Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 101

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ

Sa tukuni vei keda [Abdullah bin Yusuf] kaya,, sa tukuni vei au [Al Laits] kaya, sa tukuni vei au [Kaya] o koya na luve i Abu Said mai vei [Abu Syuraih] ni a kaya vei Amru bin Said ena gauna e tala kina e dua na ilawalawa ki Mecca, 'Oi kemuni na turaga, vakatarai au meu vakadewataka e dua na Parofita vakadewataki ena nona ivunau ena gauna e sereki kina o Mecca. E rogoca na daligaqu e rua, e vakila na lomaqu ka raica na mataqu e rua, e vakacaucautaki Allah ka vakasavasavataki Allah ni kaya tiko: 'E dina sara, Makkah, sa vakasavasavataka o Allah kei ira na tamata - na Mushrikin ni Makkah - era sega ni vakasavasavataka. E sega gona ni vakatarai vua e dua e vakabauti Allah kei na iOtioti ni Siga me vakadavea na dra kina, ka sega ni vakatarai vua e dua me vakarusa na veivunikau e tiko kina. Kevaka e dua e kerea na veivakacegui ena vuku ni ivalu e vala kina na Parofita, qai kaya 'dina sara o Allah Ta'ala sa vakatara na Nona iTalai ka sega ni vakatara vei iko'. E dina sara, sa vakatarai au o Allah Ta’ala ena dua na gauna ena loma ni siga ka qai lesu tale mai kina me savasava nikua me vaka ga na kena savasava e liu. Me ra vakadewataka gona o ira era tiko kina vei ira era sega ni tiko kina’. Sa qai tukuni vei Abu Suraij, 'Na cava e kaya o Amru?' E kaya, ‘Au kila vinaka cake mai vei iko, O Abu Syuraij: ‘Ena sega ni taqomaki ira era ivalavala ca, o ira era vakadave dra kei ira era butako’.

Hadith

Imam Bukhari : 102

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ

Sa tukuna vei keda [Abdullah bin Abdul Wahhab] kaya, sa tukuna vei keda [Hamad] mai [Ayyub] mai [Muhammad] mai [Ibn Abu Bakrah] mai [Abu Bakrah] Na Parofita sallallaahu alaihi Wasallam kaya: 'E dina sara, na nomu dra, na nomu iyau e kaya, Muhammad . Au nanuma ni a kaya, ‘ka sa haram vei iko na nomu dokai me vaka ga na haram vei iko ena vula oqo ni nomu vula. Me ra vakadewataka vei ira era sega ni tiko kina o ira era tiko kina'. A kaya o Muhamadi, ‘E dina sara ni a kaya o Rasula, ‘Au a sega beka ni vakadewataka? ’ e tokaruataka vakarua.

Hadith

Imam Bukhari : 103

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ

Sa tukuna vei keitou [Ali bin Al Ja'd] kaya, sa tukuna vei keitou [Syubah] kaya, sa tukuna vei au [Mansur] kaya, Au rogoca [Rib'i Bin Jirasy] ni kaya, Au rogoca [Ali] ni kaya, 'Na Parofita e kaya: 'Kakua ni lasu vei au -ena yacaqu e lasu vei au-, baleta o cei ena'

Hadith

Imam Bukhari : 104

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Sa tukuna vei keda [Abu Al Walid] kaya, sa tukuna vei keda [Syubah] mai [Jami' bin Syaddad] mai vei [Amir bin Abdullah bin Az Zubair] mai vei [tamana] kaya, 'Au a kaya vei [Az Zubair], 'Au se bera vakadua ni rogoca ni o vosa me baleta e dua na ka mai vei Rasulullah Sallallahu o Alaik Wasalm me baleta na tamata tale eso?' E sauma o Az Zubair, ‘Au sega vakadua ni veibiu kei koya, au rogoca ni kaya: ‘O koya e lasu vei au, me vakarautaka na nona idabedabe e eli’.

