Imam Bukhari : 121
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ الْجَمْرَةِ وَهُوَ يُسْأَلُ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ قَالَ آخَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَنْحَرَ قَالَ انْحَرْ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
A tene na e [Abu Nu’aim] so, a tene na e [Abdul Aziz bin Abu Salamah] ti [Az Zuhri] ti [Isa bin Talhah] ti [Abdullah bin Amru] ti tene, ‘Mbi ba Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallah na mbage ti Jum. Mbeni koli ahunda: ‘O Watokua ti Allah, mo fâ nyama kozoni si mo bi ni?’. Lo tene na pekoni: ‘Mo bi fadeso, na mo yeke sala siokpari pëpe’. Na pekoni, mbeni zo nde aga atene: ‘O Watokua ti Nzapa, mo fâ kuä ti li ti mo kozoni si mo fâ nyama?’ Lo kiri tënë: ‘Fâ fadeso, pëpe mo yeke na siokpari pëpe’. Na a hunda lo pëpe na ndo mbeni ye so a sala kozoni wala mbeni ye so ahunzi na salango ni gi ti kiri tënë: ‘Sara ni na mo sala siokpari pëpe’.
Imam Bukhari : 122
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَرِبِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ مَعَهُ فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنْ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ سَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَسْأَلُوهُ لَا يَجِيءُ فِيهِ بِشَيْءٍ تَكْرَهُونَهُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَنَسْأَلَنَّهُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ مَا الرُّوحُ فَسَكَتَ فَقُلْتُ إِنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ فَقُمْتُ فَلَمَّا انْجَلَى عَنْهُ قَالَ{ وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي }وَمَا أُوتُوا مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًاقَالَ الْأَعْمَشُ هَكَذَا فِي قِرَاءَتِنَا
A tene na e [Qais bin Hafsh] so, a tene na e [‘Abdul Wahid] atene, a tene na e [Al A’masy Sulaiman bin Mihran] so alondo na [Ibrahim] so alondo na [‘Alqamah] so alondo na [‘Abdullah] so atene, ‘Na ngoi so mbi yeke tambela na Prophète ti ‘Abdul Wahid around the . Medina, na ngoi ni so lo yeke yô mbeni keke ti datte. Na pekoni, lo hon na tere ti mbeni bungbi ti aJuif, na ala oko oko atene na popo ti ala, atene: ‘Ala hunda tënë na lo na ndo ti yingo!’ Ambeni nde atene, ‘Sara tënë na lo pëpe juska lo tene mbeni tënë so anzere na mo pëpe’. Na pekoni, ambeni zo ni atene: ‘Biani, e yeke hunda lo biani.’ Tongaso, mbeni koli na popo ti ala alondo na lo hunda: ‘O Abul Qasim, yingo ayeke nyen?’ Lo duti kpô. Tongaso, mbi tene na bê ti mbi, mbi tene: ‘Biani, lo yeke wara apocalypse’. Tongana koli ni atourné, lo diko: ‘-Na ala hunda mo tënë ti âme. So: ‘Yingo ayeke tënë ti Rabb ti mbi, na a mû na mo hingango ye pëpe gi kete-’ -Qs. Al Isra`: 85-. Al A’masy atene, ‘So ayeke ye so ayeke na yâ ti qira`ah ti e’.
