Imam Bukhari : 1721
حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَنَّ امْرَأَةً ح حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَجَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى الرَّاحِلَةِ فَهَلْ يَقْضِي عَنْهُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ
Camwebele ukuti kwali umwanakashi. Kabili na kabili calondolwelwe kuli [Musa bin Isma’il] uwatwebele [‘Abdul’Aziz bin Abu Salama] uwatwebele [Ibnu Shihab] ukufuma kuli [Sulaiman bin Yasar] ukufuma kuli [Ibn’Abbas radliallahu ‘anhuma] atile; Kwaliko umwanakashi ukufuma mu mukowa wa Khats’am uwalecita Hajj Wada’ kabili atile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, umulimo uo Lesa abikile ku babomfi bakwe pa lwa Hajj wafikile kuli tata ilyo ali umukote ica kuti tacitile ulwendo, bushe umulimo ukafikilishiwa kuli wene nga nacita Hajj? Ayaswike ukuti: ‘Ee’.
Imam Bukhari : 1722
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ الْفَضْلُ رَدِيفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ فَقَالَتْ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَثْبُتُ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ نَعَمْ وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ
Caebelwe kuli ifwe ukuti [Abdullah bin Maslamah] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Sulaiman bin Yasar] ukufuma kuli [Ibn Abas Radlialahu 'anhu] atile; Ilyo A.L. Umwanakashi atile: ‘Mu cine cine, umulimo uo Allah apingwilepo ufika kuli tata ilyo akulile ica kuti te kuti aende, bushe calisuminishiwa kuli ine ukucita ulwendo lwa kupepa kuli wene?’. Ayaswike ukuti: ‘Ee’. Ici cicitike ku Haji Wada’.
Imam Bukhari : 1723
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُبَعَثَنِي أَوْ قَدَّمَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الثَّقَلِ مِنْ جَمْعٍ بِلَيْلٍ
Atwebele ukuti [Abu An-Nu’man] atwebele [Hamad bin Zaid] ukufuma kuli [Ubaidullah bin Abu Yazid] atile; Naumfwile [Ibn ‘Abbas radlialah ‘anhuma] atile: ‘Kasesema alintumine nelyo anjitile ukuleta ifya kulya ku baleenda -abapepa- mu Jama’ ubushiku’.
Imam Bukhari : 1724
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَأَقْبَلْتُ وَقَدْ نَاهَزْتُ الْحُلُمَ أَسِيرُ عَلَى أَتَانٍ لِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي بِمِنًى حَتَّى سِرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ نَزَلْتُ عَنْهَا فَرَتَعَتْ فَصَفَفْتُ مَعَ النَّاسِ وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَقَالَ يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ بِمِنًى فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ
Atwebele [Ishaq] atwebele [Ya’qub bin Ibrahim] atwebele [umwana wa kwa munyinane, Ibn Shihab] ukufuma kuli [banyinakulu] amwebele [‘Ubaidul bin ’Abdullah bin ’Utbah bin Mas’ud] ukuti [‘Abdullah bin ’Abbahud atile]; 'Ubushiku bumo naishile, pali ilya nshita nali mupepi no kufika ku bupungwe, nali pa mpunda yandi iya mwanakashi, ilyo Rasulullah alepepa - mu cilonganino - ku Mina ukufika na lintu nafikile pa ntanshi ya ciputulwa ca kubalilapo ica mulongo, lyene nafumine pa mpunda yandi kabili alefwaya ifya kulya nga fintu alefwaya. Lyena naingile mu mulongo wa cilonganino pa numa ya kwa Kasesema. Kabili atile, [Yunus] ukufuma kuli [Ibn Shihab]: 'Mu Mina mu nshita ya Hajj Wada''.
Imam Bukhari : 1725
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَحُجَّ بِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا ابْنُ سَبْعِ سِنِينَ
Camwebele ukuti [‘Abdurrahman bin Yunus] atwebele [‘Hatim bin Isma’il] ukufuma kuli [Muhammad bin Yusuf] ukufuma kuli [As-Sa’ib bin Yazid] atile: ‘Naliitilwe ku kucita Hajj pamo na Kasesema nangu ca kuti pali ilya nshita imyaka cinelubali fye.
