Imam Bukhari : 1261
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ مِنْ قَتْلَى أُحُدٍ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ ثُمَّ يَقُولُ أَيُّهُمْ أَكْثَرُ أَخْذًا لِلْقُرْآنِ فَإِذَا أُشِيرَ لَهُ إِلَى أَحَدِهِمَا قَدَّمَهُ فِي اللَّحْدِ وَقَالَ أَنَا شَهِيدٌ عَلَى هَؤُلَاءِ وَأَمَرَ بِدَفْنِهِمْ بِدِمَائِهِمْ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْ وَلَمْ يُغَسِّلْهُمْوَأَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِقَتْلَى أُحُدٍ أَيُّ هَؤُلَاءِ أَكْثَرُ أَخْذًا لِلْقُرْآنِ فَإِذَا أُشِيرَ لَهُ إِلَى رَجُلٍ قَدَّمَهُ فِي اللَّحْدِ قَبْلَ صَاحِبِهِ وَقَالَ جَابِرٌ فَكُفِّنَ أَبِي وَعَمِّي فِي نَمِرَةٍ وَاحِدَةٍ وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ جَابِرًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Atwebele [Muhammad bin Muqatil] atwebele [‘Abdullah] atwebele [‘Laits bin Sa’ad] atwebele [Ibnu Shihab] ukufuma kuli [‘Abdurrahman bin Ka’ab bin Malik] ukufuma kuli [Jabir bin ‘Abdullah radliallahu ‘anhu] ukuti Kasesema babili abatile mu nkondo ya Uhud mu nshiishi imo kabili mu nsalu imo, lyene atile: ‘Nani pali bene uwasungile mu mutwe ifingi ifya Qur’an’. Nga cakuti alishimikilwe pali umo uwa babili, lyena Amubikile pa ntanshi mu mpanga no kutila: ‘Nkaba kambone kuli bene’. Eico lyene Abakonkomeshe ukubashiika no mulopa wabo kabili ukukanapepa nelyo ukubasamba.’ pa kati ka abo abasunga Qur’an mu mutwe ukucilapo. Nga cakuti Aali no kwebelwa pali umo uwa bene, lyena ali no kumubika pa ntanshi pa ntanshi ya fibusa fyakwe fimbi’. Jabir atile: ‘Eico batata na banyinakulu balifimba mu namirah umo - umuputule wa mishipa uwapangwa ukufuma ku nkumbabulili -. Kabili atile, [Sulaiman bin Kathir] anjebele [Az Zuhriy] anjebele [umuntu] uwaumfwile ukufuma kuli [Jabir Radliallah 'anhu].
Imam Bukhari : 1262
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوْشَبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حَرَّمَ اللَّهُ مَكَّةَ فَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَا لِأَحَدٍ بَعْدِي أُحِلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ لَا يُخْتَلَى خَلَاهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا يُنَفَّرُ صَيْدُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ لُقَطَتُهَا إِلَّا لِمُعَرِّفٍ فَقَالَ الْعَبَّاسُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَّا الْإِذْخِرَ لِصَاغَتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ إِلَّا الْإِذْخِرَوَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِقُبُورِنَا وَبُيُوتِنَا وَقَالَ أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَقَالَ مُجَاهِدٌ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا لِقَيْنِهِمْ وَبُيُوتِهِمْ
Camwebele ukuti [Muhammad bin ‘Abdullah bin Hawsyab] atwebele [‘Abdul Wahhab] atwebele [Khalid] ukufuma kuli [‘Ikrimah] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas radliallahu ‘anhuma] ukufuma kuli Kasesema sallallahu’alaihiwasallam atile: umuntu onse pa ntanshi yandi nelyo pa numa yandi ukucita ulubembu kulya, ulwasuminishiwe kale kuli ine inshita shimo mu bushiku bumo. Mu Mecca, ifyani tafyasuminishiwa ukusendwa kabili imiti tayasuminishiwa ukuputulwa kabili ifyuni fya mpanga tafyasuminishiwa ukucendwa kabili tapali nangu cimo icasangwa kano fye ukupeelwa kuli kabilisha -ukubweshiwa kuli shikulu wa ciko-'. Atile, -Al 'Abbas Lesa asekelele kuli wene- ukufumyako fye umuti wa idzkhir - umuti uwakwata umununkilo wanunkila - uwacindama ku kufimba - ukufimba ifya kufwala - ne nshishi shesu. E ico atile: ‘Ee, ukufumyako fye umuti wa idzkhir’. Kabili atile, Abu Hurairah, Lesa asekelele kuli wene ukufuma kuli Kasesema: ‘Pa mulandu wa nshishi shabo ne ng’anda shabo’. Kabili atile, [Aban bin Salih] ukufuma kuli [Al Hasan bin Musulumi] ukufuma kuli [Shafiyah bin Syaiba] ukuti aumfwile Kasesema alelanda icintu ica musango yo. Kabili atile, [Mujahid] ukufuma kuli [Thawus] ukufuma kuli [Ibn 'Abbas]: 'Kabili pa mulandu wa fibombelo fyabo ifya kufwala -amafuta yanunkila- ne ng'anda shabo'.
