Imam Bukhari : 1281
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ حَدَّثَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَخْبَرَهُ قَالَاطَّلَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَهْلِ الْقَلِيبِ فَقَالَ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا فَقِيلَ لَهُ تَدْعُو أَمْوَاتًا فَقَالَ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لَا يُجِيبُونَ
Atwebele ukuti [Ali bin Abdullah] atwebele [Yaqub bin Ibrahim] anjebele [tata] ukufuma kuli [Salih] anjebele [Nafi] ukuti [Ibn Umar radliallahu ‘anhuma] alimushimikile ukuti; Kasesema aishile ku bekala mu cishima - abapepa - abaipaiwe mu nkondo ya Badr no kutila: 'Mwapokelela ifyo Rabb wenu alaile fya cine'. Lyena aipwishiwe ukuti: ‘Mwaitile abo -abafwa kale-?’. E ico ayaswike ukuti: ‘Te kutila kuti mwaumfwa bwino ukucila pali bene, ni pa mulandu fye wa kuti te kuti basuke’.
Imam Bukhari : 1282
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْإِنَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُمْ لَيَعْلَمُونَ الْآنَ أَنَّ مَا كُنْتُ أَقُولُ لَهُمْ حَقٌّ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى{ إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى }
Atwebele [‘Abdullah bin Muhamadi] atwebele [‘Sufyan] ukufuma kuli [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisyah radiallahu ‘anha] atile; Kasesema atile: 'Ibo - abacipondoka abaipaiwe mu nkondo ya Badr - balishiba nomba ukuti ifyo nalandile - fyashininkishiwa - ukuti fya cine kabili Lesa atile -QS An-Naml icikomo 80 icipilibula ukuti: -'Cine cine tamwakabe na maka ya kulenga umuntu uwafwa ukumfwa -'.
Imam Bukhari : 1283
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ شُعْبَةَ سَمِعْتُ الْأَشْعَثَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ يَهُودِيَّةً دَخَلَتْ عَلَيْهَا فَذَكَرَتْ عَذَابَ الْقَبْرِ فَقَالَتْ لَهَا أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَسَأَلَتْ عَائِشَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَقَالَ نَعَمْ عَذَابُ الْقَبْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدُ صَلَّى صَلَاةً إِلَّا تَعَوَّذَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِزَادَ غُنْدَرٌ عَذَابُ الْقَبْرِ حَقٌّ
Atwebele [‘Abdan] aebele [tata] kuli ine nd [Syu’ba]; Naumfwile [Al Asy’ats] ukufuma kuli [Wishi] ukufuma kuli [Masruq] ukufuma kuli [‘Asyah’ -alesosa-; Umwanakashi umuYuda asangene nankwe no kumweba pa lwa kucula kwa ku nshiishi kabili lyene atile -kuli Aisyah, Lesa asekelele kuli wene-; 'Lekeni Allah akucingilile ukufuma ku kucula kwa ku nshiishi'. Lyene pa numa ya ico, ‘Aisyah’anha aipwishe Rasulullah pa lwa kucushiwa kwa cilindi, eico ayaswike ukuti: ‘Ee, e fyo caba, ukucushiwa kwa cilindi kulipo’. Lyene Aisyah atile: ‘Ukufuma ilya nshita nshamonapo Umutumwa wa kwa Lesa pa numa ya kucita ipepo kano fye nga alomba ukucingililwa ku kucula kwa ku nshiishi’. [Ghundar] ailundapo ukuti: ‘Ukucushiwa kwa cilindi kwa cine’.
Imam Bukhari : 1284
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ أَسْمَاءَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَقُولُقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطِيبًا فَذَكَرَ فِتْنَةَ الْقَبْرِ الَّتِي يَفْتَتِنُ فِيهَا الْمَرْءُ فَلَمَّا ذَكَرَ ذَلِكَ ضَجَّ الْمُسْلِمُونَ ضَجَّةً
Atwebele [Yahya bin Sulaiman] atwebele [Ibnu Wahb] atile, anjebele [Yunus] ukufuma kuli [Ibn Shihab] anjebele [‘Urwah bin Az Zubair] ukuti aumfwile [Asma’ kuli Abu Bakr ilyashi kabili lyene alandile pa fya bufi. inshinshi iyo umuntu onse akaeshiwa. Ilyo alandile pali ici, abaIslam balitendeke ukukalipa kabili balebilikisha.
