Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith
Hadith
Imam Muslim : 181
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وُمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَاللَّفْظُ لِسَعِيدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِأُمَّتِي مَا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا مَا لَمْ يَتَكَلَّمُوا أَوْ يَعْمَلُوا بِهِ
[ސަޢީދު ބިން މަންސޫރު] އާއި [ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އަދި [މުޙައްމަދު ބިން އުބައިދުލް ޣުބާރީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އެ ބަސްފުޅުތަކަކީ ސަޢީދުގެ އަރިހުން ކަމަށް އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ އޭނާ) ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންގެ ހިތުގައި ދައްކާ ވާހަކަތަކަށް الله އަހަރެންގެ އުއްމަތަށް މާފުކުރައްވައެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 182
حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَعَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ كُلُّهُمْ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ تَجَاوَزَ لِأُمَّتِي عَمَّا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا مَا لَمْ تَعْمَلْ أَوْ تَكَلَّمْ بِهِ و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَهِشَامٌ ح و حَدَّثَنِي إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ شَيْبَانَ جَمِيعًا عَنْ قَتَادَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
[ޢަމްރުއްނާޤިދު] އާއި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ، [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. [ޢަލީ ބިން މުޝީރު] އާއި [ޢަބްދާ ބިން ސުލައިމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [އިބްނުލްމުޘްނާ] އާއި [އިބްނު ބަޝްޔާރު] އެދެބޭކަލުންވެސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އެއިން ކޮންމެ މީހަކީ [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ޢަރޫބާ] އިން [ޤަތަދާ] އިން [ޒުރާރާ] އިން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ ކިބައިން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [ޒުހައިރު ބިން ހަރުބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [ވާކީ'] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. [މިސްޢަރު] އާއި [ހިޝާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައިވަނީ- އަދި [އިޝާޤު ބިން މަންސޫރު] އަޅުގަނޑަށް އަންގަވައިދެއްވީ، [އަލްޙުސައިން ބިން ޢަލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވައިދެއްވީ، [ޒައިދާ] އިން [ޝައިބާން] އިން، އެ އެންމެން [ޤަތަދާ] އިން އެކަހަލަ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭނަކުންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 183
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا هَمَّ عَبْدِي بِسَيِّئَةٍ فَلَا تَكْتُبُوهَا عَلَيْهِ فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا سَيِّئَةً وَإِذَا هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا فَاكْتُبُوهَا حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا عَشْرًا
އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ އާއި ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އިސްޙާޤު ބިން އިބްރާހީމް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އެ ބަސްފުޅު އަބޫބަކުރުގެ ކިބައިން ލިބިފައިވެއެވެ. އިސްޙާޤު ވިދާޅުވީ، ސޫފިޔާން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއިރު، އިތުރު ދެ ބޭފުޅަކު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އިބްނު އުޔާނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަބޫ އަޒްޒިނާދުގެ އަރިހުން އަލްއަޢުރާޖުގެ އަރިހުން އަބޫ ހުރައިރާގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމަށާއި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ އެކަން ކުރައްވަނީ، އެއް ނުބައި ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔުއްވާށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 184
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا هَمَّ عَبْدِي بِحَسَنَةٍ وَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبْتُهَا لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبْتُهَا عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَإِذَا هَمَّ بِسَيِّئَةٍ وَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ أَكْتُبْهَا عَلَيْهِ فَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبْتُهَا سَيِّئَةً وَاحِدَةً
