Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 161

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَيَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَأَيْتُكَ تَصْنَعُ أَرْبَعًا لَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِكَ يَصْنَعُهَا قَالَ وَمَا هِيَ يَا ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ رَأَيْتُكَ لَا تَمَسُّ مِنْ الْأَرْكَانِ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَرَأَيْتُكَ تَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَرَأَيْتُكَ تَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ وَرَأَيْتُكَ إِذَا كُنْتَ بِمَكَّةَ أَهَلَّ النَّاسُ إِذَا رَأَوْا الْهِلَالَ وَلَمْ تُهِلَّ أَنْتَ حَتَّى كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَمَّا الْأَرْكَانُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَأَمَّا النِّعَالُ السِّبْتِيَّةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النَّعْلَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا شَعَرٌ وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَلْبَسَهَا وَأَمَّا الصُّفْرَةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَصْبُغَ بِهَا وَأَمَّا الْإِهْلَالُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ حَتَّى تَنْبَعِثَ بِهِ رَاحِلَتُهُ

I ôr se [Abdullah bin Yusuf] kaa ér, i ôr se [Malik] hen [Sa’id Al Maqbari] hen [Ubaid bin Umar] ér a kaa a [Abdullah bin Umar] ér, ‘O Abu Abdurrahman, m nenge u er akaa anyiin a m nenge a mbakov ou mbagenev ga yô! Abdullah bin Umar kaa er, ka nyi i lu akaa ne, we Ibn Juraij? Ibn Juraij kaa er, 'M nenge u bende a ityough ki Kaaba ga saa ityough ki Yamani, m nenge u hua akondo a i er sha ikyondo yô, m nenge u cir ice you yellow, man shighe u ior mba ken Mecca ve er talbiyah zum u ve nenge uwer u he kera la, m nenge u er tarwiyah ga saa di days sha iyange i?' Abdullah bin Umar shi kaa er, sha kwagh u ukpekpe mba Kaaba yô, m ngu a vande nengen a Or u Aôndo a tindi un la a lu ôôn un ga, saa di ukpekpe mba Yamani tseegh. Sha kwagh u akondo a ikyôhô yô, mimi je m nenge a Ortyom u Aôndo (saw) kpa hua akondo a ikyôhô a a lu a ice ga yô, shi lu eren ablution shighe u lu huan a her la, shi ka i doom kpishi shighe u m lu huan a her yô. Sha kwagh u mlu u yellow la yô, mimi je m nenge a Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam lu eren un mlu shon shi mo kpa m soo u eren un. Shi sha kwagh u talbiyah yô, m ngu a vande nengen a Rasulullah u eren talbiyah ga, saa di shighe u mato na lu yemen -vegher Mina-’ la.

Hadith

Imam Bukhari : 162

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُنَّ فِي غَسْلِ ابْنَتِهِ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا

I kaa a vese ér [Musaddad] kaa ér, i kaa a vese ér [Isma’il] kaa ér, i kaa a vese ér [Khalid] u ken [Hafshah] u ken [Ummu ‘Athiyah] la kaa ér, ‘Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange kaa a ve shighe u ve lu ôôn ônov vev mba kasev la ér: ‘Ne hii sha vegher u ken iyan u herlution la.’

Hadith

Imam Bukhari : 163

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِي تَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَطُهُورِهِ وَفِي شَأْنِهِ كُلِّهِ

I ôr se kwagh [Hafsh bin ‘Umar] kaa ér, i ôr se [Syu’bah] kaa ér, i ôr mo kwagh [Ash’ath bin Sulaim] kaa ér, m ungwa [ter wam] hen [Masruq] hen [‘Aishah] kaa ér, ‘Profeti yange hii u ôron kwagh u mlu u ken hemen la. ice, wanger iyol na man akaa agen kpaa.’

Hadith

Imam Bukhari : 164

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَانَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَضُوءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْإِنَاءِ يَدَهُ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا مِنْهُ قَالَ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ

I ôr se kwagh [‘Abdullah bin Yusuf] kaa ér, i ôr se [Malik] hen [Ishaq bin ‘Abdullah bin Abu Talhah] hen [Anas bin Malik] kaa ér, shighe u msen u Asr la va kuma yô, ior ker mngerem ma ôôn iyol kpa ve zua a mi ga. Tsô m nenge i lu nan Rasulullah mngerem ma ôôn iyol, Rasulullah maa wa uwegh sha ikyagh kira, kaa a ior ér ve ôôn iyol sha mi. Anas kaa er, 'M nenge mngerem lu duen ken ave na sha er hanma or zan zan u masetyô nana er ablution' yô.

