Imam Bukhari : 1901
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَخِيهِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْفِ نَذْرَكَ فَاعْتَكَفَ لَيْلَةً
Ici citushimikilwe kuli [Isma’il bin ‘Abdullah] ukufuma kuli [munyina] ukufuma kuli [Sulaiman bin ‘Bilal] ukufuma kuli [‘Ubaidullah bin ‘Umar] ukufuma kuli [‘Nafi’] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Umar] ukufuma kuli [‘Umar bin ‘Umar] ukufuma kuli [‘Umar bin ‘Abdullah] mu cipope ca kwa Lesa ukuti: Inshita ya Jahiliyya iya kucita I'tikaf ubushiku bumo pa Mushike Ukalamba.' E ico Kasesema atile kuli wene: ‘Cita nadzar obe’. E ico lyene Umar wa kwa Lesa asekelele kuli wene acitile i’tikaf wakwe ubushiku bumo.
Imam Bukhari : 1902
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ نَذَرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ يَعْتَكِفَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ قَالَ أُرَاهُ قَالَ لَيْلَةً قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْفِ بِنَذْرِكَ
Calitwebelwe ukuti [Ubaid bin Isma’il] atwebele [Abu Usamah] ukufuma kuli [Ubaidul] ukufuma kuli [Nafi] ukufuma kuli [Ibn Umar Radlialah ‘Anhuma] ukuti ‘Umar Radlialah ‘anhu acitile imilapo mu nshita ya Jahiliyyah ukucita I’tikakif pa Cikulu. -'Ubaid- atile: 'Ndesubila ukuti atile: Pa bushiku bumo'. E ico, umukalamba wa ng’anda atile kuli wene: ‘Cita nadzar obe’.
Imam Bukhari : 1903
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْتَكِفُ فِي كُلِّ رَمَضَانٍ عَشْرَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ اعْتَكَفَ عِشْرِينَ يَوْمًا
Atwebele ukuti [Abu Bakar] ukufuma kuli [Abu Hashin] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah radliallahu 'anhu] atile; Kasesema lyonse alecita I'tikaf mu mweshi wa Ramadan pa nshiku ikumi. Lelo, mu mwaka wa mfwa yakwe, acitile I’tikaf pa nshiku amakumi yabili.
Imam Bukhari : 1904
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي عَمْرَةُ بِنْتُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ أَنْ يَعْتَكِفَ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ فَاسْتَأْذَنَتْهُ عَائِشَةُ فَأَذِنَ لَهَا وَسَأَلَتْ حَفْصَةُ عَائِشَةَ أَنْ تَسْتَأْذِنَ لَهَا فَفَعَلَتْ فَلَمَّا رَأَتْ ذَلِكَ زَيْنَبُ ابْنَةُ جَحْشٍ أَمَرَتْ بِبِنَاءٍ فَبُنِيَ لَهَا قَالَتْ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى انْصَرَفَ إِلَى بِنَائِهِ فَبَصُرَ بِالْأَبْنِيَةِ فَقَالَ مَا هَذَا قَالُوا بِنَاءُ عَائِشَةَ وَحَفْصَةَ وَزَيْنَبَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَالْبِرَّ أَرَدْنَ بِهَذَا مَا أَنَا بِمُعْتَكِفٍ فَرَجَعَ فَلَمَّا أَفْطَرَ اعْتَكَفَ عَشْرًا مِنْ شَوَّالٍ
Atwebele [Muhammad bin Muqatil Abu Al Hasan] atushimikile ['Abdullah] atushimikile [Al Awza'iy] atile, anjebele [Yahya bin Sa'id] atile, anjebele ['Amrah bint 'Abdurrahman] ukufuma kuli wene) abilishe ukuti ali no kucita I’tikaf pa nshiku ikumi umweshi wa kulekelesha uwa Ramadan. Lyena Aisyah alimupwishe ukuti amusuminishe -ukukuula itenti lya pa lwakwe - eico alisuminishiwe. Lyene Hafshah aipwishe Aisyah ukulomba insambu kuli wene pa mulandu wakwe kabili lyene Aisyah acitile fyo. Ilyo amwene ifi, Zainab binti Jahsy na o alandile ukuti bamupangile itenti, e co itenti lyamupangiile. ''Aisyah''anha atile: Umutumwa wa kwa Lesa atile ilyo apwishishe ukupepa, abweleele ku cifulo ca pa lwakwe ica i'tikaf. E ico amwene amatenti ayengi, lyene atile: ‘Ni finshi ifi?’ Baswike ukuti: ‘Iyi ni matenti ya kwa ‘Aisa, Hafsha na Zainab’. E ico Atile: ‘Bushe balesubila ubusuma kuli aya matenti? Tandi no kucita 'tikaf'. E ico aile ku ng’anda. Pa numa ya kusefya kwa kusefya, acitile I’tikaf pa nshiku ikumi mu mweshi wa Shawwal.