Imam Bukhari : 1285
حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ حَدَّثَهُمْأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ وَإِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ أَتَاهُ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولَانِ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنْ النَّارِ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنْ الْجَنَّةِ فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا قَالَ قَتَادَةُ وَذُكِرَ لَنَا أَنَّهُ يُفْسَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ أَنَسٍ قَالَ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ وَالْكَافِرُ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ فَيُقَالُ لَا دَرَيْتَ وَلَا تَلَيْتَ وَيُضْرَبُ بِمَطَارِقَ مِنْ حَدِيدٍ ضَرْبَةً فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ
Atwebele [‘Ayyasy bion Al Walid] atwebele [‘Abdul A’laa] atwebele [Sa’id] ukufuma [Qatadah] ukufuma [Anas bin Malik radliallahu ‘anhu] ukuti abebele ukuti Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Nga ca kuti umubomfi alishile no mubili wakwe - wene kabili kuti aumfwa ukusuntinkanya insapato shabo, lyene bamalaika babili bakaisa kuli wene, bonse babili bakamwikala kabili bonse babili bakamweba ukuti: ‘Cinshi waishiba pali uyu muntu, Muhamadi? nga ca kuti umusumina akasuka ati: ‘Ndeshininkisha ukuti ni mubomfi wa kwa Allah kabili umutumwa Wakwe’. E ico bamwebele ukuti: ‘Mona icipuna cobe ica muli helo ico Allah apilibwile icipuna mu mulu. Eico kuti abamona bonse babili." Qatadah atile: "Kabili twaebelwe ukuti wene - umubomfi wa musumina - ali no kubikwa mu cilindi cakwe." Lyena atwalilile hadith ya kwa Anas, Lesa asekelele muli wene: 'Kabili nga ca kuti imibili ya bashasumina nelyo aba bufi, bakaebelwa ifyo mwaishiba pali uyu muntu kuti nasuka fye ','. ukukonka ifyo abantu abengi balanda’. Eico bamwebele ukuti: ‘Tawishiba kabili taukonka abo abaumfwikisha’ Lyena bamupooseleko ne cimuti cikalamba icapangwa ku cimuti pa kuti alecita iciunda ca kubilikisha ica kuti baleumfwa ku fibumbwa fibili - amajini na bantunse - ’.
Imam Bukhari : 1286
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي عَوْنُ بْنُ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ وَجَبَتْ الشَّمْسُ فَسَمِعَ صَوْتًا فَقَالَ يَهُودُ تُعَذَّبُ فِي قُبُورِهَاوَقَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَوْنٌ سَمِعْتُ أَبِي سَمِعْتُ الْبَرَاءَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Muhammad bin Al Mutsanna] atubuulile [Yahya] atubuulile [Syu’bah] atile, anjebele [‘Aun bin Abu Juhaifah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Al Bara’ bin ‘Azib] ukufuma kuli [Abu Ayyub’ atile,: “Ubushiku bumo umusesema atile, “ ukubuuka kabili aumfwile ishiwi, eico atile: ‘AbaYuda balecushiwa mu nshiishi shabo’. Kabili atile, [An-Nadhar] atwebele [Syu’bah] atwebele [‘Aun] Naumfwile [batata], -atile,- Naumfwile [Al Bara’] ukufuma kuli [Abu Ayyub] ukufuma kuli Kasesema.
Imam Bukhari : 1287
حَدَّثَنَا مُعَلًّى حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَتْنِي ابْنَةُ خَالِدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِأَنَّهَا سَمِعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ
Atile [Mu’allaa] atushimikile [Wuhaib] ukufuma kuli [Musa bin ‘Uqbah] atile, atile kuli ine ukufuma kuli [Khalid bin Sa’id bin Al’Ash] ukuti aumfwile Kasesema ilyo abutukile ukufuma ku kucula kwa ku nshiishi.
