Imam Bukhari : 161
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَيَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَأَيْتُكَ تَصْنَعُ أَرْبَعًا لَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِكَ يَصْنَعُهَا قَالَ وَمَا هِيَ يَا ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ رَأَيْتُكَ لَا تَمَسُّ مِنْ الْأَرْكَانِ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَرَأَيْتُكَ تَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَرَأَيْتُكَ تَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ وَرَأَيْتُكَ إِذَا كُنْتَ بِمَكَّةَ أَهَلَّ النَّاسُ إِذَا رَأَوْا الْهِلَالَ وَلَمْ تُهِلَّ أَنْتَ حَتَّى كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَمَّا الْأَرْكَانُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَأَمَّا النِّعَالُ السِّبْتِيَّةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النَّعْلَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا شَعَرٌ وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَلْبَسَهَا وَأَمَّا الصُّفْرَةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَصْبُغَ بِهَا وَأَمَّا الْإِهْلَالُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ حَتَّى تَنْبَعِثَ بِهِ رَاحِلَتُهُ
Calishimikilwe kuli ifwe [‘Abdullah bin Yusuf] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Malik] ukufuma kuli [Sa’id Al Maqbari] ukufuma kuli [‘Ubaid bin ‘Umar] ukuti atile kuli [’Abdullah bin ‘Umar], ‘O Abu ‘Abdurrahman, namwene ulecita ifintu fine ifyo nshamwene ukucita!’ Abdullah atile, ‘Ni finshi ifyo, imwe Ibn Juraij?’ Ibn Juraij atile, ‘Namwene ukuti taulekuma ku fipimo fya Kaaba ukufumyako fye ifipimo fya Yamani, namwene ukuti wafwala insapato shapangwa ku nkanda, namwene ukuti wafimba inkanda yobe iya mutuntula, kabili ilyo abantu mu Mecca balecita talbiyah pa numa ya kumona umweshi upya, namwene ukuti taucitile tarwiyah ukufumyako fye inshiku sha pa bushiku bumo.’ Abdullah bin Umar na o atile, ‘Nga ca kutila pa lwa mipeto ya Kaaba, nshatala namonapo Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa) aleifimba ukufumyako fye imipeto ya Yamani. Ukukuma ku nsapato sha nkanda, mu cine cine namwene Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipao fya kwa Lesa fibe pali wene) na o alefwala insapato sha nkanda ishishakwata inkanda, kabili alecita ukusamba ilyo acili alefwala, kabili ndatemwa nga natwalilila ukufwala. Nga ca kutila, mu cine cine namwene Kasesema alecipaka ne langi ilya kabili na ine nalitemenwe ukucicita. Kabili pa lwa kusefya, nshatala namonapo ukusefya alecita ukusefya kano fye pa numa ya motoka yakwe ukupita -ukulola ku Mina-'.
Imam Bukhari : 162
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُنَّ فِي غَسْلِ ابْنَتِهِ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا
Calondolwelwe kuli ifwe [Musaddad] ukuti atile, calilondolwelwe kuli ifwe [Isma’il] ukuti atile, calilondolwelwe kuli ifwe [Khalid] ukufuma kuli [Hafshah] ukufuma kuli [Umm ‘Atiyyah] ukuti atile, ‘Kasesema (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile kuli bene icintu cakwe ukufuma kuli wene: ukusamba kwakwe.’
Imam Bukhari : 163
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِي تَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَطُهُورِهِ وَفِي شَأْنِهِ كُلِّهِ
Naumfwile [batata] ukufuma kuli [Masruq] ukufuma kuli [‘Aishah] balelanda ukuti, ‘Kasesema alelanda ukuti ali no kutendeka. inkanda, ukuisangulula umwine ne fintu fimbi.’
Imam Bukhari : 164
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَانَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَضُوءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْإِنَاءِ يَدَهُ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا مِنْهُ قَالَ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ
Calishimikilwe kuli ifwe [‘Abdullah bin Yusuf] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Malik] ukufuma kuli [Ishaq bin ‘Abdullah bin Abu Talhah] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile, ‘Ilyo inshita ya kupepa kwa Asr yafikile, abantu bafwaile amenshi ya kusamba lelo tabayasangile. Lyena namwene Lesa alepeelwa amenshi ya kusamba, Lesa lyene abikile ukuboko kwakwe pa cipe no kulaalika abantu ukusamba ukufuma muli ci. Anas atile, 'Namwene amenshi yalefuma mu minwe yakwe pakuti onse ukufika ku wa kulekelesha engasamba'.