Imam Bukhari : 1905
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّهَا كَانَتْ تُرَجِّلُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ حَائِضٌ وَهُوَ مُعْتَكِفٌ فِي الْمَسْجِدِ وَهِيَ فِي حُجْرَتِهَا يُنَاوِلُهَا رَأْسَهُ
Camwebele kuli ifwe [‘Abdullah bin Muhammad] atwebele [‘Hsyyam bin Yusuf] atwebele [‘Ma’mar] ukufuma kuli [Az Zuhriy] ukufuma kuli [‘Urwah] ukufuma kuli [‘Aisyah] ukufuma kuli [‘Aisyah radliallahu ‘anha] ukuti alipeele inkanda ya kwa Kasesema ilyo alepepa. mosque, ilyo atambike umutwe wakwe kuli wene.
Imam Bukhari : 1906
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَإِنَّكُمْ تَقُولُونَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يُكْثِرُ الْحَدِيثَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَقُولُونَ مَا بَالُ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ لَا يُحَدِّثُونَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ وَإِنَّ إِخْوَتِي مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ صَفْقٌ بِالْأَسْوَاقِ وَكُنْتُ أَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مِلْءِ بَطْنِي فَأَشْهَدُ إِذَا غَابُوا وَأَحْفَظُ إِذَا نَسُوا وَكَانَ يَشْغَلُ إِخْوَتِي مِنْ الْأَنْصَارِ عَمَلُ أَمْوَالِهِمْ وَكُنْتُ امْرَأً مِسْكِينًا مِنْ مَسَاكِينِ الصُّفَّةِ أَعِي حِينَ يَنْسَوْنَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَدِيثٍ يُحَدِّثُهُ إِنَّهُ لَنْ يَبْسُطَ أَحَدٌ ثَوْبَهُ حَتَّى أَقْضِيَ مَقَالَتِي هَذِهِ ثُمَّ يَجْمَعَ إِلَيْهِ ثَوْبَهُ إِلَّا وَعَى مَا أَقُولُ فَبَسَطْتُ نَمِرَةً عَلَيَّ حَتَّى إِذَا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ جَمَعْتُهَا إِلَى صَدْرِي فَمَا نَسِيتُ مِنْ مَقَالَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ مِنْ شَيْءٍ
Atwebele ukuti [Abu Al Yaman] atushimikile [Syu’aib] ukufuma kuli [Az Zuhriy] atile, atile kuli ine [Sa’id bin Al Musayab] na [Abu Salama bin ‘Abdurrahman] ukuti [Abu Hurairah Lesa asekelele kuli wene] atile; 'Mu cine cine, mwatile Abu Hurairah e muntu uwaletwala hadith iingi ukufuma kuli Kasesema kabili mwasosa na pa lwa fibusa fya ba Muhajirin na ba Ansar abaletwala hadith ukufuma kuli Kasesema te nga filya fine bafikile kuli Abu Hurairah.' Mu cine cine, bamunyinane ukufuma pa kati ka baMuhajirin bali abapamfiwa ukushita ifintu mu fishiba, lintu ine lyonse naleenda na Rasulullah ne fumo lyandi ilyaisulamo fye ifya kulya fya kubalilapo pa kuti mbepo ilyo tabalipo kabili kuti nasunga mu mutwe ama hadith ilyo baluba. Pa nshita imo ine, bamunyinane ukufuma pa kati ka ba Ansar bali abapamfiwa ku mulimo wabo uwa kusunga ifikwatwa fyabo, ilyo ine pali ilya nshita nali umo uwa bapiina ukufuma pa kati ka bapiina ba Ahlush Shuffah pa kuti ningaibukisha hadith ilyo balubile, kabili mu cine cine Rasulullah ali no kulanda kuli ine ukuti: asangulula insalu yakwe ukufikila napwisha ukusosa kwandi pa nsalu kabili lyene aikata no kuibwesha lelo akakwata amaka ya kuisunga - ukuisunga mu mutwe. kabili umfwikishe- ifyo ndesosa'. Eico nasansabike insalu yandi iya misango - iya mishipa - ukufika ilyo apwishishe amashiwi ya kwa Belliau nabuulile insalu no kuikumbatila ku cifuba candi. E ico pa numa ya ico nshalubile nangu cimo ukufuma ku mashiwi ya kwa Kasesema Sallau ‘alaihi wasallam’.