Imam Bukhari : 123
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْأَسْوَدِ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَتْ عَائِشَةُ تُسِرُّ إِلَيْكَ كَثِيرًا فَمَا حَدَّثَتْكَ فِي الْكَعْبَةِ قُلْتُ قَالَتْ لِيقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ لَوْلَا قَوْمُكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ قَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ بِكُفْرٍ لَنَقَضْتُ الْكَعْبَةَ فَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِ بَابٌ يَدْخُلُ النَّاسُ وَبَابٌ يَخْرُجُونَفَفَعَلَهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ
A tene na e so [‘Abdullah bin Musa] ti [Israël] ti [Abu Ishaq] ti [Al Aswad] atene, Ibn Az Zubair atene na mbi, ‘ [‘Aisyah] abata gbâ ti -hadith- ti secret na mo. Nyen la lo tene na mo lâ oko ape na ndö ti Kaaba?’ Mo tene: ‘Aisyah atene na mbi, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene na mbi: ‘O ‘Aishah, tongana a yeke pëpe ndali ti azo ti mo so angbâ nduru na ngoi ti ala, Az Zubair atene, ‘Na mabe pëpe, mbi yeke changé Kaaba, na pekoni mbi yeke sara ayanga-da use ti tene azo alï dä na mbeni oko ti tene ala sigigi dä’. Na pekoni, a sala ye so na lege ti Ibn Zubair’.
Imam Bukhari : 124
وَقَالَ عَلِيٌّحَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ عَلِيٍّ بِذَلِكَ
Na Ali atene: ‘Sara tënë na azo alingbi na nivo ti hingango ye ti ala, mo ye ti tene a tene mvene na Allah na Watokua ti lo?’ A tene na e [‘Ubaidullah bin Musa] so alondo na [Ma ‘ruf bin Kharrabudz] so alondo na [Abu Ath Thufail] so alondo na [‘Ali] tongaso’.
Imam Bukhari : 125
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعاذٌ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثَلَاثًا قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا وَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
A tene na e [Ishaq bin Ibrahim] so, a tene na e [Mu’adz bin Hisham] a tene, a tene na mbi [babâ ti mbi] ti [Qatadah] a tene, a tene na e [Anas bin Malik] so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam a kpe na ndo ti mbeni kutukutu na ngoi so Mu’adz a kpe na peko ti lo. Lo tene na pekoni: ‘O Mu’adz bin Jabal!’ Mu’adz a kiri tene, ‘O Watokua ti Allah, mbi sala ye alingbi na iri ti mo’. Lo kiri lo tene: ‘O Mu’adz!’. Mu’adz a kiri tene, ‘O Watokua ti Allah, mbi sala ye alingbi na iri ti mo’. A kiri a tene tene so fani ota, na pekoni lo tene: ‘Zo oko alingbi pepe ti fa so mbeni nzapa nde pepe so alingbi ti voro lo gi Allah, na Mohammed ayeke Watokua ti Allah, so ayeke na bê ti lo kue, gi tongana Allah akanga lege na lo ti gue na enfer’. Mu’adz a hunda na pekoni, ‘A yeke na lege ni ti tene mbi tene tënë so na azo, si ala duti na ngia na ni?’ Lo kiri tënë: ‘Na pekoni ala yeke ga ande azo ti goigoi -ti sara ye ti nzoni na azo-’. Mu’adz a fa hadith so na ngoi so lo yeke ndulu ti kui ngbanga ti so lo sala mbito ti siokpari.
Imam Bukhari : 126
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ ذُكِرَ لِيأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَّكِلُوا
A tene na e [Musaddad] so, a tene na e [Mu’tamir] so, mbi mä [babâ ti mbi] atene, mbi mä [Anas bin Malik] atene, ‘A sala tene na mbi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene fani oko na Mu’adz bin Jabal so ayeke sala songo na mbeni ye na lo yeke sala, lï na yayu’. Mu’adz ahunda, ‘A yeke nzoni tongana mbi fa tënë so na azo?’ Lo kiri tënë: ‘Sara ni pëpe, ndali ti so mbi sara mbeto so ala yeke ga paresseux -ti sara charité-’.