Imam Bukhari : 165
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ قُلْتُلِعَبِيدَةَ عِنْدَنَا مِنْ شَعَرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَبْنَاهُ مِنْ قِبَلِ أَنَسٍ أَوْ مِنْ قِبَلِ أَهْلِ أَنَسٍفَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ عِنْدِي شَعَرَةٌ مِنْهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا
Camwebelwe kuli ifwe [Malik bin Isma’il] atile, caebelwe kuli ifwe [Israele] ukufuma kuli [‘Ashim] ukufuma kuli [Ibn Sirin] atile, ‘Natile kuli Abida, ‘Tuli ne nkanda ya kwa Kasesema uo twapokelele ukufuma kuli [Ana], nelyo ulupwa lwa kwa Ana.’ Lyene atile, ‘Nga ca kuti nali ne nkanda imo iya Mutumwa wa kwa Allah, ninshi ico nga cali ica kutemwa kuli ine ukucila icalo na fyonse ifyali muli ci’.
Imam Bukhari : 166
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حَلَقَ رَأْسَهُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَوَّلَ مَنْ أَخَذَ مِنْ شَعَرِهِ
Calishimikilwe kuli ifwe [Muhammad bin 'Abdurrahim] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Sa'id bin 'Abdurrahim] atile, cashimikilwe kuli ifwe ['Abbad] ukufuma kuli [Ibn 'Aun] ukufuma kuli [Ibn 'Abdurrahim] ukufuma kuli [Anas], ukuti ilyo Rasulullah ali uwa kubalilapo ukusenda inkanda'.
Imam Bukhari : 167
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعًا
Catwebelwe ukuti [‘Abdullah bin Yusuf] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Abu Az Zinad] ukufuma kuli [Al A’raj] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile, ‘Mu cine cine Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: ‘Nga ca kuti imbwa ilamba icipe ukufuma kuli wene, lekeni cisambilwe.
Imam Bukhari : 168
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا رَأَى كَلْبًا يَأْكُلُ الثَّرَى مِنْ الْعَطَشِ فَأَخَذَ الرَّجُلُ خُفَّهُ فَجَعَلَ يَغْرِفُ لَهُ بِهِ حَتَّى أَرْوَاهُ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَأَدْخَلَهُ الْجَنَّةَوَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ الْكِلَابُ تَبُولُ وَتُقْبِلُ وَتُدْبِرُ فِي الْمَسْجِدِ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَكُونُوا يَرُشُّونَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ
Naumfwile [tata] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema, ukuti kwali umuntu uwalelanda pa mulandu wa kuti, insapato no kuisulamo amenshi kabili lyene imbwa yalenwa ukufika na lintu yaisulamo amenshi. Allah lyene amutashishe no kumusuminisha ukuya ku mulu'. [Ahmad bin Syabib] atile, alitwebele [batata] ukufuma kuli [Yunus] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, alinjebele [Hamzah bin 'Abdullah] ukufuma kuli [wishi], ukuti pa nshita ya kwa Rasulullah, kwali imbwa ishingi ishale-esha ukukosha no ku-esha. icili conse'.
Imam Bukhari : 169
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ابْنِ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ فَقَتَلَ فَكُلْ وَإِذَا أَكَلَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا أَمْسَكَهُ عَلَى نَفْسِهِ قُلْتُ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَهُ كَلْبًا آخَرَ قَالَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى كَلْبٍ آخَرَ
Ici cishinka ca kuti, “Nalipwishe Kasesema, kabili ayaswike ukuti: “Nga mwaleka ukucita ifyo mulefwaya. ifya kulya. Nga ca kuti imbwa yailya, mwilya, pantu aliikete umwine’. Lyene nalipushe na kabili ukuti, ‘Nalekele imbwa yandi iya kufwaya, lyene nasangile imbwa imbi ne mbwa yandi?’ Ayaswike ati: ‘Mwilya, pantu mulebelenga amaposho ku mbwa yenu te ku mbwa shimbi’.
