Imam Bukhari : 101
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ
Agwara anyị ['Abdullah bin Yusuf'], sị, 'Agwara m [Al Laits], agwara m [Sa'id] na ọ bụ nwa Abu Sa'id si [Abu Syuraih] na ọ gwara Amru bin Sa'id mgbe o zigara otu ìgwè na Mecca, sị, 'O Amir, kwe ka m kwuo okwu nke Onye Amụma Sallalahu Alaihi Wasallam kwuru n'ozizi ya n'oge ntọhapụ nke Mecca. Ntị m abụọ nụrụ, obi m metụrụ ya, anya m abụọ ahụkwara ya, o toro Allah ma mee ka Allah dị ọcha ebe ọ na-asị: 'N'ezie, Mekka, Allah emeela ka ọ dị ọcha, ndị mmadụ - ndị Mushrikin nke Makkah - emebeghị ka ọ dị ọcha. Ya mere, ọ bụghị iwu ka onye ọ bụla kwere na Allah na Ụbọchị Ikpeazụ wụfuo ọbara na ya, ọ dịghịkwa ekwe ka onye ọ bụla wụpụ osisi ndị dị na ya. Ọ bụrụ na mmadụ arịọ maka enyemaka n'ihi agha nke Onye Amụma Sallalahu Alaihi Wasallam lụrụ na ya, kwuo 'n'ezie Allah Ta'ala ekwela ka Onye Ozi Ya kwe ma enyeghị gị ikike'. N'ezie, Allah Ta'ala ekwela ka m nọrọ n'otu oge n'ehihie wee laghachi n'ime ya dị ọcha taa dịka ọ dịbu ọcha. Ya mere, ka ndị nọ ebe ahụ kesaa ya nye ndị na-anọghị ya'. Ya mere, a gwara Abu Shurayj, sị, 'Gịnị ka 'Amru kwuru?' O kwuru, sị, 'Amaara m nke ọma karịa gị, Abu Syuraij: 'Ọ gaghị echebe ndị na-eme mmehie, ndị na-awụfu ọbara na ndị na-ezu ohi.'
Imam Bukhari : 102
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ
Ọ kọọrọ anyị ['Abdullah bin 'Abdul Wahhab' kwuru, ọ kọọrọ anyị [Hammad] site n'aka [Ayyub] site n'aka [Muhammad] site n'aka [Ibn Abu Bakrah] site n'aka [Abu Bakrah] Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallam kwuru, sị: 'N'ezie, ọbara gị, akụ̀ gị,' ka Muhammad kwuru; echere m na ọ sịrị, 'nsọpụrụ gị bụkwa ihe e megidere iwu maka gị dịka ihe e megidere iwu maka gị n'ọnwa a nke ọnwa gị. Ka ndị nọ ebe ahụ nye ya ndị na-anọghị ya'. Muhammad wee sị, 'Ọ bụ eziokwu na Onye Ozi Allah Sallallahu Alaihi Wasallam kwuru, sị, 'Ekwughị m ya?' ka o kwughachiri ugboro abụọ.
Imam Bukhari : 103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ
Agwara anyị ['Ali bin Al Ja'd' kwuru, akọọrọla anyị [Syu'bah] kwuru, akọọrọla m [Mansur] kwuru, anụrụ m [Rib'i bin Jirasy] ka ọ na-ekwu, anụrụ m [Ali] kwuru, 'Onye Amụma sallallaahu alaihi wasallam kwuru, sị: 'Unu aghala m ụgha - n'aha m -, n'ihi na onye ọ bụla ghaara m ụgha ga-aga hel'.
Imam Bukhari : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ọ gwara anyị [Abu Al Walid], sị, “Syu'bah” si n'aka [Jami' bin Syaddad] site n'aka [Amir bin 'Abdullah bin Az Zubair] site n'aka [nna ya], sị, “Agwara m [Az Zubair], ‘Anụtụbeghị m ka ị na-ekwu maka ihe ọ bụla sitere n'aka Onye Ozi Allah, Sallallaahu Alaihi Wasallam, dịka ndị ọzọ si ekwu maka ya?” Az Zubair zara, “Anaghị m eso ya kewapụ onwe m, anụrụ m ka ọ na-ekwu, sị: ‘Onye ọ bụla ghaara m ụgha, ya kwadebe oche ya n'ọkụ ala mmụọ’.”
