Imam Bukhari : 161
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَيَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ رَأَيْتُكَ تَصْنَعُ أَرْبَعًا لَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِكَ يَصْنَعُهَا قَالَ وَمَا هِيَ يَا ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ رَأَيْتُكَ لَا تَمَسُّ مِنْ الْأَرْكَانِ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَرَأَيْتُكَ تَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ وَرَأَيْتُكَ تَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ وَرَأَيْتُكَ إِذَا كُنْتَ بِمَكَّةَ أَهَلَّ النَّاسُ إِذَا رَأَوْا الْهِلَالَ وَلَمْ تُهِلَّ أَنْتَ حَتَّى كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَمَّا الْأَرْكَانُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ إِلَّا الْيَمَانِيَّيْنِ وَأَمَّا النِّعَالُ السِّبْتِيَّةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النَّعْلَ الَّتِي لَيْسَ فِيهَا شَعَرٌ وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَلْبَسَهَا وَأَمَّا الصُّفْرَةُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا فَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَصْبُغَ بِهَا وَأَمَّا الْإِهْلَالُ فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ حَتَّى تَنْبَعِثَ بِهِ رَاحِلَتُهُ
Haalaama e men [Abdullaah bin Yuusuf] wiyi, haalaama e men [Malik] ummoraade e [Sa’id Al Maqbari] ummoraade e [Ubaid bin Umar] wonde o wiyi [Abdullaah bin Umar], “Eey Abuu Abdurrahmaan, mi yiyii ma aɗa waɗa geɗe nay ɗe mi yi’aani hay huunde e sehilaaɓe maa! Abdullaah Bun Umar wiyi ko ɗeeɗoo geɗe aan Ibnu Jurayja? Ibnu Juraij wiyi ''mi yiyii a meeɗaani meemde jolɗe Kaaba so wonaa jolɗe Yamani, mi yiyii ma aɗa ɓoornii paɗe peewnaaɗe e leppi, mi yiyii aɗa ɓuuɓna gaasa maa daneewa, kadi nde yimɓe Makka mbaɗi talbiyaaji caggal nde njiyi lewru kesu, mi yiyii a waɗaani ɗum tarwiyah so wonaa days'? Abdullaah bin Umar wiyi kadi, ko fayti e piɗtaali Kaaba ɗii, mi meeɗaa yiyde Nelaaɗo Alla (JKM) ina rutta ɗum so wonaa piɗtaali Yamani ɗii. Wonande paɗe ɓaleeje, mi yiyii tigi Nelaaɗo Alla (JKM) kadi ina ɓoornii paɗe ɓaleeje ɗe ngalaa gaasa, ina waɗa wuddude tawa ina ɓoornii ɗe haa jooni, kadi miɗo yiɗi so miɗo jokki e ɓoornaade ɗe. To bannge mbaydi oole, mi yiyii tigi Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam ina fawa ɗum e oon mbaydi kadi mi yiɗii waɗde ɗum. Kadi ko fayti e talbiyah, mi meeɗaa yiyde tigi rigi Rasulullah ina waɗa talbiyah so wonaa caggal nde oto makko ina diwa -feewde Mina-'.
Imam Bukhari : 162
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُنَّ فِي غَسْلِ ابْنَتِهِ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا
Haalaama en [Musaddad] wiyi, haalaama en [Ismaa'il] wiyi, haalaama en [Khalid] ummoraade e [Hafshah] ummoraade e [Ummu Athiyah] wiyi ''Nelaaɗo sallallaahu ''alaihi wasallam' wiyi ɓe nde ɓe lootata ɓiɓɓe maɓɓe rewɓe: ''Oɗon poti fuɗɗoraade e bannge ñaamo herlude''.
Imam Bukhari : 163
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِي تَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَطُهُورِهِ وَفِي شَأْنِهِ كُلِّهِ
Haalaama e men [Hafsh bin Umar] wiyi, haalaama e men [Syu'bah] wiyi, ɗum haalaama e am [Ash'ath bin Sulaim] wiyi, mi nanii [baaba am] ummoraade e [Masruq] ummoraade e ['Aishah] wiyi, 'Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam yiɗiino fuɗɗoraade gaasa, laɓɓinde hoore mum e geɗe goɗɗe.’