Hadith

Imam Bukhari : 105

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Sa tukuni vei keda [Abu Ma'mar] kaya, sa tukuni vei keda [Abdul Warits] mai [Abdul Aziz] kaya, [Anas] kaya, 'E vakatabui au meu tukuna vei kemuni e vuqa na hadiths baleta na Parofita sallallaahu in Alain Wasallam e kaya: 'O koya e nakita me lasu vei au, na nona -ena noqu na'.

Hadith

Imam Bukhari : 106

حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Sa tukuni vei keda [Makki bin Ibrahim] kaya, sa tukuni vei keda [Yazid bin Abu 'Ubaid] mai [Salamah] kaya, 'Au a rogoca na Parofita sallallaahu Alaihi Wasallam ni kaya: 'O koya e tukuna me baleti au niu se bera vakadua ni tukuna, me vakarautaka na nona idabedabe e eli'.

Hadith

Imam Bukhari : 107

حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Sa tukuna vei keimami [Mosese] sa tukuna vei keimami [Abu Awanah] mai vei [Apu Hushain] mai vei [Abu Salih] mai vei [Abu Hurairah] e kaya, 'Au a rogoca na Parofita sallallaahu alaihi Wasallam ni kaya: 'Solia na yaca ena yacaqu ka sega ena yacaqu. Baleta o koya e raici au ena nona tadra e raici au dina, baleta ni sega ni rawa vei Setani me tautauvata kei na noqu irairai. Ia o koya e lasu vei au, me vakarautaka na nona idabedabe e eli’.

Hadith

Imam Bukhari : 108

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ

Sa tukuna vei keda [Muhammad bin Salam] kaya, sa tukuna vei keda [Waki'] mai [Sufyan] mai [Mutharrif] mai [Ash Sha'bi] mai [Abu Juhaifah] kaya, 'Au a tarogi [Ali bin Abu Talib], 'E tiko beka e dua na nomu ivola?' E sauma mai, ‘Sega, vakavo ga na iVola i Allah se na kila ka e soli vua e dua na Musolomani, se na ka e tiko ena pepa oqo’. Au kaya, 'Na cava e tiko ena pepa oqo?' E sauma mai, ‘Ivoli, sereki ira na bobula, ka me kakua ni dua na Musolomani me vakamatei me taqomaka e dua na tamata tawavakabauta’.

Hadith

Imam Bukhari : 109

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ

Sa tukuni vei keda [o Abu Nuaim Al Fadll bin Dukain] kaya, sa tukuni vei keda [Syaiban] mai vei [Yahya] mai vei [Abu Salama] mai [Abu Hurairah], ni ra a vakamatea na yavusa o Khaza’ah e dua na tamata mai na yavusa o Banu ena siga ni nodra vakagalalataki na kai Meka, ena kena saumi lesu vei ira na tamata. Na ka a yaco oqo a qai vakadewataki vua na Parofita Sallallahu Alaihi Wasallam, a qai vodo ki na nona motoka ka vunautaka: ‘E dina sara, sa sereki Mecca o Allah mai na veivakamatei, se mataivalu ni elefaniti’. E kaya o Abu Ubaidullah, 'Me vaka e kaya o Abu Nuaim, erau a lomalomarua ena maliwa ni 'veivakamatei' kei na 'elefaniti'. Ena gauna oqo, e kaya na tamata kadua, ‘Elefaniti. Sa qai qaqa o Allah vua na Parofita kei ira na vakabauta ena vukudra. E kaya: ‘Mo kila ni vanua o Mecca e sega ni halal vua e dua e liu vei au se ni oti vei au, mo kila ni kena dina e halal vei au ena dua na gauna lekaleka ena dua na siga. Mo kila, ka ena gauna oqo sa yaco me haram; me kakua ni musuki na wa vakavotona, me kakua ni musuki na kau, me kakua ni kau na veika e kune vakavo ga ke sa kacivaki ka vakasaqarai na kena i taukei. O koya gona o koya e vakamatei, ena rawata e dua vei rau na ka vinaka; kerea na ivoli se kerea na veivakadodonutaki mai vei ira na matavuvale nei koya e vakacacani’. Sa qai lako mai e dua na lewenivanua e Yemeni ka kaya, 'O iko na italai i Allah, vola vei au?' E qai kaya: ‘Vola vei Abu vakakina’. E dua na turaga ni Quraish a qai kaya, ‘Vakavo ga na vunikau ni Idzhir, O iko na italatala i Allah, baleta ni keitou vakayagataka na vunikau oqori ena neitou vale kei na neitou ibulubulu’. Sa qai kaya kina na Parofita: ‘Vakavo ga na vunikau ni Ijir, vakavo ga na vunikau ni Ijir’. Sa qai tukuni vei Abu Abdullah, 'Na cava e volai me baleti koya?' E sauma mai, ‘Na ivunau oqori’.