Imam Bukhari : 1907
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ آخَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنِي وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ الرَّبِيعِ إِنِّي أَكْثَرُ الْأَنْصَارِ مَالًا فَأَقْسِمُ لَكَ نِصْفَ مَالِي وَانْظُرْ أَيَّ زَوْجَتَيَّ هَوِيتَ نَزَلْتُ لَكَ عَنْهَا فَإِذَا حَلَّتْ تَزَوَّجْتَهَا قَالَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لَا حَاجَةَ لِي فِي ذَلِكَ هَلْ مِنْ سُوقٍ فِيهِ تِجَارَةٌ قَالَ سُوقُ قَيْنُقَاعٍ قَالَ فَغَدَا إِلَيْهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَتَى بِأَقِطٍ وَسَمْنٍ قَالَ ثُمَّ تَابَعَ الْغُدُوَّ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَلَيْهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَمَنْ قَالَ امْرَأَةً مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ كَمْ سُقْتَ قَالَ زِنَةَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ نَوَاةً مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ
Atwebele [‘Abdul Aziz bin ‘Abdullah] atwebele [Ibrahim bin Sa’ad] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [shikulu wakwe] atile; [‘Abdurahman bin ‘Auf] atile, ilyo twafikile ku Medina; Umuntu uukalamba atile: “Alengele ukuti kube bamunyina pa kati kandi na Saad bin ar-Rabi.” 'Nine Ansar uuli ne fyuma ifingi, eico nkakupeela ulubali lwa fyuma fyandi, lyena moneni pa kati ka bakashi bandi babili uo mwatemwa, lyena nkamuleka, nga cakuti ali uwalinga lyena nkaupwa'. Kalondolola atile; ‘Eico ‘Abduramani atile kuli wene; ‘Nshilekabila ifyo. Nga twacibika muli iyi nshila, bushe kuli umusika umo ukushita no kushitisha ifintu kulecitika pali ino nshita?’ Sa'ad ayaswike ati: ''Icishi ca Qainuqa''. Kalondolola atile; 'Lyene Abdur Rahman aile kulya, aletele umukaka ne fumo. Kalondolola atile na kabili; ‘Acitile ifyo mu nshiku shakonkelepo. ‘Abdurrahman atwalilile ukushita kulya ukufika mu kupelako aishile afwele ifya kufwala ifisuma kabili uwaisulamo amafuta yanunkila. E ico Kasesema aipwishe ukuti: ‘Bushe waliupwa?’ Ayaswike ukuti; 'Eico eco lyena'. Lyene aipwishe na kabili ukuti: ‘Na bani?’ Ayaswike ukuti; 'Na mwanakashi wa Ansar'. Aipwishe na kabili ukuti: ‘Ni ndalama nshi sha kusonkela mwacitile icipangano ca cupo?’ Ayaswike ukuti; 'Ne fya kufwala ifya kufwala iciputulwa ca golde, nelyo iciputulwa ca golde'. Lyena Kasesema atile kuli wene: ‘Ukukwata walimah -ukupokelela- nangu fye ni mbushi’.