Imam Bukhari : 1263
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ بَعْدَ مَا أُدْخِلَ حُفْرَتَهُ فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ فَوَضَعَهُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَنَفَثَ عَلَيْهِ مِنْ رِيقِهِ وَأَلْبَسَهُ قَمِيصَهُ فَاللَّهُ أَعْلَمُ وَكَانَ كَسَا عَبَّاسًا قَمِيصًاقَالَ سُفْيَانُ وَقَالَ أَبُو هَارُونَ يَحْيَى وَكَانَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَمِيصَانِ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلْبِسْ أَبِي قَمِيصَكَ الَّذِي يَلِي جِلْدَكَ قَالَ سُفْيَانُ فَيُرَوْنَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلْبَسَ عَبْدَ اللَّهِ قَمِيصَهُ مُكَافَأَةً لِمَا صَنَعَ
Atwebele ukuti [Ali bin Abdullah] atwebele ukuti [Sufyan] atile, [Amru]; Naumfwile [Jabir bin Abdullah] atile, Lesa aishile kuli Abdullah pa numa ya kumubika mu nshiishi yakwe, lyena alandile ukuti bamufumye. E ico umubili walifumishiwe no kubikwa pa fifuba fyakwe fyonse fibili, lyene aufushishe amate yakwe no kufwala ifya kufwala fyakwe ifya qamis -gamis-. Kabili Allah alishiba bwino. Pa numa alifwele - apeele - ifya kufwala kuli 'Abbas. Atile, [Sufyan] kabili atile, [Abu Harun Yahya]: ‘Uyo Rasulullah ali ne fya kufwala fibili’. Eico umwana wa kwa Abdullah amwipwishe ati: ‘We Mutumwa wa kwa Lesa, fwala tata mu ca kufwala cobe icakuma ku nkanda yobe’. Sufyan atile: ‘Bamwene Kasesema alefwala ifya kufwala fyakwe kuli Abdullah nge ca bupe cimo cine nga fintu acitile -kuli ‘Abbas-’.
Imam Bukhari : 1264
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَمَّا حَضَرَ أُحُدٌ دَعَانِي أَبِي مِنْ اللَّيْلِ فَقَالَ مَا أُرَانِي إِلَّا مَقْتُولًا فِي أَوَّلِ مَنْ يُقْتَلُ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنِّي لَا أَتْرُكُ بَعْدِي أَعَزَّ عَلَيَّ مِنْكَ غَيْرَ نَفْسِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ عَلَيَّ دَيْنًا فَاقْضِ وَاسْتَوْصِ بِأَخَوَاتِكَ خَيْرًا فَأَصْبَحْنَا فَكَانَ أَوَّلَ قَتِيلٍ وَدُفِنَ مَعَهُ آخَرُ فِي قَبْرٍ ثُمَّ لَمْ تَطِبْ نَفْسِي أَنْ أَتْرُكَهُ مَعَ الْآخَرِ فَاسْتَخْرَجْتُهُ بَعْدَ سِتَّةِ أَشْهُرٍ فَإِذَا هُوَ كَيَوْمِ وَضَعْتُهُ هُنَيَّةً غَيْرَ أُذُنِهِ
Atwebele ukuti [Musaddad] atushimikile [Bisyir bin Al Mufadhdhal] atushimikile [Husain AL Mu’alim] ukufuma kuli [‘Atha’] ukufuma kuli [Jabir radliallahu ‘anhu] atile; Ilyo inkondo ya Uhud yacitike, ubushiku bumo batata balinjitile no kunjeba ukuti, 'Nshaimwene ine wine - naleenekela - lelo ukutila nali no kuba uwa kubalilapo ukufwa pa kati ka fibusa fya kwa Kasesema - muli iyi nkondo - kabili nshashile nangu cimo icacindama kuli imwe pa numa ya mfwa yandi iya kwa Lesa.' Kabili ndi ne nkongole, kanshi lipileni no kupeela amano ayasuma kuli ba nkashi benu’. Mu cungulo twasangile ukuti batata e babalilepo ukufwa kabili balibashikile pamo na bambi mu cilindi cimo. Pa numa ya ico, nshaumfwile bwino ukumusha no muntu umbi, e co namufumishe pa numa ya myeshi mutanda ukufuma pa bushiku bamushikile kabili nasangile ukuti umubili wa kwa tata walicilile nga fintu wali pa bushiku bamushikile kabili takwali icalyalwike pali wene kano fye panono pa nshi ya kutwi kwakwe.’
