Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 1641

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا نَرَى إِلَّا الْحَجَّ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلَمْ يَحِلَّ وَكَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَطَافَ مَنْ كَانَ مَعَهُ مِنْ نِسَائِهِ وَأَصْحَابِهِ وَحَلَّ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ الْهَدْيُ فَحَاضَتْ هِيَ فَنَسَكْنَا مَنَاسِكَنَا مِنْ حَجِّنَا فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةَ الْحَصْبَةِ لَيْلَةُ النَّفْرِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُلُّ أَصْحَابِكَ يَرْجِعُ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ غَيْرِي قَالَ مَا كُنْتِ تَطُوفِينَ بِالْبَيْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا قُلْتُ لَا قَالَ فَاخْرُجِي مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّي بِعُمْرَةٍ وَمَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا فَخَرَجْتُ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ وَحَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَيٍّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقْرَى حَلْقَى إِنَّكِ لَحَابِسَتُنَا أَمَا كُنْتِ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَتْ بَلَى قَالَ فَلَا بَأْسَ انْفِرِي فَلَقِيتُهُ مُصْعِدًا عَلَى أَهْلِ مَكَّةَ وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ أَوْ أَنَا مُصْعِدَةٌ وَهُوَ مُنْهَبِطٌوَقَالَ مُسَدَّدٌ قُلْتُ لَا تَابَعَهُ جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ فِي قَوْلِهِ لَا

Atwebele ukuti [Abu An-Nu’man] atwebele [Abu Awanah] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [Al Aswad] ukufuma kuli [Aisyah radliallahu 'anha]; 'Twafumine pamo na Kasesema kabili tatwalangishiwe lelo afumine ku kucita Hajj.' Ilyo Kasesema afikile -mu Mecca-, acitile tawaf ku Ka'bah Baitullah na Sa'iy pakati ka mpili sha Shafaa na Marwah kabili tacitile Tahallul pantu aletele Al Hadyu - inama ya lambo -, pamo pene no kusangwilako ku Tawaf wene na balya abaali pamo na bo Ukutasha kuli abo abashaletele Al Hadyu. Lyene Aisyah alimwene ukuya ku mweshi. E ico twapwishishe imipepele yesu yonse iya Hajj. Pa bushiku bwa Jumrah - mu Mina - ilyo abantu bafwile ukuya ku ŋanda ku nafar - atile: 'O Mutumwa wa kwa Lesa, ifibusa fyobe fyonse fikabwelela ku ŋanda na 'Umrah na Hajj ilyo ine nshakabwelele'. Aipwishe ukuti: ‘Bushe tamwasangilweko ku tawaf ku Baitullah Kaaba ubushiku ilyo twafikile mu Mecca?’. Nayaswike ukuti: ‘Awe’. Atile: ‘Kabiyeni na bamunyinanu ku Tan’im no kutendeka ukufuma kulya ukucita ihram ku ‘Umrah lyena icifulo cenu cikaba nga ici’. Eico nafumine na Abdurrahman ukuya ku Tan’im lyena nacitile ihram ku Umra. Kabili lyene Shafiyah bint Huyay alimwene ukuya ku mweshi, eico Kasesema atile: ‘Amafya, mwatulenga ukukakatika, bushe mwacitile tawaf pa bushiku bwa Nahar’. Wene -Shafiya- ayaswike ati: 'Ee'. Atile: ‘Nga ca kuti te mulandu, kabiye ku ng’anda’. 10:10, 11. 'Elyo namukumanya ilyo afikile ukufuma ku Makkah, lintu ine nali no kwiminina kale nelyo nali no kufika fye ilyo wene ali no kwiminina kale ukufuma ku Makkah'. Kabili atile, [Musadda], Atile, ‘Aisha, ‘Awe’. Iyi hadith na kabili yashininkishiwe na [Jarir] ukufuma kuli [Mansur] mu mashiwi ya kwa ‘Aisyah’.

