Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 121
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ الْجَمْرَةِ وَهُوَ يُسْأَلُ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ قَالَ آخَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَنْحَرَ قَالَ انْحَرْ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
A y’a fɔ an ye [Abu Nu’aim] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Abu Salamah] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Isa bin Talhah] ka bɔ [Abdullah bin Amru] ko: ‘Ne ye kira sallallahu alayihi wasallah ye i n’a fɔ juhumu faan fɛ. Cɛɛ dɔ y’a ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, yala ne be bɛgɛn faga ka sɔrɔ k’a fili wa?’. A y’a fɔ o kɔ ko: ‘Aw k’a fili sisan, aw tɛna jurumun kɛ’. O kɔ, mɔgɔ wɛrɛ nana k’a fɔ ko: «E, Ala ka ciden, n ye n kunsigi tigɛ ka sɔrɔ ka sogo faga wa?» A y’a jaabi ko: ‘Aw ka faga sisan, ayi aw tɛ jurumunkɛla ye’. Ani, u tun t’a ɲininga koo dɔ la min kɛra fɔlɔ wala fɛɛn min labanna k’a kɛ fɔɔ n’a y’a jaabi ko: ‘A kɛ, kana jurumun kɛ’.
Hadith
Imam Bukhari : 122
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي خَرِبِ الْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ مَعَهُ فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنْ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ سَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَسْأَلُوهُ لَا يَجِيءُ فِيهِ بِشَيْءٍ تَكْرَهُونَهُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَنَسْأَلَنَّهُ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ مَا الرُّوحُ فَسَكَتَ فَقُلْتُ إِنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ فَقُمْتُ فَلَمَّا انْجَلَى عَنْهُ قَالَ{ وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي }وَمَا أُوتُوا مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًاقَالَ الْأَعْمَشُ هَكَذَا فِي قِرَاءَتِنَا
A fɔra an ye [Qais bin Hafsh] ko, a fɔra an ye [‘Abdul Wahid] ko, a fɔra an ye [Al A’masy Sulaiman bin Mihran] ka bɔ [Ibrahima] ka bɔ [‘Alqamah] ka bɔ [‘Abdullah] ko, ‘Tuma min na ne tun be tagamana ni ciden ye, n tun be tagamana. Madina, o wagati la, a tun be ni bere dɔ ye min bɔra dati yiri dɔ la. O kɔ, a tɛmɛna Yahutuw ka jɛnkulu dɔ kɔrɔ ani u kelen kelen bɛɛ y’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: ‘Aw k’a ɲininga hakili senu koo la!’ Dɔw ko: ‘I kana kuma n’a ye fɔɔ a ka kuma dɔ fɔ min man di i ye’. O kɔ, tɔw dɔw ko: ‘Tiɲɛn na, an bena a ɲininga tiɲɛn na.’ O la, cɛɛ dɔ wulila u cɛma k’a ɲininga ko: «E Abul Qasim, hakili ye mun ye?» A ma foyi fɔ. O la, n’ y’a fɔ ni kɔnɔgwɛ ye ko: ‘Tiɲɛn na, a be jirali sɔrɔla’. Cɛɛ y’a yɛrɛ yɛlɛma tuma min na, a y’a kalan ko: ‘-O b’i ɲininga niin koo la. A fɔ ko: ‘Hakili ye ne ka Rabb ka koo ye, lɔnniya ma di i ma fɔɔ dɔɔni-’ -Qs. Israa: 85-. Al A’masy ko, ‘Nin ye nin ye an ka qira`ah kɔnɔ’.
Hadith
Imam Bukhari : 123
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْأَسْوَدِ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ الزُّبَيْرِ كَانَتْ عَائِشَةُ تُسِرُّ إِلَيْكَ كَثِيرًا فَمَا حَدَّثَتْكَ فِي الْكَعْبَةِ قُلْتُ قَالَتْ لِيقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَائِشَةُ لَوْلَا قَوْمُكِ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ قَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ بِكُفْرٍ لَنَقَضْتُ الْكَعْبَةَ فَجَعَلْتُ لَهَا بَابَيْنِ بَابٌ يَدْخُلُ النَّاسُ وَبَابٌ يَخْرُجُونَفَفَعَلَهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ
A fɔra an ye ko [Abdullah bin Musa] ka bɔ [Isirayɛli] ka bɔ [Abu Ishaq] ka bɔ [Al Aswad] ko, Ibn Az Zubair y’a fɔ ne ye ko, ‘ [Aisyah] ye -hadith- caman gundo i ye. A delila ka mun fɔ i ye Kaaba koo la?’ N ko: ‘Aisyah y’a fɔ n ye ko: ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ n ye ko: ‘E Aishah, n’i ka mɔgɔw tun tɛ, minw tun ka surun u ka wagati la hali bi, Az Zubair ko, ‘ni kafiya ye, n’ bena Kaaba yɛlɛma, o kɔ, n’ bena da fila kɛ mɔgɔw ka don, kelen ka bɔ’. Kɔfɛ, o baara kɛra Ibn Zubair’ fɛ.