Imam Bukhari : 1288
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُو وَيَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ عَذَابِ النَّارِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ
Atwebele ukuti [Umusulumi bin Ibrahim] atwebele [Hisham] atwebele [Yahya] ukufuma kuli [Abu Salamah] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile, Kasula apepele ati: -'O Lesa, ndefwaya ukucingililwa kuli Wene ukufuma ku mafya ya mu nshiishi na ku kucula kwa mulilo wa mulilo wa pe no ku bufi bwa mweo ne mfwa no ku bufi bwa kwa Mesia Dajjal'-.
Imam Bukhari : 1289
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَامَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ مِنْ كَبِيرٍ ثُمَّ قَالَ بَلَى أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ يَسْعَى بِالنَّمِيمَةِ وَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ قَالَ ثُمَّ أَخَذَ عُودًا رَطْبًا فَكَسَرَهُ بِاثْنَتَيْنِ ثُمَّ غَرَزَ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى قَبْرٍ ثُمَّ قَالَ لَعَلَّهُ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا
Ici citusosele ukuti: Kasesema apitile pa nshiishi shibili kabili lyene atile: ‘Bonse babili balecushiwa. pantu bacitile ulubembu ulukalamba. Lyene Atile: ‘E fyo caba. Umo alecushiwa pantu lyonse aleipoosa mu cifungo, lintu umbi taleisangulula pa numa ya kusamba. Ibn 'Abbas kuti Allah asekelele kuli wene: 'Elyo abuulile umusambo wa muti wa date, aupaatulako mu fiputulwa fibili, lyena aubikile muli cila nshiishi, atile, 'Lekeni cibe icapepuka - ukucushiwa - ilyo fye umuti wa uyu muti ucili uwa menshi'.
Imam Bukhari : 1290
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ فَيُقَالُ هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى يَبْعَثَكَ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Caebelwe kuli ifwe [Isma’il] atile, caebelwe kuli ine [Malik] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Umar radliallahu ‘anhuma] ukuti Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Nga umo uwa imwe afwa, icipuna cakwe cikasokolwelwa kuli wene cila bushiku ulucelo. Nga ca kuti ali mwikashi wa mu mulu, lyena aka -mona icifulo cakwe- ngo mwikashi wa mu mulu kabili nga ali mwikashi wa mulilo wa pe, aka -mona icifulo cakwe- nga mwikashi wa mulilo wa pe, lyena akashimikilwa ukuti ici e cipuna cenu ukufikila Allah akamubuusha pa bushiku bwa qiyamat'.
Imam Bukhari : 1291
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا وُضِعَتْ الْجِنَازَةُ فَاحْتَمَلَهَا الرِّجَالُ عَلَى أَعْنَاقِهِمْ فَإِنْ كَانَتْ صَالِحَةً قَالَتْ قَدِّمُونِي قَدِّمُونِي وَإِنْ كَانَتْ غَيْرَ صَالِحَةٍ قَالَتْ يَا وَيْلَهَا أَيْنَ يَذْهَبُونَ بِهَا يَسْمَعُ صَوْتَهَا كُلُّ شَيْءٍ إِلَّا الْإِنْسَانَ وَلَوْ سَمِعَهَا الْإِنْسَانُ لَصَعِقَ
Atwebele [Qutaibah] atwebele [Al Laits] ukufuma kuli [Sa’id bin Abu Sa’id] ukufuma kuli [wishi] ukuti aumfwile [Abu Sa’id AL Khudriy ’anhu] alelanda; Nga ca kuti umubili wa muntu wabikwa kabili lyene wasendwa na batungulula pa mabeya yabo, lyene nga ca kuti umubili wali umo uwa balungama - mu nshita ya mweo wakwe - lyene akasosa ukuti; 'Bwangufyanya, bwangufyanya - twala ine -. Kabili nga ca kuti tali ukufuma ku balungama, lyene akasosa ukuti; ‘Damn, ni kwi bakamutwala? Iciunda ca citumbi caumfwikilwe ku cibumbwa conse ukufumyako fye abantu kabili nga ca kuti umuntu aumfwile, mu cine cine ali no kuwa ukwabula ukumfwa’.
Imam Bukhari : 1292
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ النَّاسِ مُسْلِمٌ يَمُوتُ لَهُ ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ
Atwebele [Ya’qub bin Ibrahim] atwebele [Ibn ‘Ulayyah] atwebele [‘Abdul Aziz bin Shuhaib] ukufuma kuli [Anas bin Malik radliallahu ‘anhu] atile; Kasesema atile: ‘Takuli umuMuslim uwashala ku bana batatu abashafika ku bukulu kano fye nga Allah abatuma ku mulu pa mulandu wa luse lwakwe ulukalamba kuli bene’.