Imam Bukhari : 164
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَانَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَالْتَمَسَ النَّاسُ الْوَضُوءَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَضُوءٍ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ الْإِنَاءِ يَدَهُ وَأَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَتَوَضَّئُوا مِنْهُ قَالَ فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَنْبُعُ مِنْ تَحْتِ أَصَابِعِهِ حَتَّى تَوَضَّئُوا مِنْ عِنْدِ آخِرِهِمْ
Haalaama e men [Abdullaah bin Yuusuf] wiyi, haalaama e men [Malik] gila e [Ishaq bin Abdullaah bin Abu Talhah] gila e [Anas bin Malik] wiyi, nde waktu juulde Asr yottii, yimɓe ɓee njiyti ndiyam wuddude kono ɓe keɓaani ɗum. Ndeen njiy-mi Rasulullah ina hokka ndiyam wuddude, Rasulullah ndeen fawi junngo mum e dow lowre ndee, yamiri yimɓe ɓee yo mbaɗtu wuddude heen. Anas wi'i: 'Mi yi'i ndiyam ɗon wurta diga koppi maako ngam moye fuu les haa ragare waawa wullugo'.
Imam Bukhari : 165
حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ قُلْتُلِعَبِيدَةَ عِنْدَنَا مِنْ شَعَرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَبْنَاهُ مِنْ قِبَلِ أَنَسٍ أَوْ مِنْ قِبَلِ أَهْلِ أَنَسٍفَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ عِنْدِي شَعَرَةٌ مِنْهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا
Haalaama en [Malik bin Ismaa'il] wi'i, haalaama en [Isra'iila'en] diga ['Ashim] diga [Ibnu Sirin] wi'i: 'Mi wi'i Abida, min mari gaasa Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam ka min keɓi diga [Anaas], walla ɓesngu Anas'. O wi’i ndeen, “So tawii miɗo jogii gaasa gooto e Nelaaɗo Alla, ndeen noon ko ɗuum ɓuri mi yiɗeede e aduna e kala ko woni e mum”.
Imam Bukhari : 166
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حَلَقَ رَأْسَهُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَوَّلَ مَنْ أَخَذَ مِنْ شَعَرِهِ
Haalaama en [Muhammadu bin Abdurrahim] wiyi, haalaama en [Sa'id bin Suleymaan] wiyi, haalaama en [Abbad] gila e [Ibnu Aun] gila e [Ibnu Sirin] gila e [Anas], wonde nde Rasulullah ƴetti Taalayhu Aalabuhairlam ko adii fof ɓuuɓɗo mum gaasa'.
Imam Bukhari : 167
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا شَرِبَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعًا
Haalaama en wonde [Abdullaah bin Yuusuf] ummoraade e [Malik] ummoraade e [Abuu Az Zinad] ummoraade e [Al A’raj] ummoraade e [Abuu Hurayrata] wiyi, “Goonga, Nelaaɗo Alla (JKM) wiyi: “So puccu ina ɓuuɓna ɗum e makko yoo tiven sesh, nden.”
Imam Bukhari : 168
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا رَأَى كَلْبًا يَأْكُلُ الثَّرَى مِنْ الْعَطَشِ فَأَخَذَ الرَّجُلُ خُفَّهُ فَجَعَلَ يَغْرِفُ لَهُ بِهِ حَتَّى أَرْوَاهُ فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَأَدْخَلَهُ الْجَنَّةَوَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كَانَتْ الْكِلَابُ تَبُولُ وَتُقْبِلُ وَتُدْبِرُ فِي الْمَسْجِدِ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَكُونُوا يَرُشُّونَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ
Haa anndini en [Ishaq] haali en [Abdush Shamad] haali en [Abdurrahman bin Abdullaah bin Dinar] Mi nanii [baaba am] e [Abuu Salih] e [Abuu Hurairah] e Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam, wonde wonno ko neɗɗo licking the girgo the man do paɗe heɓɓitii ndiyam tan puccu nguu yari haa heewi. Alla yetti mo, naatni mo asamaan'. [Ahmadu bin Syabib] wi'i, wi'i min [baaba am] diga [Yunus] diga [Ibnu Shihab] wi'i, wi'i yam [Hamzah bin Abdullaah] diga [baaba maako], dow wakkati Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam woodi kulle ɗuuɗɗe ɗe ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno ɗonno huunde fof'.
