޭގަނޑު ނަމާދު ކުރި މީހަކަށް، ހަމަކަށަވަރުން ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ރޭ ލިބޭނެ’ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އުބައި ބިން ކަޢުބު ވިދާޅުވީ، الله އެކަލޭގެފާނަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށިއެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ މީހުން ހަމައެކަނި އެކަމަށް ބަރޯސާވާކަށް ނޫނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ލައިލަތުލް ޤަދްރަކީ ރަމަޟާން މަހު، އެއީ ފަހު ދިހަ ދުވަހު، ސީދާ ހަތްދިހަ ހަތްވަނަ ރޭގައި ދިމާވާ ކަމެއްކަން އޭނާއަށް އެނގެއެވެ'. ދެން އުބައި ބިން ކަޢުބު ހުވާކުރެއްވީ ލައިލަތުލް ޤަދްރުގެ ވުޖޫދުގައި އޮތީ ހަތްދިހަ ހަތްވަނަ ރޭ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ، އަބޫ މުންދިރު ތިޔަހެން ވިދާޅުވަނީ ކޮން އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ، 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ނިޝާންތަކަށް ނުވަތަ ނިޝާންތަކަށް ބިނާކޮށް، އެދުވަހު އިރު އަރާނީ ހަރުކަށި ނޫން އަލިކަމަކުންނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 2000
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَةَ بْنَ أَبِي لُبَابَةَ يُحَدِّثُ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ أُبَيٌّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُهَا قَالَ شُعْبَةُ وَأَكْبَرُ عِلْمِي هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقِيَامِهَا هِيَ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَإِنَّمَا شَكَّ شُعْبَةُ فِي هَذَا الْحَرْفِ هِيَ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَمَرَنَا بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَدَّثَنِي بِهَا صَاحِبٌ لِي عَنْهُ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޖަޢުފަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާޙް] ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިއްޖެ [ޢަބްދާ ބިން އަބޫ ލުބާބާޙް] [ޒިރުރު ބިން ޙުބައިޝް] ގެ އަރިހުން [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ރަދުލިއަالله ޢާންހޫގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. -ޝުޢޫބާ ވިދާޅުވިއެވެ-، 'އަދި އަޅުގަނޑަށް އެނގިފައިވާ ގޮތުގައި، ލައިލަތުލް ޤަދްރަކީ، އެ ރެއެއްގެ މައްޗަށް ނަމާދު ކުރުމަށް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަމުރުކުރެއްވި ރެއެކެވެ. ސީދާ ބުނާނަމަ އެ ރެއަކީ ހަތްދިހަ ހަތްވަނަ ރެއެވެ'. ޝުޢޫބާއަށް ހަމައެކަނި ޝައްކު ކުރެވުނީ އެ ޖުމްލައާ މެދުގައެވެ؛ -ލައިލަތުލް ޤަދްރަ- އަކީ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެދުވަހުގެ ނަމާދު ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވި ރެއެވެ'. އޭނާ ބުންޏެވެ، އަދި އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ އަބްދާހުގެ ފަރާތުން އަހަރެންނަށް އެވާހަކަ ކިޔައިދިނެވެ.