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބު އަދި ޤުޠައިބާ އަދި އިބްނު ޙުޖުރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވަނީ، އިސްމާޢީލް، އެއީ އިބްނު ޖަޢުފަރު، އަލްއަލާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ އެއް ހެޔޮ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ތިރިވެ، އެކަން ކޮށްފިނަމަ، ހަތްސަތޭކަ ގުނައާ ހަމައަށް ދިހަ ހެޔޮ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔަމެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 185
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ أَحَادِيثَ مِنْهَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا تَحَدَّثَ عَبْدِي بِأَنْ يَعْمَلَ حَسَنَةً فَأَنَا أَكْتُبُهَا لَهُ حَسَنَةً مَا لَمْ يَعْمَلْ فَإِذَا عَمِلَهَا فَأَنَا أَكْتُبُهَا بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَإِذَا تَحَدَّثَ بِأَنْ يَعْمَلَ سَيِّئَةً فَأَنَا أَغْفِرُهَا لَهُ مَا لَمْ يَعْمَلْهَا فَإِذَا عَمِلَهَا فَأَنَا أَكْتُبُهَا لَهُ بِمِثْلِهَا وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الْمَلَائِكَةُ رَبِّ ذَاكَ عَبْدُكَ يُرِيدُ أَنْ يَعْمَلَ سَيِّئَةً وَهُوَ أَبْصَرُ بِهِ فَقَالَ ارْقُبُوهُ فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ بِمِثْلِهَا وَإِنْ تَرَكَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً إِنَّمَا تَرَكَهَا مِنْ جَرَّايَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ بِمِثْلِهَا حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ
އަދި [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މާޢުމަރު] [ހިޝާމް ބިން މުނަބީޙް] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، މިއީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] الله ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ޙަދީޘްފުޅުތައް ޛިކުރު ކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އޭނާ ނުބައި ޢަމަލެއް ކުރަން ގަސްތުކުރާނަމަ، އޭނާ އެކަން ކުރާހާ ހިނދަކު އަހަރެން އޭނާއަށް މާފުކުރަމެވެ. އޭނާ ނުބައި ޢަމަލެއް ކޮށްފިނަމަ އެ ޢަމަލެއް އެގޮތަށް ލިޔެ، އެ ޢަމަލެއް ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އޭނާއަށް ހެޔޮ ޢަމަލެއް ލިޔުއްވާށެވެ. އެހެނީ އެކަލޭގެފާނު އެކަން ދޫކޮށްލައްވަނީ ތިމަންކަލޭގެފާނަށްޓަކައެވެ.'' އަދި الله ގެ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ރަސޫލާ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އޭނާ ކުރާ ކޮންމެ ނުބައި ކަމެއް ވެސް މާތްالله އާއި ބައްދަލުވާންދެން އެފަދަ އެއްޗަކާއެކު ރެކޯޑް ކުރެވޭނެއެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 186
و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً وَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَعَمِلَهَا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرًا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ تُكْتَبْ وَإِنْ عَمِلَهَا كُتِبَتْ
އަދި [އަބޫ ކުރުއިބް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޚާލިދުލް އަޙްމަރު] [ހިޝާމް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ސިރީން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ އެކަން ކޮށްފިނަމަ، އެއީ ހަތްސަތޭކަ ގުނައާ ހަމައަށް ދިހަ ހެޔޮ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާއަށް ލިޔެވިގެންދާނެއެވެ. އަދި ނުބައި ޢަމަލެއް ކުރަން ގަސްތުކުރި ނަމަވެސް އެކަން ނުކުރި މީހާ، އެއީ ފާފައެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔެވިގެން ނުވާނެއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 187
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيُّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ الْجَعْدِ أَبِي عُثْمَانَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمَعْنَى حَدِيثِ عَبْدِ الْوَارِثِ وَزَادَ وَمَحَاهَا اللَّهُ وَلَا يَهْلِكُ عَلَى اللَّهِ إِلَّا هَالِكٌ