Hadith

Imam Bukhari : 1642

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍأَخْبِرْنِي بِشَيْءٍ عَقَلْتَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ صَلَّى الظُّهْرَ يَوْمَ التَّرْوِيَةِ قَالَ بِمِنًى قُلْتُ فَأَيْنَ صَلَّى الْعَصْرَ يَوْمَ النَّفْرِ قَالَ بِالْأَبْطَحِ افْعَلْ كَمَا يَفْعَلُ أُمَرَاؤُكَ

Atile [Muhammad bin Al Mutsanna] atile [Ishaq bin Yusuf] atile [Sufyan Ats-Tsauriy] ukufuma kuli [‘Abdul ‘Aziz bin Rufai’] atile; Nalipwishe [Anas bin Malik ukuti Lesa asekelele kuli wene] ukuti: 'Njebeleni fimo ifyo mwibukisha ukufuma kuli Kasesema, uko acitile ipepo lya kasuba pa bushiku bwa Tarwiyah?' Ayaswike ati: ‘Mu Mina’. Nalipushe na kabili, ni kwi acitile ipepo lya ‘Asr pa bushiku bwa Nafar?’ Ayaswike ati: ‘Muli Al Abto -Al Bata’-. Citeni -ukutungulula- nga fintu intungulushi shenu shacitile'.

Hadith

Imam Bukhari : 1643

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُتَعَالِ بْنُ طَالِبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ قَتَادَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَرَقَدَ رَقْدَةً بِالْمُحَصَّبِ ثُمَّ رَكِبَ إِلَى الْبَيْتِ فَطَافَ بِهِ

Calitwebelwe ukuti [‘Abdul Muta’al bin Tholib] atwebele [‘Ibnu Wahb] atile, calinjebele [‘Amru bin Al Harith] ukuti [Qatadah] amwebele ukuti [Anas bin Malik radliallahu ‘anhu] amwebele ukuti Kasesema sallallalahu ‘alaihial ali, Amapepo ya ‘Isha’ lyene alaala pa nshita iinono ku Al Muhashib - icifulo ca kupoosa amabwe. mu Mina-, lyene aendele pa kabalwe kakwe ukuya ku Kaaba wa Baitullah no kucita tawafu kulya’.

Hadith

Imam Bukhari : 1644

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْإِنَّمَا كَانَ مَنْزِلٌ يَنْزِلُهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَكُونَ أَسْمَحَ لِخُرُوجِهِيَعْنِي بِالْأَبْطَحِ

Mwatweba [Abu Nu’aim] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Hysyam] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisyah radlialah ‘anha] atile: ‘Mu cine cine, icifulo uko Kasesema aleimininapo cali icayanguka nga nshi ku nshila yakwe iya kufumamo -ukubwelela ku ŋanda-, e kutila mu Al Abthah-.

Hadith

Imam Bukhari : 1645

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَلَيْسَ التَّحْصِيبُ بِشَيْءٍ إِنَّمَا هُوَ مَنْزِلٌ نَزَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ici citabo ca kuti: At-Tahshib - icifulo ca kwimininako ilyo umuntu talaya ku kupepa - te ciputulwa ca cifulo ca kwimininako pa ntanshi ya lwendo lwa kupepa - te ciputulwa ca cifulo ca kucitilamo ifya kusefya, lelo ni ''Sahilahal'' fye. na'.

Hadith

Imam Bukhari : 1646

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاكَانَ يَبِيتُ بِذِي طُوًى بَيْنَ الثَّنِيَّتَيْنِ ثُمَّ يَدْخُلُ مِنْ الثَّنِيَّةِ الَّتِي بِأَعْلَى مَكَّةَ وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مَكَّةَ حَاجًّا أَوْ مُعْتَمِرًا لَمْ يُنِخْ نَاقَتَهُ إِلَّا عِنْدَ بَابِ الْمَسْجِدِ ثُمَّ يَدْخُلُ فَيَأْتِي الرُّكْنَ الْأَسْوَدَ فَيَبْدَأُ بِهِ ثُمَّ يَطُوفُ سَبْعًا ثَلَاثًا سَعْيًا وَأَرْبَعًا مَشْيًا ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَنْطَلِقُ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَيَطُوفُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَكَانَ إِذَا صَدَرَ عَنْ الْحَجِّ أَوْ الْعُمْرَةِ أَنَاخَ بِالْبَطْحَاءِ الَّتِي بِذِي الْحُلَيْفَةِ الَّتِي كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنِيخُ بِهَا

