Imam Bukhari : 1821
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَزَالُ النَّاسُ بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْفِطْرَ
Camwebele ukuti [‘Abdullah Bion Yusuf] atwebele [‘Malik] ukufuma kuli [Abu HAzim] ukufuma kuli [Sahal bin Sa’ad] ukuti Rasulullah atile: ‘Abantu lyonse balaba mu busuma nga ca kuti balefwaisha ukufunga ifya kulya fyabo’.
Imam Bukhari : 1822
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ ابْنِ أَبِي أَوْفَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَصَامَ حَتَّى أَمْسَى قَالَ لِرَجُلٍ انْزِلْ فَاجْدَحْ لِي قَالَ لَوْ انْتَظَرْتَ حَتَّى تُمْسِيَ قَالَ انْزِلْ فَاجْدَحْ لِي إِذَا رَأَيْتَ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
Atwebele [Ahmad bin Yunus] atwebele [Abu Bakr] ukufuma kuli [Sulaiman] ukufuma kuli [Ibn Abu Awfa] atile; Nali inshita imo na Kasesema pa lwendo, ilyo alefunga ifya kulya. Ukufika na lintu akasuba kafikile, atile kuli umo: ‘Iseni no kunpekanishisha ifya kunwa’. Umuntu uo bapeele ifunde atile: ‘Nga ca kuti mwalolela ukufika ku cungulo’. Atile: ‘Iseni no kunpekanishisha ifya kunwa. Nga mwamona ukuti ubushiku bulefuma kuli ilya nshita, ninshi umuntu uulefunga kuti aputula ukufunga.
Imam Bukhari : 1823
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَتْأَفْطَرْنَا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ غَيْمٍ ثُمَّ طَلَعَتْ الشَّمْسُ قِيلَ لِهِشَامٍ فَأُمِرُوا بِالْقَضَاءِ قَالَ لَا بُدَّ مِنْ قَضَاءٍوَقَالَ مَعْمَرٌ سَمِعْتُ هِشَامًا لَا أَدْرِي أَقَضَوْا أَمْ لَا
Atile [‘Abdullah bin Abu Syaiba] atwebele [Abu Usamah] ukufuma kuli [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [Fathimah] ukufuma kuli [Asma’ bint Abu Bakr Ash-Shiddiq radliallahu ‘anhuma] atile; Inshita imo twaleonaula ukufunga mu nshita ya kwa Kasesema ilyo kwali ubushiku bwa makumbi, lelo lyene akasuba kamoneke na kabili, eico abantu bapeelwe ifunde lya kucibweseshamo, kabili atile: “Iciputulwa ca qadha cifwile ukucitwa.” Kabili [Ma’mar] atile, Naumfwile [Hysyam]: Nshishibe nga ca kuti lyene balicilungishe nelyo iyo’.
Imam Bukhari : 1824
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ ذَكْوَانَ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذٍ قَالَتْأَرْسَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةَ عَاشُورَاءَ إِلَى قُرَى الْأَنْصَارِ مَنْ أَصْبَحَ مُفْطِرًا فَلْيُتِمَّ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَمَنْ أَصْبَحَ صَائِمًا فَليَصُمْ قَالَتْ فَكُنَّا نَصُومُهُ بَعْدُ وَنُصَوِّمُ صِبْيَانَنَا وَنَجْعَلُ لَهُمْ اللُّعْبَةَ مِنْ الْعِهْنِ فَإِذَا بَكَى أَحَدُهُمْ عَلَى الطَّعَامِ أَعْطَيْنَاهُ ذَاكَ حَتَّى يَكُونَ عِنْدَ الْإِفْطَارِ
Atile [Musaddad] atutile [Bisyir bin Al Mufadhdhal] atubuulile [Khalid bin Dzakwan] ukufuma ku [Ar-Rubai’ bint Mu’awwidz] atile; Kasesema atumine umutumwa ku mushi wa ba Ansar pa nshita ya cungulo iya 'Ashura - ukutwala: 'Ukuti onse uushafunga ukufuma ku cungulo afwile ukulipila ubushiku bumbi, kabili onse uwafunga ukufuma ku cungulo afwile ukutwalilila ukufunga'. -Ar-Rubai' na Mu'awwidz- atile; ‘Pa numa ya ico lyonse twalefunga kabili twalesambilisha na bana besu abanono ukufunga kabili twalebapeela umusango wa nkondo iyapangwa ku nkumbabulili. Nga ca kuti umo pali bene alilile pa fya kulya, twalemupeela ifya kusangalala. Twalitwalilile ukucita ifi ukufika ilyo inshita ya kupwisha ukufunga yafikile’.