Imam Bukhari : 105
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ọ gwara anyị [Abu Ma'mar], sị, ọ gwara anyị ['Abdul Warits] site na ['Abdul 'Aziz'] kwuru, [Anas] kwuru, sị, 'O machibidoro m ịgwa unu ọtụtụ hadith n'ihi na Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama kwuru, sị: 'Onye ọ bụla ma ụma ghaa m ụgha - n'aha m -, ka o kwadebe oche ya na hel'.
Imam Bukhari : 106
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Agwara anyị [Makki bin Ibrahim], agwara anyị [Yazid bin Abu 'Ubaid] si [Salamah], sị, 'Anụrụ m ka Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama na-ekwu, sị: 'Onye ọ bụla kwuru maka m na m ekwubeghị, ya kwadebe oche ya na hel'.
Imam Bukhari : 107
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Ọ gwara anyị na [Moses] agwaala anyị [Abu 'Awanah] site n'aka [Abu Hushin] site n'aka [Abu Salih] site n'aka [Abu Hurairah], o kwuru, sị, 'Anụrụ m ka Onye Amụma Sallallaahu Alaihi Wasallam na-ekwu, sị: 'Nye aha nwere aha m, ọ bụghị aha otutu m. N'ihi na onye ọ bụla hụrụ m n'ọhụụ ya ahụla m n'ezie, n'ihi na Setan enweghị ike iyi ọdịdị m. Onye ọ bụla ghaara m ụgha, ya kwadebe oche ya n'ọkụ ala mmụọ.'
Imam Bukhari : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
Ọ gwara anyị [Muhammad bin Salam], sị, ọ gwara anyị [Waki'] site na [Sufyan] site na [Mutharrif] site na [Ash Sha'bi] site na [Abu Juhaifah] sị, 'Ajụrụ m [Ali bin Abu Talib], 'Ị nwere akwụkwọ?' Ọ zara, 'Mba, ma e wezụga Akwụkwọ Allah ma ọ bụ nghọta enyere onye Alakụba, ma ọ bụ ihe dị na mpempe akwụkwọ a'. M wee sị, 'Gịnị dị na mpempe akwụkwọ a?' Ọ zara, 'Gbapụta, tọhapụ ndị a dọọrọ n'agha, ka e gbuo onye Alakụba ọ bụla iji chebe onye na-ekweghị ekwe'.
Imam Bukhari : 109
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ
Agwara anyị [Abu Nu'aim Al Fadll bin Dukain], na agwara anyị [Syaiban] si [Yahya] si [Abu Salamah] si [Abu Hurairah], na agbụrụ Khaza'ah egbuola otu nwoke si Banu Laits n'ụbọchị ntọhapụ nke Makkah, iji megwara maka ogbugbu otu nwoke si n'ime ha - agbụrụ Laits -. E zigara onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama ihe a merenụ, o wee banye n'ụgbọala ya wee kwusaa ozi ọma: 'N'ezie, Allah ewepụtala Mecca site na igbu ọchụ, ma ọ bụ ndị agha enyí'. Abu Ubaidullah kwuru, sị, 'Dịka Abu Nu'aim si kwuo ya, ha chere azụ n'etiti 'igbu ọchụ' na 'enyí'. Ka ọ dịgodị, onye nke ọzọ kwuru, 'Enyi. Mgbe ahụ Allah meriri onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama na ndị kwere ekwe karịa ha. O kwuru, sị: 'Mara na ala Mecca abụghị ihe e kwere ekwe maka onye ọ bụla tupu m ma ọ bụ mgbe m gasịrị, mara na n'eziokwu ọ bụ ihe e kwere ekwe maka m ruo otu ụbọchị.' Mara, n'oge a, ọ ghọọla ihe e ji egbochi iwu; a gaghị egbutu ogwu, a gaghị egbutu osisi, a gaghị ewere ihe ndị a chọtara ma ọ gwụla ma a mara ha ma chọọ onye nwe ha. Ya mere, onye ọ bụla e gburu, ọ ga-enweta otu n'ime ihe ọma abụọ; rịọ maka mgbapụta ma ọ bụ rịọ maka ntaramahụhụ n'aka ezinụlọ onye ahụ e gburu. Mgbe ahụ, onye bi na Yemen bịara wee sị, 'O ozi Allah, dee ya nye m?' O wee sị: 'Dee ya nye Abu onye a na onye ọzọ'. Otu nwoke Quraish wee sị, 'Ma e wezụga osisi Idzhir, O ozi Allah, n'ihi na anyị na-eji osisi ahụ n'ụlọ anyị na n'ili anyị'. Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama kwuru, sị: 'Ma e wezụga osisi Idzhir, ma e wezụga osisi Idzhir'. Mgbe ahụ, a gwara Abu Abdullah, sị, 'Gịnị ka e dere maka ya?' Ọ zara, sị, 'Ozizi ahụ gara aga'.