Atile [Ibn’Umar Lesa asekelele kuli wene] alele ubushiku mu Dzu Thuwa pa kati ka nshila shibili isha mu mpanga, lyena aingile ukupitila muli cimo ica fishiba ifya Maveh. Kabili ilyo afikile mu Mecca, nangu fye ku kucita Hajj nelyo Umrah, taiminine pa kukaka ingamila yakwe kano fye pa -cifulo- mupepi no mwinshi wa ng’anda ya mapepo -Al Masjidil Haram-. Lyena aingile no kwisa ku Nsonsela ya Libwe Ilyafiita, lyena atendeke ukucita tawaf ukufuma kulya pa miku cinelubali, imiku itatu aleenda bwangu kabili imiku ine aleenda bwino, lyena ilyo apwishishe, apepa ama rak’ah yabili. Ilyo ashilabwelela ku ncende aleikala, alecita sa’iy pa kati ka mpili sha Shafaa na Marwah. Kabili ilyo apwishishe imipepele yonse iya Hajj nelyo Umrah, aiminine pa kuti apuule ku Al Bathha’ uuli mu DzulHulaifah, icifulo uko Kasesema aleimininako.

Hadith

Imam Bukhari : 1647

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ سُئِلَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ الْمُحَصَّبِ فَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ قَالَ نَزَلَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعُمَرُ وَابْنُ عُمَرَ وَعَنْ نَافِعٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاكَانَ يُصَلِّي بِهَا يَعْنِي الْمُحَصَّبَ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ أَحْسِبُهُ قَالَ وَالْمَغْرِبَ قَالَ خَالِدٌ لَا أَشُكُّ فِي الْعِشَاءِ وَيَهْجَعُ هَجْعَةً وَيَذْكُرُ ذَلِكَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atwebele [‘Abdullah bin ‘Abdul Wahhab] atwebele [Khalid bin Al Harith] atile; 'Ubaidullah aipwishiwe pa lwa Al Muhashishab'. E ico [‘Ubaidullah] atwebele ukufuma kuli [‘Nafi’] atile: ‘Umusalu inshita imo alekele ukuiminina kulya, nga fintu Umar na Ibn Umar’ bacitile. Kabili ukufuma kuli Nafi’ ukuti [Ibnu’Umar Radlialhu ‘anhuma’ ali kulya, e kutila pa Al Muhashshab, amapepo ya pa kati ka kasuba, na ‘Asr’. Kabili ndesubila ukuti atile: 'ne pepo lya Maghrib'. Khailid atile: ‘Nshatwishika pa lwa pepo lya ‘Isha,’ lyene alaala pa nshita iinono kulya’. Lyena alandile pali ici ukufuma kuli Kasesema.

Hadith

Imam Bukhari : 1648

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاكَانَ ذُو الْمَجَازِ وَعُكَاظٌ مَتْجَرَ النَّاسِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا جَاءَ الْإِسْلَامُ كَأَنَّهُمْ كَرِهُوا ذَلِكَ حَتَّى نَزَلَتْ{ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ }فِي مَوَاسِمِ الْحَجِّ

Calitwebelwe ukuti [Uthman bin Al Haitsam] atwebele [Ibnu Juraij] atile, [Amru bin Dinar] atile, [Ibnu Abas radliallahu 'anhuma]: 'Dzul Majaz na Ukazh fyali fifulo fya makwebo ku bantu mu nshita ya buwelewele. Ilyo ubuIslam bwaishile, cali kwati balipata icifulo cilya, ukufika ilyo icikomo 195 caishile, icipilibula ukuti: -‘Takuli ulubembu kuli iwe nga ulefwaya ubupe kuli Rabb obe ukufuma kuli Rabb obe’, e kutila mu nshita ya Hajj.