Imam Bukhari : 1825
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُوَاصِلُوا قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ قَالَ لَسْتُ كَأَحَدٍ مِنْكُمْ إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى أَوْ إِنِّي أَبِيتُ أُطْعَمُ وَأُسْقَى
Uyu mwanakashi atile: “Mwisunga ifya kulya ifyo mulefwaya -ukufunga ifya kulya ukwabula ukuleka ifya kulya.” Abantu batila: ‘Lelo bushe tamulefwaya ukufunga ifya kulya?’ Atile: ‘Ine nshili umo wine kuli umo uwa imwe pantu ndapeelwa ifya kulya ne fya kunwa nelyo ukulingana na kalemba lyonse ndapeelwa ifya kulya ne fya kunwa’.
Imam Bukhari : 1826
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوِصَالِ قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ قَالَ إِنِّي لَسْتُ مِثْلَكُمْ إِنِّي أُطْعَمُ وَأُسْقَى
Atwebele [‘Abdullah bin Yusuf] atwebele [‘Malik] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Umar radliallahu ‘anhua] atile; Kasesema alikeene ukufunga ifya kulya ukwabula ukufwaya. Abantu batila: ‘Lelo bushe iwe wine taulefwaya ukufunga?’ Atile: ‘Ine nshili umo wine kuli umo uwa imwe pantu napeelwa ifya kulya ne fya kunwa’.
Imam Bukhari : 1827
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُوَاصِلُوا فَأَيُّكُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوَاصِلَ فَلْيُوَاصِلْ حَتَّى السَّحَرِ قَالُوا فَإِنَّكَ تُوَاصِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنِّي لَسْتُ كَهَيْئَتِكُمْ إِنِّي أَبِيتُ لِي مُطْعِمٌ يُطْعِمُنِي وَسَاقٍ يَسْقِينِ
Caebelwe kuli ifwe [‘Abdullah bin Yusuf] anjebele [Al Laits] anjebele [‘Ibnu Al Hadi] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Khabbab] ukufuma kuli [Abu Sa’id radliallahu ‘anhu] ukuti aumfwile Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallam alelanda ukuti: ‘Mwisunga ifyo mulefwaya ukucita. afwile ukucita ifi ukufika -ukulya- akasuba'. Abantu batile: ‘Bushe iwe wine tausungile ukufunga kwa kufwaya, we Mutumwa wa kwa Allah?’ Atile: ‘Ine nshili umo wine na umo uwa imwe pantu ilyo nalala kukaba umulya uwaisa kuli ine no kunpeela ifya kulya kabili umunwi akaisa no kumpeela ifya kunwa’.
Imam Bukhari : 1828
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدٌ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوِصَالِ رَحْمَةً لَهُمْ فَقَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ قَالَ إِنِّي لَسْتُ كَهَيْئَتِكُمْ إِنِّي يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِلَمْ يَذْكُرْ عُثْمَانُ رَحْمَةً لَهُمْ
Atwebele [Uthman bin Abu Syaiba] na [Muhamadi] bonse babili batile, atushimikile [‘Abda] ukufuma kuli [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisyah radliallahu ‘anha]; Kasesema alikeene ukufunga ifya kulya nga nshila ya kutemwa kuli bene - ifibusa fyakwe -. Batile: ‘Bushe iwe wine tauli no kufwaya?’ Atile: ‘Ine nshili umo wine kuli umo uwa imwe pantu ndapeelwa ifya kulya ne fya kunwa kuli Rabb wandi’. Abu Abdullah Al Bukhariy atile: ‘Uthman talandilepo pa cipingo; 'Nga musango wa kutemwa kuli bene'.