Imam Bukhari : 1265
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَدُفِنَ مَعَ أَبِي رَجُلٌ فَلَمْ تَطِبْ نَفْسِي حَتَّى أَخْرَجْتُهُ فَجَعَلْتُهُ فِي قَبْرٍ عَلَى حِدَةٍ
Atwebele [‘Ali bin ‘Abdullah] atwebele [Sa’id bin ‘Amir] ukufuma kuli [Syu’bah] ukufuma kuli [Ibn Abu Najih] ukufuma kuli [Atha] ukufuma kuli [Jabir radliallahu ‘anhu] atile; 'Umuntu umo alishikwe pamo na batata lelo lyene naumfwile ububi ukufika na lintu mu kupelako namufumishe no kumushiika mu nshiishi imo ine na kabili'.
Imam Bukhari : 1266
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَيْنَ رَجُلَيْنِ مِنْ قَتْلَى أُحُدٍ ثُمَّ يَقُولُ أَيُّهُمْ أَكْثَرُ أَخْذًا لِلْقُرْآنِ فَإِذَا أُشِيرَ لَهُ إِلَى أَحَدِهِمَا قَدَّمَهُ فِي اللَّحْدِ فَقَالَ أَنَا شَهِيدٌ عَلَى هَؤُلَاءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَمَرَ بِدَفْنِهِمْ بِدِمَائِهِمْ وَلَمْ يُغَسِّلْهُمْ
Atwebele [‘Abdan] atushimikile [‘Abdullah] atushimikile [Al Laits bin Sa’ad] atile, atushimikile [Ibn Shihab] ukufuma kuli [‘Abdurahman bin Ka’ab bin Malik] ukufuma kuli [‘Jabir bin ‘Abdullah’ atile: inshinshi abaume babili abawile mu nkondo ya Uhud kabili mu nsalu imo, lyene atile: ‘Ni ani pali bene uwacilapo ukusunga mu mutwe Qur’an’. Nga ca kuti alishibishiwe pali umo uwa babili, lyene amubikile pa ntanshi mu mpanga kabili lyene atile: ‘Nkaba kambone kuli bene pa bushiku bwa qiyamat’. Eico lyene alandile ukuti bashikwe pamo no mulopa wabo kabili tekuti basambilwe."
Imam Bukhari : 1267
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَخْبَرَهُأَنَّ عُمَرَ انْطَلَقَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَهْطٍ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ حَتَّى وَجَدُوهُ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ الْحُلُمَ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لِابْنِ صَيَّادٍ تَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الْأُمِّيِّينَ فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَفَضَهُ وَقَالَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ فَقَالَ لَهُ مَاذَا تَرَى قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُلِّطَ عَلَيْكَ الْأَمْرُ ثُمَّ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ فَقَالَ اخْسَأْ فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ يَكُنْهُ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ وَإِنْ لَمْ يَكُنْهُ فَلَا خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ وَقَالَ سَالِمٌ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ إِلَى النَّخْلِ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ وَهُوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنْ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ ابْنُ صَيَّادٍ فَرَآهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُضْطَجِعٌ يَعْنِي فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْزَةٌ أَوْ زَمْرَةٌ فَرَأَتْ أمُّ ابْنِ صَيّادٍ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ لِابْنِ صَيَّادٍ يَا صَافِ وَهُوَ اسْمُ ابْنِ صَيَّادٍ هَذَا مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَثَارَ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ وَقَالَ شُعَيْبٌ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَصَهُ رَمْرَمَةٌ أَوْ زَمْزَمَةٌ وَقَالَ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَعُقَيْلٌ رَمْرَمَةٌ وَقَالَ مَعْمَرٌ رَمْزَةٌ
