Imam Bukhari : 121
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ الْجَمْرَةِ وَهُوَ يُسْأَلُ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ قَالَ آخَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَنْحَرَ قَالَ انْحَرْ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
Atile, atile, ‘Namwene Kasesema ali ku lubali lwa baYuda. Umuntu umo aipwishe ati, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe ndaipaya inama ilyo nshilaipoosa?’ Lyene atile: ‘Poosa nomba, kabili taukabembukile’. Lyene umuntu umbi aishile no kutila, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, nalifushishe umutwe wandi ilyo nshilaipaya?’ Ayaswike ati: ‘Ipaya nomba, iyoo tauli uwa lubembu’. Kabili taipwishiwe pa lwa cintu icacitilwe intanshi nelyo icintu icapwishishe mu kucicita kano fye ukwasuka ukuti: ‘Citeni kabili mwicita ulubembu’.
Imam Bukhari : 122
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَرِبِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ مَعَهُ فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنْ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ سَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَسْأَلُوهُ لَا يَجِيءُ فِيهِ بِشَيْءٍ تَكْرَهُونَهُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَنَسْأَلَنَّهُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ مَا الرُّوحُ فَسَكَتَ فَقُلْتُ إِنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ فَقُمْتُ فَلَمَّا انْجَلَى عَنْهُ قَالَ{ وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي }وَمَا أُوتُوا مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًاقَالَ الْأَعْمَشُ هَكَذَا فِي قِرَاءَتِنَا
Caebelwe kuli ifwe [‘Qais bin Hafsh] atile, caebelwe kuli ifwe [‘Abdul Wahid] atile, caebelwe kuli ifwe [Al’Amasy Sulaiman bin Mihran] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [‘Alqamah] ukufuma kuli [‘Abdullah] atile, ‘Ilyo naleenda pamo na Kasesema wa ‘Abdullah’s wa pa nse ya . Medina, pali ilya nshita alesenda umuti ukufuma ku muti wa nseke. Lyene apitile pa bumba lya baYuda, kabili umo umo uwa bene atile, ‘Mumwipushe pa lwa mupashi!’ Bambi batile, ‘Wilalanda nankwe mpaka alandile ifyo tautemenwe’. Lyene bamo pali bambi batile, ‘Mu cine cine, mu cine cine tukamwipusha.’ E ico umuntu umo uwa muli bene aiminine no kwipusha ukuti, ‘We Abul Qasim, cinshi umupashi?’ Yali fye tondolo. Eico nalipooseleko amano, ‘Mu cine cine alepokelela ukusokolola’. Ilyo umuntu apilibwile, abelengele ukuti: '-Kabili balekwipusha pa lwa mweo. Mutile: ‘Umupashi ni lyashi lya kwa Rabb wandi, kabili tamwapeelwe ukwishiba kano fye panono-’ -Ifipusho. AbaIsraeli: 85-. Al A'masy atile, 'Ici eco caba mu qira yesu'.
Imam Bukhari : 123
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْأَسْوَدِ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَتْ عَائِشَةُ تُسِرُّ إِلَيْكَ كَثِيرًا فَمَا حَدَّثَتْكَ فِي الْكَعْبَةِ قُلْتُ قَالَتْ لِيقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ لَوْلَا قَوْمُكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ قَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ بِكُفْرٍ لَنَقَضْتُ الْكَعْبَةَ فَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِ بَابٌ يَدْخُلُ النَّاسُ وَبَابٌ يَخْرُجُونَفَفَعَلَهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ
Calitwebelwe ukuti [Abdullah bin Musa] ukufuma kuli [Israele] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Al Aswad] atile, Ibn Az Zubair anjebele ukuti, ' Bushe ni shani fintu amwebele pali Kaaba?’ Natile, 'Aisyah anjebele ukuti, ''Kasesema sallallaahu 'alaihi wasallam anjebele ukuti: 'O Aishah, nga te pa mulandu wa bantu bobe abacili mupepi ne nshita yabo, Az Zubair atile, 'Ukukanasumina, nkapilibula Kaaba, lyena nkapanga imilyango ibili iya kuti abantu bengilemo kabili imo iya kuti bafumemo.' Pa numa ici cacitilwe na Ibn Zubair.