Imam Bukhari : 1829
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوِصَالِ فِي الصَّوْمِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ إِنَّكَ تُوَاصِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَأَيُّكُمْ مِثْلِي إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِ فَلَمَّا أَبَوْا أَنْ يَنْتَهُوا عَنْ الْوِصَالِ وَاصَلَ بِهِمْ يَوْمًا ثُمَّ يَوْمًا ثُمَّ رَأَوْا الْهِلَالَ فَقَالَ لَوْ تَأَخَّرَ لَزِدْتُكُمْ كَالتَّنْكِيلِ لَهُمْ حِينَ أَبَوْا أَنْ يَنْتَهُوا
Atwebele [Abu Al Yaman] atwebele [Syu’aib] ukufuma [Az Zuhriy] atile, atile [Abu Salama bin ‘Abdurrahman] ukuti [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] atile; Kasesema alikanishe ukufwaya ifya kulya ilyo aleisala. Lyena kwali umuntu umo ukufuma pa baMuslim uwamwebele ukuti: ‘Bushe tauli no kufwaya ifya kulya, we Mutumwa wa kwa Lesa?’ E ico Atile: ‘Ni ani pali imwe uuli mu cifulo cimo cine na ine? Tandi umo wine nga umo uwa imwe pantu Rabb wandi lyonse alampeela ifya kulya ne fya kunwa’. Ilyo balefilwa ukuleka icibelesho ca kufunga ifya kulya, alefunga ifya kulya pamo na bo cila bushiku, lyene bamwene umweshi upya. Eico pali ilya nshita atile: 'Nga ca kuti umweshi upya taufikile - nacicelwa nga nshi - mu kushininkisha nkalundako ukufunga kwa kufwaya pamo na imwe'. Yafikile aya mashiwi ngo musango wa kuseka kuli bene ilyo balefilwa ukuleka ukufunga ifya kulya ifya kufwaya.
Imam Bukhari : 1830
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِيَّاكُمْ وَالْوِصَالَ مَرَّتَيْنِ قِيلَ إِنَّكَ تُوَاصِلُ قَالَ إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِ فَاكْلَفُوا مِنْ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ
Atwebele ukuti [Yahya bin Musa] atwebele [‘Abdur Razzaq] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Hammam] ukuti aumfwile [Abu Hurairah radlialah ‘anhu] ukufuma kuli Kasesema Sallallaahu ‘alaihi Salahlam atile: ‘Mwifunga ukufwaya’. Umo amwebele ukuti: ‘Bushe taulefunga ukufwaya?’ Ayaswike ukuti: ‘Rabb wandi lyonse alanpeela ifya kulya no kunpeela ifya kunwa. Eico citeni fye umulimo wa nkumbu uo mwingakwanisha ukushita'.
Imam Bukhari : 1831
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُوَاصِلُوا فَأَيُّكُمْ أَرَادَ أَنْ يُوَاصِلَ فَلْيُوَاصِلْ حَتَّى السَّحَرِ قَالُوا فَإِنَّكَ تُوَاصِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَسْتُ كَهَيْئَتِكُمْ إِنِّي أَبِيتُ لِي مُطْعِمٌ يُطْعِمُنِي وَسَاقٍ يَسْقِينِ
Amwebele [Ibrahim bin Hamzah] anjebele [Ibn Abu Hazim] ukufuma kuli [YAzid] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Khabbab] ukufuma kuli [‘Abu Sa’id Al Khudriy radliallahu ‘anhu] ukuti aumfwile Umutumwa wa kwa Lesa alelanda ukuti: ‘Mwifwaya ukukonka ifyo mulecita. ukufunga ifya kulya kulingile ukucita ifi ukufika ku -kulya- ukusalapo'. Batile: ‘Bushe tauli no kufwaya ifya kulya, we Mutumwa wa kwa Lesa?’ Atile: ‘Ine nshili umo wine kuli umo uwa imwe pantu kuli ine kuli uwa kulya uwampeela ifya kulya no wa kunwa uwampeela ifya kunwa’.