Hadith

Imam Bukhari : 110

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ

Sa tukuna vei keda [Ali bin Abdullah] kaya, sa tukuna vei keda [Sufyan] kaya, sa tukuna vei keda [Amru] kaya, sa tukuna vei au [Wahhab bin Munabbih] mai vei [tacina] kaya, Au rogoci [Abu Hurairah] kaya, 'E sega ni dua vei ira na itokani ni Parofita sa levu cake mai na Amiru. Baleta ni rawa ni volavola o koya ka'u sega ni rawa'. E tukuna talega o [Ma’mar] mai vei [Hamami] mai vei [Apu Uraira]’.

Hadith

Imam Bukhari : 111

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ

Sa tukuni vei keda [Yahya bin Sulaiman] kaya, sa tukuni vei au [Ibnu Wahhab] kaya, sa tukuni vei au [Yunus] mai vei [Ibn Shihab] mai [Ubaidullah bin Abdullah] mai vei [Ibn Abbas] kaya, ‘Ni sa kaya na Parofita me vakakina, rawa ni vola e dua na ka vei iko mo kua kina ni lako sese ena muri au’. E kaya o Umar, 'Sa dina sara, na Parofita sallallaahu alaihi wasallam na tauvimate sa ca tikoga ka ena noda yasana e tiko kina na iVola i Allah, ka sa rauta vei keda. Era sa qai veileti na tamata ka yaco e dua na tiko yavavala, sa qai kaya kina na Parofita: ‘Lako tani mai vei au, e sega ni dodonu mo veileti e mataqu’. Sa qai lako mai tuba o Ibn Abbas ka kaya, ‘Oqo e dua na leqa, ka dina sara ni dua na leqa e sega ni dodonu me yaco ena mata i Rasulullah kei na Qur’an’.

Hadith

Imam Bukhari : 112

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ

Sa tukuna vei keimami [Shadaqah] sa tukuna vei keimami [Ibn 'Uyainah] mai [Ma'mar] mai [Az Zuhri] mai [Hind] mai [Umu Salama] kei [Amru]. Ka mai [Yahya bin Said] mai [Az Zuhri] mai [Hind] mai [Ummu Salamah] e kaya, 'Ena dua na bogi a yadra mai na Parofita ka kaya: 'Subhaanallah - Me vakalagilagi vei Allah -, na veivakacacani cava e vakaraitaki ena bogi oqo? Na cava e dolava na rua na valeniyau -Ramavi kei Perisia-? Yadra mai, Oi kemuni na tamata era tiko ena taudaku ni bai -rumu-, baleta ni vica na tamata era bula marautaka tiko na veivakalougatataki nei Allah ena vuravura oqo ia era na luvawale ena bula e muri -sega ni rawata e dua na ka vinaka-'.