Imam Bukhari : 1726
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ الْجُعَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَسَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَقُولُ لِلسَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ وَكَانَ قَدْ حُجَّ بِهِ فِي ثَقَلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atwebele [‘Amru bin Zurara] atwebele [Al Qasim bin Malik] ukufuma kuli [Al Ju’di bin Abdurrahman] atile; Naumfwile Umar bin Abdul Aziz alelanda pali [As-Saib bin Yazid] uo inshita imo acitile Hajj pamo na Kasesema uukalamba uwa Hajj ne fya kufwala fyakwe.
Imam Bukhari : 1727
و قَالَ لِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ هُوَ الْأَزْرَقِيُّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَذِنَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُلِأَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي آخِرِ حَجَّةٍ حَجَّهَا فَبَعَثَ مَعَهُنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ
Kabili atile, kuli ine [Ahmad bin Muhammad], ni Al Azraqiy, atwebele [Ibrahim] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [shikulu wakwe] ukuti ['Umar Radliallahu 'anhu] apeele insambu -ukucita Hajj- ku bakashi ba kwa Kasesema Sallallahu 'alaijahi wa kwa Lesa. Uthman bin 'Afani na 'Abdurrahman bin 'Auf pamo na bo.
Imam Bukhari : 1728
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ قَالَ حَدَّثَتْنَا عَائِشَةُ بِنْتُ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَغْزُو وَنُجَاهِدُ مَعَكُمْ فَقَالَ لَكِنَّ أَحْسَنَ الْجِهَادِ وَأَجْمَلَهُ الْحَجُّ حَجٌّ مَبْرُورٌ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَلَا أَدَعُ الْحَجَّ بَعْدَ إِذْ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nga ca kuti [Musaddad] atushimikile [‘Abdul Wahid] atushimikile [‘Abdul Wahid] atushimikile [‘Habib bin Abu ‘Amrah] atile, atushimikile [Aisyah bint Tholhah] ukufuma [‘Aisyah Ummul Mukminin radliallahu ‘anhu] atile: ‘O Rasululloh, bushe te kuti twingile mu nkondo na imwe? Eico ayaswike ati: ‘Nangu cibe fyo - kuli imwe - jihad uwacilapo bwino kabili uwapwililika ni Hajj, e kutila Hajj wa Mabrur’. Eico Aisyah atile; 'Eico nshatala nafumapo ku Hajj ukufuma apo naumfwile ili ishiwi ukufuma ku Mutumwa wa kwa Lesa'.
Imam Bukhari : 1729
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَافِرْ الْمَرْأَةُ إِلَّا مَعَ ذِي مَحْرَمٍ وَلَا يَدْخُلُ عَلَيْهَا رَجُلٌ إِلَّا وَمَعَهَا مَحْرَمٌ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَخْرُجَ فِي جَيْشِ كَذَا وَكَذَا وَامْرَأَتِي تُرِيدُ الْحَجَّ فَقَالَ اخْرُجْ مَعَهَا
Atwebele [Abu An-Nu’man] atwebele [Hammad bin Zaid] ukufuma kuli [‘Amru] ukufuma kuli [Abu Ma’bad], umunankwe Ibn’Abbas, ukufuma kuli [Ibnu’Abbas radliallahu ‘anhuma] atile; Kasesema atile: ‘Umwanakashi wingapita mu lwendo kano fye nga ali na mahram wakwe kabili umwaume wingakumanya umwanakashi kano fye nga ali na mahram wakwe’. Lyena kwali umwaume uwatile: 'O Mutumwa wa kwa Allah, mu cine cine nalefwaya ukuya na ici na ici cibumba ca nkondo lelo umukashi wandi alefwaya ukucita Hajj.' E ico, atile: ‘Kabiye ku Hajj no mukashi obe’.