Hadith
Imam Bukhari : 124
وَقَالَ عَلِيٌّحَدِّثُوا النَّاسَ بِمَا يَعْرِفُونَ أَتُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اللَّهُ وَرَسُولُهُحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ عَلِيٍّ بِذَلِكَ
Ali ko: «Aw ka kuma mɔgɔw fɛ ka kɛɲɛ n’u ka faamuyali hakɛ ye, aw b’a fɛ Ala n’a ka ciden ka ngalon tigɛ wa?» A fɔra an ye [Ubayidullah bin Musa] ka bɔ [Ma ruf bin Kharrabudz] ka bɔ [Abu Ath Thufail] ka bɔ [Ali] la ten’.
Hadith
Imam Bukhari : 125
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعاذٌ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثَلَاثًا قَالَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهِ النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا وَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
A y’a fɔ an ye [Ishaq bin Ibrahim] ko, a y’a fɔ an ye [Mu’adz bin Hisham] ko, a y’a fɔ ne ye [n’ facɛ] ka bɔ [Qatadah] ko, a y’a fɔ an ye [Anas bin Malik] ko cira sallallaahu alayihi wasallam tun be bolifɛn dɔ kɔnɔ k’a sɔrɔ Mu’adz tun be boli a kɔfɛ. A y’a fɔ o kɔ ko: ‘E Mu’adz bin Jabali!’ Mu’adz y’a jaabi ko: ‘E Ala ka ciden, n b’i ka welekan dafa’. A y’a weele tugun ko: ‘E Mu’adz!’ Mu’adz y’a jaabi ko: ‘E Ala ka ciden, n b’i ka welekan dafa’. O fɔra siɲɛ saba, o kɔfɛ a ko: ‘Mɔgɔ si tɛ se ka seereya kɛ ko ala wɛrɛ tɛ yen min ka kan ni batoli ye ni Ala tɛ, ani Muhamadu ye Ala ka ciden ye, min be tiɲɛn fɔ ka bɔ a dusukun na, fo ni Ala ye jahanama bali a la’. Mu’adz y’a ɲininga o kɔ ko: ‘Yala a daganin lo ne ka nin koo fɔ mɔgɔw ye, walisa u ka nisɔndiya n’a ye wa?’ A y’a jaabi ko: ‘Kɔfɛ, u bena kɛ saliyabaga ye -ka sarakabɔ-’. O kɔ, Mu’adz ye hadisi nin lase mɔgɔw ma tuma min na a tun be ɲini ka sa sabu a tun be siranna jurumu ɲɛ.
Hadith
Imam Bukhari : 126
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ ذُكِرَ لِيأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ أَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَتَّكِلُوا
A fɔra an ye [Musaddad] ko, a fɔra an ye [Mu’tamir] ko, n ye [n facɛ] mɛn a ko, n y’a mɛn [Anas bin Malik] ko, ‘A fɔra ne ye ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ Mu’adz bin Jabal ye loon dɔ la ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ tɛ ɲɔgɔn kunbɛn ni Ala ye, o tigi bena ɲɔgɔn kunbɛn. don sankolo ra’. Mu’adz y’a ɲininga ko: ‘Yala a ka ɲi n’ y’o lase adamadenw ma wa?’ A y’a jaabi ko: ‘Aw kana o kɛ, bari ne be siranna k’u bena kɛ saliyabagatɔw ye -ka sarakabɔ-’.