[ޝައިބާން ބިން ފަރުޚް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަބްދުލް ވަރީތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަލްޖަޢުދު އަބޫ ޢުޘްމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ ރަޖާޢު އަލްއުޘަރީދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި އެވެ ހެޔޮ ޢަމަލެއް ކުރި ނަމަވެސް އެކަން ނުކޮށްފިނަމަ އެކަން ފުރިހަމަ ހެޔޮ ޢަމަލެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔުއްވައެވެ. އަދި [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަޢުފަރު ބިން ސުލައިމާން] ގެ އަރިހުން [އަލްޖަޢުދު އަބޫ ޢުޘްމާން] ގެ އަރިހުން [އަލްޖަޢުދު އަބޫ ޢުޘްމާން] ގެ އަރިހުން ޢަބްދުލް ވަރިޘްގެ ޙަދީޘްގެ މާނައާއެކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަޢުފަރު ބިން ސުލައިމާން] އަށް ކިޔައިދެއްވައި، އިތުރަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 188
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ جَاءَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلُوهُ إِنَّا نَجِدُ فِي أَنْفُسِنَا مَا يَتَعَاظَمُ أَحَدُنَا أَنْ يَتَكَلَّمَ بِهِ قَالَ وَقَدْ وَجَدْتُمُوهُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ذَاكَ صَرِيحُ الْإِيمَانِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَبَلَةَ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْجَوَّابِ عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު] [ސުހައިލް] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، ‘ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ބަޔަކު އައިސް އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިބާއަށް ހޯދިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟' އެމީހުން ބުނީ އާނއެކޭ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއީ ސާފު އީމާންތެރިކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.' އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ބައްޝިޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު އަބޫ އަދީ] [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން ކިޔައިދެއްވި ރިވާވެގެންވެއެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަމްރޫ ބިން ޖަބަލާ ބިން އަބޫ ރައްވާދު] އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އިސްޙާޤު] އަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ އަދި الله ގެ ރަޙްމަތްފުޅުތައް، މި ޙަދީޘް ފަދައިންނެވެ.'
Hadith
Imam Muslim : 189
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ الصَّفَّارُ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ عَثَّامٍ عَنْ سُعَيْرِ بْنِ الْخِمْسِ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوَسْوَسَةِ قَالَ تِلْكَ مَحْضُ الْإِيمَانِ
[ޔޫސުފް ބިން ޔަޢުޤުބު އަޝް-ސައްފާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޢަލީ ބިން ޢަޘަމް] އަޅުގަނޑަށް [ސުޢީރު ބިން އަލްޚިމްސް] [މުޣީރާ] އިން [އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާމާ] އިން [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވީ، ‘ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެއްފަހަރަކު ވަޞިއްޔަތުގެ އިޙްސާސްއާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެވުނު ކަމަށާއި، އެހެންކަމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: ‘އެއީ ޠާހިރުކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ އީމާންތެރިކަން -ތެދެއް-''.
Hadith
Imam Muslim : 190
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ وَاللَّفْظُ لِهَارُونَ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ النَّاسُ يَتَسَاءَلُونَ حَتَّى يُقَالَ هَذَا خَلَقَ اللَّهُ الْخَلْقَ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ فَمَنْ وَجَدَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَلْيَقُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْمُؤَدِّبُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ مَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ مَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ فَيَقُولُ اللَّهُ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ وَزَادَ وَرُسُلِهِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޙާރޫން ބިން މަޢުރޫފް] އާއި [މުޙައްމަދު ބިން ޢައްބާދަށް] ރިވާވެގެންވާ އަދި އެ ބަސްފުޅަކީ ހާރޫނަށް ނިސްބަތްވާ އެއްޗެއް ކަމަށް ދެމީހުންވެސް ބުނެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެން [ސުފްޔާން] އަށް [ހިޝާމް] އިން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެފައި އޮތީ، ‘މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވުން، ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. 