Atwebele [‘Abdan] atwebele [‘Abdullah] ukufuma kuli [Yunus] ukufuma kuli [Az Zuhri] atile, anjebele [Salim bin ‘Abdullah] ukuti [Ibnu’Umar Radhialhu’anhuma] alishimike ukuti ‘Umar na Kasesema basangile pamo na wene mu kupelako baile ku kutamba pamo na wene abana abo umbi mu cikuulwa icakulisha ica kwa Bani Magola. Ibn Shayyad ali mupepi no kufika ku myaka ya bupungwe kabili taishibe - ukufika kwa kwa Kasesema - ukufika mu kupelako Kasesema amupooseleko ukuboko kwakwe kabili lyene atile kuli Ibn Shayyad: 'Bushe uleshininkisha ukuti nine ntumwa ya kwa Lesa?' Eico Ibn Shayyad amuloleshe no kutila: ‘Ndeshininkisha ukuti uli ntungulushi ya ba ummiyyin - abantu abashaishiba ukubelenga no kulemba -’. Lyena Ibn Shayyad atile, kuli Kasesema ati: ‘Bushe na imwe bene muleshininkisha ukuti nine ntumwa ya kwa Lesa?’. Eico alicikeene no kutila, 'Nasumina muli Allah na muli batumwa bakwe'. Lyene Atile: ‘Cinshi mumona ukuti e mulandu wa kusosa ukuti ni Mutumwa? Ibn Shayyad atile: ‘Pantu kwaishile kuli ine umuntu uwa cishinka kabili uwa bufi’. Eico Kasesema atile: ‘Ifyakucita fyenu fikasakamikwa’. Lyena Kasesema atile kuli wene: 'Mu cine cine ndefisa - icintu cimo mu mutima wandi - kuti mwatekanya?' Ibnu Shayyad atile: ‘Ni mfula’. Atile: ‘Ukusuule, kabili taukacila pa maka yobe nga shamani. Lyena Umar bin Al Khaththob Radhiyalahu atile: ‘Owe Mutumwa wa kwa Lesa, lekeni nputule insingo ya uyu muntu!’. Eico atile: ‘Nga ca kuti alilungama, tamwakabe na maka pali wene kabili nga ca kuti alilungama ninshi tamwakabe ubusuma kuli imwe mu kumwipaya’. Atile, [Salimu]; Naumfwile [Ibn Umar]: ‘Pa numa ya ico Kasesema na Ubay bin Ka’ab baile ku muti wa nseke uko Ibn Shayyad ali kale kulya mu kusubila ukuti kuti aumfwa fimo ukufuma kuli Ibn Shayyad ilyo ashilamumona. Eico Kasesema amwene Ibn Shayyad alaala mwi samba lya fya kufwala fyakwe ifyafina, alefuuta panono. Mu cifulo cilya, nyina wa kwa Ibnu Shayyad amwene Ibnu Shayyad naikala mwi samba lya muti wa nseke, eico nyina atile kuli Ibnu Shayyad ati: ‘O Shaf, -ili e shina lya kwa Ibnu Shayyad-, Muhammad ali no kuba’. Eico Ibn Shayyad abweleele ku cifulo cakwe ica kubalilapo -ukulala-. Lyena Kasesema atile: ‘Nga ca kuti nyina alimushile eka, ubwafya nga bwali bwaumfwika - Dajjal nelyo iyo -’. Kabili [Syu’aibu] atile; 'ukucitinika ne shiwi lya nkumbabulili - nelyo ishiwi lya nkumbabulili. Ilyo [Ishaq Al Kalbi] na [‘Uqail] batile; 'uwa cikuuku'. [Ma’mar] atile; ramza.
Imam Bukhari : 1268
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ وَهْوَ ابْنُ زَيْدٍ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكَانَ غُلَامٌ يَهُودِيٌّ يَخْدُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرِضَ فَأَتَاهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ فَقَعَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَقَالَ لَهُ أَسْلِمْ فَنَظَرَ إِلَى أَبِيهِ وَهُوَ عِنْدَهُ فَقَالَ لَهُ أَطِعْ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْلَمَ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْقَذَهُ مِنْ النَّارِ
Atile: ‘Kwali umwana mwaume umunono uwa ciYuda uwalebomba ku kwafwa Kasesema ukucula ku malwele. E ico Kasesema alimutandalile kabili aikele mupepi no mutwe wakwe no kutila: ‘Ingila mu Buislamu’. Umwana umunono aloleshe kuli wishi uwali mupepi, lyene wishi atile, ‘Umfweni kuli Abu Al Qasim, Lesha Lesa’. E ico umwana umunono apilibwile mu ciIslam. Lyene Kasesema afumine no kutila: ‘Ukulumbanya kuli Lesa uwapuswishe umwana ukufuma ku mulilo wa pe’.
Imam Bukhari : 1269
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَزِيدَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُكُنْتُ أَنَا وَأُمِّي مِنْ الْمُسْتَضْعَفِينَ أَنَا مِنْ الْوِلْدَانِ وَأُمِّي مِنْ النِّسَاءِ
Atwebele [‘Ali bin ‘Abdullah] atwebele [Sufyan] atile; [‘Ubaidulla bin Abu Yazidi] atile; Naumfwile [Ibn ‘Abbas radliallahu ‘anhuma] atila: ‘Ine na bamayo tuli pa bacepesha, ndi ukufuma mwi bumba lya bana kabili bamayo bali mwi bumba lya banakashi’.