Imam Bukhari : 110
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Ọ gwara anyị ['Ali bin Abdullah' kwuru, gwara anyị [Sufyan] kwuru, gwa anyị ['Amru' kwuru, gwa m [Wahhab bin Munabbih] site n'aka [nwanne ya nwoke] kwuru, anụrụ m [Abu Hurairah] ka ọ na-ekwu, 'Ọ dịghị onye n'ime ndị enyi nke onye amụma Sallallahu Alaihi wasallam nke nwere hadith karịa m, ma e wezụga 'Abdullah bin 'Amru.' N'ihi na ọ nwere ike ide ihe mana enweghị m ike'. [Ma'mar] kọkwara site n'aka [Hammam] site n'aka [Abu Hurairah]'.
Imam Bukhari : 111
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ
Agwara anyị [Yahya bin Sulaiman], agwara m [Ibn Wahhab], agwara m [Yunus] site na [Ibn Shihab] site na [Ubaidullah bin Abdullah] site na [Ibn Abbas], sị, 'Mgbe onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama dara ọrịa karịa, ọ sịrị: 'Nye m akwụkwọ ozi, m ga-edetara unu ihe ka unu ghara ịla azụ n'azụ m'. Umar kwuru, sị, 'N'ezie, ọrịa onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama na-aka njọ, n'akụkụ anyị ka e nwere Akwụkwọ Allah, nke zuru anyị. Mgbe ahụ, ndị mmadụ sere okwu, ọgba aghara bilitere, onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama wee sị: 'Pụọ n'ebe m nọ, ọ dịghị mma ịrụ ụka n'ihu m'. Ya mere, Ibn 'Abbas pụtara wee sị, 'Nke a bụ ọdachi, n'ezie ọdachi ọ bụla ekwesịghị ime n'ihu onye amụma Sallallahu 'alaihi wasallam na Koran'.
Imam Bukhari : 112
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ
Ọ gwara anyị na [Shadaqah] agwaala anyị [Ibn 'Uyainah] site na [Ma'mar] site na [Az Zuhri] site na [Hind] site na [Ummu Salamah] na [Amru]. Site n'aka [Yahya bin Sa'id] site na [Az Zuhri] site na [Hind] site na [Ummu Salamah] kwuru, sị, 'Otu abalị, Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama tetara wee sị: 'Subhaanallah - Ebube dịrị Allah -, kedu nkwutọ e kpughere n'abalị a? Na ihe e meghere n'ime ụlọ akụ abụọ ahụ - Ramavi na Persian -? Tetanụ, unu ndị nọ n'azụ mgbidi - ụlọ - n'ihi na mmadụ ole bi na-anụ ụtọ ngọzi nke Allah n'ụwa a mana ha ga-agba ọtọ n'ụwa mgbe a nwụsịrị - ha agaghị enweta ihe ọma ọ bụla-'.
Imam Bukhari : 113
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ
Ọ gwara anyị [Sa'id bin 'Ufair], sị, "Al Laits" kwuru, sị, "Ọ gwala m [Abdurrahman bin Khalid bin Musafir] site na [Ibn Shihab] site na [Salim] na [Abu Bakr bin Sulaiman bin Abu Hatsmah] na [Abdullah bin 'Umar] kwuru, sị, "Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama kpere ekpere Isha" mgbe ọ nwụrụ. Mgbe o kelechara, o biliri wee sị: "Ị geeghị ntị n'abalị a? N'ezie, na ngwụcha otu narị afọ ọ bụla, ọ dịghị onye ga-anọ n'elu ụwa a."
Imam Bukhari : 114
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Ọ gwara anyị na [Adam] kwuru, sị, Syu'bah kwuru, sị, "Al Hakam" kwuru, sị, "Anụrụ m [Sa'id bin Jubair] site n'ọnụ [Ibn 'Abbas] ka ọ na-ekwu, sị, 'Erahụ m n'ụlọ nwanne nne m - Maimunah bint Al Harith -, nwunye onye amụma - Sallalahu Alaihi Wasallam. N'oge ahụ, onye amụma - Sallalahu Alaihi Wasallam - nọnyeere ya n'ihi na oge eruola ya. Onye amụma - Sallalahu Alaihi Wasallam - kpere ekpere Isha, wee laa n'ụlọ kpee ekpere rakah anọ, wee laa ụra wee teta ọzọ ikpe ekpere." Ibn Abbas kwuru, sị, "O wee rahụrụ ụra dị ka nwatakịrị - teta ruo nwa oge - ma ọ bụ ihe dị ka nke ahụ - wee bilie ikpe ekpere. Mgbe ahụ, ebiliri m guzoro n'akụkụ aka ekpe ya, o wee tinye m n'aka nri ya." Mgbe nke ahụ gasịrị, o kpere rakaa ise, wee kpee rakaa abụọ, wee hie ụra ruo mgbe m nụrụ ka ọ na-eku ume, wee pụta kpee ekpere ụtụtụ.
Imam Bukhari : 115
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ
Agwara anyị ['Abdul 'Aziz bin 'Abdullah' kwuru, agwara m [Malik] site na [Ibn Shihab] site na [Al A'raj] site na [Abu Hurairah] kwuru, 'N'ezie ndị mmadụ na-ekwu, 'Abu Hurairah bụ onye kacha - zigara hadith sitere na Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-, ọ bụrụ na ọ bụghị maka amaokwu abụọ dị n'Akwụkwọ Allah, agaraghị m ezitere ya'. Mgbe ahụ, ọ gụrụ amaokwu ahụ: '-N'ezie, ndị na-ezo ihe anyị zitere n'ụdị nkọwa na nduzi-' ……ruo na njedebe nke amaokwu ahụ.. '-Allah bụ Onye Obiọma-' -Qs. Al Baqarah: 159-160-. N'ezie, ụmụnna anyị sitere n'etiti ndị Muhajiri, ha na-arụsi ọrụ ike n'ahịa, ụmụnna anyị sitere n'etiti ndị Ansar, ha na-arụsi ọrụ ike n'ọrụ ha n'ịchịkwa ihe onwunwe ha. ebe Abu Hurairah na-esokarị Rasulullah sallallaahu alaihi wasallam mgbe agụụ na-agụ ya, ọ na-anọkwa mgbe niile mgbe ndị mmadụ na-enweghị ike ịnọ, ọ na-echetakwa mgbe ndị mmadụ na-enweghị ike iburu ya n'isi.
Imam Bukhari : 116
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ
Ọ kọọrọ anyị [Ahmad bin Abu Bakr Abu Mus'ab], ọ kọọrọ anyị [Muhammad bin Ibrahim bin Dinar] site na [Abu Dzi'b] site na [Sa'id Al Maqburi] site na [Abu Hurairah] kwuru sị 'Asịrị m, 'O onye ozi Allah, anụwo m ọtụtụ hadith n'ọnụ gị mana echefuola m. O wee sị: 'Kesaa shawl gị'. Ya mere, agbasaa m ya, o wee - dị ka a ga - ejide ihe n'aka ya, wee sị: 'Nara ya'. Ewere m ya, ya mere kemgbe ahụ, echefubeghị m ya ọzọ'. Ọ gwara anyị [Ibrahim bin Al Mundzir], ọ gwara anyị [Ibn Abu Fudaik] na onye nchịkọta akụkọ dị otu a, ma ọ bụ sị, 'Wụsara ya n'aka ya'.
Imam Bukhari : 117
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ
Agwara anyị [Isma'il], sị, agwara m [nwanne m nwoke] site na [Ibn Abu Dzi'b] site na [Sa'id Al Maqburi] site na [Abu Hurairah] kwuru, 'Ana m edebe ihe ọmụma -hadith- sitere n'aka onye ozi Allah sallallaahu 'alaihi wasallam n'ime akpa abụọ. Otu ka m gbasaa ma ziga, nke ọzọ, ọ bụrụ na m ziga ya, a ga-ebipụ akpịrị a'.
Imam Bukhari : 118
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Agwara anyị [Hajjaj], agwara anyị [Syu'bah], agwara m ya site n'aka [Ali bin Mudrik] sitere na [Abu Zur'ah bin 'Amru] sitere na [Jarir], na onye amụma Sallallahu Alaihi wasallam gwara ya mgbe a gwara ya ka ọ nye ndị mmadụ ndụmọdụ n'oge Hajj Wada' 'Unu alaghachila n'ịbụ ndị na-ekweghị ekwe, ka unu wee gbuo ibe unu'.