Hadith

Imam Bukhari : 165

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ قُلْتُلِعَبِيدَةَ عِنْدَنَا مِنْ شَعَرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَبْنَاهُ مِنْ قِبَلِ أَنَسٍ أَوْ مِنْ قِبَلِ أَهْلِ أَنَسٍفَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ عِنْدِي شَعَرَةٌ مِنْهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا

I kaa a vese ér [Malik bin Isma’il] kaa ér, i kaa a vese [Iserael] hen [‘Ashim] hen [Ibn Sirin] ér, ‘M kaa a Abidah mer, ‘Se mba a ice i Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam i se zough a mi hen [Anas], shin tsombor u Anas’ la. A mase kaan er, aluer m ngu a ice i Ortyom u Allah môm yô, kwagh la una hemba doon mo ishima a tar man hanma kwagh u a lu ker cii.

Hadith

Imam Bukhari : 166

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حَلَقَ رَأْسَهُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَوَّلَ مَنْ أَخَذَ مِنْ شَعَرِهِ

I kaa a vese ér [Muhammad bin ‘Abdurrahim] kaa ér, i ôr se [Sa’id bin Sulaiman] ér, i ôr se [‘Abbad] hen [Ibn ‘Aun] hen [Ibn Sirin] hen [Anas] ér, shighe u Rasulullah yange tôô un sha hiihii la, a ôr kwagh u mlu na u ken hemen la. ice’.

Hadith

Imam Bukhari : 167

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعًا

I kaa a vese ér [‘Abdullah bin Yusuf] u ken [Malik] u ken [Abu Az Zinad] u ken [Al A’raj] u ken [Abu Hurairah] la kaa ér, ‘Sha mimi yô, Or u Aôndo a tindi un la kaa ér: ‘Aluer aniwa ngu ôôn ikyagh ki esen kwagh hen a na yô, de ôô un.

Hadith

Imam Bukhari : 168

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا رَأَى كَلْبًا يَأْكُلُ الثَّرَى مِنْ الْعَطَشِ فَأَخَذَ الرَّجُلُ خُفَّهُ فَجَعَلَ يَغْرِفُ لَهُ بِهِ حَتَّى أَرْوَاهُ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَأَدْخَلَهُ الْجَنَّةَوَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ الْكِلَابُ تَبُولُ وَتُقْبِلُ وَتُدْبِرُ فِي الْمَسْجِدِ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَكُونُوا يَرُشُّونَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ

I kaa a vese ér [Ishaq] kaa a vese ér [‘Abdush Shamad] kaa a vese ér [‘Abdurrahman bin ‘Abdullah bin Dinar] M ungwa [ter wam] hen [Abu Salih] hen [Abu Hurairah] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, ér orgen lu u nan nenge a kwagh u nan lu eren la yô. shoe shi iv un a mngerem maa ikyôhô la ma zan zan iv. Allah maa sugh un shi nyôr a na sha’. [Ahmad bin Syabib] kaa ér, yange ôr se [ter wam] hen [Yunus] hen [Ibn Shihab] kaa ér, yange ôr mo [Hamzah bin ‘Abdullah] hen [ter na] ér, sha shighe u Rasulullah la, lu a mbayev kpishi mba ve lu eren tom u pasen kwagh la, kpa ve lu eren tom vea ve ga. hanma kwagh cii’.

Hadith

Imam Bukhari : 169

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ابْنِ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ فَقَتَلَ فَكُلْ وَإِذَا أَكَلَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا أَمْسَكَهُ عَلَى نَفْسِهِ قُلْتُ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَهُ كَلْبًا آخَرَ قَالَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى كَلْبٍ آخَرَ

I kaa a vese ér [Hafsh bin ‘Umar] kaa ér, i kaa a vese ér [Syu’bah] hen [Ibn Abu As Safar] hen [Ash Sya’bi] hen [‘Adi bin Hatim] kaa ér, ‘M pine Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, nahan a na mlumun ér: ‘Aluer ne pase kwagh u a lu zan hemen la yô, a kaa ér: ‘Aluer u pase kwagh u u soo la yô, u pase kwagh u u soo la. kwagh u i yer ér prey la. Aluer aniwa ya un yô, de ye un ga, gadia a kôr un sha ci na’. M mase pinen mer, ‘M pase ikyôhô yam i keren inyam la, nahan m zua a ikyôhô igen vea ikyôhô yam kpa?’ A gema a kaa er: ‘De ye ga, gadia u ôr ishughun hen aniwa wou, ka hen aniwa ugen ga’.