Imam Bukhari : 169
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ ابْنِ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ فَقَتَلَ فَكُلْ وَإِذَا أَكَلَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا أَمْسَكَهُ عَلَى نَفْسِهِ قُلْتُ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَهُ كَلْبًا آخَرَ قَالَ فَلَا تَأْكُلْ فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى كَلْبٍ آخَرَ
Haalaama en [Hafsh bin Umar] wi'i, haalaama en [Syu'ba] diga [Ibnu Abuu As Safar] diga [Ash Sya'bi] diga ['Adi bin Hatim] wi'i: 'Mi ƴami Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam, o jaabi: 'So a yaltinii do'a maa jawdi ndi. So puccu nguu nyaamii cfum, woto nyaam cfum, sabu ko kanko nanngi cfum'. Miin noon mi naamndii kadi, mi woppii puccu am hunnde, ndeen mi tawii puccu goɗɗo e puccu am? O jaabii: 'Hoto nyaam ɗum, sabu aɗa jannga salminaango e puccu maa, wonaa e pucci goɗɗi'.
Imam Bukhari : 170
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ الْعَبْدُ فِي صَلَاةٍ مَا كَانَ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ مَا لَمْ يُحْدِثْ فَقَالَ رَجُلٌ أَعْجَمِيٌّ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ الصَّوْتُ يَعْنِي الضَّرْطَةَ
Haalaama en [Aadama bin Abuu Iyaas] wiyi, haalaama en [Ibnu Abuu Dzi'b] wiyi en [Sa'id Al Maqburi] ummoraade e [Abuu Hurayrah] wiyi ''Nelaaɗo sallallaahu ''alaihi wasallam' wiyi: ''Maccuɗo ina limtee sahaa kala ko juulɗo so tawii o wonaa e nder ha'da'. Ndeen gorko mo wonaa aarabeeɓe wiyi hol ko firti hadaat aan Abuu Hurayrata? Abuu Hurayrata jaabii, “Daande”. Ko ɗum woni fartude.
Imam Bukhari : 171
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
Haali en [Abuu Al Walid] wiyi, haalani en [Sufyan bin Uyainah] ummoraade e [Az Zuhri] ummoraade e [Abbad bin Tamim] ummoraade e [kaaw mum] ummoraade e Annabi sallallaahu aleyhi wasallam, o wiyi: “Wota njaltu haa a nana sawtawol walla aɗa uurna uurngol”.
Imam Bukhari : 172
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ أَبِي يَعْلَى الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُوَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
Haali en [Qutayba bin Sa'id] wi'i, wi'i en [Jarir] diga [Al A'masy] diga [Mundzir Abu Ya'la Ats Tsauri] diga [Muhammadu bin Al Hanafiyah] o wi'i, [Ali] wi'i: 'Miin ko mi neɗɗo mo hokkata madzi, ngam mi semmbiɗinaama Mbiimi Miqdaad ɓii Al Aswad yo naamndo. Ndeen o naamndiima, o jaabii: ''ina heddi e makko wudde''. [Syuubaa] kadi haali ɗum ko e [Al A'masy]'.
Imam Bukhari : 173
حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَأَلَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُقُلْتُ أَرَأَيْتَ إِذَا جَامَعَ فَلَمْ يُمْنِ قَالَ عُثْمَانُ يَتَوَضَّأُ كَمَا يَتَوَضَّأُ لِلصَّلَاةِ وَيَغْسِلُ ذَكَرَهُ قَالَ عُثْمَانُ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ عَلِيًّا وَالزُّبَيْرَ وَطَلْحَةَ وَأُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ فَأَمَرُوهُ بِذَلِكَ
Haa anndini en [Saad bin Hafsh] haalani en [Syaiban] diga [Yahya] diga [Abuu Salama] dow ['Atha bin Yasar] humpitii mo, dow [Zaid bin Khalid] habri mo, dow o meeɗii ƴamugo [Usmaan bin Affan] radliallake a man, W hu jokkondirde e debbo mum kono ƴiiƴam yaltataa?' Usmaan jaabii, o wi’: “O wullita no wullitta juulde nii, caggal ɗuum o loota ƴiye makko”. Usmaan jokki, o wi’i: “Mi nanii ɗum e juuɗe Rasulullah, mi naamndii Ali, Zubair, Talha, e Ubay bin Ka’b ko fayti e ɗuum? radiallah 'anhum. Kamɓe fof ɓe mbiyi yo mbaɗ ɗum'.