Imam Bukhari : 1908
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَدِمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ الْمَدِينَةَ فَآخَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ الْأَنْصَارِيِّ وَكَانَ سَعْدٌ ذَا غِنًى فَقَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ أُقَاسِمُكَ مَالِي نِصْفَيْنِ وَأُزَوِّجُكَ قَالَ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ دُلُّونِي عَلَى السُّوقِ فَمَا رَجَعَ حَتَّى اسْتَفْضَلَ أَقِطًا وَسَمْنًا فَأَتَى بِهِ أَهْلَ مَنْزِلِهِ فَمَكَثْنَا يَسِيرًا أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ فَجَاءَ وَعَلَيْهِ وَضَرٌ مِنْ صُفْرَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَهْيَمْ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَ مَا سُقْتَ إِلَيْهَا قَالَ نَوَاةً مِنْ ذَهَبٍ أَوْ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ قَالَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ
Atwebele [Ahmad bin Yunus] atwebele [Zuhair] atwebele [Humaid] ukufuma kuli [Anas] atile; 'Abdurrahman bin 'Auf radialhu 'anhu afikile mu Medina, lyena umukalamba wa cikolwe amucitile umunyina na Saad bin Ar-Rabi 'Al Ansariy. Pa nshita ilya Sa’ad ali muntu umukankaala, eico atile kuli ‘Abdurrahman: ‘Nkakupeela iciputulwa ca bunonshi bwandi no kukutwala -kuli umo uwa bakashi bandi-’. Abdurahman atile: ‘Lesa akupaale mu lupwa lwenu ne fyuma fyenu. Kuli ine, ufwile fye ukunlanga umusika'. E ico tabwelele lelo aile ku cifulo ca kushitishamo ne cheese na ghee no kuleta amapaalo ku lupwa lwakwe kabili lyene aikeleko pa nshita iinono nelyo nga fintu Allah alefwaya. Lyene aishile mu fya kufwala ifyaiswilemo amafuta yanunkila. Lyene Kasesema amwipwishe ati: ‘Bushe waliupwa?’ Ayaswike ukuti: ‘Ee, naupwa no mwanakashi wa ciAnsar’. Aipwishe na kabili ukuti: ‘Ni ndalama nshi sha kusonkela mwacitile icipangano ca cupo?’ Ayaswike ukuti: ‘Ne ca kufwala ica kufwala ica golde, nelyo ica kufwala ica golde’. Lyene Kasesema atile kuli wene: ‘Ube no walimah nangu fye ni mbushi’.
Imam Bukhari : 1909
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَتْ عُكَاظٌ وَمَجَنَّةُ وَذُو الْمَجَازِ أَسْوَاقًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا كَانَ الْإِسْلَامُ فَكَأَنَّهُمْ تَأَثَّمُوا فِيهِ فَنَزَلَتْ{ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ }فِي مَوَاسِمِ الْحَجِّ قَرَأَهَا ابْنُ عَبَّاسٍ
Ici citabo ca kuti: “Ukazh, Majannah na Dzul Majaz yali amashina ya mishi mu nshita ya Jahiliyyah. Ilyo ubuIslam bwaishile balemoneka ukuyumfwa uwa mulandu nga ca kuti batwalilile ukushita ifintu muli ifi fishiba. 198, icipilibula ukuti: -‘Takuli ulubembu kuli imwe nga mulefwaya ubupe bwa fya kulya fya kwa Rabb wenu.’.-. Ici cicitwa mu nshita ya ba Hajji, mu matontonkanyo ya kwa Ibn ‘Abbas.