Hadith

Imam Bukhari : 170

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلَاةٍ مَا كَانَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ مَا لَمْ يُحْدِثْ فَقَالَ رَجُلٌ أَعْجَمِيٌّ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الصَّوْتُ يَعْنِي الضَّرْطَةَ

I kaa a vese ér [Adam bin Abu Iyas] kaa ér, i kaa a vese ér [Ibn Abu Dzi’b] kaa a vese ér [Sa’id Al Maqburi] u ken [Abu Hurairah] la kaa ér, ‘Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa ér: ‘Or u nan lu eren msen la nana lu ken msen u eren msen la ga’. Tsô orgen u lu or Arab ga yô, kaa ér, ‘Ka nyi i lu inja i hadats, we Abu Hurairah?’ Abu Hurairah gema kaa er, ‘Imo’. Ka kwagh u farting je la.

Hadith

Imam Bukhari : 171

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا

A kaa a vese ér [Abu Al Walid] kaa ér, a kaa a vese ér [Sufyan bin ‘Uyainah] hen [Az Zuhri] hen [‘Abbad bin Tamim] hen [anngô u ter na] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, a kaa ér: ‘De dugh ga zan zan u za ungwa imo shin u ungwa ihyuma’.

Hadith

Imam Bukhari : 172

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ أَبِي يَعْلَى الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُوَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ

Ka a kaa a vese er, [Qutaibah bin Sa’id] kaa er, a kaa a vese er [Jarir] hen [Al A’masy] hen [Mundzir Abu Ya’la Ats Tsauri] hen [Muhammad bin Al Hanafiyah] a kaa er, [Ali] kaa er, ‘M ngu or u nan kwagh sha inja ga, sha ci u m lu a mciem iyol kpishi. M pine Miqdad bin Al Aswad mer a pine. Tsô a pine, a gema a na mlumun ér: ‘I kuma un u eren ablution’. [Syu’bah] kpa yange ôr kwagh u [Al A’masy]’.

Hadith

Imam Bukhari : 173

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُقُلْتُ أَرَأَيْتَ إِذَا جَامَعَ فَلَمْ يُمْنِ قَالَ عُثْمَانُ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ وَيَغْسِلُ ذَكَرَهُ قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَطَلْحَةَ وَأُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَأَمَرُوهُ بِذَلِكَ

I kaa a vese ér [Syaiban] hen [Yahya] hen [Abu Salamah] ér [‘Atha bin Yasar] yange pase un, ér [Zaid bin Khalid] ôr un kwagh, ér shighe ugen la, a pine [‘Uthman bin ‘Affan] ér: yav a kwase na kpa awambe a duen ga kpa?’ ‘Uthman gema kaa er, ‘A er ablution er ablution na u eren msen nahan, maa a ôô ikyav mbi tswamev mbi nan’. Uthman za hemen kaa er, ‘M ungwa kwagh ne hen Rasulullah, m pine ‘Ali man Zubair man Talha man Ubay bin Ka’b kwagh sha kwagh ne? radiallahu 'anhum. Ve cii ve kaa ér ve er nahan’.

Hadith

Imam Bukhari : 174

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ قُحِطْتَ فَعَلَيْكَ الْوُضُوءُتَابَعَهُ وَهْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ غُنْدَرٌ وَيَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ الْوُضُوءُ

I ôr se [Ishaq] ér, i ôr se [An Nadlr] kaa ér, i ôr se [Syu’bah] hen [Al Hakam] hen [Dzakwan Abu Salih] hen [Abu Sa’id Al Khudri], ér Rasulullah shallallahu ‘alaihi Ansallam tindi or u nan lu hen orgen la hen orgen. Nahan or u Ansar la va shighe u ityough nagh lu ôôn la. Tsô Profeti pine ér: ‘Ka inja er se er u fese nahan kpa?’ Or u Ansar la gema kaa er, 'Ka nahan'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam maa kaa er: 'Aluer i er u u gba yevese shin i yange u u - u kera due a awambe ga - nahan kuma u u er ablution'. Hadith ne kpa yange [Wahhab] a kaa er, yange ôr se [Syu’bah] kwagh u yange er la. Abu Abdullah kaa er, akaaôron a [Ghundar] man [Yahya] a ken [Syu’bah] la ôr kwagh u ‘wudlu’ ga.