Hadith

Imam Bukhari : 113

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ

Sa tukuni vei keda [E kaya o bin 'Ufair], sa tukuni vei au [Al Laits] e kaya, sa tukuni vei au [Abdurrahman bin Khalid bin Musafir] mai vei [Ibn Shihab] mai vei [Salim] kei [Abu Bakr bin Sulaiman bin Abu Hatsmah] ni a kaya o [Abdullah] E masulaka o Wasallam na masu ni Isha’ vata kei keitou ena icavacava ni nona bula. Ni sa oti na nona veivakabulai sa qai tucake ka kaya: ‘O sega ni kauwai ena bogi nikua? E dina sara, ena iotioti ni veiyadrau na yabaki ena sega tale ni dua e vo ena dela i vuravura oqo’.

Hadith

Imam Bukhari : 114

حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ

Sa tukuna vei keda [Atama] kaya, sa tukuna vei keda [Syubah] kaya, sa tukuna vei keda [Al Hakam] kaya, Au rogoca [E kaya o Bin Jubair] mai vei [Ibn Abbas] ni kaya, 'Au a vakayagataka na bogi ena vale nei tinaqu levu -Maimunah bint Al Harith-, na watina na Parofita Ka ena gauna o ya a tiko vata kei koya na Parofita Salalahu Alaihi Wasallam baleta ni sa nona gauna. E vakayacora na Parofita sallallaahu alaihi wasallam na masu ni yakavi, oti sa qai lesu tale ki vale ka masulaka e va na rak'ah, oti sa qai moce ka yadra tale me masu. E kaya o Ibn Abbas, ‘E qai moce me vaka e dua na gone - yadra vakalailai - se dua na ka vakaoqo - oti sa qai tucake me masu. Au qai tucake ka tu ena yasana imawi, sa qai biuti au ena yasana imatau. Ni oti oya sa qai masu e lima na rak’ah, oti sa qai masu e rua na rak’ah, oti sa qai moce me yacova niu rogoca na nona qoqolou, oti sa qai lako mai tuba me mai vakayacora na masu ni mataka.’

Hadith

Imam Bukhari : 115

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ

Sa tukuni vei keda [Abdul Aziz bin Abdullah] kaya, sa tukuni vei au [Malik] mai [Ibn Shihab] mai [Al Araj] mai [Abu Hurairah] kaya, 'E dina sara era kaya na tamata, 'O Abu Hurairah sai koya e dua e vakadewataka vakalevu duadua na hadith mai vei Rasulullah Sallallahu Bolam au na sega ni vakadewataka mai'. Sa qai wilika na tikina: '-E dina sara, o ira era vunitaka na ka Keitou sa vakauta sobu mai ena ivakarau ni veivakamacala kei na veidusimaki-' ......me yacova na icavacava ni tikina.. '-Sa Yalololoma Duadua o Allah-' -Qs. 159-160-. E dina sara, o ira na wekada mai na kedra maliwa na Muhajirin, era osooso ena veivoli ena makete, kei ira na wekada mai na kedra maliwa na Ansar, era osooso ena nodra cakacaka ena kena qaravi na nodra iyau. ni dau tomani Rasulullah o Abu Hurairah ena gauna e viakana kina, e dau tiko ena gauna era sega ni rawa ni tiko kina na tamata, ka rawa ni vakananuma ena gauna era sega ni rawa ni vakananuma kina na tamata’.

Hadith

Imam Bukhari : 116

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ

Sa tukuna vei keda [Amadi bin Abu Bakr Abu Mus'ab] kaya, sa tukuna vei keda [Muhammad bin Iparahimi bin Dinar] mai vei [Abu Dzi'b] mai vei [E kaya o Al Maqburi] mai vei [Abu Hurairah] kaya 'Au a kaya, 'O iko na italai ni Allah, au sa rogoca mai vei iko ia au sa rawata e vuqa na hadi. E qai kaya: ‘Vakarabailevutaka na nomu isulu’. Au mani vakatetea yani, e qai - me vaka - taura e dua na ka ena ligana, qai kaya: 'Taura'. Au a taura, me tekivu mai na gauna oya au sa sega tale ni guilecava’. Sa tukuna vei keimami [Iparaama bin Al Mundzir] kaya, sa tukuna vei keimami [Ibn Abu Fudaik] vata kei na dua na edita me vaka oqo, se e kaya, 'Sova ki na ligana'.