Imam Bukhari : 1730
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ أَخْبَرَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَلَمَّا رَجَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ حَجَّتِهِ قَالَ لِأُمِّ سِنَانٍ الْأَنْصَارِيَّةِ مَا مَنَعَكِ مِنْ الْحَجِّ قَالَتْ أَبُو فُلَانٍ تَعْنِي زَوْجَهَا كَانَ لَهُ نَاضِحَانِ حَجَّ عَلَى أَحَدِهِمَا وَالْآخَرُ يَسْقِي أَرْضًا لَنَا قَالَ فَإِنَّ عُمْرَةً فِي رَمَضَانَ تَقْضِي حَجَّةً أَوْ حَجَّةً مَعِيرَوَاهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atile: “Ilyo Kasesema atile: “Ilyo Kasesema atile: “Ilyo Kasesema atile: imwe ukufuma ku kucita Hajj?’. Umwanakashi atile: ‘Wishi wa kwa So na So, uo alepilibula umulume wakwe, alikwata ingamila shibili, imo ilingi line ilabomfiwa ku kucita Hajj lintu ingamila imbi ilabomfiwa ku kutusanga amenshi ya kunwa’. Atile: ''Umrah mu mweshi wa Ramadan alilinganishiwa ku Haji nelyo Haji na ine''. Ici calondolwelwe na [Ibn Juraij] ukufuma kuli [‘Atho’]; Naumfwile [Ibn 'Abbas ''anhuma'' ukufuma kuli Kasesema Sallallahu ''alaihi Wasallam''. Kabili [Ubaidullah] atile, ukufuma kuli [‘Abdul Karim] ukufuma kuli [‘Atho’] ukufuma kuli [‘Jabir] ukufuma kuli Kasesema saw.
Imam Bukhari : 1731
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ قَزَعَةَ مَوْلَى زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍوَقَدْ غَزَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ غَزْوَةً قَالَ أَرْبَعٌ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ يُحَدِّثُهُنَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْجَبْنَنِي وَآنَقْنَنِي أَنْ لَا تُسَافِرَ امْرَأَةٌ مَسِيرَةَ يَوْمَيْنِ لَيْسَ مَعَهَا زَوْجُهَا أَوْ ذُو مَحْرَمٍ وَلَا صَوْمَ يَوْمَيْنِ الْفِطْرِ وَالْأَضْحَى وَلَا صَلَاةَ بَعْدَ صَلَاتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَلَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ مَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَسْجِدِي وَمَسْجِدِ الْأَقْصَى
Atwebele ukuti [Syuba] ukufuma kuli [Abdul Malik bin Umair] ukufuma kuli [Qaza’ah, Maula Ziyad] atile; Naumfwile [Abu Sa’id] uwasangilweko ku nkondo ikumi limo na shibili na Kasesema, alelanda ukuti: ‘Ifintu fine ifyo naumfwile ukufuma ku Mutumwa wa kwa Lesa, nelyo wene -Qaza’ah- atile; amwebele Abu Sa’id pa fintu ifingi ifyo apokelele ukufuma kuli Kasesema icampapwishe - e kutila -: 'Tacili icasuminishiwa ku mwanakashi ukwenda inshiku shibili kano fye no mulume wakwe nelyo mahram kabili te kuti afume ifya kulya pa nshiku shibili isha kusefya, 'Eid al-Fitr na she, e kutila pa numa ya 'Asr ukufika ku kupona kwa kasuba kabili pa numa ya Fajr ukufika ku kufika kwa kasuba kabili tacikoseleshiwe ukucita ulwendo lwa kupepa kano fye ukutandalila amapepo yatatu, Amapepo ya Al, Amapepo Yandi na Mapepo ya Al Aqsa.
Imam Bukhari : 1732
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ أَخْبَرَنَا الْفَزَارِيُّ عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ قَالَ حَدَّثَنِي ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى شَيْخًا يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ قَالَ مَا بَالُ هَذَا قَالُوا نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ لَغَنِيٌّ وَأَمَرَهُ أَنْ يَرْكَبَ
Nga ca kutila, Kasesema amwene umuntu umukote aletungililwa na bana bakwe babili? Baswike ukuti: ‘Alapile ukwenda -ukuya ku Mecca-’. Eico atile: ‘Allah talekabila uyu muntu ukuicusha umwine’. Eico Alandile kuli uyu muntu ukuti akwelele.