Imam Bukhari : 170
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلَاةٍ مَا كَانَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ مَا لَمْ يُحْدِثْ فَقَالَ رَجُلٌ أَعْجَمِيٌّ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الصَّوْتُ يَعْنِي الضَّرْطَةَ
Ici citabo ca kuti: ‘Kasesema atile: ‘Umubomfi akapendwa lyonse nga alepepa nga ca kuti tali mu cifulo ca kupepa.’ Lyene umuntu uushaba umuArab atile, ‘Bushe ama hadats yapilibula shani, we Abu Huraira?’ Abu Huraira ayaswike ati, 'Ishiwi'. E kutila ukufuuta.
Imam Bukhari : 171
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
Calondolwelwe kuli ifwe [Abu Al Walid] ukuti [Sufyan bin ‘Uyainah] atwebele ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [‘Abbad bin Tamim] ukufuma kuli [banyinakulu] ukuti Kasesema (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: ‘Mwifumapo mpaka muumfwe iciunda nelyo ukununkila’.
Imam Bukhari : 172
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ أَبِي يَعْلَى الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُوَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
Atile, atile, ‘Ndi muntu uupeela amadzi ukwabula ukupita mu mbali, pantu nali uwa nsoni nga nshi, pantu nali uwa nsoni nga nshi. Nalipwishe Miqdad kabili alipushe. Lyena aipwishe, lyene ayaswike ukuti: ‘Calilinga kuli wene ukusamba’. [Syu’ba] na o alondolwele ukufuma kuli [Al’Amasi]’.
Imam Bukhari : 173
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُقُلْتُ أَرَأَيْتَ إِذَا جَامَعَ فَلَمْ يُمْنِ قَالَ عُثْمَانُ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ وَيَغْسِلُ ذَكَرَهُ قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَطَلْحَةَ وَأُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَأَمَرُوهُ بِذَلِكَ
Atwebele [Sa’d bin Hafsh] atwebele [Syaiban] ukufuma kuli [Yahya] ukufuma kuli [Abu Salamah] ukuti [‘Ata bin Yasar] alimushimikile, ukuti [Zaid bin Khalid] alimushimikile, ukuti inshita imo aipwishe [‘Uthman bin ‘Affan] nga ca kutila kuti mwacita shani, ukulala no mukashi wakwe lelo tapali umulopa uwafuma?’ 'Uthman ayaswike ukuti, 'Afwile ukusamba nga fintu ukusamba kwakwe ukwa kupepa, lyena ukusamba ifilundwa fyakwe ifya kusamba'. Uthman atwalilile ukuti, ‘Naumfwile pali ici ukufuma kuli Shikulu wa Bukulu, nalipwishe Ali, Zubair, Talha, na Ubay bin Ka’b pali ici? ukuwamya kwakulilako. Bonse batile ukucite co'.
Imam Bukhari : 174
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ قُحِطْتَ فَعَلَيْكَ الْوُضُوءُتَابَعَهُ وَهْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ غُنْدَرٌ وَيَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ الْوُضُوءُ
Ici cishibikwe kuli ifwe [Ishaq] atile, cishimikilwe kuli ifwe [Umuntu wa Nadlr] atile, cishimikilwe kuli ifwe [Syu’bah] ukufuma kuli [Al Hakam] ukufuma kuli [Dzakwan Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Sa’id Al Khudri], ukuti Rasulullah atumine umutumwa ukufuma ku muntu umo. E ico umwaume wa Ansar aishile ilyo umutwe wakwe wali uwa menshi. Lyene Kasesema aipwishe ukuti: ‘Cilemoneka kwati twamulenga ukubutuka bwangu?’ Umuntu wa Ansar ayaswike ukuti, ‘E fyo caba’. lyene atile: 'Nga ca kuti mwacitwa ukubutuka nelyo ukukanshiwa - ukukanapanga umulopa wa mwanakashi - ninshi calinga kuli imwe ukusamba'. Iyi hadith na kabili yashininkishiwe kuli [Wahhab] atile, alitushimikile [Syuba]. Abu Abdullah atile, amalyashi ya kwa [Gundar] na [Yahya] ukufuma kuli [Syu’bah] tayalandapo pa ‘wudlu’’.