Imam Bukhari : 174
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ قُحِطْتَ فَعَلَيْكَ الْوُضُوءُتَابَعَهُ وَهْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَلَمْ يَقُلْ غُنْدَرٌ وَيَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ الْوُضُوءُ
Habri en [Ishaq] wiyi, habri en [An Nadlr] wiyi, habri en [Syu’bah] ummoraade e [Al Hakam] ummoraade e [Dzakwan Abu Salih] ummoraade e [Abu Sa’id Al Khudri], wonde Rasulullah neldi nulaaɗo ummoraade e gorko gooto. Nii woni gorko Ansar oo ari tawi hoore mum ina ɓuuɓi. Ndeen Nelaaɗo (JKM) naamndii: “ina wayi no min mbaɗtii ma yaawre?” Gorko Ansar oo jaabii, 'Ko noon'. Ndeen Rasulullah sallallaahu alayihi wasallam wiyi : “so aɗa waɗa ruttaade walla aɗa reentoo - aɗa yaltina ƴiiƴam - ndeen ina heddi e maa wuddude”. Oo hadiis kadi ko [Wahhab] o wiyi, o haalani en [Syu'ba]. Abuu Abdullaah wiyi, haalaaji [Gundar] e [Yahya] ummoraade e [Syuuba] ciftoraani wudlu.
Imam Bukhari : 175
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَحْيَى عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا أَفَاضَ مِنْ عَرَفةَ عَدَلَ إِلَى الشِّعْبِ فَقَضَى حَاجَتَهُ قَالَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَيْهِ وَيَتَوَضَّأُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي فَقَالَ الْمُصَلَّى أَمَامَكَ
Haalaama kam [Muhammadu bin Salam] wi'i, ɗum haalanaama min [Yazid bin Harun] diga [Yahya] diga [Muusa bin 'Uqbah] diga [Kurayb] maccuɗo Ibnu Abbaas ɓooyma, diga [Usamah bin Zaid], nde Nelaaɗo Alla e hihilamallahft to timminii yiɗde mum'. Usamah bin Zaid wiyi, “miin ndeen wfii e makko ndiyam haa o wujjii. Miin noon mbiy-mi, aan Nelaaɗo, mbele min njuula ɗoo? O jaabii: “Nokku juulde oo woni ko yeeso maa”.
Imam Bukhari : 176
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَنَّ نَافِعَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ وَأَنَّهُ ذَهَبَ لِحَاجَةٍ لَهُ وَأَنَّ مُغِيرَةَ جَعَلَ يَصُبُّ الْمَاءَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ
Haali en [Amru bin Ali] wiyi, haali en [Abdul Wahhab] wiyi, mi nanii [Yahya bin Sa’id] wiyi, haali kam [Sa’d bin Ibraahiima] wonde [Nafi’ bin Jubair bin Muth’im] wiyi mo, wonde o nanii [’Urah bin Al S’i’ Syu'bah], wonde omo wondi e Nelaaɗo Alla sallallaahu e njillu. O yahi ndeen ngam fooftaade, Al Mughirah ina werloo ndiyam haa o wullita, o loota yeeso makko, o ɓuucoo hoore makko e paɗe makko.'