Imam Bukhari : 1293
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّهُ سَمِعَ الْبَرَاءَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَمَّا تُوُفِّيَ إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا فِي الْجَنَّةِ
Atwebele [Abu Al Walid] atwebele [Syu’bah] ukufuma kuli [Adiy bin Thabit] ukuti aumfwile [Al Bara’ radliallahu ‘anhu] alelanda; Ilyo Ibrahim - umwana wa kwa Kasesema - afwile, Kasesema atile: ‘Kuli wene kukaba uwa kumunyosha mu mulu’.
Imam Bukhari : 1294
حَدَّثَنِي حِبَّانُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَوْلَادِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ اللَّهُ إِذْ خَلَقَهُمْ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
Atwebele ukuti [Hibban bin Musa] atwebele ukuti [Abdullah] atushimikile [Syu’bah] ukufuma kuli [Abu Bisyir] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas] atile,: Ilyo Rasulullah aipwishiwe pa lwa bana ba kwa Lesa. ilyo alefipanga, alishibe bwino ifyo balecita’.
Imam Bukhari : 1295
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَرَارِيِّ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ
Atwebele ukuti [Abu Al Yaman] atwebele [Syu’aib] ukufuma kuli [Az Zuhriy] atile, anjebele [‘Atha’ bin Yazid Al Laitsiy] ukuti aumfwile [Abu Hurairah radlialah ‘anhu] alelanda ukuti: Ilyo Rasulullah aipwishiwe pa lwa kwa: 'Lesa uwacilapo ukuwama ilyo babalengele, balishibe bwino ifyo bacitile'.
Imam Bukhari : 1296
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ أَوْ يُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ كَمَثَلِ الْبَهِيمَةِ تُنْتَجُ الْبَهِيمَةَ هَلْ تَرَى فِيهَا جَدْعَاءَ
Atwebele [Adamu] atwebele [Ibn Abu Dza’bi] ukufuma kuli [Az Zuhriy] ukufuma kuli [Abu Salama bin 'Abdurrahman] ukufuma kuli [Abu Hurairah radliallahu 'anhu] atile; Kasesema atile: ‘Umwana onse afyalwa mu cifulo ca fitrah. Lyena ni bafyashi babili abakalenga umwana ukuba umuYuda, umuKlistu nelyo umuMagi, nga ng’ombe ishifyala ing’ombe shapwililika. Bushe mulemona ifilubo fimo muli ci?’
Imam Bukhari : 1297
بَاب حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى صَلَاةً أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ مَنْ رَأَى مِنْكُمْ اللَّيْلَةَ رُؤْيَا قَالَ فَإِنْ رَأَى أَحَدٌ قَصَّهَا فَيَقُولُ مَا شَاءَ اللَّهُ فَسَأَلَنَا يَوْمًا فَقَالَ هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمْ رُؤْيَا قُلْنَا لَا قَالَ لَكِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي فَأَخَذَا بِيَدِي فَأَخْرَجَانِي إِلَى الْأَرْضِ الْمُقَدَّسَةِ فَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ وَرَجُلٌ قَائِمٌ بِيَدِهِ كَلُّوبٌ مِنْ حَدِيدٍ قَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ مُوسَى إِنَّهُ يُدْخِلُ ذَلِكَ الْكَلُّوبَ فِي شِدْقِهِ حَتَّى يَبْلُغَ قَفَاهُ ثُمَّ يَفْعَلُ بِشِدْقِهِ الْآخَرِ مِثْلَ ذَلِكَ وَيَلْتَئِمُ شِدْقُهُ هَذَا فَيَعُودُ فَيَصْنَعُ مِثْلَهُ قُلْتُ مَا هَذَا قَالَا انْطَلِقْ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى رَجُلٍ مُضْطَجِعٍ عَلَى قَفَاهُ وَرَجُلٌ قَائِمٌ عَلَى رَأْسِهِ بِفِهْرٍ أَوْ صَخْرَةٍ فَيَشْدَخُ بِهِ رَأْسَهُ فَإِذَا ضَرَبَهُ تَدَهْدَهَ الْحَجَرُ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ لِيَأْخُذَهُ فَلَا يَرْجِعُ إِلَى هَذَا حَتَّى يَلْتَئِمَ رَأْسُهُ وَعَادَ رَأْسُهُ كَمَا هُوَ فَعَادَ إِلَيْهِ فَضَرَبَهُ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَا انْطَلِقْ فَانْطَلَقْنَا إِلَى ثَقْبٍ مِثْلِ التَّنُّورِ أَعْلَاهُ ضَيِّقٌ وَأَسْفَلُهُ وَاسِعٌ يَتَوَقَّدُ تَحْتَهُ نَارًا فَإِذَا اقْتَرَبَ ارْتَفَعُوا حَتَّى كَادَ أَنْ يَخْرُجُوا فَإِذَا خَمَدَتْ رَجَعُوا فِيهَا وَفِيهَا رِجَالٌ وَنِسَاءٌ عُرَاةٌ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَا انْطَلِقْ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى نَهَرٍ مِنْ دَمٍ فِيهِ رَجُلٌ قَائِمٌ عَلَى وَسَطِ النَّهَرِقَالَ يَزِيدُ وَوَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ وَعَلَى شَطِّ النَّهَرِ رَجُلٌ بَيْنَ يَدَيْهِ حِجَارَةٌ فَأَقْبَلَ الرَّجُلُ الَّذِي فِي النَّهَرِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ رَمَى الرَّجُلُ بِحَجَرٍ فِي فِيهِ فَرَدَّهُ حَيْثُ كَانَ فَجَعَلَ كُلَّمَا جَاءَ لِيَخْرُجَ رَمَى فِي فِيهِ بِحَجَرٍ فَيَرْجِعُ كَمَا كَانَ فَقُلْتُ مَا هَذَا قَالَا انْطَلِقْ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى رَوْضَةٍ خَضْرَاءَ فِيهَا شَجَرَةٌ عَظِيمَةٌ وَفِي أَصْلِهَا شَيْخٌ وَصِبْيَانٌ وَإِذَا رَجُلٌ قَرِيبٌ مِنْ الشَّجَرَةِ بَيْنَ يَدَيْهِ نَارٌ يُوقِدُهَا فَصَعِدَا بِي فِي الشَّجَرَةِ وَأَدْخَلَانِي دَارًا لَمْ أَرَ قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهَا فِيهَا رِجَالٌ شُيُوخٌ وَشَبَابٌ وَنِسَاءٌ وَصِبْيَانٌ ثُمَّ أَخْرَجَانِي مِنْهَا فَصَعِدَا بِي الشَّجَرَةَ فَأَدْخَلَانِي دَارًا هِيَ أَحْسَنُ وَأَفْضَلُ فِيهَا شُيُوخٌ وَشَبَابٌ قُلْتُ طَوَّفْتُمَانِي اللَّيْلَةَ فَأَخْبِرَانِي عَمَّا رَأَيْتُ قَالَا نَعَمْ أَمَّا الَّذِي رَأَيْتَهُ يُشَقُّ شِدْقُهُ فَكَذَّابٌ يُحَدِّثُ بِالْكَذْبَةِ فَتُحْمَلُ عَنْهُ حَتَّى تَبْلُغَ الْآفَاقَ فَيُصْنَعُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَالَّذِي رَأَيْتَهُ يُشْدَخُ رَأْسُهُ فَرَجُلٌ عَلَّمَهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَنَامَ عَنْهُ بِاللَّيْلِ وَلَمْ يَعْمَلْ فِيهِ بِالنَّهَارِ يُفْعَلُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَالَّذِي رَأَيْتَهُ فِي الثَّقْبِ فَهُمْ الزُّنَاةُ وَالَّذِي رَأَيْتَهُ فِي النَّهَرِ آكِلُوا الرِّبَا وَالشَّيْخُ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام وَالصِّبْيَانُ حَوْلَهُ فَأَوْلَادُ النَّاسِ وَالَّذِي