Imam Bukhari : 124
وَقَالَ عَلِيٌّحَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ عَلِيٍّ بِذَلِكَ
Kabili Ali atile, ‘Landa ku bantu ukulingana ne cipimo ca kumfwikisha kwabo, bushe ulefwaya ukuti Allah no Mutumwa Wakwe babepelwe?’ Caebelwe kuli ifwe [‘Ubaidullah bin Musa] ukufuma kuli [Ma’ Ruf bin Kharrabudz] ukufuma kuli [Abu Ath Thufail] ukufuma kuli [‘Ali] nga filya fine’.
Imam Bukhari : 125
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعاذٌ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثَلَاثًا قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا وَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
Atile, atushimikile [Ishaq bin Ibrahim] atile, atushimikile [Mu’adz bin Hisham] atile, atushimikile [tata] ukufuma [Qatadah] atile, atushimikile [Anas bin Malik] ukuti Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallah alenina motoka ilyo Mu’adz alenina pa numa yakwe. Lyene atile: ‘We Mu’adz bin Yabali!’ Mu'adz ayaswike ati, 'O Mutumwa wa kwa Lesa, nafikilisha ukubilisha kobe'. Abilishe ukuti: ‘We Mu’adz!’ Mu'adz ayaswike ati, 'O Mutumwa wa kwa Lesa, nafikilisha ukubilisha kobe'. Ici calibwekeshiwepo imiku itatu, lyene atile: ‘Takuli nangu umo uwingashininkisha ukuti takwaba lesa uwalinga ukupepa kano fye Lesa, kabili Muhamadi ni Ntumwa ya kwa Lesa, uwa cine cine ukufuma pa nshi ya mutima wakwe, kano fye nga Allah akamukaanya inferno’. Mu’adz lyene aipwishe ukuti, ‘Bushe calisuminishiwa kuli ine ukushimikilako abantu pali ici, pa kuti balesekelela muli ici?’ Ayaswike ati: ‘Pa numa bakaba aba bucenjeshi -ukucita ifya nkumbu-’. Mu’adz lyene atwala iyi hadith ilyo ali mupepi no kufwa pantu aletina ulubembu.
Imam Bukhari : 126
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ ذُكِرَ لِيأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَّكِلُوا
Calembwa kuli ifwe [Musaddad] atile, caebelwe kuli ifwe [Mu’tamir] atile, Naumfwile [batata] balelanda, Naumfwile [Anas bin Malik] balelanda ukuti, ‘Calumbulwa kuli ine ukuti Kasesema inshita imo atile kuli Mu’adz bin Jabal uwakumanyana na Lesa kuti acita ifyo fine, ingila mu mulu’. Mu’adz aipwishe ukuti, ‘Bushe cili fye bwino nga natwala ifyo ku bantunse?’ Ayaswike ati: 'Mwicita, pantu ndetina ukutila kuti baba aba bucenjeshi -ukucita ifya nkumbu-'.
Imam Bukhari : 127
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ فَغَطَّتْ أُمُّ سَلَمَةَ تَعْنِي وَجْهَهَا وَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ قَالَ نَعَمْ تَرِبَتْ يَمِينُكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا
Atwebele [Muhammad bin Salam] atile, atwebele [Abu Mu’awiyah] atile, atwebele [Hsyyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Zainab] umwana mwanakashi uwa kwa Ummu Salamah, ukufuma kuli [Ummu Salamah] atile, ‘Ummu Sulaim aishile ku Mutumwa wa kwa Lesa kabili atile, Allah, mucine cine Allah takwata insoni mu milandu ya cine. Bushe calicindama ukuti abanakashi basambile nga ca kuti balelota?’ Kasesema ayaswike ukuti: ‘Ee, nga amwene amenshi’. Ummu Salamah lyene afimbile icinso cakwe no kwipusha ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe umwanakashi alelota?’ Ayaswike ukuti: ‘Ee. Ubulanda kuli imwe. -nga te ifyo- Eico ukupalana kwa mwana kwafuma kwi?'
Imam Bukhari : 128
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَهِيَ مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَادِيَةِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنَا بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ أَبِي بِمَا وَقَعَ فِي نَفْسِي فَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا
Calishibikwe kuli ifwe [Isma’il] atile, cashimikilwe kuli ine [Malik] ukufuma kuli [Abdullah bin Dinar] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Umar], ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: ‘Mu cine cine, pa miti pali umuti umo uushaba uwa muMuslim kabili uwa parall. Unjebele ukuti ni muti nshi?’ E ico abantu baletontonkanya ukuti ni miti ya mu cishima, lintu mu matontonkanyo yandi yali ni miti ya date’. Abdullah atile, ‘Lelo ndi ne nsoni -ukucisokolola-. Lyene abantu batile, ‘We Mutumwa wa kwa Lesa, tubilisheni umuti nshi uyo?’ E ico Kasesema ayaswike ukuti: ‘Ali muti wa nseke’. 'Abdullah atile, 'Lyene naebele batata pali ici, eico batata batile, 'Nali no kufwaisha nga mwacisokolola pali ilya nshita ukucila ine ukuba na ici na ici.'