Imam Bukhari : 119
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Ọ gwara anyị [Abdullah bin Muhammad], sị, "Sufyan agwaala anyị [Amru] kwuru, sị, "Sa'id bin Jubair" kwuru, sị, "Agwara m [Ibn Abbas], sị, 'N'ezie Nauf Al Bakali chere na Musa abụghị Musa nke Bani Israel, kama ọ bụ Musa ọzọ'. Ibn Abbas wee sị, 'Onye iro Allah na-agha ụgha, n'ezie [Ubay bin Ka'b] akọọrọla anyị site n'aka onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallam: 'Moses, onye amụma Allah guzoro n'ihu Bani Israel na-ezi ozi ọma, a jụrụ ya, sị: 'Ònye bụ onye kacha nwee ọgụgụ isi?' Musa zara, sị: 'Abụ m'. Ya mere, Allah Ta'ala baara ya mba n'ihi na enyeghị ya ihe ọmụma gbasara ya. Mgbe ahụ, Allah Ta'ala kpugheere ya, sị: 'E nwere otu ohu n'etiti ndị ohu m nke bi na njikọta nke oké osimiri abụọ ahụ nke maara ihe karịa gị'. Mozis wee sị, 'O Rab, kedu ka m ga-esi zute ya?' Ya mere, a gwara ya, sị: 'Kpọta azụ̀ ahụ n'ime nkata, ọ bụrụ na ị tụfuo ya, nke ahụ bụ nduzi.' Mozis wee gaa na onye na-ejere ya ozi aha ya bụ Yusya' bin Nun, ha abụọ wee buru azụ̀ ahụ n'ime nkata ruo mgbe ha rutere n'otu nnukwu nkume. Ha abụọ wee tinye isi ha n'elu nkume ahụ wee hie ụra. Mgbe ahụ, azụ̀ ahụ si na nkata ahụ pụta - azụ̀ ahụ wee wụlie elu gaa n'oké osimiri - '-Qs. Al Kahfi: 61-. Ihe a merenụ tụrụ Mozis na onye na-eso ụzọ ya n'anya, ya mere ha gara n'ihu n'abalị na ụbọchị fọdụrụ n'ime njem ha. Ruo otu ụtụtụ, Mozis gwara ohu ya, sị, '-Kpọtara anyị nri anyị, n'ezie ike gwụrụ anyị n'ihi njem anyị-' -Qs. Al Kahfi: 62-. Mozis enweghị ike ọgwụgwụ ruo mgbe ọ rutere ebe a na-aga dịka e nyere ya iwu. Ya mere, onye na-eso ụzọ ya jụrụ ya, sị: 'Ị maara mgbe anyị chọrọ ebe mgbaba n'elu nkume ahụ? N'ezie, echefuru m ịkọ maka azụ̀ ahụ. Ọ dịghịkwa onye na-echefu m ma e wezụga Setan-'-Qs. Al Kahfi: 63-. Mozis wee sị: '-Nke ahụ bụ ebe anyị na-achọ.' Ha abụọ laghachiri ịgbaso nzọụkwụ mbụ ha - ' -Q. Al Kahf: 64-. Mgbe ha abụọ rutere n'okwute ahụ, ha hụrụ otu nwoke yi uwe sara mbara. Mozis kelere ya. Khidlir wee sị, 'Kedu ka ị si ekele n'ebe ị nọ?' Mozis zara, 'Abụ m Mozis'. Khidlir jụrụ, 'Mosa Ụmụ Izrel?' Musa zara, 'Ee'. Mozis wee sị: 'Enwere m ike iso gị ka ị kụziere m ihe ọmụma ziri ezi n'etiti ihe ọmụma a kụziiri gị?' Khidlir zara, sị: 'N'ezie, ị gaghị enwe ike inwe ndidi n'ebe m nọ-' -Q. Al Kahf: 66-67-. Khidlir gara n'ihu na-asị, 'O Musa, enwere m ihe ọmụma sitere n'ihe ọmụma Allah nke Ọ kụziiri m nke ị na-amaghị, ị nwekwara ihe ọmụma nke Ọ kụziri nke m na-amaghịkwa'. Musa kwuru, sị: '-Chineke chọrọ, ị ga-ahụ m onye nwere ndidi, agaghịkwa m emegide gị n'ihe ọ bụla-' -Q. Al Kahf: 