Imam Bukhari : 175
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَفَاضَ مِنْ عَرَفةَ عَدَلَ إِلَى الشِّعْبِ فَقَضَى حَاجَتَهُ قَالَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَيْهِ وَيَتَوَضَّأُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي فَقَالَ الْمُصَلَّى أَمَامَكَ
Calishimikilwe kuli ine [Muhammad bin Salam] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Yazid bin Harun] ukufuma kuli [Yahya] ukufuma kuli [Musa bin 'Uqbah] ukufuma kuli [Kuraib] umubomfi wa kale uwa kwa Ibn 'Abbas, ukufuma kuli [Usamah bin Salam], ukuti ilyo Umutumwa wa kwa Lesa ali no kufuma kuli wene. afikilishe ukufwaya kwakwe’. Usama bin Zaid atile, ‘Lyene namupongolwelele amenshi ukufikila acita ukusamba. Na kabili natile, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe tukapepa pano?’ Ayaswike ukuti: ‘Icifulo ca mapepo cili pa ntanshi yenu’.
Imam Bukhari : 176
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَأَنَّهُ ذَهَبَ لِحَاجَةٍ لَهُ وَأَنَّ مُغِيرَةَ جَعَلَ يَصُبُّ الْمَاءَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ
Atile [‘Amru bin ‘Ali] atile, atile [‘Abdul Wahhab] atile, Naumfwile [Yahya bin ‘Sa’id] atile, atile [Sa’d bin ‘Ibrahim] ukuti [Nafi’ bin Jubair bin ‘Muth’im] amwebele, ukuti aumfwile [‘Urah bin ‘Al’Urah] Syu’bah], ukuti ali no Mutumwa wa kwa Lesa pa lwendo. Lyena aile ku kuisansabika, ilyo Al Mughirah alemupongolwela amenshi ukufikila asamba, asamba ku cinso, apukuta umutwe wakwe ne nsapato.'
Imam Bukhari : 177
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ بَاتَ لَيْلَةً عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ خَالَتُهُ فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الْآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ
Amwebele ukuti [Isma’il] atile, anjebele [Malik] ukufuma kuli [Makhramah bin Sulaiman] ukufuma kuli [Kuraib] uwali kale umusha wa kwa Ibn ‘Abbas, ukuti [‘Abdullah bin ‘Abbas] amwebele, ukuti ubushiku bumo alele ubushiku pa ng’anda ya kwa Maimunala, umukashi wakwe, umukashi wakwe. banyinakulu. Atile, ‘Nalele pa lubali lwa muputule ilyo Kasesema no mukashi wakwe balelele ku lubali ulutali - ulwa pa kati -. Lyene alale ukufika pa kati ka bushiku, nelyo ukucepako panono, nelyo pa numa panono, abuukile no kwikala, ukupukuta ubutulo bwashele pa cinso cakwe ku minwe yakwe. Lyene abelengele amashiwi ikumi aya kulekelesha aya muli Sura Ali ‘Imran. Lyena aiminine pa ncende ya kusamba, lyene acitile ukusamba kwakwe pa kusamba kwakwe ukwawama, lyene apepele. Ibn Abbas atile, ‘Eico nakonkelepo no kucita nga fintu acitile, lyene naiminine mupepi nankwe. Lyene abikile ukuboko kwakwe ukwa ku kulyo pa mutwe wandi ilyo alekakatila ku kutwi kwandi no kunsuntinkanya ku kulyo kwakwe. Lyene apepele ama raka yabili, lyena ama raka yabili, lyena ama raka yabili, lyena ama raka yabili, lyena witr. Pa numa ya ico alaala alelala mpaka uwa kwita aishile kuli wene, lyene aiminine no kupepa ama rak’ah yabili ayapepuka, lyene afumine ku kucita ipepo lya Fajr.