يُوقِدُ النَّارَ مَالِكٌ خَازِنُ النَّارِ وَالدَّارُ الْأُولَى الَّتِي دَخَلْتَ دَارُ عَامَّةِ الْمُؤْمِنِينَ وَأَمَّا هَذِهِ الدَّارُ فَدَارُ الشُّهَدَاءِ وَأَنَا جِبْرِيلُ وَهَذَا مِيكَائِيلُ فَارْفَعْ رَأْسَكَ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا فَوْقِي مِثْلُ السَّحَابِ قَالَا ذَاكَ مَنْزِلُكَ قُلْتُ دَعَانِي أَدْخُلْ مَنْزِلِي قَالَا إِنَّهُ بَقِيَ لَكَ عُمُرٌ لَمْ تَسْتَكْمِلْهُ فَلَوْ اسْتَكْمَلْتَ أَتَيْتَ مَنْزِلَكَ
Atwebele [Musa bin Isma’ili] atwebele [Jarir bin Hazim] atwebele [Abu Raja’] ukufuma kuli [Samra bin Jundab] atile; Caali cipope ca kwa Kasesema, ukuti ilyo apwishishe ukupepa, apilibwile icinso cakwe kuli ifwe no kutila, ‘Ni ani pali imwe uwalotele ubushiku bwa ndakai’. Wene - Samra bin Jundab - atile: 'Nga ca kuti umuntu alikwata iciloto ninshi uyo muntu akacilanda, e lyo atile: 'Maa sya-allah' -ukupitila mu kufwaya kwa kwa Lesa-'. Ubushiku bumbi Atupwishe ukuti: ‘Bushe umo pali imwe alota?’. Twaliswike ukuti: ‘Takuli nangu cimo’. Atile: ‘Lelo ubushiku bwa ndakai nalotele ukuti kwali abaume babili abaishile kuli ine kabili bonse babili balinjikete ku kuboko no kuntwala ku calo ca mushilo – Al Muqaddasah –, calisangwike ukuti kwali umwaume uwaiminine kabili umbi aikele kabili mu minwe yakwe ali ne cimuti ca cimuti icakwata umupeto uwakosa – ilingi line ku kulenga icintu cimo. Bamo ababifi besu batile, ukufuma kuli Mose ukuti: umukonko wa cimuti walebikwa mu lubali lumo ulwa kanwa - ukufuma ku meno - aya muntu ukufika na lintu waingile mu nkonkoni ya nshingo yakwe. Lyena ucite cimo cine ku lubali lumbi ulwa ku kanwa, lyena ucifumye ku kanwa no kucibika na kabili mu kati na fimbi. Nalipushe ukuti: ‘Bushe ici cipilibula shani?’. Abantu babili abansendele batile: ‘Kabiye’. Eico twaile ku cifulo cimbi no kufika ku mwaume uwalele pa nshi no musana wakwe pa nshingo, lintu kwali umwaume umbi uwaiminine pa mutwe wakwe uwasendele ilibwe nelyo ilibwe ilikalamba ku kufimba umutwe wakwe. Ilyo bamuuma, ilibwe lyaleonaula umutwe wa muntu, e co umuntu alepalamina kuli wene ku kumubuula kabili taleka ukucita ifi mpaka umutwe wa muntu wabwelele ku fyo wali, lyene alimuuma na kabili ne libwe ukufikila waonaika. Nalipushe ukuti: ‘Ni ani uyu muntu?’. Bonse babili basukile ukuti: 'Kabiyeni'. Eico twatendeke ukufika na lintu twafikile pa cishima nga cishima ca mulilo apo pa muulu pali icacepa kabili panshi pali umukalamba kabili pa nshi pali umulilo uwalepya uo, nga ca kuti umulilo waletwa mupepi, bene - abaleikalamo - balebuuka kabili ilyo wazima abaleikalamo balebwelela kuli wene, abaleikalamo abaume na banakashi. Nalipushe ukuti: ‘Ni bani?’