Hadith
Imam Bukhari : 127
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ فَغَطَّتْ أُمُّ سَلَمَةَ تَعْنِي وَجْهَهَا وَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ قَالَ نَعَمْ تَرِبَتْ يَمِينُكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Salam] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Mu’awiyah] ko, a y’a fɔ an ye [Hisyam bin Urwah] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Zainab] Ummu Salamah denmuso fɛ, ka bɔ [Ummu Salamah] a ko: ‘Ummu Sulaim nana Ala ka ciden fɛ ani a ko: Ala, tiɲɛ na, Ala tɛ maloya tiɲɛko la. Yala a ka ɲi musow ka ko n’u be siko kɛra wa?’ Cibi y’a jaabi ko: ‘Ɔnhɔn, n’a ye jii ye’. O kɔ, Ummu Salamah y’a ɲɛda datugu k’a ɲininga ko: «E Ala ka ciden, yala muso be siko la wa?» A y’u jaabi ko: ‘Ɔnhɔn. Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ. -n'o tɛ- O tuma na, denmisɛn bɔɲɔgɔnya be bɔ min?'
Hadith
Imam Bukhari : 128
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَهِيَ مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَادِيَةِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنَا بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ أَبِي بِمَا وَقَعَ فِي نَفْسِي فَقَالَ لَأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَكُونَ لِي كَذَا وَكَذَا
A fɔra an ye [Isma’il] ko, a fɔra ne [Malik] ye ka bɔ [Abdullah bin Dinar] fɛ ka bɔ [Abdullah bin Umar] fɛ, ko Ala ka ciden (s.a.w) ko: ‘Tiɲɛ na, yiriw cɛma, yiri kelen be yen min tɛ fa a for a silamɛ ye, min ka le. A fɔ ne ye yiri jumɛn le ye?» O kama, mɔgɔw tun b’u jati i n’a fɔ yiri minw be kuluwo kɔnɔ, k’a sɔrɔ ne fɛ, u tun ye dati yiriw ye’. Abdullah ko: «Nga maloya be n na -k’a yira-. O kɔ, mɔgɔw ko: «E Ala ka ciden, a fɔ an ye, yiri jumɛn lo?» O la, cira (saw) y’a jaabi ko: ‘A ye dati yiri ye’. Abdullah ko: O tuma na, n y’o fɔ n facɛ ye, o la, n facɛ ko, n’i tun y’o yira o wagati la, n’ tun b’a fɛ ka nin ni nin sɔrɔ n’ fɛ.
Hadith
Imam Bukhari : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُنْذِرٍ الْثَّوْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَكُنْتُ رَجُلًا مَذَّاءً فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ أَنْ يَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ فِيهِ الْوُضُوءُ
A y’a fɔ an ye ko [Musaddad] y’a fɔ, a y’a fɔ an ye ko [Abdullah bin Daud] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Mundzir Ats Tsauri] ka bɔ [Muhamadu Al Hanafiyah] ka bɔ [Ali bin Abu Talib] ko: ‘Ne ye mɔgɔ ye min be madzi bɔ nɔgɔya la, o kɔ, a y’a fɔ Miswada bin ye ko: ‘Ne ye mɔgɔ ye min be madzi bɔ nɔgɔman na. wasallam o koo la. O kɔ, a y’a ɲininga o koo la, a y’a jaabi ko: ‘Wajibi lo a ka ko.’
Hadith
Imam Bukhari : 130
حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا قَامَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُهِلَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الشَّأْمِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَيَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ لَمْ أَفْقَهْ هَذِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A y’a fɔ ne ye [Qutaibah bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Al Laits bin Sa’d] y’a fɔ an ye [Nafi’] min tun ye Abdullah bin Umar bin Al Khaththab ka jɔɔn kɔrɔ ye, ka bɔ [Abdullah bin Umar] la, ko mɔgɔ dɔ tun be yen min nana lɔ yɔrɔ min na dossenger ka misiri kɔnɔ, O Ala ka yamaruya di an ma. talibiya wa?’ O kɔ, Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Sabu Madina mɔgɔw ye talbiyah ye ka bɔ Dzul Hulaifah la, Sham mɔgɔw ye Al Juhfah ye, Najed mɔgɔw ye Qarn ye’. Ibnu Umar ko: ‘Mɔgɔw b’a fɔ ko Rasulullah b’a fɔ ko Yemen mɔgɔw bɔra Yalamlam’. O la, Ibn Umar ko: ‘Nne lanin t’a la ko - laban - nin bɔra Rasulullah lo la.