Imam Bukhari : 1733
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ أَبِي حَبِيبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا الْخَيْرِ حَدَّثَهُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَنَذَرَتْ أُخْتِي أَنْ تَمْشِيَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ وَأَمَرَتْنِي أَنْ أَسْتَفْتِيَ لَهَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَفْتَيْتُهُ فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِتَمْشِ وَلْتَرْكَبْقَالَ وَكَانَ أَبُو الْخَيْرِ لَا يُفَارِقُ عُقْبَةَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عُقْبَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Atwebele [Ibrahim bin Musa] atwebele [Hisham bin Yusuf] ukuti [Ibn Juraij] abebele atile, anjebele [Sa’id bin Abu Ayyub] ukuti [Yazid bin Abu Habib] amwebele ukuti [Abu Al Khair] ali namwebele ukufuma ku Baitullah lyene anjebele ukulomba Kasesema pa lwa fatwa. Naishile ku kumulomba fatwa, eico atile: ‘Lekeni aleenda no kwensha’. Yazid bin Abu Habib atile: “Abu Al Khair tabapaatukenepo na Uqbah.” Abu Abdullah Al Bukhariy atile, atwebele [Abu ‘Ashim] ukufuma kuli [Ibn Juraij] ukufuma kuli [Yahya bin Ayyub] ukufuma kuli [Yazid] ukufuma kuli [Abu Al Khair] ukufuma kuli [Uqbah], lyena alandile pali hadith wa pa muulu.
Imam Bukhari : 1734
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَحْوَلُ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مِنْ كَذَا إِلَى كَذَا لَا يُقْطَعُ شَجَرُهَا وَلَا يُحْدَثُ فِيهَا حَدَثٌ مَنْ أَحْدَثَ حَدَثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Atwebele [Abu An-Nu’man] atwebele [Thabit bin Tazid] atwebele [‘Ashim Abu ‘Abdurrahman Al Ahwal] ukufuma kuli [Anas radliallahu ‘anhu] ukufuma kuli Kasesema Sallallahu ‘Alaihi wasallah atile: ‘Madinah e calo ca mushilo ica ici na ici. E kutila, imiti tailingile ukuputulwa kabili ububi te kuti bucitwe muli yene. Umuntu onse uucita ububi - ubusangu - ubwakanishiwa ku mipepele, uyo muntu akatukwa kuli Allah, bamalaika na bantu bonse'.
Imam Bukhari : 1735
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُقَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَأَمَرَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي فَقَالُوا لَا نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلَّا إِلَى اللَّهِ فَأَمَرَ بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ ثُمَّ بِالْخِرَبِ فَسُوِّيَتْ وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ
Atwebele [Abu Ma’mar] atwebele [‘Abdul Warits] ukufuma kuli [Abu At-Tayyah] ukufuma kuli [Anas radliallahu ‘anhu]; Kasesema aishile ku Medina lyena alandile ukuti bakuule umushici kabili lyene atile: ‘O Banu Najar, shita kuli ine ifyo - ibala lyobe - '. Bayaswike ukuti: ‘Tatucishita kano fye kuli Allah’. E ico alandile ukuti inshinshi sha baMushrikin shifukulwe no kuonaula ifikuulwa no kufipoosa pa nshi kabili alandile na kabili ukuti imiti ya miolife ya date iputulwe no kubikwa mu mulongo ukulola ku qibla ya mu mosque.
Imam Bukhari : 1736
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حُرِّمَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْ الْمَدِينَةِ عَلَى لِسَانِي قَالَ وَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنِي حَارِثَةَ فَقَالَ أَرَاكُمْ يَا بَنِي حَارِثَةَ قَدْ خَرَجْتُمْ مِنْ الْحَرَمِ ثُمَّ الْتَفَتَ فَقَالَ بَلْ أَنْتُمْ فِيهِ
Calishimikilwe kuli ifwe [Isma’il bin ‘Abdullah] atile, cashimikilwe kuli ine [umunyinane] ukufuma kuli [Sulaiman] ukufuma kuli [‘Ubaidullah bin ‘Umar] ukufuma kuli [Sa’id Al Maqbariy] ukufuma kuli [Abu Hurairah radlialah ‘anhu] ukuti Kasesema sallallalah atile: amabwe yabili ayafiita nga fintu ndesosa’. Lyene Kasesema aishile ku mushi wa Banu Haritsah no kutila: ‘Namona ukuti muli pa nse ya calo icakanishiwa’. Lyena aishilecena pa kashita kanono kabili lyene atile na kabili: ‘Awe, mu cine cine muli mu calo ca haram’.