Imam Bukhari : 127
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ فَغَطَّتْ أُمُّ سَلَمَةَ تَعْنِي وَجْهَهَا وَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ قَالَ نَعَمْ تَرِبَتْ يَمِينُكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا
Ti tene na e [Muhammad bin Salam] atene, ti tene na e [Abu Mu’awiyah] ti tene, ti tene na e [Hsyyam bin ‘Urwah] ti [babâ ti lo] ti [Zainab] molenge ti Ummu Salamah, ti [Ummu Salamah] lo tene, ‘Ummu Sulaim aga na Watokua ti Nzapa na ‘Tokua ti Nzapa’. Allah, biani Allah a yeke na kamene pepe na ya ti tene ti tâ tene. A yeke obligatoire na awali ti sukula ngu tongana ala ye?’ Prophète ni akiri tënë na lo: ‘En, tongana lo bâ ngu’. Umm Salamah a kanga lê ti lo na lo hunda lo, lo tene: ‘O Watokua ti Allah, wali ni ayeke ala?’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘En. Mawa na ala. -tongana a yeke tongaso pepe- Tongaso, mara ti molenge alondo na ndo wa?’
Imam Bukhari : 128
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَهِيَ مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَادِيَةِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنَا بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ أَبِي بِمَا وَقَعَ فِي نَفْسِي فَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا
A tene na e [Isma’il] atene, a tene na mbi [Malik] so alondo na [‘Abdullah bin Dinar] so alondo na [‘Abdullah bin ‘Omar], so Watokua ti Nzapa (so siriri na tufa ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atene: ‘Biani, na popo ti akeke ni ayeke dä so mbeni keke oko ayeke dä pëpe so ayeke mbeni fall teti Musulman so le ti lo ayeke parall. Mo tene na mbi keke wa la?’ Tongaso, azo apensé so ala yeke akeke so ayeke na yâ ti popo-hoto, me na bango ndo ti mbi, ala yeke akeke ti datte’. ‘Abdullah atene, ‘Me mbi yeke na kamene -ti fa ni-. Na pekoni, azo ni atene: “O Watokua ti Nzapa, fa na e keke wa la?” Tongaso, Prophète ni akiri tënë: ‘Lo yeke mbeni keke ti datte’. ‘Abdullah atene: ‘Na pekoni mbi tene tënë ni na babâ ti mbi, tongaso babâ ti mbi atene: ‘Mbi ye fade ti tene mo fa ni na ngoi ni so ahon ti tene mbi wara ye so na ye so.’
Imam Bukhari : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ أَنْ يَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ
A tene na e [Musaddad] so, a tene na e [‘Abdullah bin Daud] ti [Al A’masy] ti [Mundzir Ats Tsauri] ti [Muhammad Al Hanafiyah] ti [‘Ali bin Abu Talib] atene, ‘Mbi yeke mbeni zo so ayeke sara madzi hio, na pekoni lo tene na Miqdad bin Al Aswad ti hunda tënë na Prophète ni. Na pekoni, lo hunda lo na ndo ni, na lo kiri tënë: ‘Mbeni kungba ayeke dä ti tene lo sukula tele ti lo.’
Imam Bukhari : 130
حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا قَامَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُهِلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الشَّأْمِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَيَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لَمْ أَفْقَهْ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A tene na mbi [Qutaibah bin Sa’id] atene, a tene na e [Al Laits bin Sa’d] a tene na e [Nafi’] ngbele ngbâa ti ‘Abdolla bin ‘Oumar bin ‘Al Khaththab, so alondo na [‘Abdolla bin ‘Omar], so mbeni koli ayeke dä so aga ti luti na ndo so dossenger ti mo, O Allah na e. talbiya?’ Na pekoni, Rasulullah akiri tënë: ‘Teti azo ti Médine ayeke talbiyah ti Dzul Hulaifah, azo ti Sham ayeke ti Al Juhfah, na azo ti Najed ayeke ti Qarn’. Ibn Omar atene: ‘Azo atene so Rasulullah ayeke tene so azo ti Yémen alondo na Yalamlam’. Na ngoi so Ibn Omar atene: ‘Mbi hinga biani so - ndangba ni - so alondo na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Bukhari : 131
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَهُ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ لَا يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ أَوْ الزَّعْفَرَانُ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا تَحْتَ الْكَعْبَيْنِ
A tene na e [Adam] so, a tene na e na lege ti [Ibn Abu Dzi’b] so alondo na [Nafi’] so alondo na [Ibn ‘Omar] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, na so alondo na [Az Zuhri] so alondo na [Salim] so alondo na [Ibn ‘Oumar] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihid so ayeke lani mbeni zo so ayeke dä, so ayeke lani mbeni zo so ayeke dä. zo wa la ayeke sara ihram?’ Lo kiri tene: ‘A lingbi lo yü bongo pepe, Imamah - mbeni turban so a kanga na li ti lo -, pantalon, bongo ti bongo, wala bongo so a zia parfum wala za’faran na ndo ni. Tongana lo yeke na abongo pëpe, ka lo lingbi ti yü abongo na lege so lo fâ ni na gbe ti gere ti lo’.