Imam Bukhari : 1832
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَآخَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ سَلْمَانَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ فَزَارَ سَلْمَانُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَرَأَى أُمَّ الدَّرْدَاءِ مُتَبَذِّلَةً فَقَالَ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ لَيْسَ لَهُ حَاجَةٌ فِي الدُّنْيَا فَجَاءَ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا فَقَالَ كُلْ قَالَ فَإِنِّي صَائِمٌ قَالَ مَا أَنَا بِآكِلٍ حَتَّى تَأْكُلَ قَالَ فَأَكَلَ فَلَمَّا كَانَ اللَّيْلُ ذَهَبَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَقُومُ قَالَ نَمْ فَنَامَ ثُمَّ ذَهَبَ يَقُومُ فَقَالَ نَمْ فَلَمَّا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ قَالَ سَلْمَانُ قُمْ الْآنَ فَصَلَّيَا فَقَالَ لَهُ سَلْمَانُ إِنَّ لِرَبِّكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَلِأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا فَأَعْطِ كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ سَلْمَانُ
Atwebele ukuti [Muhammad bin Basyyar] atwebele [Jafar bin Aun] atwebele [Abu Al Umais] ukufuma kuli [Aun bin Abu Juhaifah] ukufuma kuli [wishi] atile; Kasesema alengele Salman na Abu Darda ukuba bamunyina. Ubushiku bumo Salman atandalile Abu Darda’, lyene amwene Umm Darda’ mu fya kufwala fya bufi, lyena atile, kuli wene; 'Cinshi calubana kuli iwe?' Ayaswike ukuti: ‘Munyina wenu Abu Darda’, tabika amano ku fyakabilwa ku calo’. Lyene Abu Darda’ aishile, lyena apangiile Salmani ifya kulya. Salman atile kuli Abu Darda: 'Ilyeni!' Abu Darda ayaswike ati: ‘Ndefunga’. Salman atile: ‘Nshakalye mpaka mulye’. Atile: ‘Lyene Abu Darda ‘alisangilwe ku ca kulya’. Ubushiku, Abu Darda’ alibuukile, lyene Salman atile: ‘Twalilileni ukulala’. E ico alaala kabili lyene abuukile na kabili, lyene Salman atile: ‘Twalilileni ukulala’. E ico alale na kabili. Pa mpela ya bushiku Salman atile: ‘Nomba buka’. Lyene bonse babili balepepa ubushiku’. Lyena Salman atile kuli Abu Darda: ‘Mu cine cine, Rabb wenu alikwata insambu pali imwe, kabili umweo wenu alikwata insambu pali imwe, kabili umukashi wenu alikwata insambu pali imwe, eico peele insambu shonse ku muntu uo cifwile ukupeelwa’. Lyena Abu Darda’ akumanya Kasesema kabili amwebele pali ici. E ico atile: ‘Salmani alilungama’.
Imam Bukhari : 1833
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ حَتَّى نَقُولَ لَا يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى نَقُولَ لَا يَصُومُ فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَكْمَلَ صِيَامَ شَهْرٍ إِلَّا رَمَضَانَ وَمَا رَأَيْتُهُ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ
Catusoselwe ukuti [‘Abdullah bin Yusuf] atwebele ukuti [Malik] ukufuma kuli [Abu An-Nadhar] ukufuma kuli [Abu Salamah] ukufuma kuli [‘Aisyah Radlialah ‘anha] atile: ‘Lesa alefunga ifya kulya ilingi line ica kuti twatile cali kwati ca kuti tacilile ifya kulya. ukufunga eico twatile cali kwati tacilipo ukufunga. Kabili nshatala namonapo ukufunga ifya kulya pa mweshi onse ukufumyako fye ukufunga ifya kulya mu nshita ya Ramadan kabili nshatala namonapo ukufunga ifya kulya ukucilapo - sunnat - ukufumyako fye mu mweshi wa Sha'ban'.