Imam Bukhari : 1737
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَمَا عِنْدَنَا شَيْءٌ إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ وَهَذِهِ الصَّحِيفَةُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مَا بَيْنَ عَائِرٍ إِلَى كَذَا مَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا أَوْ آوَى مُحْدِثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ وَقَالَ ذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ وَمَنْ تَوَلَّى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ عَدْلٌ فِدَاءٌ
Atile: “Takuli nangu cimo ico tuli naco kano fye amapepo ya pa muulu, amapepo ya bufi, amapepo ya bufi, amapepo ya bufi, amapepo ya bufi. Lesa amupaale no kumupeela umutende, atile: ‘Madina ni calo ca mushilo ico icalo ca ciko cili pa kati ka matololo ya sahara ukufika na nomba. Eico onse uucita ububi -bid’ah- ubwakanishiwa ku mipepele nelyo ukwafwa abantu ukucita bid’ah, lyena uyo muntu akatukwa kuli Allah, bamalaika na bantunse bonse kabili takapokelelwe ukufuma kuli wene pa mulandu wa ‘kupepa kwakwe ukwacindamisha kabili ukwa sunnah’ -nelyo ukulapila no kulubulwa-. Kabili atile: ‘Ukucingililwa kwa baMuslim kuli kumo, eico onse uwaonaula ubucibusa bwa cipangano no muMuslim, lyene uyo muntu akatukwa kuli Allah, bamalaika na bantu bonse ne milimo yakwe iya kupepa iyacindamisha kabili iya sunnah tayakasuminishiwe ukufuma kuli wene. Kabili onse uupoka ubusaka bwa bantu ukwabula ukusuminishiwa no musunga wabo, ninshi uyo muntu akatukwa kuli Allah, bamalaika na bantu bonse ne milimo yakwe iya kupepa iyacindamisha kabili iya sunnah tayakapokelelwe ukufuma kuli wene. Abu Abdullah Al Bukhariy atile: Ishiwi lya kuti al'adh lipilibula ukuti: 'Icilubula'.
Imam Bukhari : 1738
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحُبَابِ سَعِيدَ بْنَ يَسَارٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ بِقَرْيَةٍ تَأْكُلُ الْقُرَى يَقُولُونَ يَثْرِبُ وَهِيَ الْمَدِينَةُ تَنْفِي النَّاسَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ
Atwebele [‘Abdullah bin Yusuf] atwebele [Malik] ukufuma kuli [Yahya bin Sa’id] atile, Naumfwile [Abu Al Hubab Sa’id bin Yasar] atila; Naumfwile [Abu Hurairah radlialah 'anhu] atila, 'Napeelwe ifunde -ukukuukila- ku cifulo uko ukukoka kwa ciko kwacilapo ukucila ififulo fimbi, e kutila umusumba wa Medina, uyu musumba ulasangulula abantu babipa - nga filya fine umuputule wa cimuti usangulula.'
Imam Bukhari : 1739
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى عَنْ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَقْبَلْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ تَبُوكَ حَتَّى أَشْرَفْنَا عَلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ هَذِهِ طَابَةٌ
Calishibikwe kuli ifwe [Khalid bin Mukhallad] atwebele [Sulaiman] atile, cashimikilwe kuli ine [‘Amru bin Yahya] ukufuma kuli [‘Abbas bin Sahal bin Sa’ad] ukufuma kuli [Abu Humaid radliallahu ‘anhu]: Twasangene na Kasesema mu Tabukalam atile: Toba'.
Imam Bukhari : 1740
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُلَوْ رَأَيْتُ الظِّبَاءَ بِالْمَدِينَةِ تَرْتَعُ مَا ذَعَرْتُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْهَا حَرَامٌ
Calitwebelwe [‘Abdullah bin Yusuf] atwebele [‘Malik] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Sa’id bin Al Musayab] ukufuma kuli [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] ukuti atile: ‘Nga namwene insoka ilelishiwa mu Medina, mu cine cine nshakamupapa -. Inshita imo atile: ‘Pa kati ka mabwe yabili ayafiita, umusumba wa Medina ni calo ca haram’.