Imam Bukhari : 1270
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ يُصَلَّى عَلَى كُلِّ مَوْلُودٍ مُتَوَفًّى وَإِنْ كَانَ لِغَيَّةٍ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِطْرَةِ الْإِسْلَامِ يَدَّعِي أَبَوَاهُ الْإِسْلَامَ أَوْ أَبُوهُ خَاصَّةً وَإِنْ كَانَتْ أُمُّهُ عَلَى غَيْرِ الْإِسْلَامِ إِذَا اسْتَهَلَّ صَارِخًا صُلِّيَ عَلَيْهِ وَلَا يُصَلَّى عَلَى مَنْ لَا يَسْتَهِلُّ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ سِقْطٌ فَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُكَانَ يُحَدِّثُ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ أَوْ يُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ{ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا }الْآيَةَ
10:10, 11. ilyo afyalwa apanga ishiwi -ukulila- kabili tacipepelwa nga ca kuti ilyo umwana afyalwa takwata inshita ya kupanga ishiwi -ukulila- pantu Cimonwa ngo kufyalwa kwa mwana ilyo cishilapwililika, ukushintilila pa mashiwi ya kwa [Abu Hurairah radlialahhu 'anhu] uwalondolwele ukuti Kasesema atile: ukufyalwa mu cifulo ca bufi. Eico lyena ni bafyashi abakalenga umwana ukuba umuYuda, umuKlistu nangu umuMagi, nga ifipe ififyala ifipe ifyapwililika. Bushe mulemona ifilubo fimo muli ci?'. Lyena Abu Hurairah, Lesa amusekelele, atile, -ukusosa ishiwi lya kwa Lesa QS Ar-Ruum: 30 ilyapilibula ukuti: -'Nga fintu umusango wa kwa Lesa uwalengele abantu ukulingana na uyo musango'-.
Imam Bukhari : 1271
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مَوْلُودٍ إِلَّا يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ فَأَبَوَاهُ يُهَوِّدَانِهِ وَيُنَصِّرَانِهِ أَوْ يُمَجِّسَانِهِ كَمَا تُنْتَجُ الْبَهِيمَةُ بَهِيمَةً جَمْعَاءَ هَلْ تُحِسُّونَ فِيهَا مِنْ جَدْعَاءَ ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ{ فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ }
Atwebele ukuti [‘Abdan] atushimikile [‘Abdullah] atushimikile [Yunus] ukufuma kuli [Az Zuhriy] anjebele [Abu Salama bin ‘Abdurrahman] ukuti [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] atile; Kasesema atile: ‘Takuli umwana uwafyalwa kano fye nga afyalwa mu cifulo ca fitrah. Eico lyena ni bafyashi abakalenga umwana ukuba umuYuda, umuKlistu nangu umuMagi, nga ifipe ififyala ifipe ifyapwililika. Bushe mulemona ifilubo fimo muli ci'. Lyene Abu Hurairah atile, -ukusosa amashiwi ya kwa Lesa uwacilapo ukuwama, 30 ayapilibula ukuti: -'Nga fintu umusango wa kwa Lesa uwalengele abantu ukulingana ne mibele iyo. Takuli ukwaluka mu mibele ya kwa Lesa. -Ico- imipepele yalungama'-.
Imam Bukhari : 1272
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُلَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلِ بْنَ هِشَامٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَبِي طَالِبٍ يَا عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيَعُودَانِ بِتِلْكَ الْمَقَالَةِ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبَى أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِيهِ{ مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ }الْآيَةَ
Atile [Ishaq] atushimikile [Ya’qub bin Ibrahim] atile, atile [apakku] kuli ine ukufuma kuli [Salih] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, atile [Sa’id bin Al Musayyab] atile [Sa’id bin Al Musayyab] atile kuli [wishi] ukuti amwebele ukuti: ‘Ilyo Abu Tholib ali mupepi no kufwa. wene kabili calisangwike ukuti ali na kabili kwali Abu Jahali bin Hisham na ‘Abudula bin Abu Umaya bin Al Mughirah. E ico, kuli Abu Tholib, atile: “O bafyashi bandi, landa ukuti laa ilaaha illallah, icikomo ico nkabe kambone kuli iwe ku menso ya kwa Lesa.” E fyo Abu Jahl na Abdullah bin Abu Umayyah batile: ‘We Abu Talib, bushe uleya ku kuleka ubupepa bwa kwa ‘Abdul Mutalib?’. Umukalamba wa cikomo atwalilile ukupeela icitetekelo kuli Abu Tholib kabili pali ilya ine nshita aba bantu babili babwekeshepo ifipusho fyabo ifyapwishishe kuli Abu Tholib pa mpela ya mashiwi yakwe ayacilile ukukonka ubupepa bwa kwa Abdul Muttalib kabili uwafilwa ukulanda laa ilaaha illah. E ico Kasesema atile: ‘Nga ca kuti ine, nkacili ndelomba ukwelelwa kuli imwe nga ca kuti nshakanishiwa’. E ico ishiwi lya kwa Lesa lyaishile pa lwa ici ca kucitika: -‘Tacili icalinga kuli Kasesema’- mu QS AT-Taubah icikomo 113-.