Imam Bukhari : 178
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ عَنْ جَدَّتِهَا أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ يُصَلُّونَ وَإِذَا هِيَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا نَحْوَ السَّمَاءِ وَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ وَجَعَلْتُ أَصُبُّ فَوْقَ رَأْسِي مَاءً فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ كُنْتُ لَمْ أَرَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ يُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا وَاتَّبَعْنَا فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا فَقَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُؤْمِنًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
Calishimikilwe kuli ifwe [Isma’il] atile, cashimikilwe kuli ine [Malik] ukufuma kuli [Hsyyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [Fatimah] ukufuma kuli nyinakulu [Asma’ bint Abu Bakr] ukuti atile, ‘Inshita imo nakumanya ‘Aisha, umukashi wa kwa Kasesema ilyo ali kulya. Pali ilya nshita abantu balepepa kabili pali ilya nshita aiminine pa kuti apepe. Pa numa ya ico namwebele ukuti, ‘Bushe abantu balecita shani?’ Aisyah lyene alangishe ukuboko kwakwe ukulola ku mulu no kutila, 'Ubukata bube kuli Lesa'. Na kabili natile, ‘Icishibilo ca maka ya kwa Allah’. Lyene asumine ukubomfya icilangililo. E ico nailundileko ku kupepa ilyo icintu cimo cabuukile icalensakamika, ukufika na lintu napongolwele amenshi ku mutwe wandi. Pa numa ya kupepa, Rasulullah atile puja no kulumbanya Lesa, lyene atile: ‘Takuli nangu cimo icishalangishiwa kuli ine, kano fye nga nacimona ukufuma uko ndi ukufika ku mulu na ku mulilo wa pe. Kabili calisokolwelwe kuli ine ukuti mukasangwa ku bufi mu nshishi shenu nga, nangu mupepi no kupalana no bufi bwa kwa Dajjal, ubo ine wine nshaishiba ubufi bwaba'. Asma` atile, 'Umo umo uwa imwe akaletwa -mu cilye-, kabili atile kuli wene, 'Cinshi mwaishiba pali uyu muntu -Kasula-? ’ Nga ca kuti umusumina nelyo umuntu uwashininkisha - nshaishiba uyo Asma asosele -, lyena uyo muntu akasuka ukuti, ‘Ni Muhamadi, umutumwa wa kwa Allah. Aishile kuli ifwe no kulondolola no kutufunda. Lyene twamupokelele, twasumine kabili twakonkele ukubilisha kwakwe'. Eico umuntu atile, ‘Lala bwino, mu cine cine twalishiba kale ukuti uli musumina’. Ukukuma ku Mubembu nelyo uwacita ulubembu ulukalamba - nshaishiba uyo Asma asosele - akasuka ukuti, 'Nshishibe nani, naumfwile abantu balelanda fimo eico nakonkele ifyo balelanda'.
Imam Bukhari : 179
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَىأَتَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ حَتَّى ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ
Nga ca kutila, kwali umuntu uwatile kuli “Abdullah bin Zaid] ukuti ali ni shikulu wa kwa Amru -, ‘Bushe kuti mwanlanga ifyo Rasullah alecita? 'Abdullah bin Zaid lyena ayaswike, 'Cine cine'. Abdullah lyene aipwishe amenshi ya kusamba, lyene atikile amenshi pa minwe yakwe no kuyasamba imiku ibili, lyene asambishe akanwa kakwe no kufumya amenshi mu mpumi yakwe imiku iingi, lyene asambile ku cinso cakwe imiku itatu, lyene asambile iminwe yakwe imiku ibili, imiku ibili ukufika ku fipimo fyakwe no kufimba pa mutwe wakwe ukufika ku ntanshi, lyene atendeke ukufimba ku minwe yakwe. nape wa nshingo, lyene ukuibwesesha ku cifulo ca iko ica kubalilapo. Pa numa ya ico, musambile amakasa.
Imam Bukhari : 180
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِشَهِدْتُ عَمْرَو بْنَ أَبِي حَسَنٍ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ عَنْ وُضُوءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ فَتَوَضَّأَ لَهُمْ وُضُوءَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَكْفَأَ عَلَى يَدِهِ مِنْ التَّوْرِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي التَّوْرِ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ غَرَفَاتٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَمَسَحَ رَأْسَهُ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
Atile [Mose] atile, atile [Wuhhaib] ukufuma kuli [‘Amru] ukufuma kuli [wishi] atile, ‘Inshita imo namwene Amru bin Abu Hasan aleipusha [‘Abdullah bin Zaid] pa lwa kusamba kwa kwa Kasesema. Lyena aipwishe ukuti bamupeele amenshi, lyena abalangishe ifyo balingile ukusamba kwa kwa Kasesema. Apongolwele amenshi ukufuma mu cipe mu minwe yakwe no kuyasamba imiku itatu, lyene abikile iminwe yakwe mu cipe, e lyo asamba akanwa, e lyo abikile amenshi mu mpumi yakwe kabili lyene ayafumya na kabili ne mipope itatu, lyene abikile iminwe yakwe mu cipe imiku itatu, e lyo asambile ukuboko kwakwe imiku itatu. Lyene abikile ukuboko kwakwe mu cipe, lyena apumfyenye umutwe wakwe ne minwe yakwe; ukutendeka ukufuma ku ntanshi ukuya ku numa no kucibwesesha ku numa umuku umo, lyene ukusamba amakasa yonse yabili ukufika ku nkonkoni’.