Imam Bukhari : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ أَنْ يَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ
Atile, “Abdullah bin Daud] ukufuma kuli [Al A’masy] ukufuma kuli [Muhammad Al Hanafiyah] ukufuma kuli [Ali bin Abu Talib] atile, ‘Ndi muntu uupanga madzi ukwabula ukupita mu mbali, lyene atile kuli Miqadad. nalimo pali ici. Lyene amwipwishe pali ici, kabili ayaswike ukuti: ‘Kuli umulimo wakwe uwa kusamba.’
Imam Bukhari : 130
حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا قَامَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُهِلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الشَّأْمِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَيَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لَمْ أَفْقَهْ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nalinjebele ukuti [Qutaibah bin Sa’id] atile, atushimikile [Al Laits bin Sa’d] atwebele [Nafi’] umusha wa kale uwa kwa ‘Abdullah bin ‘Umar bin Al Khaththab, ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Umar], ukuti kwali umuntu uwaishile kwiminina uko mu cilonganino ca mapepo, O Lesa, ukulanda?' Lyene ayaswike ati: “Pantu abantu ba ku Medina bafuma ku Dzul Hulaifah, abantu ba ku Sham bafuma ku Al Juhfah, kabili abantu ba ku Najed bafuma ku Qarn.” Ibn Umar atile, ‘Abantu batila umukalamba wa citungu kuti atila abantu ba ku Yemen bafumine ku Yalamlam’. Nangu ca kutila Ibn Umar atile, ‘Nshishininkishe ukuti - ica kulekelesha - ici cafuma kuli Shikulu wa kwa Lesa’.
Imam Bukhari : 131
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَهُ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ لَا يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ أَوْ الزَّعْفَرَانُ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا تَحْتَ الْكَعْبَيْنِ
Catushimikilwe kuli [Adamu] atile, cashimikilwe kuli ifwe kuli [Ibn Abu Dzi’b] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar] ukufuma kuli Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallam, kabili ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Salim] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar] uwali umuntu nga fintu ali, nani uucita ukufwala kwa ihram?’ Ayaswike ukuti: ‘Tafwile ukufwala ifya kufwala, Imamah - umutwe uwafimbwa pa mutwe -, amatoloshi, ikoti, nelyo ifya kufwala ifyanunkila ne fya kununkilisha nelyo za’faran. Nga ca kuti takwata insapato, lyene kuti afwala insapato pa kushiputula ukufika ku nshishi’.
Imam Bukhari : 132
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ مَنْ أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ قَالَ رَجُلٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ فُسَاءٌ أَوْ ضُرَاطٌ
Calishimikilwe kuli ifwe [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Abdurrazaq] atile, cashimikwe kuli ifwe [Ma'mar] ukufuma kuli [Hammam bin Munabbih] ukuti aumfwile [Abu Hurairah] alelanda ukuti, 'Umuntu uuli onse atile: acita ukusamba'. Umuntu umo ukufuma ku Hadlramaut atile, ‘Cinshi amahadati yapilibula, we Abu Huraira?’ Abu Hurairah ayaswike ukuti, ‘Futa nelyo fye ne ciunda nelyo iyo’.
Imam Bukhari : 133
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُعَيْمٍ الْمُجْمِرِ قَالَرَقِيتُ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَى ظَهْرِ الْمَسْجِدِ فَتَوَضَّأَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أُمَّتِي يُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ فَمَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يُطِيلَ غُرَّتَهُ فَلْيَفْعَلْ
Caebelwe kuli ifwe [Yahya bin Bukair] atile, caebelwe kuli ifwe [Al Laits] ukufuma kuli [Khalid] ukufuma kuli [Sa'id bin Abu Hilal] ukufuma kuli [Nu'aim bin Al Mujmir] atile, 'Nakwelele pa mosque pamo na [Abu Hurairah], lyena alicitile 'ukusamba' kabili atile, landa ukuti: ‘Mu cine cine, Ummah wandi akalangishiwa pa Bushiku bwa Kubuuka ne menso ayabengeshima ukufuma ku menshi yashala. ukusamba, onse pali imwe uwingatambisha ulubuuto alecita ifyo’.