Imam Bukhari : 177
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ بَاتَ لَيْلَةً عِنْدَ مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ خَالَتُهُ فَاضْطَجَعْتُ فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُهُ فِي طُولِهَا فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ اللَّيْلُ أَوْ قَبْلَهُ بِقَلِيلٍ أَوْ بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ يَمْسَحُ النَّوْمَ عَنْ وَجْهِهِ بِيَدِهِ ثُمَّ قَرَأَ الْعَشْرَ الْآيَاتِ الْخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ قَامَ إِلَى شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهَا فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقُمْتُ فَصَنَعْتُ مِثْلَ مَا صَنَعَ ثُمَّ ذَهَبْتُ فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى رَأْسِي وَأَخَذَ بِأُذُنِي الْيُمْنَى يَفْتِلُهَا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ أَوْتَرَ ثُمَّ اضْطَجَعَ حَتَّى أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الصُّبْحَ
Haa anndini en [Ismaa'il] wi'i, anndini yam [Malik] diga [Makhramah bin Suleymaan] diga [Kuraib] maccuɗo Ibnu Abbaas, dow [Abdullaah bin Abbas] wi'i mo, jamma gooto o ɗonno jamma haa saare Maimunalallaahi, debbo maako neene. O wi'i, mi lelni dow bannge pillow, Nelaaɗo sallallaahu e debbo maako lelni dow bannge juutɗo - hakkundeere -. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ndeen ɗaaniima haa hakkunde jamma, walla ko famɗi seeɗa, walla ko ɓuri ɗum seeɗa, o ummii o jooɗii, omo moofta ɗanngal heddii e yeeso makko e juuɗe makko. Caggal ɗuum o jaŋtii aayeeji sappo cakkitiiɗi ɗii e Suura Ali ‘Imraan. Ndeen o ummiima e nokku wuddude, o waɗi wuddu makko e waɗde wuddu makko laaɓɗo, o juuli. Ibnu Abbaas wiyi, “So mi rewii mi waɗii no o waɗiri nii, mi dariima sara makko.” Oon ne fawi junngo makko ñaamo e hoore am omo jogii noppi am, o ƴetti mi e junngo makko ñaamo. Ndeen o juulii rakkaaji ɗiɗi, caggal ɗuum o juuli rakkaa ɗiɗi, caggal ɗuum o juuli rakkaa ɗiɗi, caggal ɗuum o juuli witr. Caggal ɗuum o ɗaanii omo lelii haa nodduɗo oo ari e makko, o ummii o juuli rakaaji ɗiɗi lewlewndu, o yalti o waɗi juulde fajri.
Imam Bukhari : 178
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ عَنْ جَدَّتِهَا أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ يُصَلُّونَ وَإِذَا هِيَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا نَحْوَ السَّمَاءِ وَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ وَجَعَلْتُ أَصُبُّ فَوْقَ رَأْسِي مَاءً فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ كُنْتُ لَمْ أَرَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ يُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا وَاتَّبَعْنَا فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا فَقَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُؤْمِنًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
Haalaama en [Ismaa'il] wi'i, haalaama kam [Malik] diga [Hisyam bin 'Urwah] diga debbo maako [Fatimah] diga neene maako [Asma' bin Abu Bakr] o wi'i: 'Mi meeɗi fottugo bee Aisha, debbo Annabi sallallaahu 'alaihi a wonno. E oon sahaa yimɓe ina njuula e oon sahaa o darii ngam juulde. Caggal ɗuum mbiy-mi mo, hol ko yimɓe mbaɗata? Aisyah ndeen holliri junngo mum feewde asamaan, wiyi : « Teddungal wonande Alla ». Miin noon mbiy-mi, ko maande baawɗe Alla. Ndeen o ja6ii e gecfe. Nii woni mi naati e juulde nde huunde ummii ina jiiɓii mi, haa mi ɓuuɓni hoore am e ndiyam. Caggal juulde ndee, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wiyi puja e yettoode Alla, caggal ɗuum o wiyi : “alaa fof ko hollaaka mi, so wonaa tawa mi yiyii ɗum gila ɗo ngonmi ɗoo haa e aljanna e jeynge”. Kadi ina feeñninaa e am wonde maa on njiytu fenaande e nder genaale mon hono, walla fotde nanndude e fenaande Dajjal, nde miin e hoore am mi anndaa ko woni fenaande'. Asma` wi’i: “Kala gooto e mon maa addane -e ñaawirdu-, o wi’i mo, hol ko nganndu-ɗaa e oo gorko -Rasulullah-? ' Ko fayti e gooncfincfo walla necfcfo googcfo - mi anndaa hol heen Asmaa wi’i -, ndeen noon oon necfcfo jaaboto, 'Ko kanko woni Muhammadu, nulaaɗo Alla. O ari e amen ko e tinndinooje e jamirooje. Min njaɓɓii mo ndeen, min ngoongɗini, min ndewi noddaango makko'. So neɗɗo oo wiyii, ''Ɗaanaade no moƴƴi, goonga min nganndii ko a gooŋɗinɗo''. Wonande Naafige walla baɗɗo bakkaat mawɗo - mi anndaa hol heen Asma wiyi - maa jaabo, 'Mi anndaa ko o woni, mi nanii yim6e ina kaala huunde ko cfuum wacfi mi rewi ko 6e kaali'.