Hadith
Imam Bukhari : 131
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَهُ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ لَا يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ أَوْ الزَّعْفَرَانُ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا تَحْتَ الْكَعْبَيْنِ
A fɔra an ye [Adama] ko, a fɔra an ye [Ibn Abu Dzi’b] fɛ ka bɔ [Nafi’] fɛ ka bɔ [Ibn Umar] fɛ ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ani ka bɔ [Az Zuhri] fɛ ka bɔ [Salim] fɛ ka bɔ [Ibn ‘Umar] fɛ ka bɔ cira sallallaahu a tun be yen, ko tun ka kan ka kɛ mɔgɔ ye. jɔn lo be ihram don?’ A y’a jaabi ko: ‘A man kan ka fani don, Imamah - nɛgɛkunbɛnnan min be siri a kuun na -, pantalɔn, fanikolon, wala fani minw kasa ka di ni parfum wala za’faran ye. Ni sanbara t’a bolo, o tuma na, a be se ka sanbara don k’a tigɛ ka se a seenkunw ma’.
Hadith
Imam Bukhari : 132
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةُ مَنْ أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ قَالَ رَجُلٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ مَا الْحَدَثُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ فُسَاءٌ أَوْ ضُرَاطٌ
A fɔra an ye [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali] ko, a fɔra an ye [Abdurrazaq] ko, a fɔra an [Ma’mar] fɛ ka bɔ [Hammam bin Munabbih] fɛ ko a ye [Abu Hurairah] mɛn a ko: ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi be wasallam mɔgɔ min ko: a be ko kɛ’. Cɛɛ dɔ bɔra Hadlramaut ko: «Hadati kɔrɔ ye mun ye, e Abu Huraira?» Abu Hurairah y’a jaabi ko: ‘Fart ni mankan ye wala ni mankan tɛ’.
Hadith
Imam Bukhari : 133
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ نُعَيْمٍ الْمُجْمِرِ قَالَرَقِيتُ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَى ظَهْرِ الْمَسْجِدِ فَتَوَضَّأَ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أُمَّتِي يُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ فَمَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يُطِيلَ غُرَّتَهُ فَلْيَفْعَلْ
A fɔra an ye ko [Yahya bin Bukair] ko, a fɔra an ye ko [Al Laits] ka bɔ [Khalid] ka bɔ [Sa’id bin Abu Hilal] ka bɔ [Nu’aim bin Al Mujmir] ko: ‘Ne yɛlɛla misiri kan ni [Abu Hurairah] ye, o kɔ, a ye kongokolon kɛ ani a ko: a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, ne ka ummat bena yira lahara loon na ni ɲɛda ye min be mɛnɛmɛnɛ ka bɔ jii tɔɔ la. ko, aw cɛ ra min bɛ se ka yeelen bɔ, o tigi k’o kɛ’.
Hadith
Imam Bukhari : 134
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ ح وَعَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَمِّهِأَنَّهُ شَكَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلُ الَّذِي يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَجِدُ الشَّيْءَ فِي الصَّلَاةِ فَقَالَ لَا يَنْفَتِلْ أَوْ لَا يَنْصَرِفْ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا أَوْ يَجِدَ رِيحًا
A y’a lakali an ye [Ali] ko, a y’a lakali an ye [Sufyan] ko, a y’a lakali an ye [Az Zuhri] ka bɔ [Sa’id bin Al Musayyab] fɛ. -a fɔra cogo wɛrɛ la- A fɔra an ye [Abbad bin Tamim] ka bɔ [a belencɛ] fɛ, ko mɔgɔ dɔ tun be yen min tun be ŋunuŋunu a ka sigasigaliw la Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ko a tun be komi a ye fɛɛn dɔ sɔrɔ a ka delili kɔnɔ. O kɔ, a ko: ‘Aw kana wuli wala ka taga fɔɔ n’aw ye mankan mɛn wala n’aw ye kasa mɛn’.