Imam Bukhari : 1834
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا حَدَّثَتْهُ قَالَتْلَمْ يَكُنْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصُومُ شَهْرًا أَكْثَرَ مِنْ شَعْبَانَ فَإِنَّهُ كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ كُلَّهُ وَكَانَ يَقُولُ خُذُوا مِنْ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يَمَلُّ حَتَّى تَمَلُّوا وَأَحَبُّ الصَّلَاةِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا دُووِمَ عَلَيْهِ وَإِنْ قَلَّتْ وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً دَاوَمَ عَلَيْهَا
Camwebele ukuti [Mu’adz bin Fadhalah] atwebele [Hsyyam] ukufuma kuli [Yahya] ukufuma kuli [Abu Salamah] ukuti [‘Aisyah Radlialah ‘anha] amwebele, atile: ‘Umutumwa wa kwa Lesa tacitilepo ukufunga ukucilapo mu mweshi umo uwa mu mweshi wa Shaban, uwa Sabani. Atile: 'Citeni imilimo iyo mwingacita, pantu Allah takapilibuke -mu kupeela amapaalo- ukufikila mwabalilapo ukupilibuka -ukufuma ku kucita imilimo-'. Kabili ipepo ilyo Kasesema atemenwe sana lyali ni pepo ilyasungilwe mu kutwalilila, nangu ca kuti lyali ilinono. Kabili ilyo alecita ipepo lya sunnat, alesunga ukutwalilila kwa iko’.
Imam Bukhari : 1835
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَمَا صَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا كَامِلًا قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ وَيَصُومُ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لَا وَاللَّهِ لَا يُفْطِرُ وَيُفْطِرُ حَتَّى يَقُولَ الْقَائِلُ لَا وَاللَّهِ لَا يَصُومُ
Camwebele ukuti [Musa bin Isma’il] atwebele ukuti [Abu ‘Awanah] ukufuma kuli [Abu Bisyir] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas radliallahu ‘anhuma] atile: ‘Kasesema tacitilepo nangu limo ukufunga ifya kulya pa mweshi onse. Kabili ali muntu uwalefunga ifya kulya mu kuitemenwa ica kuti abantu bamo balelandapo; 'Awe, kuli Allah, tacitilepo ukukanafunga'. Lelo, ilingi line talefunga, e co umuntu umo atile; 'Awe, kuli Allah, tacilipo ukufunga.'
Imam Bukhari : 1836
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُفْطِرُ مِنْ الشَّهْرِ حَتَّى نَظُنَّ أَنْ لَا يَصُومَ مِنْهُ وَيَصُومُ حَتَّى نَظُنَّ أَنْ لَا يُفْطِرَ مِنْهُ شَيْئًا وَكَانَ لَا تَشَاءُ تَرَاهُ مِنْ اللَّيْلِ مُصَلِّيًا إِلَّا رَأَيْتَهُ وَلَا نَائِمًا إِلَّا رَأَيْتَهُوَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ حُمَيْدٍ أَنَّهُ سَأَلَ أَنَسًا فِي الصَّوْمِ
Atwebele [‘Abdul’Aziz bin ‘Abdullah] atile, anjebele [Muhammad bin Ja’far] ukufuma kuli [Humaid] ukuti aumfwile [Anas radliallahu ‘anhu] alelanda; Umuntu uuli onse tacitile ifya kulya pa mweshi umo eico tuletontonkanya ukuti tacitilepo ifya kulya ubushiku bumo muli ulya mweshi. Kabili inshita imo aliipeeleshe ukufika ku cipimo ca kuti twatontonkenye ukuti tacitilepo ukuipeelesha ubushiku bumo. Kabili nga mulefwaya ukumumona alepepa ubushiku, mu kushininkisha mukamumona alepepa, lelo cimo cine, nga mulefwaya ukumumona alelala, mu kushininkisha mukamumona alelala.’ Kabili atile, [Suleman] ukufuma kuli [Humaid] ukuti inshita imo aipwishe [Anas] pa lwa kufunga kwa Mutumwa wa kwa Lesa.