Hadith

Imam Bukhari : 1649

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْحَاضَتْ صَفِيَّةُ لَيْلَةَ النَّفْرِ فَقَالَتْ مَا أُرَانِي إِلَّا حَابِسَتَكُمْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقْرَى حَلْقَى أَطَافَتْ يَوْمَ النَّحْرِ قِيلَ نَعَمْ قَالَ فَانْفِرِيقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَزَادَنِي مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا مُحَاضِرٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نَذْكُرُ إِلَّا الْحَجَّ فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ النَّفْرِ حَاضَتْ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَيٍّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَلْقَى عَقْرَى مَا أُرَاهَا إِلَّا حَابِسَتَكُمْ ثُمَّ قَالَ كُنْتِ طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَانْفِرِي قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَكُنْ حَلَلْتُ قَالَ فَاعْتَمِرِي مِنْ التَّنْعِيمِ فَخَرَجَ مَعَهَا أَخُوهَا فَلَقِينَاهُ مُدَّلِجًا فَقَالَ مَوْعِدُكِ مَكَانَ كَذَا وَكَذَا

Atile [Umar bin Hafsh] atile [batata] atile [Al A’masy] atile [Ibrahim] ukufuma kuli [Al Aswad] ukufuma kuli [Aisyah radiallahu 'anha] atile; 'Shafiyyah amwene ukumona umweshi pa bushiku bwa Nafar, lyena atile: 'Nshilolesha pali ine wine lelo nalimusakamika'. Kasesema atile: ‘Bushe mwacitile tawaf pa bushiku bwa kwa Nahar’. Atile: ‘Ee, e fyo caba’. E ico atile: ‘Iyeni ku ng’anda’. Abu ‘Abdullah Al Bukhariy atile: ‘Kabili [Muhammad] alundile kuli ine, atwebele [Muhadhir] atwebele [Al’Amasy] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [Al Aswad] ukufuma kuli [Aisyah radliallahu ‘anha] atile; 'Twafumine no Mutumwa wa kwa Lesa kabili tatwaciita ifyo lelo ku kucita Hajj.' Ilyo twafikile -mu Mecca-, Atukonkomeshe ukushipikisha. Ilyo ubushiku bwa Nafar bwaingile, Shafiyah bint Huyay ali no kumona umweshi, Kasesema atile: ‘Amafya, tatwacimwene lelo mwatuletele amafya’. Lyena aipwishe ukuti: ‘Bushe mwacitile tawaf pa bushiku bwa kwa Nahar’. Ayaswike ukuti: ‘Ee, e fyo caba’. Eico Atile: ‘E lyo kabiyeni ku ng’anda’. Lyena ‘Aisyah, Lesa asekelele kuli wene, atile: ‘We Mutumwa wa kwa Lesa, nshacili napusuka’. Atile: ‘Citeni Umrah ukufuma kuli At-Tanimu. Lyena umunyina aile nankwe kabili pa numa ya ico twasangene nankwe uwaiteyanya ukufuma pa mpela ya bushiku no kutila: ‘Ici ciputulwa ca cifulo cenu caba nga ici’.

Hadith

Imam Bukhari : 1650

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ مَوْلَى أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلَّا الْجَنَّةُ

Camwebele ukuti [‘Abdullah bin Yusuf] atwebele [Malik] ukufuma kuli [Sumayya, Maulana Abu Bakr bin ‘Abdurrahman] ukufuma kuli [Abu Salih As-Samman] ukufuma kuli [Abu Hurairah radlialah ‘anhu] ukuti Kasesema pa numa ya lubembu lwa kubwelulukila ku numa atile: ‘ babili kabili umulopa wa hajj taukwete icilambu kano fye ku mulu’.

