Imam Bukhari : 121
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ الْجَمْرَةِ وَهُوَ يُسْأَلُ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ قَالَ آخَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَنْحَرَ قَالَ انْحَرْ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
Abdul Aziz bin Abu Salamah neena, Abdul Aziz bin Abu Salamah dafa wax Az Zuhri, Abdullah bin Amru neena, gis naa Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallah nekk ci wetu Juum. Amna ku laaj ne Yaw Yonent Yàlla ndax damay rendi mala balaa ma koy sànni ? Muni ma: 'Sànnil leegi, doo bàkkaar'. Ba noppi beneen nit ñëw ne: Yaw Yonent bi, damay wax sama bopp balaa may rendi? Mu tontu ko: 'Ray leegi, déet amul benn bàkkaar'. Te laajuñu ko lu jëm ci lu ñu jëkk a def walla lu mujje ci def ko lu dul mu tontu ne: “Defal ko te bul bàkkaar”.
Imam Bukhari : 122
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَرِبِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ مَعَهُ فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنْ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ سَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَسْأَلُوهُ لَا يَجِيءُ فِيهِ بِشَيْءٍ تَكْرَهُونَهُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَنَسْأَلَنَّهُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ مَا الرُّوحُ فَسَكَتَ فَقُلْتُ إِنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ فَقُمْتُ فَلَمَّا انْجَلَى عَنْهُ قَالَ{ وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي }وَمَا أُوتُوا مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًاقَالَ الْأَعْمَشُ هَكَذَا فِي قِرَاءَتِنَا
Neenañu nu [Qais bin Hafsh] neena, waxoon nañu nu [Abdul Wahid] neena, waxoon nañu nu [Al A'masy Sulaiman bin Mihran] ci [Ibrahim] ci ['Alqamah] ci ['Abdullah] ne: 'Bi may doxantu ak Yonent bi Medina, ci jamono jooju mu ngi yoroon benn bant bu bawoo ci benn garabu dat. Mu romb ay Juif, ku nekk ci ñoom ne moroomam: 'Laajleen ko ci xel mi!' Ñeneen ñi ne: 'Bul wax ak moom fileek waxul lu la neexul'. Ñenn ci ñeneen ñi ni, 'Dëgg la, danu koy laaj.' Ci noonu la kenn ci ñoom jog, laaj ko: «Yaw Abul Qasim, luy ruuh?» Mu daal di noppi. Ma ni, 'Dëgg la, mingi jot feeñu'. Bi ku góor ki wëlbatiku, mu jàng: '-Te ñu laaj la ci ruuh. Wax leen: 'Ruh mooy mbiri sama Rabb, te joxu ñu la xam-xam ludul tuuti-' -Qs. Al Israa: 85-. Al A'masy neena, 'Lii mooy sunu qira'ah'.
Imam Bukhari : 123
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْأَسْوَدِ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَتْ عَائِشَةُ تُسِرُّ إِلَيْكَ كَثِيرًا فَمَا حَدَّثَتْكَ فِي الْكَعْبَةِ قُلْتُ قَالَتْ لِيقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ لَوْلَا قَوْمُكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ قَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ بِكُفْرٍ لَنَقَضْتُ الْكَعْبَةَ فَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِ بَابٌ يَدْخُلُ النَّاسُ وَبَابٌ يَخْرُجُونَفَفَعَلَهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ
Abdullah bin Musa neena ñu Ibn Az Zubair newoon na ma: 'Aisyah dafa nëbb hadith yu bari ci yaw. Lu mu la musa wax ci Kaaba gi?' Ma ne ko Aysyah nee na ma Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na ma: Yaw Ayshah bu dul woon saw askan wi jege woon ba tey seen jamano, Az Zubayru nee na ak kéeféer dinaa soppi Kaaba gi, kon dinaa def ñaari bunt ngir nit ñi dugg ak genn benn buntu. Ginaaw loolu Ibn Zubair moo ko def.