Hadith
Imam Bukhari : 135
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ صَلَّى وَرُبَّمَا قَالَ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى ثُمَّ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍقَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ وَقَامَ يُصَلِّي فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَنْ شِمَالِهِ فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ أَتَاهُ الْمُنَادِي فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلَاةِ فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْقُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنَامُ عَيْنُهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ رُؤْيَا الْأَنْبِيَاءِ وَحْيٌ ثُمَّ قَرَأَ{ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ }
A fɔra an ye [Ali bin Abdullah] ko, a fɔra an ye [Sufyan] ka bɔ [Amru] ko, a fɔra ne ye [Kuraib] ka bɔ [Ibn Abbas], ko kira sallallaahu alayihi wasallam sinɔgɔra fo a ye nɔgɔ bɔ o kɔfɛ a wulila ka delili kɛ. Walima a ko: ‘Kira lara ka nɔrɔ, o kɔ, a wulila ka delili kɛ. O kɔ, [Sufyan] ye hadisi lakali an ye ka tugu ɲɔgɔn kɔ, ka bɔ [Amru] fɛ ka bɔ [Kuraib] fɛ ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ a ko: ‘Suu dɔ la, n’ tora n’ tɛnɛmuso ka soo, Maimunah, kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ani o kɔ, n’ ye wulafɛ seli kɛ. Fo ka taga se sufɛ dɔ ma, cira sallallahu ‘alaihi wasallam wulila ka ko minan fitinin dɔ kɔnɔ ni ko nɔgɔman ye, o kɔ, a wulila ka delili kɛ. Nne y’o kɔ, n’ y’a seen don ka ko ka bɔ minan min kɔnɔ a tun be ko, o kɔ, n’ gwɛrɛla a la ka n’ seen don delili la a numanbolo la -Sufyan fana ye numanbolo kofɔ-, a ye n’ lasun a kininbolo la. O kɔ, a ye delili kɛ ka kɛɲɛ n’a sago ye, o kɔ, a lara ka sinɔgɔ fɔɔ a y’a yɛrɛ nɔgɔ. O kɔ, mɔgɔ dɔ nana a weele k’a fɔ a ye ko delili wagati sera, a tagara n’a ye ka delili kɛ k’a sɔrɔ a ma ko tugun’. An y’a fɔ Amru ye o kɔ ko: ‘Mɔgɔw b’a fɔ ko kira ɲɛɛw sinɔgɔra, nka a dusukun tɛ sinɔgɔra’. Amru y’a fɔ o kɔ ko: ‘Ne y’a mɛn loon dɔ la ko Ubaid bin Umair y’a fɔ ko: ‘Kiraw ka siko ye jiraliw ye’. O kɔ, a y’a kalan ko: ‘-Tiɲɛ na, ne ye siko kɛ ko ne bena i faga..- ’ -Qs. Buguri Safati: 102-.
Hadith
Imam Bukhari : 136
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَرَفَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالشِّعْبِ نَزَلَ فَبَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَلَمْ يُسْبِغْ الْوُضُوءَ فَقُلْتُ الصَّلَاةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ الصَّلَاةُ أَمَامَكَ فَرَكِبَ فَلَمَّا جَاءَ الْمُزْدَلِفَةَ نَزَلَ فَتَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى الْمَغْرِبَ ثُمَّ أَنَاخَ كُلُّ إِنْسَانٍ بَعِيرَهُ فِي مَنْزِلِهِ ثُمَّ أُقِيمَتْ الْعِشَاءُ فَصَلَّى وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا
A fɔra an ye [Abdullah bin Maslamah] fɛ ka bɔ [Malik] fɛ ka bɔ [Musa bin Uqbah] fɛ ka bɔ [Kuraib] Ibnu Abbas ka jɔn kɔrɔ fɛ, ka bɔ [Usamah bin Zaid] fɛ ko a y’a mɛn a b’a fɔra ko: ‘Rasulullah ka na se -Arafah tilefɛ sira kan. kulu - a jigira ka ɲɛgɛnɛ, o kɔ, a ye ko kɛ nka ni ko fitinin ye. N y’a ɲininga o kɔ ko: ‘I be taga delili kɛ wa, e Ala ka ciden? ’ A y’a jaabi ko: ‘Delili bele b’i ɲɛfɛ’. O kɔ, a y’a ka so yɛlɛ fɔɔ ka taga se Muzdalifa, a jigira ka ko ka ban pewu, o kɔ, iqamah fɔra, a ye Maghrib seli kɛ. O kɔ, jama y’u ka ɲɔgɔmɛw siri u yɔrɔw la, o kɔ, Iqamat Isha` fɔra, o kɔ, a ye Isha seli kɛ `k’a sɔrɔ a ma seli wɛrɛ kɛ o ni ɲɔgɔn cɛ’.