. Bonse babili basukile ukuti: 'Kabiyeni'. Eico twatendeke ukufika na lintu twafikile pa mumana umo amenshi ya uko yali umulopa, kwali umuntu uwaiminine pa kati ka mumana’. Atile: ‘Kabili pa lulamba lwa mumana pali umuntu uwasendele ilibwe. Ilyo umuntu uwali pa kati ka mumana aloleshe kuli wene kabili alefwaya ukufuma mu mumana, umuntu uwali ne libwe alemupoosa amabwe ukulola ku kanwa kakwe ukufikila abwelela ku cifulo cakwe ica kubalilapo mu kati ka mumana, na fimbi, lyonse ilyo alefwaya ukufuma mu mumana, alepooswa ne libwe lyakwe ilya kutendekelako pa kuti abwelele ku cifulo cakwe ica kubalilapo pa kuti abwelele. Nalipushe ukuti: ‘Bushe ici cipilibula shani?’ Nalipushe ukuti: ‘Bushe ici cipilibula shani?’ Bonse babili basukile ukuti: 'Kabiyeni'. E ico twatendeke ukupita ukufika ku mpanga ya fimuti, yali iyaisulamo imiti iikalamba ilyo panshi pali umukote no mwana kabili kwali umuntu uwali mupepi no muti uwalebika umulilo, ilyo asontele umulilo abantu babili abansendele pa mulu bantwala ku kukwela pa muti lyena bonse babili banjingile mu ng’anda never ukumona kabili ine ine - a . bali abaume, abakote, abapungwe, abanakashi na bana lyene bonse babili balinjitile kulya kabili lyene balinjitile na kabili. pa mulu wa muti, lyene banjike mu ng’anda iisuma kabili iyawama, umo mwali abakote na bacaice. Natile: ‘Ntwalani ukushinguluka ubushiku bwa lelo no kulondolola ifyo namwene pa ntanshi’. E ico bonse babili batile: ‘Cisuma. Kuli ici Nangu fye ni muntu uo mwamona ukuti umulomo wakwe walibombwa ne cimuti, muntu uwatemwa ukubepa kabili nga ca kuti lyonse alebepa, lyene balamutwala ku ufuq kabili lyene balamucitila ifyo fine ukufika ku bushiku bwa qiyamat. Umuntu uo mwamwene umutwe wakwe ulepooswa ali muntu uwasambilishiwe Qur’an kuli Allah kabili lyene alaala ubushiku bumo lelo tacitile Qur’an akasuba, lyene balemucitila ifyo ukufika ku bushiku bwa qiyamat. Kabili abantu abo mumona mu citofu ca mulilo ni bacipondoka, lintu abantu abo mumona pa kati ka mumana ni balya abalya inkongole’, lintu umukote uwali mwi samba lya muti ni Kasesema Ibrahim ‘alaihisalam, lintu abana abamushinguluka ni bana ba bantunse abanono. Umuntu uulebika umulilo ni malaika wa mulindi wa mulilo wa pe, lintu ing’anda ya kubalilapo iyo mwingilamo ni ng’anda ya basumina bonse, lintu iyi ng’anda ni mushi wa bafwa pa mulandu wa citetekelo kabili ine nine Jibril kabili uyu ni Mika’il, kanshi fumyeni umutwe wenu. E ico naimishe umutwe wandi no kusanga ukuti pa muulu wa mutwe wandi pali icintu icaba nga kumbi. Bonse babili batile,: 'Ico e cifulo cenu'. Natile: ‘Lekeni njingile mu ng’anda yandi’. Bonse babili batile: ‘Umweo obe ucili uwashala kabili taulapwa kabili ilyo inshita ikapwa ukaingila mu ng’anda yobe ukwabula no kutwishika’.