Imam Bukhari : 1273
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَرَّ بِقَبْرَيْنِ يُعَذَّبَانِ فَقَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لَا يَسْتَتِرُ مِنْ الْبَوْلِ وَأَمَّا الْآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ثُمَّ أَخَذَ جَرِيدَةً رَطْبَةً فَشَقَّهَا بِنِصْفَيْنِ ثُمَّ غَرَزَ فِي كُلِّ قَبْرٍ وَاحِدَةً فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ صَنَعْتَ هَذَا فَقَالَ لَعَلَّهُ أَنْ يُخَفَّفَ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا
Ici citabo ca kuti: “Abu Mu’awiyah” ukufuma kuli Al A’masy ukufuma kuli Mujahid ukufuma kuli Thawus ukufuma kuli Ibn Abbas atile, ukufuma kuli Kasesema Sallallaahu Sallallahu atile apitile pa nshiishi shibili ishalecushiwa, mu cine cine balecushiwa, kabili tapali nangu umo pali bene uwalecushiwa pa mulandu wa lubembu. icikulu. Umo alecushiwa pa mulandu wa kuti taileisangulula pa numa ya kusamba, lintu umbi ali pa mulandu wa kuti lyonse aleipoosa mu cifungo.’ Lyene abuulile umusambo wa date uwakwata amabuula yacili ayatonta, aupaatulako mu fiputulwa fibili no kuubika mu cilindi cimo na cimo. Bamwipusha ukuti: ‘Cinshi mulecitila ifi?’. Kasesema ayaswike ukuti: ‘Ukucula kwacepesha - nga ca kuti fye umuti wa uyu muti wali uwa menshi’.
Imam Bukhari : 1274
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ حَدَّثَنِي جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِي بَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَأَتَانَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَعَدَ وَقَعَدْنَا حَوْلَهُ وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَنَكَّسَ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِمِخْصَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلَّا كُتِبَ مَكَانُهَا مِنْ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَإِلَّا قَدْ كُتِبَ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نَتَّكِلُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ السَّعَادَةِ وَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ قَالَ أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ السَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشَّقَاوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ الشَّقَاوَةِ ثُمَّ قَرَأَ{ فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى }الْآيَةَ
Camwebele ukuti [‘Uthman] anjebele ukuti [Jarir] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Sa’ad bin ‘Ubaidah] ukufuma kuli [Abu ‘Abdurrahman] ukufuma kuli [‘Ali radliallahu ‘anhu] atile: “Twali inshita imo mupepi ne cilindi ca kwa Baqi’ Al Ghorqad kabili lyene panshi kuli Kasesema. kanshi na ifwe twaikele mupepi nankwe. Yasendele akabokoshi akanono ako apunkile pa muulu wa mpanga no kuipoosa, atile: ‘Takuli nangu umo uwa imwe kabili tapali umupashi umo uwapuma kano fye nga ca kuti icifulo cakwe capingulwa mu mulu nelyo muli helo kabili kano fye nga ca kuti inshila yakwe iya bulanda nelyo iya nsansa yapingulwa’. Lyena kwali umuntu uwatile, ‘O Mutumwa wa kwa Allah, kanshi bushe tatuleka fye ukulolela ifyo twapingwilwepo kabili tatufwile ukucita ifya nkumbu? Pantu onse pali ifwe uwapingwilwepo ukuba umuntu uwa nsansa, mu kushininkisha akafika ku milimo ya muntu uwa nsansa, lintu onse pali ifwe uwapingwilwepo ukuba umuntu uwa bulanda mu kushininkisha akafika ku milimo ya muntu uwa bulanda’. Eico Atile: '-Te fyo-. Lelo, onse uwapingwilwepo ukuba umuntu uwa nsansa, cikamulenga ukubomba imilimo ya muntu uwa nsansa kabili ukucilapo, ku muntu uwapingwilwepo ukuba umuntu uwa bulanda, mu kushininkisha akayanguka ukubomba imilimo ya muntu uwa bulanda’. Lyena abelengele amashiwi ya kwa Lesa amashiwi 5 - 6 ayapilibula ukuti: -'Nga kuli abo abapeela -ifyuma fyabo mu nshila ya kwa Lesa- kabili abapepa kabili abashininkisha ukuti kuli icilambu icisuma -iulu-'-.