Hadith

Imam Bukhari : 1651

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَنَّ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ الْعُمْرَةِ قَبْلَ الْحَجِّ فَقَالَ لَا بَأْسَ قَالَ عِكْرِمَةُ قَالَ ابْنُ عُمَرَ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّوَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا مِثْلَهُ

Atwebele [Ahmad bin Muhammad] atwebele [Abdullah] atushimikile [Ibn Juraij] ukuti [Ikrimah bin Khalid] aipwishe [Ibn’Umar] pa lwa kucita Umrah ilyo Hajj ashilafika. E ico ayaswike ukuti: ‘Tacikweete incito’. ‘Ikrima atile; Ibn’Umar atile, Lesa asekelele muli wene: ‘Kasesema alicitile Umrah ilyo Hajj ashilafika. Kabili atile [Ibrahim bin Saad] ukufuma kuli [Ibn Ishaq] anjebele [‘Ikrimah bin Khalid], nalipwishe [Ibn’Umar Radliallahu ‘anhuma] nga filya fine. Atwebele [‘Amru bin ‘Ali] atwebele [Abu ‘Ashim] atwebele [Ibn Juraij], atile [‘Ikrimah bin Khalid]: ‘Nalipwishe [Ibn’Umar radliallahu ‘anhuma] nga filya fine na ine’.

Hadith

Imam Bukhari : 1652

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ الْمَسْجِدَ فَإِذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاجَالِسٌ إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ وَإِذَا نَاسٌ يُصَلُّونَ فِي الْمَسْجِدِ صَلَاةَ الضُّحَى قَالَ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ صَلَاتِهِمْ فَقَالَ بِدْعَةٌ ثُمَّ قَالَ لَهُ كَمْ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعًا إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍ فَكَرِهْنَا أَنْ نَرُدَّ عَلَيْهِ قَالَ وَسَمِعْنَا اسْتِنَانَ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ فِي الْحُجْرَةِ فَقَالَ عُرْوَةُ يَا أُمَّاهُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَلَا تَسْمَعِينَ مَا يَقُولُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَتْ مَا يَقُولُ قَالَ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرَاتٍ إِحْدَاهُنَّ فِي رَجَبٍ قَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا اعْتَمَرَ عُمْرَةً إِلَّا وَهُوَ شَاهِدُهُ وَمَا اعْتَمَرَ فِي رَجَبٍ قَطُّ

Atwebele [Qutaiba] atwebele [Jarir] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Mujahid] atile; Ilyo ine na Urwah bin Az Zubair twaingile mu cikuulwa ca mapepo mwali [Abdullah bin Umar] uwaikele mu muputule wa ng’anda ya kwa Aisyah, ilyo abantu balecita amapepo ya Dhuha mu cikuulwa ca mapepo. Wene -Mujahid- atile: ‘Eico twamwipwishe pa lwa pepo balecita, eico atile: ‘Ico ni bid’ah’. Lyene atile kuli wene na kabili ati: ‘Ni imiku inga iyo Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa) acitile Umrah?’ Ayaswike ukuti: ‘Imiku ine, imo iya iyo mu mweshi wa Rajab’. E co tulafilwa ukucikaana. Mujahid atwalilile ukuti: “E lyo twaumfwile ishiwi lya kwa [‘Aisyah radliallahu ’anha] Ummul Mu’minin alefuuta amenso yakwe ukufuma ku numa ya ng’anda yakwe, eico ‘Urwah aipwishe ukuti: ‘O nyina, we Umumi Mu’minin, bushe tauumfwile ifyo Abu Abdurrahman asosele? ‘Aishah Lesa asekelele kuli wene atile: ‘Cinshi asosele? ‘Urwa ayaswike ukuti; Atile Kasesema alicitile Umrah imiku ine, imo iya iyo yali mu mweshi wa Rajab. 10:10, 11. 10 Lesa atile: “Lesa aleba ne nkumbu kuli Abu Abdurrahman, tacitile nangu fye ni Umrah lelo lyonse nalemukonka kabili tacitile Umrah nangu fye mu mweshi wa Rajab.”

Hadith

Imam Bukhari : 1653

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْمَا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجَبٍ

Atwebele [Abu ‘Ashim] atwebele [Ibn Juraij] atile, atile [‘Atho’] ukufuma kuli [‘Urwah bin Az Zubair] atile; Nalipwishe ukuti: “Eico ayaswike ukuti: “Umrah tacitilepo Umrah mu mweshi wa Rajab.”