Imam Bukhari : 179
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَهُوَ جَدُّ عَمْرِو بْنِ يَحْيَىأَتَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ نَعَمْ فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَفْرَغَ عَلَى يَدَيْهِ فَغَسَلَ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ مَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ حَتَّى ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ
Haali en [Abdullaah bin Yuusuf] wiyi, haalanii en [Malik] ummoraade e [Amru bin Yahya Al Mazini] ummoraade e [baaba mum] wonde won gorko gooto wiyi [Abdullaah bin Zaid] - ko kanko woni mawniiko Amru bin Yahya -, 'Mbele aɗa waawi hollude mi no Rasullah abdullah'? Abdullaah bin Zaid noon jaabii, “Ko goonga”. Abdullaah noon naamndii ndiyam wuddude, caggal ɗuum o werlii ndiyam e juuɗe makko o looti ɗe laabi ɗiɗi, caggal ɗuum o looti hunduko makko o yaltini ndiyam ɗam e hunuko makko laabi keewɗi, caggal ɗuum o looti yeeso makko laabi tati, caggal ɗuum o looti juuɗe makko laabi ɗiɗi, laabi ɗiɗi haa e koyɗe makko o fuɗɗorii ɗum dow, caggal ɗuum o ɓuuɓni ɗum e hoore makko haa dow nape wutte, caggal ɗuum fawde ɗum e nokku mum. Caggal uum lootaa koycfe makko.
Imam Bukhari : 180
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِيهِشَهِدْتُ عَمْرَو بْنَ أَبِي حَسَنٍ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ عَنْ وُضُوءِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ فَتَوَضَّأَ لَهُمْ وُضُوءَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَكْفَأَ عَلَى يَدِهِ مِنْ التَّوْرِ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فِي التَّوْرِ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَاسْتَنْثَرَ ثَلَاثَ غَرَفَاتٍ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَمَسَحَ رَأْسَهُ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
Haali en [Muusaa] wiyi, haali en [Wuhhaib] ummoraade e [Amru] ummoraade e [baaba mum] wiyi, ‘Mi meeɗii seedaade Amru bin Abuu Hasan ina naamnoo [Abdullaah bin Zaid] ko fayti e wuddude Annabi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Ndeen o naamndii ɓuuɓri ndiyam, caggal ɗuum o holli ɓe no ɓe mbaɗata wuddude Nelaaɗo (JKM) sallallaahu alayihi wasallam. O 6uuccii ndiyam e nder 6uu6ol ngol e nder 6uu6ol juucfe makko, o looti cfi laabi tati, o 6uuccii juucfe makko e nder 6uu6ol ngol, o 6uuccii hunduko makko, o 6uuccii ndiyam ɗam e nder hunuko makko, o yaltini kadi e 6uu6ol ngol kadi e 6uu6ol tati, o 6uuccii juucfe makko e nder 6uu6ol ngol, o lootii yeeso makko ticew to dow tished. Ndeen o waɗti junngo makko e nder feggere ndee, o ɓuuɓni hoore makko e junngo makko; fuɗɗoraade yeeso haa caggal e ɓuuɓnude ɗum caggal laawol gootol, caggal ɗuum lootde koyɗe ɗiɗi ɗee haa yettoo koyɗe’.