Imam Bukhari : 1910
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا أَبُو فَرْوَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا أُمُورٌ مُشْتَبِهَةٌ فَمَنْ تَرَكَ مَا شُبِّهَ عَلَيْهِ مِنْ الْإِثْمِ كَانَ لِمَا اسْتَبَانَ أَتْرَكَ وَمَنْ اجْتَرَأَ عَلَى مَا يَشُكُّ فِيهِ مِنْ الْإِثْمِ أَوْشَكَ أَنْ يُوَاقِعَ مَا اسْتَبَانَ وَالْمَعَاصِي حِمَى اللَّهِ مَنْ يَرْتَعْ حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ
Naumfwile Kasesema. Kabili na kabili calilandwapo, calitwebelwe [‘Ali bin ‘Abdullah] atwebele [‘Ibn ‘Uyainah] atwebele [Abu Farwah] ukufuma kuli [Ash-Sa’biy] atile, Naumfwile [An-Nu’man bin Basyir] atwebele atile, Naumfwile Kasesema ali sallahila’alahu. Kabili na kabili calondolwelwe na [‘Abdullah bin Muhammad] ukufuma kuli [Ibn ‘Uyainah] ukufuma kuli [Abu Farwah] Naumfwile [Ash-Sa’biy] Naumfwile [An-Nu’man bin Basyir radliallahu ‘anhuma] ukufuma kuli Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallah. Camwebele ukuti [Muhammad bin Kathir] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Abu Farwah] ukufuma kuli [Asy-Sa’biy] ukufuma kuli [An-Nu’man bin Basyir Radliallahu ‘anhu] atile, Kasesema atile: ‘Ico ca halal na co caumfwika kabili ica haram. Lelo, pa kati ka ifi fibili pali ifintu -ifyabula ukwishiba- ifya kutwishika. Eico, onse uuleka icintu icabula ukumfwika pantu aletina ukucita ulubembu, cipilibula ukuti aleka icintu icaumfwika bwino bwino ica haram, kabili onse uwapalamina ku fintu ifingi ifyabula ukumfwika, cilatiina ukutila kuti apona muli cilya cicitwa ca haram. Ubucende bwalibindwa kuli Lesa. Eico onse uuli mupepi no kukanishiwa kwa kwa Allah, aletiina ukutila kuti apona mwi samba lya uko kukanishiwa’.
Imam Bukhari : 1911
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ امْرَأَةً سَوْدَاءَ جَاءَتْ فَزَعَمَتْ أَنَّهَا أَرْضَعَتْهُمَا فَذَكَرَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْرَضَ عَنْهُ وَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ وَقَدْ قِيلَ وَقَدْ كَانَتْ تَحْتَهُ ابْنَةُ أَبِي إِهَابٍ التَّمِيمِيِّ
Atwebele [Muhammad bin Kathir] atwebele [Sufyan] atwebele [‘Abdullah bin ‘Abdurrahman bin Abu Husain] atwebele [‘Abdullah bin Abu Awalkah] ukufuma kuli [‘Uqbah bin Al Harith radliallahu ‘anhu] ukuti ali no mwanakashi uwafiita. Ici icacitike lyene cashimikilwe kuli Kasesema Sallau. E ico Apilibwile no kumwentula kuli wene no kutila: ‘Nga fintu cimbi, apo alandile kale ifyo’. Pa nshita ilya, umukashi wa bwananyina ali mwana mwanakashi uwa kwa Abu Ihab At-Taymiy.