Hadith

Imam Bukhari : 1654

حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ حَسَّانٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ سَأَلْتُ أَنَسًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُكَمْ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ عُمْرَةُ الْحُدَيْبِيَةِ فِي ذِي الْقَعْدَةِ حَيْثُ صَدَّهُ الْمُشْرِكُونَ وَعُمْرَةٌ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ فِي ذِي الْقَعْدَةِ حَيْثُ صَالَحَهُمْ وَعُمْرَةُ الْجِعِرَّانَةِ إِذْ قَسَمَ غَنِيمَةَ أُرَاهُ حُنَيْنٍ قُلْتُ كَمْ حَجَّ قَالَ وَاحِدَةً

Atwebele [Hasan bin Hasan] atwebele [Hamamu] ukufuma ku [Katadah]; Nalipushe [Anas] ukuti: Ni imiku inga iyo Kasesema acitile ‘Umrah?’? Ayaswike ukuti: ‘Imiku ine. Pa kati kabo, ali no kumucingilila umwaka wakonkelepo mu mweshi wa ku numa pa numa ya kupanga icipangano ca mutende na bo. Nasumina ukuti alepilibula ubulanda bwa nkondo ya ku Hunain. Nalipushe na kabili ukuti: ‘Ni imiku inga iyo acitile Hajj?’. Ayaswike ukuti: ‘Inshita imo’.

Hadith

Imam Bukhari : 1655

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَأَلْتُ أَنَسًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَاعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيْثُ رَدُّوهُ وَمِنْ الْقَابِلِ عُمْرَةَ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةً فِي ذِي الْقَعْدَةِ وَعُمْرَةً مَعَ حَجَّتِهِحَدَّثَنَا هُدْبَةُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ وَقَالَ اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ فِي ذِي الْقَعْدَةِ إِلَّا الَّتِي اعْتَمَرَ مَعَ حَجَّتِهِ عُمْرَتَهُ مِنْ الْحُدَيْبِيَةِ وَمِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ وَمِنْ الْجِعْرَانَةِ حَيْثُ قَسَمَ غَنَائِمَ حُنَيْنٍ وَعُمْرَةً مَعَ حَجَّتِهِ

Atwebele [Abu Al Walid Hisham bin ‘Abdul Malik] atwebele [Hammam] ukufuma ku [Qatadah] atile; Nalipwishe [Anas] pa lwa cintu cimo, lyene atile: ‘Kasesema alicitile Umrah imiku ine. Ici cipilibula ukuti ''Umrah'' ilyo ba - abaMushrikin - bamucingilile, 'Umrah' umwaka wakonkelepo ekutiila ''Umrah'', ''Umrah'' mu mweshi wa Dzul Qa'dah na 'Umrah' ilyo acitile Hajj'. Atwebele [Hudbah] atushimikile [Hammam] kabili atile: ‘Acitile umusebo imiku ine, yonse yali mu mweshi wa Dzul Qa’dah ukufumyako fye umusebo uo acitile pamo na Hajj wakwe. Ici cishinka ca kuti, umwaka wakonkelepo, ilyo apeela ifya kulya ifya nkondo, Hunain na Hunain mu nshita ya lwendo lwakwe ulwa kupepa.

Hadith

Imam Bukhari : 1656

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَأَلْتُ مَسْرُوقًا وَعَطَاءً وَمُجَاهِدًا فَقَالُوا اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ وَقَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُاعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ مَرَّتَيْنِ

Atwebele ukuti [Ahmad bin ‘Uthman] atubuulile [Syuraih bin Maslamah] atubuulile [Ibrahim bin Yusuf] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Ishaq] atile: Nalipwishe [Masruq]. [‘Ato’] na [Mujahidi]. Baswike ukuti: ‘Umutumwa wa kwa Lesa alicitile Umrah mu mweshi wa Dzul Qa’dah ilyo ashilacita Hajj. Kabili wene -Abu Ishaq- atile: Naumfwile [Al Bara' bin 'Azib Radlialhu 'anhuma] alelanda ukuti: ''Umutumwa wa kwa Lesa Saw Saw Alicitile 'Umrah mu mweshi wa Dhul Qa'dah ilyo ashilacita Hajj imiku ibili'.