Imam Bukhari : 1275
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ غَيْرِ الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِحَدِيدَةٍ عُذِّبَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَوَقَالَ حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ عَنْ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا جُنْدَبٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخَافُ أَنْ يَكْذِبَ جُنْدَبٌ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَانَ بِرَجُلٍ جِرَاحٌ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ اللَّهُ بَدَرَنِي عَبْدِي بِنَفْسِهِ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ
Atile: ‘Umuntu onse uulapa ukuti ali uwa bufi ukucila pa buIslam, . nga fintu asosa, kabili onse uuipaya ne cimuti, lyena akacushiwa mu Gehena. Kabili atile, Hajjaj bin Minhal atwebele Jarir bin Hazim ukufuma ku Al Hasan atwebele Jundab radliallahu 'anhu: 'Muli iyi mosque tatukulaba kabili tatutiina ukuti Jundab akabepa mwi shina lya kwa Kasesema, atile: ''Umubomfi wandi alicindeme pali ine mu milandu ya mweo wakwe eico ndemukaanya ukuya ku mulu'.
Imam Bukhari : 1276
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَخْنُقُ نَفْسَهُ يَخْنُقُهَا فِي النَّارِ وَالَّذِي يَطْعُنُهَا يَطْعُنُهَا فِي النَّارِ
Atwebele ukuti [Abu AL Yemen] atushimikile [Syu’aib] atushimikile [Abu Az Zanad] ukufuma kuli [Al A’raj] ukufuma kuli [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] atile; Kasesema atile: ‘Umuntu onse uuleipoosa umwine - ukufika na lintu afwa - akaipoosa mu mulilo wa pe kabili onse uuleipoosa umwine - ukufika na lintu afwa - akapoosa mu mulilo wa pe’.
Imam Bukhari : 1277
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَنَّهُ قَالَلَمَّا مَاتَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ دُعِيَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُصَلِّيَ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَثَبْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُصَلِّي عَلَى ابْنِ أُبَيٍّ وَقَدْ قَالَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا أُعَدِّدُ عَلَيْهِ قَوْلَهُ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ فَلَمَّا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي إِنْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ يُغْفَرُ لَهُ لَزِدْتُ عَلَيْهَا قَالَ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمْ يَمْكُثْ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ الْآيَتَانِ مِنْ بَرَاءَةٌ{ وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا إِلَى قَوْلِهِ وَهُمْ فَاسِقُونَ }قَالَ فَعَجِبْتُ بَعْدُ مِنْ جُرْأَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ
Atile [Yahya bin Bukair] anjebele [Al Laits] ukufuma kuli [Uqail] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Ubaidullah bin 'Abdullah] ukufuma kuli ['Ubaidullah bin 'Abdullah] ukufuma kuli ['Umar bin 'Abdullah'] ukuti atile, 'Ilyo Ubaidullah bin 'Abdullah' alipeelwe umulimo wa kumupepelako. Ilyo aiminine ku kupepa, namupalamine kabili lyene natile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe uli no kupepela umwana wa kwa Ubay nangu ca kuti inshita imo alandilepo fimo nga ifi, ifi na ifi, -Nabwekeshepo amashiwi ya kwa bin Ubay ayo kale alandile kuli Kasesema-’. Casangilwe ukuti mu cine cine amwente no kutila, ‘Amashiwi yenu ayafuma kuli ine yalifikapo, we Umar. Ilyo natwalilile ukulanda nankwe, atile, 'Mucine cine nalipeelwe ukusalapo kabili nasalile nga cakuti nalishibe ukuti nga nalundilepo ukucila pa mapepo amakumi cinelubali aya kulomba ukwelelwa kuli wene ali no kwelelwa, nga nali no kulundapo ukwabula no kutwishika -ukulomba ukwelelwa kuli wene-'. 'Umar atile: ''Eico lyene Umutumwa wa kwa Lesa alipepele ukufika na lintu capwishishe, te nshita iikalamba panuma ya kuceceta, ishiwi lya kwa Lesa lyaishile mu QS At-Taubah icikomo 84 icipilibula -'Kabili mwipepela abo abafwa ukufuma kuli bene umuyayaya 'mu cifulo ca faqy'.
Imam Bukhari : 1278
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُمَرُّوا بِجَنَازَةٍ فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَبَتْ ثُمَّ مَرُّوا بِأُخْرَى فَأَثْنَوْا عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ وَجَبَتْ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا وَجَبَتْ قَالَ هَذَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا فَوَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَهَذَا أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا فَوَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ
Atwebele [Adamu] atwebele [Syu’ba] atwebele [Abdul Aziz bin Shuhaib] atile; Naumfwile [Anas bin Malik, Lesa asekelele kuli wene] atile: ‘Ibo - ifibusa - inshita imo bapitile pa citumbi kabili lyene bacilumbanya ne cikuuku. E ico Kasesema atile: ‘Calishininkishiwa kuli wene’. Lyene bapitile pa citumbi cimbi kabili baciita ukuti cibi, eico atile: ‘Afwile ukuba wene’. Eico lyene 'Umar bin Al Khathab Lesa asekelele kuli wene aipwishe ati: 'Cinshi ico cipilibula kuli wene?' Ayaswike ati: ‘Mulumbanya umubili wa kubalilapo no busuma, eico mu cine cine ukaya ku mulu, lintu umubili wa bubili uo mwita ububi cipilibula ukuti ukaya ku mulilo wa pe pantu muli ba Nte ba kwa Lesa pano isonde’.
Imam Bukhari : 1279
حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ هُوَ الصَّفَّارُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ وَقَدْ وَقَعَ بِهَا مَرَضٌ فَجَلَسْتُ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَرَّتْ بِهِمْ جَنَازَةٌ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِأُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا خَيْرًا فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَجَبَتْ ثُمَّ مُرَّ بِالثَّالِثَةِ فَأُثْنِيَ عَلَى صَاحِبِهَا شَرًّا فَقَالَ وَجَبَتْ فَقَالَ أَبُو الْأَسْوَدِ فَقُلْتُ وَمَا وَجَبَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ قُلْتُ كَمَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا مُسْلِمٍ شَهِدَ لَهُ أَرْبَعَةٌ بِخَيْرٍ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ فَقُلْنَا وَثَلَاثَةٌ قَالَ وَثَلَاثَةٌ فَقُلْنَا وَاثْنَانِ قَالَ وَاثْنَانِ ثُمَّ لَمْ نَسْأَلْهُ عَنْ الْوَاحِدِ
Atile: ‘Inshita imo natandalile umusumba wa Medina ilyo kwali ukubutuka kwa bulwele. Ilyo nali mupepi na [‘Umar bin Al Khathab Lesa asekelele kuli wene] mu kupumikisha umubili wapitile pa ntanshi yabo kabili balilumbanye ne cikuku. Eico Umar Lesa asekelele kuli wene atile: ‘Calishininkishiwa kuli wene’. Tapapitile ne nshita iikalamba, umubili umbi walipitile kabili umubili walilumbanyiwe ku cikuuku. Eico Umar Lesa asekelele kuli wene atile, na kabili: ‘Calishininkishiwa kuli wene’. Lyene ilyo umubili wa butatu wapitile, umubili waleitwa ububi, lyene Umar atile: ‘Calishininkishiwa kuli wene’. Atile, Abu Al Aswad; kanshi naipushe ukuti: ‘Cinshi capilibulwa kuli wene, we Amirul mu’mini?’. E ico atile: ‘Ndesosa nga fintu Kasesema asosele ukuti: ‘Ilyo umuMuslim - afwa - kabili ashininkishiwa - alumbanishiwa - na baMuslim bambi bane no luse ninshi mu cine cine Allah akamusuminisha ukuya ku mulu'. E ico twamwipwishe ukuti: ‘Nga pa lwa baMuslim batatu?’. Ayaswike ukuti; 'Kabili na bantu batatu'. Twatile na kabili: ‘Nga pa lwa baMuslim babili?’. Ayaswike ukuti; 'Kabili na bantu babili'. Kabili tatuipusha na kabili nga ca kuti umuntu umo’.
Imam Bukhari : 1280
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أُقْعِدَ الْمُؤْمِنُ فِي قَبْرِهِ أُتِيَ ثُمَّ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَذَلِكَ قَوْلُهُ{ يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ }حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا وَزَادَ{ يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا }نَزَلَتْ فِي عَذَابِ الْقَبْرِ
Ici citusosele ukuti [Hafsh bin ‘Umar] atwebele [Syu’bah] ukufuma kuli [Alqamah bin Martsad] ukufuma kuli [Sa’ad bin ‘Ubadah] ukufuma kuli [Al Bara’ bin ‘Azib radliallahu ‘anhuma] ukufuma kuli Kasesema sallallahu’alaihiwasalam atile: ‘Ilyo umubili wakwe ukaba mu cifulo cakwe ica kuti icipusho ca kwa malaika-, lyena apeela ubunte ukuti tapali lesa uwalinga ukupepa kano fye Lesa kabili Muhamadi ni ntumwa ya kwa Lesa. Aya e mashiwi ya muMuslim nga fintu yasosa kuli Lesa uwacilapo -QS Ibrahim icikomo 27 icipilibula ukuti: -'Lesa akashininkisha -icitetekelo- ca abo abasumina ku mashiwi ayakosa nga aya'-. 10:10, 11. 10 Ici cikomo casokolwelwe pa mulandu wa kucula kwa kwa Lesa.