69-. Ha abụọ wee jee ije n'ụsọ osimiri ebe ọ dịghị onye n'ime ha nwere ụgbọ mmiri, ụgbọ mmiri wee gafere. Ha kparịtara ụka ka ndị nọ n'ụgbọ mmiri ahụ buru ha abụọ. Ebe ọ bụ na achọpụtala Khidlir, ha were ha abụọ n'akwụghị ụgwọ. Mgbe ahụ, obere nnụnụ bịara n'akụkụ ụgbọ mmiri ahụ na-ata mmiri n'oké osimiri ka ọ ṅụọ otu ma ọ bụ abụọ pecks. Khidlir wee sị, 'Moses, ihe ọmụma m na ihe ọmụma gị ma e jiri ya tụnyere ihe ọmụma Allah abụghị ihe ọ bụla ma e jiri ya tụnyere pecks nke nnụnụ a n'ime mmiri oké osimiri'. Mgbe ahụ Khidlir ji aka ya were osisi ụgbọ mmiri ahụ wee gbawaa ya. Musa kwuru, sị, 'Ha wetara anyị n'efu, mana gịnị mere i ji bibie ya ka o rie ndị njem ahụ?' Khidlir kwuru, sị: 'Asịghị m, 'N'ezie, ị gaghị enwe ndidi n'ebe m nọ' Musa zara, sị: 'Atala m ahụhụ maka nchefu m ma atụkwasịla m nsogbu ọ bụla n'ihe m na-eme' -Qs. Al Kahf: 72-73-. Ihe mbụ a mere bụ n'ihi na Mozis chefuru. Ha abụọ wee pụọ ruo mgbe ha zutere otu obere nwatakịrị na-egwuri egwu na ndị enyi ya abụọ. Khidlir wee jide isi nwatakịrị ahụ, bulie ya elu ma kụọ ya ihe ruo mgbe ọ nwụrụ. Mozis wee jụọ, sị: 'Gịnị mere i ji egbu mkpụrụ obi dị ọcha, ọ bụghị n'ihi na o gburu onye ọzọ?' -Q. Al Kahf: 74-. Khidlir zara, sị: 'Agwaghị m gị, na n'eziokwu ị gaghị enwe ike inwe ndidi n'ebe m nọ?' -Q. Al Kahf: 75-. Ibn 'Uyainah kwuru, sị, 'Nke a bụ nkwenye.'-Ha abụọ wee jee ije ruo mgbe ha rutere n'otu obodo, ha rịọrọ ka ndị obodo ahụ mee ka ha nwee obi ụtọ, mana ndị obodo ahụ achọghị ịnabata ha. Ha abụọ chọpụtara na mgbidi ụlọ ahụ fọrọ nke nta ka ọ daa. Khidlir wee wuo mgbidi ahụ- '-Q. Al Kahf: 77-. Rasūlullah gara n'ihu n'akụkọ ya: 'Khidlir ji aka ya mee ya.' Mozis wee sị, 'Ọ bụrụ na ịchọrọ, ị ga-anata ụgwọ ọrụ maka ya. Khidlir zara, 'Nke a bụ oge nkewa n'etiti mụ na gị-' -Q. Al Kahf: 77-78-. Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama kwuru, sị: 'Ka Allah meere Mozis ebere. Anyị nwere olileanya na Mozis ga-enwe ndidi ka anyị wee nụ ọtụtụ akụkọ gbasara ha abụọ.'
Imam Bukhari : 120
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Agwara anyị ['Uthman'], agwara anyị [Jarir] si [Mansur] si [Abu Wa'il] si [Abu Musa] sị, 'Otu nwoke bịakwutere onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama wee jụọ, sị, 'O onye ozi Allah, gịnị ka a na-akpọ agha fi sabilillah - n'ụzọ Allah-? N'ihi na ụfọdụ n'ime anyị na-alụ ọgụ n'ihi iwe na ụfọdụ n'ihi agụụ?' O wee welie isi ya gaa n'ebe onye jụrụ ajụjụ nọ, o welighịkwa isi ya elu ma ọ bụrụ na onye jụrụ ya guzoro ọtọ. O wee zaa, sị: 'Onye ọ bụla na-alụ ọgụ iji bulie okwu Allah elu, mgbe ahụ ọ na-alụ ọgụ n'ụzọ Allah 'azza wajalla'.