Hadith

Imam Bukhari : 1657

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يُخْبِرُنَا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِامْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ سَمَّاهَا ابْنُ عَبَّاسٍ فَنَسِيتُ اسْمَهَا مَا مَنَعَكِ أَنْ تَحُجِّينَ مَعَنَا قَالَتْ كَانَ لَنَا نَاضِحٌ فَرَكِبَهُ أَبُو فُلَانٍ وَابْنُهُ لِزَوْجِهَا وَابْنِهَا وَتَرَكَ نَاضِحًا نَنْضَحُ عَلَيْهِ قَالَ فَإِذَا كَانَ رَمَضَانُ اعْتَمِرِي فِيهِ فَإِنَّ عُمْرَةً فِي رَمَضَانَ حَجَّةٌ أَوْ نَحْوًا مِمَّا قَالَ

Atwebele [Musadda] atwebele [Yahya] ukufuma kuli [Ibn Juraij] ukufuma kuli [‘Atho’] atile; Naumfwile [Ibn Abbas] aletushimikilako, atile: “Cinshi cimucilikila ukucita Haj na ifwe.” Umwanakashi atile: ‘Twalekwata ingamila iyo lyonse balebomfya kuli wishi wa musango yo no mwana wakwe, ukupilibula umulume wa mwanakashi no mwana wakwe umwaume, lyene aleleka ingamila ukusenda amenshi. Atile: “Ilyo umweshi wa Ramadhan wafika, citeni Umrah pantu Umrah mu mweshi wa Ramadhan waba nga ‘hajj’ nelyo nga filya fine - hajj - nga fintu asosele.

Hadith

Imam Bukhari : 1658

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُوَافِينَ لِهِلَالِ ذِي الْحَجَّةِ فَقَالَ لَنَا مَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُهِلَّ بِالْحَجِّ فَلْيُهِلَّ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلْيُهِلَّ بِعُمْرَةٍ فَلَوْلَا أَنِّي أَهْدَيْتُ لَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ قَالَتْ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَكُنْتُ مِمَّنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَأَظَلَّنِي يَوْمُ عَرَفَةَ وَأَنَا حَائِضٌ فَشَكَوْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ارْفُضِي عُمْرَتَكِ وَانْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ أَرْسَلَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمَنِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ مَكَانَ عُمْرَتِي

Atwebele ukuti [Muhammad bin Salam] atushimikile [Abu Mu’awiyah] atwebele [Hsyyam] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisyah radliallahu ‘anha]: ‘Twafumine no Mutumwa wa kwa Lesa bwino bwino pa hilal - pa kutendeka kwa mweshi wa Hijjal. Atile kuli ifwe ukuti: ‘Uuli onse pali imwe uwatemwa ukucita ihram ku Hajj, acite ihram yakwe ku Hajj kabili onse pali imwe uwatemwa ukucita ihram ku Umrah, acite ihram ku Umrah. Nga te pa mulandu wa kuti naletele inyama ya mutuulo, nga nacitile ihram ku ‘Umrah’. 'Aisyah umutuntulu 'anha atile; 'Eico pali ifwe kuli abacita ihram ku 'Umrah kabili kuli abacita ihram ku 'Umrah' kabili kuli abacita ihram ku 'Umrah' kabili ndi umo uwa bacita ihram ku 'Umrah'. Lyene ubushiku bwa ‘Arafa bwalincingilile ilyo nali ku mweshi. Lyena naliilishenye pali ici kuli Kasesema. Eico atile: 'Lekeni 'umrah wenu no kufumyapo inkanda ya ku mutwe wenu no kuipepa lyena ingileni mu ihram ku Hajj.' Ubushiku bwa Al Hashaba - ukupoosa amabwe mu Mina -, atumine 'Abdurrahmani na ine ku Ata-Tanimu. Eico nacitile ihram ku 'Umrah nga ukubweseshapo 'Umrah' wandi uwapita.