'މިތަނުގައި، މާތްالله މަޚްލޫޤުން އުފެއްދެވީ، ދެން ކަލާނގެ އުފެއްދެވީ ކާކު'، އެހެންކަމުން އެއިން އެއްޗެއް ލިބޭ ކޮންމެ މީހަކަށް، ދެން ބުނަންވީ، 'އަހަރެން މިލްކުވެރިވަނީ الله އެވެ''. އަދި އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އަބޫ އަންނަދުލާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ސަޢީދުލްމުޢައްދީބު] [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] އިން މި ޗޭނުން ކިޔައިދެއްވި، މާތްރަސްކަލާނގެ ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞުލްޙަ ދެއްވުން އެދި ވިދާޅުވިއެވެ. ' ދެން ޖަވާބު ދެއްވީ 'الله'، ދެން މިފަދަ ކަމެއް ފާހަގަކުރައްވައި، 'އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ' މި ޖުމްލަ އިތުރުކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 191
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ يَعْقُوبَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولَ مَنْ خَلَقَ كَذَا وَكَذَا حَتَّى يَقُولَ لَهُ مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ وَلْيَنْتَهِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي الْعَبْدَ الشَّيْطَانُ فَيَقُولُ مَنْ خَلَقَ كَذَا وَكَذَا مِثْلَ حَدِيثِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަދި [ޢަބްދު ބިން ޙުމައިދު] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޔަޢުޤޫބު] އިން، [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވެފައި، [ޔަޢުޤުބު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު އަޚީ އިބްނު ޝިހާބު] [އޭނާގެ ދޮންބައްޕަގެ އަރިހުން] އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ އަދި الله ގެ ރަޙްމަތްތައް އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ވާ) ވިދާޅުވިއެވެ. އެ ހިސާބަށް އާދެވުމުން ދެން އިސްތިޔާދަޒާ -'އައުދޫ ބިއްލާ- ކިޔައިދީ، އޭނާގެ ޑައިލޮގް ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވާށެވެ.' އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޝުޢަޢިބު ބިން އަލްލައިތު] ރިވާވެގެންވަނީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި، އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] ރިވާވެގެންވަނީ [އަހަރެންގެ ކާފަ] ގެ ފަރާތުންނެވެ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ‘ޝައިޠާނާ އަޅަކަށް އައިސް ބުނަނީ، މިއާއި އެ އުފެއްދެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟'' އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ އިބްނު ޝިހާބުގެ ޙަދީޘްގައިވާ ފަދައިންނެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 192
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَزَالُ النَّاسُ يَسْأَلُونَكُمْ عَنْ الْعِلْمِ حَتَّى يَقُولُوا هَذَا اللَّهُ خَلَقَنَا فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ قَالَ وَهُوَ آخِذٌ بِيَدِ رَجُلٍ فَقَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَدْ سَأَلَنِي اثْنَانِ وَهَذَا الثَّالِثُ أَوْ قَالَ سَأَلَنِي وَاحِدٌ وَهَذَا الثَّانِي و حَدَّثَنِيهِ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَيَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ لَا يَزَالُ النَّاسُ بِمِثْلِ حَدِيثِ عَبْدِ الْوَارِثِ غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْإِسْنَادِ وَلَكِنْ قَدْ قَالَ فِي آخِرِ الْحَدِيثِ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުލް ވަރިޘް ބިން ޢަބްދު އަޝްޝަމަދު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] [އަހަރެންގެ ކާފަ] ގެ އަރިހުން [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ސިރީން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ފަހެ الله ހެއްދެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟' އަބޫ ހުރައިރާ މީހެއްގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ހުރެ ވިދާޅުވީ، الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ ބުނަނީ ތެދެއް، ދެމީހަކު އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑާ ސުވާލު ކުރުމުން މިއީ ތިންވަނަ މީހާ ނުވަތަ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [ޔަޢުޤޫބު އައްދައުރަޤީ] ވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އިސްމާޢީލް] - އެއީ އިބްނު އުލައިއްޔާ - އަދި [އައްޔޫބު] [މުޙައްމަދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ ވަޞަލަމް ވަޞިއްޔަތް ކުރުމުގެ ސިލްސިލާގައި ނަމަވެސް، ޙަދީޘްފުޅުގައި އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، 'الله އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަކީ ތެދުވެރި ބައެކެވެ'.