Imam Bukhari : 124
وَقَالَ عَلِيٌّحَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ عَلِيٍّ بِذَلِكَ
Àlliya ne ko waxleen ak nit ñi ci tolluwaayu seen xel, ndax bëgg ngeen ñu fenal Yàlla ak Yonentam? Nettali nañu nu Ubaydullah bin Musa ci Ma Ruf bin Kharrabudz ci Abu Ath Thufail ci Ali ni ko.
Imam Bukhari : 125
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعاذٌ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثَلَاثًا قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا وَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
Mu wax nu [Ishaq bin Ibrahim] neena, wax nu [Mu'adz bin Hisham] neena, wax ma [sama pàppa] ci [Qatadah] neena, wax nu [Anas bin Malik] ni Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam dafa yéeg ci benn oto, Mu'adz dafa yéeg ci ginaawam. Mu daldi ne : « Yaw Muhaadd bin Jabal ! Mu'adz tontu ko, "Yaw Yonent Yàlla, maa ngi def sa woote". Mu woowaat : « Yaw Mu'adz ! Mu'adz tontu ko, "Yaw Yonent Yàlla, maa ngi def sa woote". Ñu baamtu ko ñatti yoon, ba noppi mu wax: 'Kenn mënul seede ni amul yàlla bu yelloo jaamu ludul Yàlla, te Mohamed mooy Yonent Yàlla, jub ci xolam, fileek Yàlla tere ko jahannama'. Mu'adz ne ko ndax sañ naa ma wax nit ñi loolu ngir ñu bég ci moom? Mu tontu ko ni: 'Gannaaw dina ñu tàyyeel - def saraxe -'. Mu'adz nag jottali na àddiis bi ba mu waree dee ndax ragaloon bàkkaar.
Imam Bukhari : 126
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ ذُكِرَ لِيأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَّكِلُوا
Dañu nu wax [Musaddad] neena, wax nañu nu [Mu'tamir] neena, dégg naa [sama pàppa] wax, dégg naa [Anas bin Malik] wax, 'Dañu ma nettali ni Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam benn yoon wax Mu'adz bin Jabal: 'Ku daje ak Yàlla, dina dugg ci asamaan si'. Mu'adz laaj, 'Ndax baaxna su ma ko joxee nit ñi?' Mu tontu ko : « Bul ko def ndax dama ragal ñu tàyyeel - def saraxe - ».
Imam Bukhari : 127
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ فَغَطَّتْ أُمُّ سَلَمَةَ تَعْنِي وَجْهَهَا وَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ قَالَ نَعَمْ تَرِبَتْ يَمِينُكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا
Mu wax nu [Muhamed bin Salam] ne, wax nu [Abu Mu'awiyah] wax nu [Hsyyam bin 'Urwah] ci [baayam] ci [Zainab] doomu Ummu Salamah, ci [Ummu Salamah] mu ne: 'Ummu Sulaim dafa ñëw ci Yonent Yàlla, mu ne: Yàlla, dëgg-dëgg Yàlla du rus ci mbiri dëgg. Ndax fàww jigéen ñi sangu suñuy gént?' Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko niko waaw bu gisee ndox. Ummu Salamah daal di muur kanamam, laaj ko: Yaw Yonent bi, ndax jigéen ji dafay gént? Mu tontu : ‘ Waaw. Dingeen torox. -su ko defee- Kon fan la nuru xale bawoo?'
Imam Bukhari : 128
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَهِيَ مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَادِيَةِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنَا بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ أَبِي بِمَا وَقَعَ فِي نَفْسِي فَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا
Dañu nu wax [Isma'il] ne, wax nañu ma [Malik] ci [Abdullah bin Dinar] ci [Abdullah bin 'Umar], ni Yonent bi (saw) dafa wax: 'Dëgg la, ci garab yi amna benn garab bu amul benn parall ngir Jullit. Wax ma ban garab la?' Kon nit ñi dañu leen jàppee ni garabi vale bi, waaye man jàpp naa ni garabi dat lañu. Abdullah ne ko, "Waaye damay rus ci wax ko." Ci noonu la nit ñi ne: Yaw Yonent Yàlla bi, nga wax nu ban garab la? Moo tax Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko ni: 'Garab dat la'. Abdulaah ne ko: "Dama ko nettali sama pàppa, ba noppi sama pàppa niko, "maa ngi gënal soo ko feeñalee ca jamono jooju, moo gën ma am lii ak lii."