Hadith

Imam Bukhari : 1659

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَخْبَرَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يُرْدِفَ عَائِشَةَ وَيُعْمِرَهَا مِنْ التَّنْعِيمِقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً سَمِعْتُ عَمْرًا كَمْ سَمِعْتُهُ مِنْ عَمْرٍو

Atile [Ali bin Abdullah] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Amru], aumfwile ['Amru bin Aus] ukuti ['Abdurrahman bin Abu Bakr radlialah 'anhuma] alimwebele ukuti Kasesema sallallahu 'alaihi wasallam amwebele ukuti abe pa ng'anda. 'anha no kuya nankwe ku kucita 'umrah ukufuma kuli At-Tan'im'. Sufyani atile; inshita imo naumfwile [‘Amr] atila: ‘Ni imiku inga mwaumfwa ifyo ukufuma kuli ‘Amru?’

Hadith

Imam Bukhari : 1660

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ عَنْ حَبِيبٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ عَطَاءٍ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ وَأَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ هَدْيٌ غَيْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَطَلْحَةَ وَكَانَ عَلِيٌّ قَدِمَ مِنْ الْيَمَنِ وَمَعَهُ الْهَدْيُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَذِنَ لِأَصْحَابِهِ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً يَطُوفُوا بِالْبَيْتِ ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا إِلَّا مَنْ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ وَلَوْلَا أَنَّ مَعِي الْهَدْيَ لَأَحْلَلْتُ وَأَنَّ عَائِشَةَ حَاضَتْ فَنَسَكَتْ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ أَنَّهَا لَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ قَالَ فَلَمَّا طَهُرَتْ وَطَافَتْ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَنْطَلِقُ بِالْحَجِّ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَخْرُجَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ فِي ذِي الْحَجَّةِ وَأَنَّ سُرَاقَةَ بْنَ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ لَقِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْعَقَبَةِ وَهُوَ يَرْمِيهَا فَقَالَ أَلَكُمْ هَذِهِ خَاصَّةً يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَا بَلْ لِلْأَبَدِ

Atwebele [Muhammad bin Al Mutsanna] atwebele [‘Abdul Wahhab bin ‘Abdul Majid] ukufuma kuli [‘Habib Al Mu’alim] ukufuma [‘Atho’] atwebele [Jabir bin ‘Abdullah radliallahu ‘anhu] ukuti Kasesema taali uwa mano kabili uwa mutende kuli bene. aletele Al Hadyu -inyama sha lambo- ukufumyako fye Kasesema na Tholhah na Ali, abafikile fye ukufuma ku Yemen, na bo baletele Al Hadyu, atile: ‘Ndi mu ihram nga fintu Umutumwa wa kwa Lesa ali mu ihram. Kabili Kasesema alisuminishe ifibusa fyakwe ukupanga ihram yabo nga umrah, balecita tawaf ku Baitullah Kaaba, lyene baleputula - ukufupisha - inkanda shabo kabili lyene balecita tahallul ukufumyako fye onse uwaletele Al Hadyu. Batile: ‘Lyene twaile ku Mina kabili bamo pali ifwe batile alifumineko. Ici lyene cafikile kuli Kasesema, eico atile: ‘Nga ca kuti nali no kubwelelamo ku fintu fyandi ifya kale, nga nshaletele ifyuni fya mutuulo. Nga ca kuti nshaletele Al Hadyu, mu kushininkisha nga nali mu kusakamikwa. Lyena Aisyah alimwene ukuya ku mweshi ilyo apwishishe imipepele yonse ukufumyako fye ukutawaf ku Baitullah Kaaba. Ilyo ali uwa busaka, alecita Tawaf ku Kaaba wa Baitullah. Atile: ‘We Mutumwa wa kwa Lesa, bushe uleya ku ŋanda na Hajj na Umrah ilyo ine ndefwaya fye ukucita Hajj?’ Eico alandile kuli Abdurahman bin Abu Bakr ukuya na Aisyah ku Tanim. Eico Aisyah, Lesa asekelele kuli wene, acitile Umrah pa numa ya kucita imisango ya Hajj mu mweshi wa Dhul Hijjah. Kabili Suraqah bin Malik bin Ju’syam akumanya Kasesema ilyo ali mu Al’Aqabah alepoosa umupingushi, aipwishe ukuti: ‘Bushe ici calicindama kuli iwe, we Mutumwa wa kwa Lesa? Atile: ‘Awe, lelo umuyayaya’.