Hadith
Imam Muslim : 193
و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الرُّومِيِّ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُونَ يَسْأَلُونَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ حَتَّى يَقُولُوا هَذَا اللَّهُ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا فِي الْمَسْجِدِ إِذْ جَاءَنِي نَاسٌ مِنْ الْأَعْرَابِ فَقَالُوا يَا أَبَا هُرَيْرَةَ هَذَا اللَّهُ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ قَالَ فَأَخَذَ حَصًى بِكَفِّهِ فَرَمَاهُمْ ثُمَّ قَالَ قُومُوا قُومُوا صَدَقَ خَلِيلِي
އަދި [ޢަބްދުالله ބިން އާރްރޫމީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަންނަދުލާރ ބިން މުޙައްމަދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ، [އިކްރީމާ] - އެއީ އިބްނު އައްމާރު - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި، [ޔަޙްޔާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވި، [އަބޫ ސަލާމާ] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ އެމީހުން ބުނަނީ، 'މިއީ الله، ދެން الله ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެ'' ކަމަށެވެ. އަބޫ ހުރައިރާ ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑު މިސްކިތުގައި ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް ބަދުޢީންގެ ބައެއް މީހުން އަޅުގަނޑަށް ގޮންޖަހާފައި ސުވާލުކުރީ، އޭ އަބޫ ހުރައިރާ، މިއީ الله، ދެން الله ހެއްދެވި ފަރާތެވެ. ރިވާވެރިޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 194
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ الْأَصَمِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَسْأَلَنَّكُمْ النَّاسُ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى يَقُولُوا اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَمَنْ خَلَقَهُ
އެއީ އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޙާތިމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ކަތީރު ބިން ހިޝާމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ޖަޢުފަރު ބިން ބުރުޤާން] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އަޅުގަނޑުމެން [ޔާޒީދު ބިން އަލް އަޝަމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ތިޔަބައިމީހުންނާ ސުވާލުކުރާނީ، 'الله ހުރިހާ އެއްޗެއް އުފެއްދެވީ، ދެން އެކަލާނގެ އުފެއްދެވީ'' އޭ ބުނާހާ ހިނދަކުއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 195
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ الْحَضْرَمِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ مُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا يَزَالُونَ يَقُولُونَ مَا كَذَا مَا كَذَا حَتَّى يَقُولُوا هَذَا اللَّهُ خَلَقَ الْخَلْقَ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ حَدَّثَنَاه إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْمُخْتَارِ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ غَيْرَ أَنَّ إِسْحَقَ لَمْ يَذْكُرْ قَالَ قَالَ اللَّهُ إِنَّ أُمَّتَكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަމީރު ބިން ޒުރާރާ އަލްޙަދުލްރާމީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [މުޙައްމަދު ބިން ފުދުލައިލް] [މުޚްތަރު ބިން ފުލްފުލް] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވިއެވެ ޚަލްޤު އުފެއްދެވީ، އެހެންކަމުން الله ހެއްދެވީ ކާކު''. އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންދިޔައީ [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖާރިރަށް] އެކަން އަންގާފައެވެ. -އަނެއްކާވެސް ރިވާޔަތެއްގައި ބަޔާންވެގެންވާ- އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެގެންވަނީ، އަޅުގަނޑުމެން [ހުސައިން ބިން ޢަލީ] އަށް [ޒައިދާއިން] [އަލްމުޚްތާރު] އިންވެސް [އަނަސް] ގެ ކިބައިންވެސް އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށްވެސް މި ޙަދީޘުން އަންގަވައިދެއްވީ، އިޝާޤު ވިދާޅުވެފައި ނުވާކަން ފިޔަވައި، 'އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ރައްޔިތުން''.