Imam Bukhari : 1837
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ سَلَامٍ أَخْبَرَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ قَالَ سَأَلْتُ أَنَسًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ صِيَامِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا كُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَرَاهُ مِنْ الشَّهْرِ صَائِمًا إِلَّا رَأَيْتُهُ وَلَا مُفْطِرًا إِلَّا رَأَيْتُهُ وَلَا مِنْ اللَّيْلِ قَائِمًا إِلَّا رَأَيْتُهُ وَلَا نَائِمًا إِلَّا رَأَيْتُهُ وَلَا مَسِسْتُ خَزَّةً وَلَا حَرِيرَةً أَلْيَنَ مِنْ كَفِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا شَمِمْتُ مِسْكَةً وَلَا عَبِيرَةً أَطْيَبَ رَائِحَةً مِنْ رَائِحَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Anjebele [Muhamadi]. Ni Ibn Salam alitushimikile [Abu Khalid Al Ahmar] alitushimikile ukufuma kuli [Humaid] atile; Nalipwishe [Anas] pa lwa kufunga kwa kwa Kasesema Sallallahu ‘Alaihi Wasallam. Atile: ‘Nshilefwaya ukumona alefunga mu mweshi umo kano fye nga nashininkisha ukuti nkamumona, nangu ukumona ukuti alefunga, mu kushininkisha na ine kuti namumona. Kabili ilyo aiminine ku kupepa ubushiku, nalimumwene, pamo nga ilyo alelala, na ine nalimumwene. Kabili nshatala nakuma ku siliki uwasankanishiwa nelyo uwa siliki uwasuma uwanunkila ukucila pa cimuti ca kwa Lesa kabili nshatala naumfwapo umununkilo wa mafuta ya musk nelyo amafuta yambi ayanunkila ukucila umununkilo wa mubili uwa kwa Lesa.
Imam Bukhari : 1838
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ حَدَّثَنَا يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ يَعْنِي إِنَّ لِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا فَقُلْتُ وَمَا صَوْمُ دَاوُدَ قَالَ نِصْفُ الدَّهْرِ
[Ishaq] atubuulile [Harun bin ‘Isma’il] atubuulile [‘Ali] atubuulile [Yahya] atile, anjebele [Abu Salama] atile, anjebele [‘Abdullah bin ‘Amru bin Al’Ash radliallahu ‘anhuma] atile; Kasesema aliishile ku kumona ine. Lyena asosele hadith iyo asosele, e kutila: ‘Mu cine cine umukashi obe alikwata insambu pali iwe kabili mu cine cine umukashi obe alikwata insambu pali iwe’. Kabili nalipwishe pa lwa shamu wa kwa Daud. Eico Ayaswike ukuti: 'Ico cimo cine ne ciputulwa ca kucilikila ica Dahar -ukufunga mu mwaka onse-'.
Imam Bukhari : 1839
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَصُومُ النَّهَارَ وَتَقُومُ اللَّيْلَ فَقُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَلَا تَفْعَلْ صُمْ وَأَفْطِرْ وَقُمْ وَنَمْ فَإِنَّ لِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ لِعَيْنِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ لِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا وَإِنَّ بِحَسْبِكَ أَنْ تَصُومَ كُلَّ شَهْرٍ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَإِنَّ لَكَ بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا فَإِنَّ ذَلِكَ صِيَامُ الدَّهْرِ كُلِّهِ فَشَدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَيَّ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً قَالَ فَصُمْ صِيَامَ نَبِيِّ اللَّهِ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام وَلَا تَزِدْ عَلَيْهِ قُلْتُ وَمَا كَانَ صِيَامُ نَبِيِّ اللَّهِ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ نِصْفَ الدَّهْرِ فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَقُولُ بَعْدَ مَا كَبِرَ يَا لَيْتَنِي قَبِلْتُ رُخْصَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atile [Muhammad bin Muqatil] atile [Abdullah] atile [Al Awza’iy] atile, anjebele [Yahya bin Abu Kathir] atile, anjebele [Abu Salamah bin Abdurrahman] atile, anjebele [‘Abdullah bin ‘Amshd]; Umuntu uo mulelanda nankwe anjebele ukuti: ‘O Abdullah, bushe ca cine ukuti ulefunga ubushiku bonse kabili pa numa ulepepa ubushiku bonse?’ Nayaswike ukuti: ‘Ee, we Mutumwa wa kwa Lesa’. Atile: ‘Mwicita ifyo, lelo mufume ifya kulya no kupwisha ukufunga, mupepe ubushiku no kulaala, pantu umubili wenu uli ne nsambu pali imwe, amenso yenu yalikwata insambu pali imwe, umukashi wenu alikwata insambu pali imwe kabili umukashi wenu alikwata insambu pali imwe. Kabili calinga kuli imwe nga mwafunga inshiku shitatu muli cila mweshi pantu kuli imwe umulimo onse uwawama ukapeelwa icilambu ca milimo ikumi iyapalana kabili ico cipilibula ukuti mwafunga umwaka onse’. Eico lyena nalipepele na fimbi, lyena Alicilundilepo. Natile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, nasanga ukuti ndi na maka’. E ico atile: ‘Ifunga ukufunga kwa kwa Kasesema wa kwa Lesa kabili mwilundapo ukucila pali ifyo.’ Nalipwishe ukuti: ‘Bushe iyo nshila ya kucilikila iya kwa Kasesema wa kwa Lesa Daud Alaishalam yaba shani?’ Ayaswike ukuti: ‘Alifulile iciputulwa ca kulya ica Dahar -ukufunga mu mwaka onse-, inshila ya kubomfya ni bushiku bumo ubwa kufunga no bushiku bumo ubwa kukanafunga’. Pa numa, ‘Abdullah bin ‘Amru bin Al’Ash, Lesa asekelele kuli wene, atile: ‘Oo, nga ca kuti fye napokelele ubusanso bwapeelwe kuli Kasesema’.
Imam Bukhari : 1840
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو قَالَأُخْبِرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أَقُولُ وَاللَّهِ لَأَصُومَنَّ النَّهَارَ وَلَأَقُومَنَّ اللَّيْلَ مَا عِشْتُ فَقُلْتُ لَهُ قَدْ قُلْتُهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي قَالَ فَإِنَّكَ لَا تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَصُمْ وَأَفْطِرْ وَقُمْ وَنَمْ وَصُمْ مِنْ الشَّهْرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَإِنَّ الْحَسَنَةَ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَذَلِكَ مِثْلُ صِيَامِ الدَّهْرِ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَصُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمَيْنِ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَصُمْ يَوْمًا وَأَفْطِرْ يَوْمًا فَذَلِكَ صِيَامُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ أَفْضَلُ الصِّيَامِ فَقُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ
Atwebele ukuti [Abu Al Yaman] atushimikile [Syu’aib] ukufuma kuli [Az Zuhriy] atile, atile kuli ine [Sa’id bin Al Musayab] na [Abu Salama bin ‘Abdurrahman] ukuti [‘Abu Al Yaman] atile; Calishimikilwe kuli Kasesema ukuti natile: ‘Kuli Lesa, nkafunga ubushiku bonse kabili nkapepa ubushiku ubumi bwandi bonse’. Nalanda ukwabula ukupita mu mbali; 'Pa mulandu wa kwa tata na bamayo nga cilubula, mu cine cine nacilanda'. E ico Atile: ‘Mu cine cine tamwakacite fyo. Lelo fumyeni no kupwisha ukufunga kwenu, pepeni ubushiku no kulaala no kufunga inshiku shitatu muli cila mweshi pantu umulimo onse usuma ukapeelwa icilambu ca milimo ikumi iyapalana, kabili caba nga ukufunga mu mwaka onse’. Natila; 'Mucine cine kuti nacita ukucila pali ifyo'. Belau atile: ‘E lyo funga ubushiku bumo no kupwisha ukufunga inshiku shibili’. Natile na kabili: ‘Mu cine cine kuti nacita ukucila pali ifyo’. Atile: ‘E lyo ukufunga ubushiku bumo no kupwisha ukufunga ubushiku bumo, uko e kufunga kwa kwa Kasesema wa kwa Lesa Davidi ‘alaihi salam ukufunga ukwacilapo ukucindama’. Natile na kabili: ‘Mu cine cine ndi uwa maka ukucila pali ifyo’. E ico atile: ‘Takuli ukufunga ukwacilapo ukucindama ukucila pali ifyo’.