Hadith

Imam Bukhari : 175

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَفَاضَ مِنْ عَرَفةَ عَدَلَ إِلَى الشِّعْبِ فَقَضَى حَاجَتَهُ قَالَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَيْهِ وَيَتَوَضَّأُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي فَقَالَ الْمُصَلَّى أَمَامَكَ

I kaa a mo ér [Muhammad bin Salam] kaa ér, i ôr se [Yazid bin Harun] hen [Yahya] hen [Musa bin ‘Uqbah] hen [Kuraib] u ngise lu kpan u Ibn ‘Abbas la, hen [Usamah bin Zaid], ér shighe u Or u Aôndo tindi un la, lu eren tom u pasen kwagh la. kure isharen na’. Usamah bin Zaid kaa er, m mase haan un mngerem zan zan a kar eren ablution. M gema m kaa mer, ‘Ortom u Aôndo, se er msen heen kpa?’ A na mlumun ér: ‘Ijiir i msen ngi sha ishigh yough’.

Hadith

Imam Bukhari : 176

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَأَنَّهُ ذَهَبَ لِحَاجَةٍ لَهُ وَأَنَّ مُغِيرَةَ جَعَلَ يَصُبُّ الْمَاءَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ

Ka a kaa a vese ér [‘Amru bin ‘Ali] kaa ér, a kaa a vese ér [‘Abdul Wahhab] kaa ér, m ungwa [Yahya bin Sa’id] kaa ér, a kaa a mo [Sa’d bin Ibrahim] ér [Nafi’ bin Jubair bin Muth’im] kaa a na, ér a ungwa [’Urwah bin ‘S’Urah] S’Urah bin’. Syu’bah], ér yange lu vea Or u Aôndo tindi un la sha zende. A za sôr iyol na, shighe u Al Mughirah lu haan un mngerem zan zan a kar ôôn iyol, ôôn ishigh, ôôn ityough nagh man akôv a na.’

Hadith

Imam Bukhari : 177

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ بَاتَ لَيْلَةً عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ خَالَتُهُ فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الْآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ

I kaa a vese ér [Isma’il] kaa ér, a kaa a mo ér [Malik] hen [Makhramah bin Sulaiman] hen [Kuraib] u ngise lu kpan u Ibn Abbas la, ér [Abdullah bin Abbas] kaa a na ér, tugh mbugen yô, yange yav hen ya u Maimunal, kwase na u a lu Profeti u Aôndo la, lu kwase na. anngô u kwase. A kaa er, 'M yav sha vegher u pilo la kpa Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam vea kwase na yô, ve yav sha vegher u gôgônan - u hen atô la -. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam maa yav zan zan atôutu, shin kpuaa, shin shighe kar kpuaa yô, a nder a tema sha, a ôô mnyam ma ma shi sha ishigh nagh la sha ave. A mase ôron avur a pue a masetyô a Surah Ali ‘Imran la. Tsô a tile sha hen ijiir i i eren ablution la, a mase eren ablution na sha u eren ablution na doo doo, maa a er msen. Ibn Abbas kaa er, ‘Nahan m dondo un m er er a er nahan, m mase tilen hen kpe na. Tsô a wa uwegh nagh ku yanegh sha ityough yagh shighe u lu kôron tough am la, maa a gema mo a ver sha uwegh nagh ku yanegh. Tsô a er msen rakaat uhar, maa a er rakaat uhar, maa a er rakaat uhar, maa a er witr. A been yô a yav a gba inya zan zan or u yilan un la va hen a na, maa a mough a er msen u light rak’ah uhar, maa a due a za er msen u Fajr.

Hadith

Imam Bukhari : 178

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ عَنْ جَدَّتِهَا أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ يُصَلُّونَ وَإِذَا هِيَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا نَحْوَ السَّمَاءِ وَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ وَجَعَلْتُ أَصُبُّ فَوْقَ رَأْسِي مَاءً فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ كُنْتُ لَمْ أَرَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ يُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا وَاتَّبَعْنَا فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا فَقَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُؤْمِنًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ

I ôr se ér [Isma’il] kaa ér, i ôr mo [Malik] hen [Hsyyam bin ‘Urwah] hen kwase na [Fatimah] hen ngô na u tamen [Asma’ bint Abu Bakr] ér yange kaa ér, ‘Yange m zua a ‘Aisha, kwase u Profeti sallallalamahu ‘alaihiseal. Hen shighe la ior lu eren msen man hen shighe la a mough a tile sha u eren msen. Kwagh ne been yô, m pine un mer, ‘Ka nyi ior ve lu erene?’ Aisyah maa er ikyav sha uwegh nagh sha kwavaôndo, kaa er, 'Icivir i lu sha Allah'. M kaa mer, ‘Ka ikyav i tahav mbu Allah’. Tsô a lumun sha u eren ikyav. Nahan m kpa m nyôr iyol ken msen la shighe u kwagh ugen lu duen u yange m lu a mciem iyol la, zan zan m kar ôôn ityough yam mngerem. Msen la been yô, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam er puja man iwuese hen Allah, maa a kaa ér: ‘Kwagh môm ngu u i tesem ga yô, saa me nenge a mi hii hen ape m lu la zan zan sha man igyamusu. Shi i pase mo er ne zua a mkighir ken uwar wen er, shin a nôngo u lun kwagh môm a mkighir u Dajjal nahan, u mo iyol yam m fe kwagh u mkighir la ga yô’. Asma` kaa er, 'Hanma wen cii a va a na -ken koti-, a kaa a na er, 'Ka nyi u fe sha kwagh u or ne -Rasulullah-? ’ Kpa or u nan jighjigh shin or u nan lu a vangertiôr yô - m fa kwagh u Asma yange ôr la ga -, nahan or la nana na mlumun ér, ‘Ka Muhammad, ortyom u Allah. Yange va hen a vese a mbampase man akaawan. Se mba ngohol un, se na jighjigh shi se dondo msen na’. Nahan i kaa a or la er, ‘Yav tsembelee, mimi je se vande fan er u lu or u nan jighjigh’. Kpa kwagh u Or u eren aie shin or u nan er isholibo i vesen yô - m fa kwagh u Asma yange ôr la ga - una na mlumun ér, 'M fa or u nan lu ga, m ungwa ior ôr kwagh nahan m dondo kwagh u ve ôr la'.

Hadith

Imam Bukhari : 179

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَىأَتَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ حَتَّى ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ

Ka a kaa a vese ér [‘Abdullah bin Yusuf] kaa ér, a kaa a vese [Malik] hen [‘Amru bin Yahya Al Mazini] hen [ter na] ér orgen lu u yange kaa a [‘Abdullah bin Zaid] ér - un lu tertamen u Amru bin Yahya - ér, ‘U ngu a tesem er Rasullam yange lu or u eren kwagh sha inja kpa? ‘Abdullah bin Zaid maa gema kaa ér, ‘Een’. Abdullah maa sôn mngerem ma ôôn iyol, maa a haa mngerem sha ave na, a ôô a kwa har, maa a ôô zwa na shi a dugh mngerem ken zwa na kera acin imôngo, maa a ôô ishigh nagh kwa tar, maa a ôô ave na kwa har, kwa har zan zan ar sha ashe a na, maa a hii u ôôn uwegh nagh sha ityou, maa a cir uwegh nagh sha ityou zan zan a kar sha. nape u ken ityou la, maa a hide a mi hen ijiir i yange lu la. U been yô, ôô un angahar.

Hadith

Imam Bukhari : 180

حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِشَهِدْتُ عَمْرَو بْنَ أَبِي حَسَنٍ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ عَنْ وُضُوءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ فَتَوَضَّأَ لَهُمْ وُضُوءَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَكْفَأَ عَلَى يَدِهِ مِنْ التَّوْرِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي التَّوْرِ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ غَرَفَاتٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَمَسَحَ رَأْسَهُ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ

A kaa a vese ér [Mose] kaa ér, a kaa a vese [Wuhhaib] hen [‘Amru] hen [ter na] ér, ‘Yange m nenge Amru bin Abu Hasan pine [‘Abdullah bin Zaid] kwagh u m-er u ôôn iyol u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam la. Tsô a sôn ér i na un mngerem ma doon tsung, maa a tese ve er vea er ablution u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yô. A haa mngerem ma ken ikyondo la ken ave a na, a ôô a kwa tar, maa a wa ave na ken ikyondo la, maa a ôô zwa, maa a wa mngerem mara ken zwa na, maa a hide a dugh ma sha ave atar, maa a wa ave na ken ikyondo la, maa a ôô ishigh nagh twince up to three tids. Tsô a wa uwegh nagh ken ikyagh ki esen kwagh la, maa a cir ityough nagh sha uwegh nagh; hii sha ishi zan zan ken jime shi hiden a mi ijime kwa môm, maa ôôn angahar a na ahar cii zan zan ar sha ashe angahar’.