Imam Bukhari : 132
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ مَنْ أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ قَالَ رَجُلٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ فُسَاءٌ أَوْ ضُرَاطٌ
A fa na e [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] so, a fa na e [Abdurrazaq] atene, a fa na e [Ma’mar] so alondo na [Hammam bin Munabbih] so lo mä [Abu Hurairah] atene: ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam a yeke mbeni zo so ayeke sara si lo yeke sara ye na lege ni pëpe. asara ablution’. Mbeni koli ti Hadlramaut atene: ‘O Abu Hurairah, hadats aye ti tene nyen?’ Abu Hurairah akiri tënë, lo tene: ‘Fart wala na son wala pëpe’.
Imam Bukhari : 133
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُعَيْمٍ الْمُجْمِرِ قَالَرَقِيتُ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَى ظَهْرِ الْمَسْجِدِ فَتَوَضَّأَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أُمَّتِي يُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ فَمَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يُطِيلَ غُرَّتَهُ فَلْيَفْعَلْ
A tene na e so [Yahya bin Bukair] atene, a tene na e [Al Laits] so alondo na [Khalid] so alondo na [Sa’id bin Abu Hilal] so alondo na [Nu’aim bin Al Mujmir] so atene: ‘Mbi monté na mosquée na [Abu Hurairah], na pekoni lo sala ‘ablution’ na lo tene: ‘Mbi monté na mosquée’. tene: ‘Biani, a yeke fa ande Ummah ti mbi na Lâ ti Zingongo ti awakinda na lê ti ala so ayeke za na lege ti tanga ti ngu ni. ablution, zo kue na popo ti ala alingbi ti zi lumière zia lo sara tongaso’.
Imam Bukhari : 134
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ ح وَعَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِأَنَّهُ شَكَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلُ الَّذِي يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَجِدُ الشَّيْءَ فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ لَا يَنْفَتِلْ أَوْ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
A fa na e [‘Ali] so, a fa na e [Sufyan] so, a fa na e [Az Zuhri] so alondo na [Sa’id bin Al Musayyab]. -na mbeni lege nde a tene- A tene na e [‘Abbad bin Tamim] na mbage ti [oncle ti lo], so mbeni zo ayeke dä so asala tënë ti kite ti lo na Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam, so a yeke mo bâ mo tene lo wara mbeni ye na yâ ti sambela ti lo. Lo tene na pekoni: ‘Mo hon pëpe wala mo hon pëpe juska mo mä toto ni wala mo mä fion ni’.