Hadith
Imam Muslim : 196
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا الْعَلَاءُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى الْحُرَقَةِ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبٍ السَّلَمِيِّ عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اقْتَطَعَ حَقَّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينِهِ فَقَدْ أَوْجَبَ اللَّهُ لَهُ النَّارَ وَحَرَّمَ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ شَيْئًا يَسِيرًا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَإِنْ قَضِيبًا مِنْ أَرَاكٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ جَمِيعًا عَنْ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَخَاهُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ يُحَدِّثُ أَنَّ أَبَا أُمَامَةَ الْحَارِثِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
ޔަޙްޔާ ބިން އައްޔޫބާއި ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދާއި ޢަލީ ބިން ޙުޖުރު މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރުގެ އަރިހުން ކަމަށް އިބްނު އައްޔޫބު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ، އަލްޢަލާޢު - އެއީ އިބްނު ޢަބްދުއްރަޙްމާން، އަލްޙުރާޤުގެ ކުރީގެ އަޅުން - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ މަޢުބާދު ބިން ކަޢުބުގެ އަރިހުން އަސްލާމީގެ އަރިހުން އޭނާގެ ބޭބެ ޢަބްދުالله ބިން ކަޢުޢަބުގެ އަރިހުން ފެށިގެންނެވެ އަބޫ ޢުމާމާގެފާނުގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. މީހަކު ސުވާލުކުރީ، އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އެއީ ކުޑަ ކަމެއް ނަމަވެސް؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އެއީ ހަމައެކަނި ދަތްއުނގުޅާ އެއްޗެއް ނަމަވެސް' ކަމަށެވެ. އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އާއި [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަދި [ހާރޫން ބިން ޢަބްދުﷲ] އެންމެންވެސް [އަބޫ އުސާމާ] ގެ އަރިހުން [އަލްވަލިދު ބިން ކާތިރު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ކަޢުބު] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ އަޚް [ޢަބްދުالله ބިން ކަޢުބް] ރިވާކުރައްވާ އަޑު އިވިފައިވާ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވިއެވެ ގެ الله صلى الله عليه وسلم ގެ މި ޙަދީޘްފަދަ އެއްޗެއް ބުނާށެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 197
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ فَدَخَلَ الْأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالُوا كَذَا وَكَذَا قَالَ صَدَقَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فِيَّ نَزَلَتْ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ أَرْضٌ بِالْيَمَنِ فَخَاصَمْتُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ لَكَ بَيِّنَةٌ فَقُلْتُ لَا قَالَ فَيَمِينُهُ قُلْتُ إِذَنْ يَحْلِفُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ فَنَزَلَتْ { إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ يَسْتَحِقُّ بِهَا مَالًا هُوَ فِيهَا فَاجِرٌ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ الْأَعْمَشِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ كَانَتْ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ خُصُومَةٌ فِي بِئْرٍ فَاخْتَصَمْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ شَاهِدَاكَ أَوْ يَمِينُهُ
އަދި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [އިބްނު ނޫމައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އަބޫ މުޢާވިޔަތު] އާއި [ވާކީޢު] އެވެ. -އަނެއްކާ ރިވާޔަތެއްގައި އެވާހަކަ އަންގަވާފައި ވެއެވެ- އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް އަލްޙަންޒާލީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައިވާ އަދި އެ ބަސްފުޅަކީ އޭނާގެ، [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަލްއަޢްމާސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ވައިލް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ ނުކިޔަމަންތެރި މީހާ، އޭނާ الله އާއި ބައްދަލުކުރާނީ الله އޭނާދެކެ ކޯފާވެވަޑައިގަންނަވަނިކޮށެވެ'. ރާވާހިރު ވިދާޅުވިއެވެ. އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ 'އެހެން ގޮތަކަށް' ކަމަށެވެ. އަޝްޢަތު ވިދާޅުވީ، އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބުނަނީ ތެދެއް، ޙަދީޘް ބާވައިލެއްވީ އަޅުގަނޑާ ބެހޭ ގޮތުންނެވެ. އަޅުގަނޑާއި ޔަމަނުގައި ބިމާ ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑާއި މީހަކާ ދެމެދު ޚިލާފު އުފެދިފައި ވާތީ، އަޅުގަނޑު އެ ބިމާ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކުރިމައްޗަށް ގެނައީމެވެ. އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' އެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ހުވާ -ގާނޫނީ ވަސީލަތަކަށް ހަދާ-'. އަހަރެން ބުނީމެވެ، 'އެހެންވީމާ އޭނާ ހުވާކުރީ؟ ' ހަމަ އެވަގުތު އޭނާ ވަގުތުން ވިދާޅުވިއެވެ: 'މުސްލިމެއްގެ މުދާ ނަގަން ހުވާކޮށްފި މީހަކު، ދެން އެކަމުގެ ސަބަބުން އޭނާ ނުކިޔަމަންތެރި މީހަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ދެން ބާވައިލެއްވީ: '-ހަމަކަށަވަރުން، الله އަށް ވެފައިވާ ޢަހުދާއި ހުވާތައް ކުޑަ އަގެއްގައި ބަދަލުކުރާ މީހުންނަށް، އާޚިރަތުގައި އެބައިމީހުންގެ ހިއްސާއެއް -ދަވާބެއް- ނުލިބޭނެއެވެ. އެމީހުންނަށްޓަކައި ވޭންދެނިވި އަދަބެއް- ' -Qs. އަލީ އިމްރާން: 77-. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤް ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު] [ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [މަންޝޫރު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ވައިލް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ، ‘އަނެއް މީހުންގެ މުދާ ހޯދުމަށް ހުވާކުރާ މީހަކީ، ދެން އޭނާއަކީ ނުކިޔަމަންތެރި މީހެއް، އަދި އޭނާ ދެކެ ރުޅިއައިސްގެން الله އާއި ބައްދަލުކުރާނެ’ ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު އަލްއަޢްމާޝްގެ ޙަދީޘްފުޅު ފަދަ ކަމެއް ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން އެކަމުގެ ޝަކުވާ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ކުރީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެ ހެކިވެރިން ގެންނަވާ، ނުވަތަ ހުވާ ކުރައްވާށެވެ.''