Imam Bukhari : 1298
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْدَخَلْتُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ فِي كَمْ كَفَّنْتُمْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فِي ثَلَاثَةِ أَثْوَابٍ بِيضٍ سَحُولِيَّةٍ لَيْسَ فِيهَا قَمِيصٌ وَلَا عِمَامَةٌ وَقَالَ لَهَا فِي أَيِّ يَوْمٍ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ قَالَ فَأَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالَتْ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ قَالَ أَرْجُو فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ اللَّيْلِ فَنَظَرَ إِلَى ثَوْبٍ عَلَيْهِ كَانَ يُمَرَّضُ فِيهِ بِهِ رَدْعٌ مِنْ زَعْفَرَانٍ فَقَالَ اغْسِلُوا ثَوْبِي هَذَا وَزِيدُوا عَلَيْهِ ثَوْبَيْنِ فَكَفِّنُونِي فِيهَا قُلْتُ إِنَّ هَذَا خَلَقٌ قَالَ إِنَّ الْحَيَّ أَحَقُّ بِالْجَدِيدِ مِنْ الْمَيِّتِ إِنَّمَا هُوَ لِلْمُهْلَةِ فَلَمْ يُتَوَفَّ حَتَّى أَمْسَى مِنْ لَيْلَةِ الثُّلَاثَاءِ وَدُفِنَ قَبْلَ أَنْ يُصْبِحَ
Nga ca kuti [Mu’alla bin Asad] atwebele [Wuhaib] ukufuma kuli [Hisham] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisyah radliallahu ‘anha] atile: ‘Inshita imo naingile mu kumona Abu Bakr radliallahu ‘anhu kabili atile: ‘Ni fipi finga ifya nsalu ifyo mufimbapo ku Musesema?’ Atile: ‘Mu fiputulwa fitatu ifya nsalu iyabuuta iyapangwa mu Yemen kabili iyabula ukufwala ifya kufwala nelyo umutwe’. Lyena Abu Bakr, Lesa asekelele kuli wene, amwebele ati: ‘Ni pa bushiku nshi umukalamba wa calo afwile?’. 'Aisyah' ayaswike ukuti: Pali Cimo'. Lyene atile, na kabili: ‘Bushiku nshi?’. Ayaswike ukuti: ‘Nomba ni pa Mulungu’. Abu Bakr atile: ‘Ndesubila ukuti nkaikala ukufika ubushiku bwa lelo’. Lyena aloleshe pa fya kufwala ifyo afwele ukufuma apo alwele, kabili pali ilya nshita ifya kufwala fyakwe fyali ifyakowela na mafuta ya za’faran - umukaka - pali fimo pali fimo, lyena atile, ‘Samba ifya kufwala fyandi no kulundako ifya kufwala fimbi fibili ifya kunfimbapo’. Natile: ‘Ili shati lyalipwa’. E ico ayaswike ukuti: ‘Umuntu uwa mweo alilinga ukufwala ifya kufwala ifipya ukucila uwafwa. Icisalu cali fye ca kusunga umulopa wa citumbi.’ Lyena tafwile ukufika ku mpela ya bushiku bwa pa Cibili - ilyo mu kupelako afwile - lyena alishikwe ilyo akasuba takalafika'.
Imam Bukhari : 1299
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أُمِّي افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا وَأَظُنُّهَا لَوْ تَكَلَّمَتْ تَصَدَّقَتْ فَهَلْ لَهَا أَجْرٌ إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا قَالَ نَعَمْ
Calishimikilwe kuli ifwe [Sa’id bin Abu Maryam] atwebele [Muhammad bin Ja’far] atile, cashimikilwe kuli ine [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [’Aisyah radliallahu ‘anha] ukuti kwali umuntu uwatile, kuli Kasesema nga ca kuti: nga alandile nga alisokolwele sadaqa. Bushe akapokelela icilambu nga namupeela shadaqah -mu cifulo cakwe-?'. Ayaswike ati: ‘Ee, e fyo caba’.
Imam Bukhari : 1300
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ هِشَامٍ ح و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ يَحْيَى بْنُ أَبِي زَكَرِيَّاءَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْإِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَتَعَذَّرُ فِي مَرَضِهِ أَيْنَ أَنَا الْيَوْمَ أَيْنَ أَنَا غَدًا اسْتِبْطَاءً لِيَوْمِ عَائِشَةَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمِي قَبَضَهُ اللَّهُ بَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي وَدُفِنَ فِي بَيْتِي
Caebelwe kuli ifwe ukuti [Isma’il] anjebele [Sulaiman] ukufuma kuli [Hisyam] kabili na kabili calondolwelwe ukufuma ku nshila imbi, caebelwe kuli ine [Muhammad bin Harb] atwebele [Abu Marwan Yahya bin Abu Zakariya’] ukufuma kuli [Hisham] ukufuma kuli [‘Urwah] ukufuma kuli [’ -Alipushe-: 'ni kwi ndi lelo kabili ni kwi mailo akabe?', pali ilya nshita cilemoneka ukuti alefwaya ukwikala inshita itali mu nshita ya kwa 'Aisyah, radiallahu 'anha.' Ilyo cafikile inshita yakwe mu ng’anda yandi, Allah abuulile ubumi bwakwe ubwali mu cifuba candi na mu cifuba candi, lyena ashikwe mu ng’anda yandi’.