Imam Bukhari : 135
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ صَلَّى وَرُبَّمَا قَالَ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ وَقَامَ يُصَلِّي فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَنْ شِمَالِهِ فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ الْمُنَادِي فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلَاةِ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْقُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنَامُ عَيْنُهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ رُؤْيَا الْأَنْبِيَاءِ وَحْيٌ ثُمَّ قَرَأَ{ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ }
A tene na e [‘Ali bin ‘Abdullah] so, a tene na e [Sufyan] so alondo na [’Amru] atene, a tene na mbi [Kuraib] so alondo na [Ibn ‘Abbas], so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam alango juska lo ronflé na pekoni lo londo lo sambela. Wala lo tene: ‘Prophète ni alango na sese na lo ronflé, na pekoni lo londo ti sambela. Na pekoni, [Sufyan] afa peko ti hadith ni na e, so alondo na [‘Amru] so alondo na [Kuraib] so alondo na [Ibn ‘Abbas] lo tene: ‘Mbeni bï mbi lango na da ti tante ti mbi, Maimunah, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na pekoni mbi sara sambela ti lakui. Juska na mbeni bï, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam alondo na lo sara ablution na yâ ti mbeni kete sembe na mbeni ablution so ayeke ngangu pëpe, na pekoni lo londo lo sambela. Na pekoni, mbi bungbi ti sara ablution na yâ ti ta so lo yeke sara na ablution, na pekoni mbi ga nduru na lo na mbi bungbi ti sambela na mbage ti lo ti koli -Sufyan asara nga tënë ti mbage ti koli-, lo gue na mbi na mbage ti lo ti koli. Na pekoni lo sambela alingbi na ye so bê ti lo aye, na pekoni lo lango na lo lango juska lo ronflé. Na pekoni, mbeni zo so airi lo aga ti fa na lo so ngoi ti sambela asi awe, lo gue na lo na lo sambela sân ti tene lo kiri lo sara ablution’. A yeke na pekoni si Amru atene: ‘Azo atene so lê ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam alango, me bê ti lo pëpe’. Amru atene na lo: ‘Mbi mä ândö Ubaid bin Umair atene, ‘Ala so aProphète ayeke na afango ye’. Na pekoni lo diko: '-Biani mbi ba ala so mbi yeke fâ mo..- ' -Qs. A yeke 102-.
Imam Bukhari : 136
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغْ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ الصَّلَاةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتْ الْعِشَاءُ فَصَلَّى وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا
A tene na e na lege ti [‘Abdullah bin Maslamah] so alondo na [Malik] so alondo na [Musa bin ‘Uqbah] so alondo na [Kuraib] so ayeke ândö ngbâa ti Ibn ‘Abbas, so alondo na [Usamah bin Zaid] so lo mä lo tene: ‘Rasulullah asi na lege ti -Arafah ti si na lango ti 1914. hoto - lo descend ti sukula ngu, na pekoni lo sara ablution me na mbeni ablution so ayeke ngangu pëpe. Mo hunda na lo, mo tene: ‘Mo yeke gue ti sambela, O Watokua ti Allah? ’ Lo kiri tënë: ‘Sambela angbâ na gbele mo’. Lo na pekoni lo kpe na mbarata ti lo juska lo si na Muzdalifah, lo descend na ndo ti mbarata ni na lo sara ablution kue, na pekoni lo tene iqamah, na lo sara sambela ti Maghrib. Na pekoni, azo ni akanga achameau ti ala na place ti ala, na pekoni a tene Iqamat Isha`, lo sara sambela ti Isha `na sambelango ambeni sambela nde pëpe na popo ni’.