Imam Bukhari : 1912
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ عَامَ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَقَالَ ابْنُ أَخِي قَدْ عَهِدَ إِلَيَّ فِيهِ فَقَامَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ فَتَسَاوَقَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي كَانَ قَدْ عَهِدَ إِلَيَّ فِيهِ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجِبِي مِنْهُ لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ
Atwebele [Yahya bin Qaza’a] atwebele [Malik] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Urwah bin Az Zubair] ukufuma kuli [Aisyah] atile; Utba bin Abu Waqashi apeele ubukombe kuli munyina Saad bin Abu Waqashi ubwa kuti, ‘Umwana wa mubomfi wandi Zama ni mwana wandi, kanshi mubuule. 'Aisyah umutuntulu 'anha atile; Mu mwaka wa Kulubulwa kwa Mecca, Sa’ad bin Abu Waqash alibuulile, atile; Uyo ali mwana wa kwa munyinane, anjebele ukuti nsende uyu mwana. Eico Abd bin Zama aiminine no kutila: Oh iyo, pantu umunyinane no mwana wa mubomfi wa kwa tata bafyelwe mu cipuna cakwe. Lyena bonse babili baliilishenye pali ili bwafya kuli Kasesema. Sa’ad atile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, uyu mwana wa kwa munyinane, uo munyinane ankonkomeshe ukusenda. Lyena ‘Abd bin Zam’ah atile: ‘Umunyinane no mwana wa mubomfi wa kwa tata bafyelwe mu cipuna cakwe’. Lyene umukalamba wa bashilika atile: ‘Ali wenu, mwe Abd bin Zam’ah. Lyena Kasesema atile: ‘Umwana wa mwine wa cipuna - umulume - lintu umwaume wa bucende kuli wene ilibwe - ukupooswa amabwe -. Lyena atile kuli Saudah, umukashi wa kwa Kasesema, ati: ‘Ufwile ukufwala hijab ukufuma kuli wene, we Sauda, uuli nga filya fine pantu alikwata ifyapalana na ‘Utbah’. E ico umwana wa mubomfi wa kwa Zama tamwenepo Sauda umuyayaya ukufikila Sauda akumanya Lesa.
Imam Bukhari : 1913
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمِعْرَاضِ فَقَالَ إِذَا أَصَابَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَإِذَا أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَقَتَلَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّهُ وَقِيذٌ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُرْسِلُ كَلْبِي وَأُسَمِّي فَأَجِدُ مَعَهُ عَلَى الصَّيْدِ كَلْبًا آخَرَ لَمْ أُسَمِّ عَلَيْهِ وَلَا أَدْرِي أَيُّهُمَا أَخَذَ قَالَ لَا تَأْكُلْ إِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى الْآخَرِ
Atile: “Abu Al Walid] atile: Nalipwishe Kasesema ukuti: “Nalipwishe Kasesema ukuti: inama ne nsongo ya iko iya cimuti iyakalipa lyene shilya. kabili nga ca kuti capooswa ku mpela kabili inama ya mpanga yafwa lyene mwilya pantu cipilibula umulopa pantu tayaipaiwa ne nsongo ya mupeto iyakosa’. Natile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, nalekele imbwa yandi iya kucemenwa pa kulanda basmalah lyena nasangile ukuti kwali imbwa imbi pa nama ya kucemena iyo nshabelengele basmalah kabili nshaishiba ni shani pa mbwa shibili ishaipeye inama ya kucemena’. Eico Kasesema atile: ‘Mwilya, pantu mulebelenga amaposho ku mbwa yenu te ku mbwa shimbi’.
Imam Bukhari : 1914
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ طَلْحَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِتَمْرَةٍ مَسْقُوطَةٍ فَقَالَ لَوْلَا أَنْ تَكُونَ مِنْ صَدَقَةٍ لَأَكَلْتُهَاوَقَالَ هَمَّامٌ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَجِدُ تَمْرَةً سَاقِطَةً عَلَى فِرَاشِي
Ici citabo ca kuti: “Kasesema alepita pa nshiku shawile, lyene atile: ‘Nga ca kuti ifi nshiku tafyakwete umulimo wa kufipeela. Kabili atile, [Hammam] ukufuma kuli [Abu Hurairah radlialah 'anhu] ukufuma kuli Kasesema Sallaullahu 'Asaw atile: 'Nasangile amadate ayawile pa busanshi bwandi'.