Hadith
Imam Bukhari : 137
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ بِلَالٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَمَضْمَضَ بِهَا وَاسْتَنْشَقَ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَجَعَلَ بِهَا هَكَذَا أَضَافَهَا إِلَى يَدِهِ الْأُخْرَى فَغَسَلَ بِهِمَا وَجْهَهُ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُمْنَى ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَغَسَلَ بِهَا يَدَهُ الْيُسْرَى ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ فَرَشَّ عَلَى رِجْلِهِ الْيُمْنَى حَتَّى غَسَلَهَا ثُمَّ أَخَذَ غَرْفَةً أُخْرَى فَغَسَلَ بِهَا رِجْلَهُ يَعْنِي الْيُسْرَى ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Abdurrahman] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Salamah Al Khaza’i Manshur bin Salamah] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Bilal] - o ye Suleima ye - ka bɔ [Zaid bin Aslam] ka bɔ [‘Atha’ bin Wasar] ka bɔ [Ibn Hebas ɲɛda la, a y’a ɲɛda kɛ, a ye jii tasa dɔ ta a bolo k’a kɛ k’a daa ko ani istintsaq, o kɔ, a y’a bolo sɔgɔlan dɔ ta tugun k’a kɛ ten -a y’a bɔn a bolo tɔ kelen kan-, o kɔ, a y’a bolo fila bɛɛ ko a ɲɛda ko, o kɔ, a ye jikuru dɔ ta k’a kininbolo ko, o kɔ, a y’a ka water bolo ko tugun. O kɔ, i b’a kuun jɔsi, o kɔ, i be jii kurun kelen ta k’a kinibolo seen datugu k’a ko, o kɔ, i be jii kurukuru wɛrɛ ta k’a numanbolo seen ko. O kɔ, a ko: «Ne ye Ala ka ciden sallallahu alayihi wasallam ye a be kongokolon kɛra ten.»
Hadith
Imam Bukhari : 138
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍيَبْلُغُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ وَجَنِّبْ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا فَقُضِيَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ لَمْ يَضُرُّهُ
A fɔra an ye [Ali bin Abdullah] ko, a fɔra an ye [Jarir] ka bɔ [Mansur] ka bɔ [Salim bin Abu Al Ja’d] ka bɔ [Kuraib] ka bɔ [Ibn Abbas] ka taga se kira ma, a ko: ‘Ni aw dɔ ka taga a fɛ, kalan; 'Ala, i k'an mabɔ Sutana la, i ye min di an ma -denmisɛnw-, i k'an mabɔ Sutana la'. N’i ye duga sɔrɔ ka den sɔrɔ u fila ka jɛnɲɔgɔnya la, Sutana tɛna se ka koo jugu kɛ o deen na.’
Hadith
Imam Bukhari : 139
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِتَابَعَهُ ابْنُ عَرْعَرَةَ عَنْ شُعْبَةَ وَقَالَ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ إِذَا أَتَى الْخَلَاءَ وَقَالَ مُوسَى عَنْ حَمَّادٍ إِذَا دَخَلَ وَقَالَ سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ
A y’a fɔ an ye ko [Adama] y’a fɔ, a y’a fɔ an ye [Syu’bah] ka bɔ [Abdul Aziz bin Shuhaib] ko, n’ y’a mɛn [Anas] y’a fɔ ko: ‘Tuma min na kira donna ɲɛgɛn kɔnɔ, o tuma na, a ye delili kɛ ko: Ala, ne be n’ yɛrɛ tanga i ma ka bɔ cɛ jinaw ni muso jinaw ma-’. O hadisi nin sɛmɛntiyara [Ibn Ar’arah] fɛ ka bɔ [Syu’ba] la, ani [Ghundar] ko ka bɔ [Syu’ba] la ko n’i tagara ɲɛgɛn na.” Ani [Musa] ka bɔ [Hamadi] la, ‘N’a donna’. Ani [Sa’id bin Zaid] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz] ko: ‘N’aw b’a fɛ ka don’.
Hadith
Imam Bukhari : 140
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ الْخَلَاءَ فَوَضَعْتُ لَهُ وَضُوءًا قَالَ مَنْ وَضَعَ هَذَا فَأُخْبِرَ فَقَالَ اللَّهُمَّ فَقِّهْهُ فِي الدِّينِ
A y’a fɔ an ye [‘Abdullah bin Muhamadu] ko, a y’a fɔ an ye [Hasyim bin Al Qasim] y’a fɔ an ye [Warqa’] ka bɔ [‘Ubaidullah bin Abu Yazid] ka bɔ [Ibn ‘Abbas] la, ko siɲɛ kelen, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam donna I ka ɲɛgɛn kɔnɔ, o. O kɔ, a y’a ɲininga ko: ‘Jɔn lo y’o bila?’ N y’a fɔ a ye o kɔ, a ko: ‘E Ala, i k’a kɛ hakilitigi ye diinɛko la’.