Imam Bukhari : 134
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ ح وَعَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِأَنَّهُ شَكَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلُ الَّذِي يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَجِدُ الشَّيْءَ فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ لَا يَنْفَتِلْ أَوْ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
Alitulondolwele [Ali] atile, atulondolwele [Sufyan] atile, atulondolwele [Az Zuhri] ukufuma kuli [Sa’id bin Al Musayyab]. -mu nshila imbi cilandwa- Caebelwe kuli ifwe [‘Abbad bin Tamim] ukufuma kuli [banyinakulu], ukuti kwali umuntu uwalandile pa lwa kutwishika kwakwe ku Mutumwa wa kwa Lesa, ukuti calemoneka kwati asangile fimo mwi pepo lyakwe. Lyene atile: ‘Wisendama nelyo ukufumapo mpaka umfwe ishiwi nelyo ukununkila’.
Imam Bukhari : 135
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ صَلَّى وَرُبَّمَا قَالَ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ وَقَامَ يُصَلِّي فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَنْ شِمَالِهِ فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ الْمُنَادِي فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلَاةِ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْقُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنَامُ عَيْنُهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ رُؤْيَا الْأَنْبِيَاءِ وَحْيٌ ثُمَّ قَرَأَ{ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ }
Calishimikilwe kuli ifwe [‘Ali bin ‘Abdullah ] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Sufyan] ukufuma kuli [‘Amru] atile, cashimikilwe kuli ine [Kuraib] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas], ukuti Kasesema alale ukufika na lintu afumine mu nkumbabulili e lyo abuukile no kupepa. Nangu atile, ‘Kasesema alaala no kupopomenwa, lyene aiminine ku kupepa. Lyena [Sufyan] ukukonkana ukulondolola hadith kuli ifwe, ukufuma kuli [‘Amru] ukufuma kuli [Kuraib] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas] atile, ‘Ubushiku bumo naleikala ku ng’anda ya kwa nkashi yandi, Maimunah, Kasesema saw. Ukufika ubushiku bumo, Kasesema alibuukile no kusamba ukufuma mu cipe icinono icali no kusamba ukwayanguka, lyene aiminine no kupepa. Lyene nalisangwike ku kucita ukusamba ukufuma ku cipe alebomfya ku kusamba, lyene nalipalamine kuli wene no kusangwilako ku kupepa ku lubali lwakwe ulwa ku kulyo -Sufyan na o alandile pa lubali lwa ku kulyo-, lyene ansuntinkanye ku lubali lwakwe ulwa ku kulyo. Pa numa ya ico apepele ukulingana no kufwaya kwakwe, lyene alaala no kulaala ukufika na lintu apupukile. Lyene umuntu uwamwitile aishile ukumweba ukuti inshita ya kupepa yalifikile, aile nankwe no kupepa ukwabula ukusamba na kabili’. Twatile kuli Amru ukuti, ‘Abantu batila amenso ya kwa Kasesema yalele, lelo te mutima wakwe’. Amru lyene atile, ‘Inshita imo naumfwile Ubaid bin Umair atile, ‘Ifiloto fya Bakasesema ni fisokolwelo’. Lyena abelengele ukuti: '-Cine cine nalotele ukutila nali no kukupaya..- ' -Ifipusho. Iciputulwa ca nshita: 102-.
Imam Bukhari : 136
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغْ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ الصَّلَاةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتْ الْعِشَاءُ فَصَلَّى وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا
Catushimikilwe kuli [‘Abdullah bin Maslamah] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Musa bin ‘Uqbah] ukufuma kuli [Kuraib] umubomfi wa kale uwa kwa Ibn ‘Abbas, ukufuma kuli [Usamah bin Zaid] ukuti aumfwile alelanda ukuti, ‘Kasula akafika pa numa ya cishiba ca ulupili - atentemwike ku kusamba, lyene acitile ukusamba lelo no kusamba ukwayanguka. Na lyene naipusha ukuti, ‘Bushe uleya ku kupepa, we Mutumwa wa kwa Lesa? ’ Ayaswike ukuti: ‘Ipepo licili pa ntanshi yenu’. Lyena aendele pa kabalwe kakwe ukufika na ku Muzdalifah, afumine pa kabalwe no kusamba umupwilapo, lyena iqamah yasoselwe, kabili acitile ipepo lya Maghrib. Lyena abantu bakakakile ingamila shabo mu fifulo fyabo, lyena Iqamat Isha` yasoselwe, lyena acitile ipepo lya Isha `ukwabula ukupepa amapepo yambi aya pa kati'.