Imam Bukhari : 1915
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِ قَالَشُكِيَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلُ يَجِدُ فِي الصَّلَاةِ شَيْئًا أَيَقْطَعُ الصَّلَاةَ قَالَ لَا حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًاوَقَالَ ابْنُ أَبِي حَفْصَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ لَا وُضُوءَ إِلَّا فِيمَا وَجَدْتَ الرِّيحَ أَوْ سَمِعْتَ الصَّوْتَ
Atwebele [Abu Nu’aim] atwebele [Ibn Uyaina] ukufuma kuli [Az Zuhriy] ukufuma kuli [Abbad bin Tamim] ukufuma kuli [banyinakulu] atile; Kasesema alilandile pa lwa muntu uwasangile icintu icabipa ilyo alepepa, bushe mfwile ukuleka ukupepa nelyo ukutwalilila ukupepa?’ Eico Atile: ‘Te mpaka aumfwe ishiwi nelyo ukununkila’. Kabili atile, [Ibn Abu Hafshah] ukufuma kuli [Az Zuhriy]: ‘Takuli umulimo wa kusamba kano fye nga mwanunkila nelyo ukumfwa iciunda’.
Imam Bukhari : 1916
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ الْعِجْلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ قَوْمًا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قَوْمًا يَأْتُونَنَا بِاللَّحْمِ لَا نَدْرِي أَذَكَرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ أَمْ لَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمُّوا اللَّهَ عَلَيْهِ وَكُلُوهُ
Atile [Ahmad bin Al Miqdam Al 'Ijliy] atwebele [Muhammad bin 'Abdurrahman Ath-Thofawiy] atwebele [Hisyam bin 'Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli ['Aisyah radliallahu 'anha]; Kuti abantu batile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, kuli abantu abaishile kuli ifwe ne nama iyo tatuishibe nga ca kuti balumbulwile ishina lya kwa Lesa ilyo baleipaya nelyo iyo’. E ico Kasesema atile: ‘Landapo ishina lya kwa Lesa, lyena ulye’.
Imam Bukhari : 1917
حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ سَالِمٍ قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ أَقْبَلَتْ مِنْ الشَّأْمِ عِيرٌ تَحْمِلُ طَعَامًا فَالْتَفَتُوا إِلَيْهَا حَتَّى مَا بَقِيَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا فَنَزَلَتْ{ وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا }
Atile: ‘Ilyo twalepepa pamo na Kasesema, mu kupumikisha ibumba lya bashimakwebo lyaishile ukufuma ku calo ca ku Siria icaletwala ifya kulya. Eico abantu baloleshe - no kusansalikwa - ukulola ku bumba, ukufika apo takwali nangu umo uwashele na Kasesema ukucila fye abantu ikumi na babili. Eico ici cikomo caishile panshi -QS. Al Jumu'ah icikomo 12- icipilibula ukuti: -'Kabili nga bamona ukushita nelyo ukubelenga, balasalangana ukuya kuli ci kabili balakuleka ilyo uli uwaiminina uleshimikila'.
Imam Bukhari : 1918
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا يُبَالِي الْمَرْءُ مَا أَخَذَ مِنْهُ أَمِنَ الْحَلَالِ أَمْ مِنْ الْحَرَامِ
Calitwebelwe [Adamu] atwebele [Ibn Abu Dza’bi] atwebele [Sa’id Al Maqbariy] ukufuma kuli [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] ukufuma kuli Kasesema atile: ‘Kukaisa inshita pa kati ka bantunse ilyo umuntu takabe na kabili uwasakamana ukufuma kuli haheram.’