Imam Bukhari : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ أَنْ يَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ
Musaddad neena, wax nu Abdullah bin Daud ci Al A'masy ci Mundzir Ats Tsauri ci Muhammad Al Hanafiyah ci Ali bin Abu Talib ne: 'Man nit ku yomb lay génne madzi, ba noppi wax Miqadad bi wasallam ci loolu. Ba noppi mu laaj ko ci mbir mi, mu tontu ko ne: «Waruwaay la ci moom.
Imam Bukhari : 130
حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا قَامَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُهِلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الشَّأْمِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَيَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لَمْ أَفْقَهْ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Dafa wax ma [Qutaibah bin Sa'id] neena, wax nu [Al Laits bin Sa'd] wax nu [Nafi'] jaam bu njëkk bu 'Abdullah bin 'Umar bin Al Khaththab, ci ['Abdullah bin 'Umar], ni amoon na ku ñëwoon taxaw ci Jumaa ji, yaw Yàlla Talbiya?' Resulullah sallallahu aleyhi wasallam tontu ko niko: «Ndax waa Medina ñu ngi bawoo ci Dzul Hulaifah, waa Sham ñu ngi bawoo ci Al Juhfah, waa Najed ñu ngi bawoo ci Qarn.» Ibn Omar dafa wax ni, 'Nit ñi dañu wax ni Rasulullah, Yalamlam lañu bawoo.' Ibn Omar dafa wax ni, 'Yaakaaru ma ni - lii mujjee - lii mingi joge ci Rasulullah Sallallaahu 'alaihi wasallam'.
Imam Bukhari : 131
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَهُ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ لَا يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ أَوْ الزَّعْفَرَانُ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا تَحْتَ الْكَعْبَيْنِ
Dañu nu wax [Adam], wax nañu nu [Ibn Abu Dzi'b] ci [Nafi'] ci [Ibn 'Umar] ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, ak ci [Az Zuhri] ci [Salim] ci [Ibn 'Umar] ci Yonent bi sallallaahu aalahid, ki fa nekkoon, ki fa nekkoon. Kan mooy def ihram?' Mu tontu ko ne: “Bumu sol yéere, Imamah – turban bu ñuy laxas ci bopp, pàntaloŋ, màntoo, wala yéere yu xeeñ parfum wala za’faran. Sudee amul dàll, mën na sol dàll dagg leen ba ci suufu tànk yi.
Imam Bukhari : 132
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ مَنْ أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ قَالَ رَجُلٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ فُسَاءٌ أَوْ ضُرَاطٌ
Dañu nu wax [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] neena, ñu wax nu [Abdurrazaq] neena, ñu wax nu [Ma'mar] ci [Hammam bin Munabbih] ni dafa dégg [Abu Hurairah] naan: def ablution'. Benn waay bu bawoo Hadlramaut niko: 'Luy hadats, yaw Abu Hurairah?' Abu Hurairah tontu ko niko, 'Fart ak son wala deet'.
Imam Bukhari : 133
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُعَيْمٍ الْمُجْمِرِ قَالَرَقِيتُ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَى ظَهْرِ الْمَسْجِدِ فَتَوَضَّأَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أُمَّتِي يُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ فَمَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يُطِيلَ غُرَّتَهُ فَلْيَفْعَلْ
Dañu nu wax [Yahya bin Bukair] ni, wax nañu nu [Al Laits] ci [Khalid] ci [Sa'id bin Abu Hilal] ci [Nu'aim bin Al Mujmir] ne: 'Maa ngi yéeg ci Jumaa ji ak [Abu Hurairah], ci ganaw ga mu sangu, mu ne: ne leen: “Dëgg la, sama ummat dina ñu ko wane ci bis biy ñëw, kanam yu leer ci ndox mi des.” ablution, képp ku ci yeen mëna tàllal leer gi, na ko def'.