Imam Bukhari : 137
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ بِلَالٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَمَضْمَضَ بِهَا وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَجَعَلَ بِهَا هَكَذَا أَضَافَهَا إِلَى يَدِهِ الْأُخْرَى فَغَسَلَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُسْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَرَشَّ عَلَى رِجْلِهِ الْيُمْنَى حَتَّى غَسَلَهَا ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً أُخْرَى فَغَسَلَ بِهَا رِجْلَهُ يَعْنِي الْيُسْرَى ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ
A tene na e [Mohammad bin ‘Abdurrahman] so, a tene na e [Abu Salamah Al Khaza’i Manshur bin Salamah] so, a tene na e [Ibn Bilal] - so ti tene Sulaiman - so alondo na [Zaid bin Aslam] so alondo na [‘Atha’ bin Yasar] so alondo na [Ibn ‘Abbas, lo sara si lo sara ye, lo] a mû mbeni kopo ti ngu na maboko ti lo na lo sara kua na ni ti sukula na yanga ti lo na istintsaq, na pekoni lo kiri lo mû mbeni scoop ti maboko ti lo na lo sara ni tongaso -lo tuku ni na ndo ti mbeni maboko ti lo-, na pekoni na maboko ti lo use kue lo sukula lê ti lo, na pekoni lo mû mbeni scoop ti water ti left ti lo. Na pekoni, mo sukula li ti lo, na pekoni mo mû mbeni kopo ti ngu oko mo kanga gere ti lo ti koli ti sukula ni, na pekoni mo mû mbeni kopo ti ngu nde mo sukula na gere ti lo ti wali. Na pekoni, lo tene: ‘So ayeke lege so mbi bâ na Watokua ti Nzapa so ayeke sara ablution’.
Imam Bukhari : 138
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَقُضِيَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ لَمْ يَضُرُّهُ
A tene na e [‘Ali bin ‘Abdullah] atene, a tene na e [Jarir] so alondo na [Mansur] so alondo na [Salim bin Abu Al Ja’d] so alondo na [Kuraib] so alondo na [Ibn ‘Abbas] na juska na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, lo tene: ‘Tongana mbeni oko ti ala aye ti sara ye alingbi na lo. diko; 'ALLAHUMMA JANNIBNASY SYAITHAANA WA JANNIBISY SYAITHAANA MAA RAZAQTANAA -O Allah, bata e yongoro na Satan na bata Satan yongoro na ye so Mo leke teti e -amolenge-'. Tongana mo wara deba nzoni ti mbeni molenge na lege ti songo so ayeke na popo ti ala use, Satan ayeke wara lege pëpe ti sala sioni na molenge so.’
Imam Bukhari : 139
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِتَابَعَهُ ابْنُ عَرْعَرَةَ عَنْ شُعْبَةَ وَقَالَ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ إِذَا أَتَى الْخَلَاءَ وَقَالَ مُوسَى عَنْ حَمَّادٍ إِذَا دَخَلَ وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ
Ti tene na e [Adam] atene, ti tene na e [Syu’bah] ti [Abdul ‘Aziz bin Shuhaib] atene, mbi mä [Anas] atene, ‘Na ngoi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam alï na yâ ti douche, na pekoni lo sambela: Allah, mbi gi ndo ti bata tere ti mbi na mbage ti azabolo ti koli na azabolo ti wali-'. Na hadith so a fa ni na lege ti [Ibn ‘Ar’arah] so alondo na [Syu’bah], na [Ghundar] so alondo na [Syu’bah] lo tene, ‘Tongana mo gue na ndo ti sukulango ngu’. Na [Moïse] alondo na [Hammad], ‘Tongana a lï’. Na [Sa’id bin Zaid] atene, lo tene na e [Abdul Aziz], ‘Tongana mo ye ti lï’.
Imam Bukhari : 140
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْخَلَاءَ فَوَضَعْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَ مَنْ وَضَعَ هَذَا فَأُخْبِرَ فَقَالَ اللَّهُمَّ فَقِّهْهُ فِي الدِّينِ
A tene na e [‘Abdullah bin Mohammed] so, a tene na e [Hasyim bin Al Qasim] a tene na e [Warqa’] ti [‘Ubaidullah bin Abu Yazid] ti [Ibn ‘Abbas], so na ngoi so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam alï na yâ ti da ti sukulango ngu, a yeke na yâ ti da ti sukulango ngu. Na pekoni lo hunda: ‘Zo wa la azia ye so?’ Mo tene na lo, tongaso lo tene: ‘O Allah, sara si lo ga zo ti ndara na yâ ti vorongo’.