Imam Bukhari : 1919
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ قَالَ كُنْتُ أَتَّجِرُ فِي الصَّرْفِ فَسَأَلْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنِي الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَعَامِرُ بْنُ مُصْعَبٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا الْمِنْهَالِ يَقُولُ سَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ وَزَيْدَ بْنَ أَرْقَمَعَنْ الصَّرْفِ فَقَالَا كُنَّا تَاجِرَيْنِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الصَّرْفِ فَقَالَ إِنْ كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَلَا بَأْسَ وَإِنْ كَانَ نَسَاءً فَلَا يَصْلُحُ
Calishimikilwe kuli ifwe [Abu 'Ashim] ukufuma kuli [Ibn Juraij] atile, calishimikilwe kuli ine ['Amru bin Dinar] ukufuma kuli [Abu Al Minhal] atile: 'Nalecita ubukwebo bwa ndalama lyena naipwishe [Zaid bin Arqam 'anhu], eico atile, ukuti 'Kasesema ali.' Kabili na kabili calandwapo, anjebele [Al Fadhal bin Ya’qub] atwebele [Al Hajjaj bin Muhamadi] atile, [Ibn Juraij] anjebele [‘Amru bin Dinar] na [‘Amir bin Mush’ab] ukuti bonse babili baliumfwile [Abu Al Minhal] alelanda; Nalipushe [Al Bara' bin 'Azib] na [Zaid bin Arqam] pa lwa kwalula indalama, eico atile: 'Twali kale aba makwebo mu nshita ya kwa Rasulullah kabili twamwipwishe na Rasulullah pa lwa kwalula indalama, eico atile: '' nga cakuti cacelwa - ukubwekeshapo ku numa - ninshi te bwino'.
Imam Bukhari : 1920
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ أَنَّ أَبَا مُوسَى الْأَشْعَرِيَّاسْتَأْذَنَ عَلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ وَكَأَنَّهُ كَانَ مَشْغُولًا فَرَجَعَ أَبُو مُوسَى فَفَرَغَ عُمَرُ فَقَالَ أَلَمْ أَسْمَعْ صَوْتَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ائْذَنُوا لَهُ قِيلَ قَدْ رَجَعَ فَدَعَاهُ فَقَالَ كُنَّا نُؤْمَرُ بِذَلِكَ فَقَالَ تَأْتِينِي عَلَى ذَلِكَ بِالْبَيِّنَةِ فَانْطَلَقَ إِلَى مَجْلِسِ الْأَنْصَارِ فَسَأَلَهُمْ فَقَالُوا لَا يَشْهَدُ لَكَ عَلَى هَذَا إِلَّا أَصْغَرُنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَذَهَبَ بِأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فَقَالَ عُمَرُ أَخَفِيَ هَذَا عَلَيَّ مِنْ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلْهَانِي الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ يَعْنِي الْخُرُوجَ إِلَى تِجَارَةٍ
Ibn Juraij atile, anjebele ukuti [‘Atho’] ukufuma kuli [‘Ubaid bin ‘Umair] ukuti [Abu Musa Al Anshariy] aipwishe insambu kuli ‘Umar bin Al Anshariy] pantu taalisuminishiwe lelo alisuminishiwe. uwapamfiwa. Lyena Abu Musa abweleele ilyo Umar na o apwishishe umulimo wakwe kabili atile: ‘Bushe nshaumfwile ishiwi lya kwa Abdullah Bin Qais? Umar alishibikwe ukuti Abu Musa alibwelele ku ŋanda. E ico Umar amwitile, lyena Abu Musa atile: ‘Twalipeelwa ifunde lya kucita ici - ukubwelela ku ŋanda nga tatuswike imiku itatu ukulomba insambu -’. E ico atile: ‘Mpeeleni umulandu waumfwika pali ili lyashi’. Eico Abu Musa aile ku kulongana kwa baAnsar no kubepusha. Aba Ansar batile: ‘Takuli nangu umo uwaba kambone - uwaishiba - pali ili lyashi kano fye umwana wesu umunono, e kutila Abu Sa’id Al Khudriy’. E ico Abu Musa aile na [Abu Sa’id Al Khudriy] ku kukumanya Umar, lyene Umar atile: ‘Bushe kuti naishiba shani ifyacitike ku Mutumwa wa kwa Lesa. Mucine cine nalilekeleshiwa ku kukansana no kukansana kwa mu cifulo ca kushitishamo'. Ici cipilibula imilimo ya makwebo.