Imam Bukhari : 134
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ ح وَعَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِأَنَّهُ شَكَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلُ الَّذِي يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَجِدُ الشَّيْءَ فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ لَا يَنْفَتِلْ أَوْ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
Nettali na nu [Ali] ne, nettali nu [Sufyan] ne, nettali nu [Az Zuhri] ci [Sa'id bin Al Musayyab]. -ñu wax ci beneen anam- Dañu nu wax ['Abbad bin Tamim] ci [ndijaay], ni amoon na ku doon ñaxtu ci sikki-sakkaam ci Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, mu melni dafa fekk dara ci ñaanam. Muni ma: 'Bul yëngu wala dem ba nga déggoo bruit bi wala nga xeeñ xet gi'.
Imam Bukhari : 135
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ صَلَّى وَرُبَّمَا قَالَ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ وَقَامَ يُصَلِّي فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَنْ شِمَالِهِ فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ الْمُنَادِي فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلَاةِ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْقُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنَامُ عَيْنُهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ رُؤْيَا الْأَنْبِيَاءِ وَحْيٌ ثُمَّ قَرَأَ{ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ }
Neena ñu [Ali bin Abdullah] neena, wax nañu nu [Sufyan] ci ['Amru] neena, wax nañu ma [Kuraib] ci [Ibn 'Abbas], ni Yonent bi dafa nelaw ba mu ronku ba noppi jog ñaan. Wala mu ne: «Yonent bi dafa tëdd di ronku, daal di jóg di julli. Ci la [Sufyan] nettali nu hadith yi, ci ['Amru] ci [Kuraib] ci [Ibn' Abbas] mu ni, 'Benn guddi ma fanaan ci kër sama tànta, Maimunah, Yonent-Yàlla (sallallaahu 'alaihi wasallam) ginaaw ga ma def ñaani ngoon. Ba ci benn guddi, Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam jóg sangu ci ab ndab bu ndaw ak sangu bu woyof, daal di taxaw di julli. Ma tàmbali di sangu ci gaal gimu daan jëfandikoo ngir sangu, ma daal di jege ko, ma ñaan ci wetu cammoy bi, Sufyan itam waxna ci wetu cammoy bi, mu yóbbu ma ci wetu ndijoor gi. Ginaaw loolu mu ñaan ci nimu ko neexee, ba noppi mu tëdd nelaw ba muy ronku. Ci noonu la am ku koy woo ngir wax ko ni waxtu ñaan yegsi na, mu ànd ak moom ñaan te baña sangu'. Nu ni Amru, 'Nit ñi dañu wax ni bëti Yonent bi nelawoon na, waaye xol bi nelawul'. Amru daal di ni, 'Mus naa dégg Ubaid bin Umair wax ni, 'Gestu yonent yi dañu feeñ.' Ba noppi mu jàng: '-Dëgg la, maa ngi gént ni dinaa la ray..- ' -Qs. Ash Shaaffat: 102-.
Imam Bukhari : 136
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغْ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ الصَّلَاةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتْ الْعِشَاءُ فَصَلَّى وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا
Abdullaah bin Maslamah daf nu wax ni, ci Malik, ci Musa bin Uqbah, ci Kuraib, jaam bu njëkk bu Ibn Abbas, ci Usamah bin Zaid, daf ko dégg wax: Rasulullah, bimu yeggee ci yoonu Arafah, mu dem ba ci yoonu Arafah. tundu - mu wàcci ngir saw, ba noppi mu sangu waaye sangu bu woyof. Ma laaj ko ndax dangay ñaan, yaw Yonent bi? Mu tontu ko: 'Ba leegi ñaan mingi ci sa kanam'. Mu daal di yéeg ci fasam ba mu yegsi Muzdalifah, mu wàcci ci fasam, sangu lépp, ginaaw ga ñu wax iqamah, daal di ñaan Magrib. Nit ñi daal di takk seeni gaam ci seeni barab, ñu wax Iqamat Isha, mu daal di ñaan Isha te ñaanul beneen ñaan ci diggante yi.