Imam Bukhari : 137
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ بِلَالٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَمَضْمَضَ بِهَا وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَجَعَلَ بِهَا هَكَذَا أَضَافَهَا إِلَى يَدِهِ الْأُخْرَى فَغَسَلَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُسْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَرَشَّ عَلَى رِجْلِهِ الْيُمْنَى حَتَّى غَسَلَهَا ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً أُخْرَى فَغَسَلَ بِهَا رِجْلَهُ يَعْنِي الْيُسْرَى ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ
Atwebele [Muhammad bin 'Abdurrahman] atile, atushimikile [Abu Salamah al Khaza'i Manshur bin Salamah] atile, atushimikile [Ibn Bilal] - ekutiila Sulaiman - ukufuma kuli [Zaid bin Aslam] ukufuma kuli ['Atha' bin Yasar] ukufuma kuli [Ibn 'Abbas, wene, abuulile ikopo lya menshi mu minwe yakwe no kubomfya ku kusamba akanwa kakwe no kusamba, lyena na kabili abuulile icikopo ca kuboko kwakwe no kucipanga nga ifi -acipongolwele pa kuboko kwakwe kumbi-, lyena ne minwe yonse ibili asambile ku cinso cakwe, lyena abuulile icikopo ca menshi no kusamba ukuboko kwakwe ukwa ku kulyo, lyena na kabili abuulile icikopo ca menshi no kusamba ku kuboko kwakwe ukwa ku kulyo. Lyene mufukule umutwe, lyena mupoke umuputule umo uwa menshi no kufimba ulukasa lwakwe ulwa ku kulyo pa kuti alusambile, lyena mubuule umuputule umbi uwa menshi no kusamba ulukasa lwakwe ulwa ku kulyo. Pa numa ya ico atile, ‘Ifi efyo namwene Umutumwa wa kwa Lesa alesamba’.
Imam Bukhari : 138
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَقُضِيَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ لَمْ يَضُرُّهُ
Ici cishinka ca kuti, “Ali bin Abdullah] atile, cabilishiwe kuli ifwe [Jarir] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Salim bin Abu Al Ja’d] ukufuma kuli [Kuraib] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas] no kufika kuli Kasesema, atile: ‘Nga ca kuti umo uwa imwe alefwaya ukuya kuli wene. ukubelenga; -O Lesa, tufumyeni kuli Satana kabili tufumyeni kuli Satana ukufuma kuli ifyo mwatupeela -abana-'. Nga ca kuti mwapaalwa no mwana ukufuma ku bucibusa bwa babili, Satana takabe na maka ya kulenga uyo mwana ububi.’
Imam Bukhari : 139
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِتَابَعَهُ ابْنُ عَرْعَرَةَ عَنْ شُعْبَةَ وَقَالَ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ إِذَا أَتَى الْخَلَاءَ وَقَالَ مُوسَى عَنْ حَمَّادٍ إِذَا دَخَلَ وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ
Naumfwile [Anas] alelanda ukuti, ‘Ilyo Kasesema aingile mu cimbusu, lyene apepele ati: Allah, ndefwaya ukucingililwa muli Iwe ukufuma ku fibanda fya baume na fibanda fya banakashi-'. Kabili iyi hadith yashininkishiwe na [Ibn Ar’arah] ukufuma kuli [Syu’ba], kabili [Ghundar] atile ukufuma kuli [Syu’ba] atile, ‘Nga waya ku cimbusu’. Kabili [Mose] ukufuma kuli [Hamadi], ‘Nga ca kuti caingila’. Kabili [Sa’id bin Zaid] atile, atwebele [Abdul ‘Aziz], ‘Nga mulefwaya ukwingila’.
Imam Bukhari : 140
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْخَلَاءَ فَوَضَعْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَ مَنْ وَضَعَ هَذَا فَأُخْبِرَ فَقَالَ اللَّهُمَّ فَقِّهْهُ فِي الدِّينِ
Atwebele [‘Abdullah bin Muhammad] atile, atwebele [‘Hasyim bin Al Qasim] atwebele [Warqa’] ukufuma kuli [‘Ubaidullah bin Abu Yazid] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas], ukuti lintu fye Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallam aingile mu cimbusu candi, umusambi wa cimbusu aingile mu cimbusu. Lyene aipwishe ukuti: ‘Nani abikile ici?’ Na lyene namwebele, eico atile: ‘O Allah, mulenge ukuba uwacenjela mu mipepele’.