Hadith
Imam Muslim : 198
و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ جَامِعِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ وَعَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَعْيَنَ سَمِعَا شَقِيقَ بْنَ سَلَمَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ حَلَفَ عَلَى مَالِ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ حَقِّهِ لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِصْدَاقَهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ { إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ
އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރުލްމަކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޖާމިޢު ބިން އަބޫ ރަޝީދު] އާއި [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން އަޢިން] ގެ އަރިހުން އެދެމީހުންނަށްވެސް [ޝަޤީޤު ބިން ސަލާމާ] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިގެންނެވެ އޭނާގެ ހައްގެއް ނެތި، އޭނާ الله ދެކެ ރުޅިއައިސްގެން الله އާއި ބައްދަލުކުރާނެއެވެ'. ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ. ޢަލީ ޢިމްރާން: 77-، އާޔަތުގެ ނިމުމާއި ހަމައަށް'.
Hadith
Imam Muslim : 199
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ وَأَبُو عَاصِمٍ الْحَنَفِيُّ وَاللَّفْظُ لِقُتَيْبَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ وَرَجُلٌ مِنْ كِنْدَةَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الْحَضْرَمِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا قَدْ غَلَبَنِي عَلَى أَرْضٍ لِي كَانَتْ لِأَبِي فَقَالَ الْكِنْدِيُّ هِيَ أَرْضِي فِي يَدِي أَزْرَعُهَا لَيْسَ لَهُ فِيهَا حَقٌّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْحَضْرَمِيِّ أَلَكَ بَيِّنَةٌ قَالَ لَا قَالَ فَلَكَ يَمِينُهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ فَاجِرٌ لَا يُبَالِي عَلَى مَا حَلَفَ عَلَيْهِ وَلَيْسَ يَتَوَرَّعُ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَيْسَ لَكَ مِنْهُ إِلَّا ذَلِكَ فَانْطَلَقَ لِيَحْلِفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَدْبَرَ أَمَا لَئِنْ حَلَفَ عَلَى مَالِهِ لِيَأْكُلَهُ ظُلْمًا لَيَلْقَيَنَّ اللَّهَ وَهُوَ عَنْهُ مُعْرِضٌ
[ޤުޠައިބާ ބިން ސަޢީދު] އާއި [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަދި [ޙަންނަދު ބިން އަސްސާރީ] އަދި [އަބޫ ޢާޝިމް އަލްޙަނަފީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، މި ޙަދީޘްގެ ބަސްފުޅުތައް ޤުޠައިބާއިން ވާއިރު، އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އަބޫލްއަޙްވާޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސިމާކް] ގެ އަރިހުން [އަލްޤަމަތު ބިން ވައިލް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ] އަތުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ ހަދްރަމައުތާއި ކިނދާހުން މީހަކު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް އައިސް، ދެން ހަދްރަމައުތު މީހާ ވިދާޅުވީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ކުރިން އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް ނިސްބަތްވާ އަހަރެންގެ ބިމުގައި މިމީހާ އަހަރެން ބަލިކޮށްފި' ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ކިންދާ މީހާ ބުނީ، 'އެއީ އަހަރެންގެ ބިމުގައި އޮތް އަހަރެންގެ ބިމެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަޟްރަމައުތު މީހާއާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ. އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'ނޫން' ކަމަށެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'ތިބާއަށް އޭނާގެ ހުވާ ލިބިއްޖެ - އޭނާގެ ވާދަވެރިޔާ'. ހަދްރަމައުތުގެ މީހާ ބުންޏެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ކިންދީގެ މީހާ ހުވާކުރަން އުޅެނިކޮށް الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Muslim : 200
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ أَبِي الْوَلِيدِ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ رَجُلَانِ يَخْتَصِمَانِ فِي أَرْضٍ فَقَالَ أَحَدُهُمَا إِنَّ هَذَا انْتَزَى عَلَى أَرْضِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَهُوَ امْرُؤُ الْقَيْسِ بْنُ عَابِسٍ الْكِنْدِيُّ وَخَصْمُهُ رَبِيعَةُ بْنُ عِبْدَانَ قَالَ بَيِّنَتُكَ قَالَ لَيْسَ لِي بَيِّنَةٌ قَالَ يَمِينُهُ قَالَ إِذَنْ يَذْهَبُ بِهَا قَالَ لَيْسَ لَكَ إِلَّا ذَاكَ قَالَ فَلَمَّا قَامَ لِيَحْلِفَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اقْتَطَعَ أَرْضًا ظَالِمًا لَقِيَ اللَّهَ وَهُوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ قَالَ إِسْحَقُ فِي رِوَايَتِهِ رَبِيعَةُ بْنُ عَيْدَانَ
[ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އަދި [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އެންމެންވެސް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [އަބޫ އަލް ވަލީދު] ގެ އަރިހުން، [ޒުހައިރު] ވިދާޅުވިއެވެ، [ހިޝާމް ބިން ޢަބްދުލް މާލިކް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ ޢަވާނާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުލްމަލިކް ބިން ޢުމައިރު] ގެ އަރިހުން [އަލްޤާމާ ބިން ވައިލް] ގެ އަރިހުން [ވައިލް ބިން ޙުޖުރު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ އޭނާގެ މައްޗަށް) ބިމެއްގެ މައްސަލައިގެ މައްސަލައިގެ ޝަކުވާ ކުރުމަށް ދެމީހަކު އޭނާގެ އަރިހަށް އައުމުންނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ބުނީ، 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، މި މީހާއަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ކުރިން އަހަރެންގެ ބިމުގެ މިލްކުވެރިއެއް' ކަމަށެވެ. އެމީހަކީ އުމްރޫލްޤައިސް ބިން އަބީސް އަލްކިންދީ ކަމުގައި ވާއިރު، އޭނާގެ ވާދަވެރިޔަކީ ރަބީޢަތު ބިން އިބްދާނެވެ. އެއަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ކަލޭގެފާނުގެ ދަލީލު ކޮބައިތޯއެވެ؟ ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، 'އަހަރެންގެ އަތުގައި އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތެވެ.' އޭނާ ބުންޏެވެ: 'އެހެންކަމުން އޭނާ ހުވާކުރިއެވެ.' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، 'އެހެންވީމާ، އޭނާއަށް މުދާ ހިފައިގެން ދެވޭނެ!' الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ރަބީޢު ވިދާޅުވީ، 'ރަބިޢާ ބިން އިބްދާން ހުވާ ކުރަން ތެދުވެވަޑައިގަތުމުން، الله ގެ ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަނިޔާވެރިކަމާއެކު ބިން ނަގާ މީހަކު الله އާއި ބައްދަލުކުރާނީ الله -އޭނާއާ މެދު- ކޯފާވެވަޑައިގަންނަވައެވެ.' އިސްޙާޤު އޭނާގެ ރިވާޔަތުގައި ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވަނީ، 'ރަބިޢަ ބިން އައިދަން' އެވެ.