Imam Bukhari : 137
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ بِلَالٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَمَضْمَضَ بِهَا وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَجَعَلَ بِهَا هَكَذَا أَضَافَهَا إِلَى يَدِهِ الْأُخْرَى فَغَسَلَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُسْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَرَشَّ عَلَى رِجْلِهِ الْيُمْنَى حَتَّى غَسَلَهَا ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً أُخْرَى فَغَسَلَ بِهَا رِجْلَهُ يَعْنِي الْيُسْرَى ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ
Mu wax nu [Muhamed bin 'Abdurrahman] neena, wax nu [Abu Salamah Al Khaza'i Manshur bin Salamah] wax nu, wax nu [Ibn Bilal] - maanaam Sulaiman - ci [Zaid bin Aslam] ci [Atha' bin Yasar] ci [Ibn 'Abbas, mu def jëfam, mu jël benn kaasu ndox ci loxoom, jëfandikoo ko ngir raxas gémmiñam, istintsaq, ba noppi mu jëlaat benn scoop ci loxoom, def ko nii -sotti ko ci beneen loxoom-, ba noppi ak ñaari loxoom mu raxas kanamam, ba noppi jël benn scoop ndox, raxas loxoom bu ndeyjoor, ba noppi jëlaat benn scoop water ak led. Soo noppee nga fomp boppam, ba noppi nga jël benn kaasu ndox nga muur tànk bu ndeyjoor bi ngir raxas ko, ba noppi nga jël beneen kaasu ndox nga raxas tànk bu cammoy bi. Ginaaw loolu mu wax ni, nii la ma gisee Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam di sangu.
Imam Bukhari : 138
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَقُضِيَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ لَمْ يَضُرُّهُ
Dañu nu wax [Ali bin Abdullah] ne, ñu wax nu [Jarir] daale ko ci [Mansur] daale ko ci [Salim bin Abu Al Ja'd] daale ko ci [Kuraib] daale ko ci [Ibn Abbas] ba ci Yonent bi, mu wax ko: 'Su kenn ci yéen bëggee, mu dem ci moom. jàng; 'ALLAHUMMA JANNIBNASY SYAITHAANA WA JANNIBISY SYAITHAANA MAA RAZAQTANAA -Yalla nanga gnou sori seytané té sori gnou ci seytané li nga nu indil -domo yi-'. Sudee barkeel nga am doom ci diggante ñaar ñi, Seytaane du mëna gaañ doom jooju.'
Imam Bukhari : 139
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِتَابَعَهُ ابْنُ عَرْعَرَةَ عَنْ شُعْبَةَ وَقَالَ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ إِذَا أَتَى الْخَلَاءَ وَقَالَ مُوسَى عَنْ حَمَّادٍ إِذَا دَخَلَ وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ
Dafa wax nu [Aadama] wax, wax nu [Syu'bah] ci [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] wax, dégg naa [Anas] wax, 'Bi Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam duggee ci WC, ci la ñaan: Yalla, ci yaw laay rëcci ci seytaane yu góor yi ak yu jigéen yi. Hadith boobu [Ibn Ar'arah] moo ko firndeel ci [Syu'bah], [Ghundar] wax ci [Syu'bah] niko: "Soo demee ci WC". Ak [Musaa] ci [Hammad] ne ko: “Su duggee”. Sa'id bin Zaid niko, "su ngeen bëggee dugg."
Imam Bukhari : 140
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْخَلَاءَ فَوَضَعْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَ مَنْ وَضَعَ هَذَا فَأُخْبِرَ فَقَالَ اللَّهُمَّ فَقِّهْهُ فِي الدِّينِ
Mu wax nu ['Abdullah bin Muhamed] neena, wax nu [Hasyim bin Al Qasim] wax nu [Warqa'] ci ['Ubaidullah bin Abu Yazid] ci [Ibn 'Abbas], ni benn yoon Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam dugg ci waañ wi. Mu laaj: 'Kan moo def lii?' Ma wax ko ko, muni ma: “Yalla, defal ko xel mu ñaw ci diine”.