Hadith

Imam Bukhari : 117

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ

Sa tukuni vei keda [Ismail] kaya, sa tukuni vei au [na taciqu] mai vei [Ibn Abu Dzi’b] mai vei [Said Al Maqburi] mai vei [Abu Hurairah] kaya, ‘Au maroroya na kila ka -hadith- mai vei Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ena rua na koniteina. E dua au vakatetea ka vakadewataka, na kena kadua, kevaka au vakadewataka, ena musuki laivi na qoqolou oqo’.

Hadith

Imam Bukhari : 118

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ

Sa tukuni vei keda [Hajjaj] kaya, sa tukuni vei keda [Syubah] kaya, sa tukuni vei au [Ali bin Mudrik] mai vei [Abu Zur'ah bin Amru] mai [Jarir], ni a kaya vua na Parofita sallallaahu Alaihi Wasallam ena gauna e kerei kina me solia na ivakasala vei ira na tamata 'me kakua ni' tawavakabauta, me rawa ni o veivakamatei’.

Hadith

Imam Bukhari : 119

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا

Sa tukuna vei keimami [o Abdullah bin Muhammad] kaya, sa tukuna vei keimami [Sufyan] sa tukuna vei keimami [Amru] kaya, sa tukuna vei au [E kaya o Bin Jubair] kaya, Au a kaya vei [Ibn Abbas], 'E dina sara o Nauf Al Bakali e nanuma ni o Musa e sega ni o Musa ni Bani Isireli, ia e dua tale.' Sa qai kaya o Ibn Abbas, 'Na meca i Allah e lasu tiko, dina sara [Ubay bin Ka'b] sa tukuna vei keda mai na Parofita sallallaahu alaihi Wasallam: 'A tucake o Mosese na Parofita i Allah ena matadra na Bani Isra'il ka solia tiko e dua na ivunau, sa qai tarogi: 'O cei na tamata vuku duadua?' Sauma o Musa: ‘Oi au’. Sa qai vunauci koya o Allah Ta’ala baleta ni sega ni soli vua na kila me baleta na ka oqo. Sa qai vakaraitaka vua o Allah Ta’ala: ‘E tiko e dua na dauveiqaravi ena kedra maliwa na Noqu dauveiqaravi ka tiko ena vanua e rau sota kina na wasawasa e rua ka vuku cake vei iko’. Sa qai kaya o Musa, ‘I Raba, au na sotavi koya vakacava?’ Sa qai tukuni vua: ‘Kauta mai na ika ena dua na basikete, kevaka o vakayalia na ika, sa qai oqori na veidusimaki’. Sa qai biubiu o Musa kei na nona dauveiqaravi, o Yusya’ bin Nun, ka rau sa kauta tiko na ika ena basikete me yacova ni rau sa yaco yani ki na dua na vatu levu. Erau sa qai vakadavora ruarua na uludrau ena dua na vatu ka moce. Sa qai lako mai na ika mai na basikete -sa qai cici na ika ka taura na nona sala ki wasawasa-' -Qs. 61-. Na ka e yaco oqo e kurabuitaki iratou kina o Mosese kei iratou na nona tisaipeli, ratou mani tomana na nodratou ilakolako na lewe rua ena vo ni bogi kei na siga. Me yacova ni dua na mataka sa kaya o Musa vua na nona tamata, '-Kauta mai eke na neitou kakana, e dina keitou sa oca mai na neitou ilakolako-' -Qs. 62-. E sega ni vakila o Musa na oca vakavo ga ni sa yaco yani ki na vanua e lako tiko kina me vaka e vakaroti. Sa qai kaya vua na nona tisaipeli: '-O kila beka na gauna keitou a vakasaqara kina na ivakaruru ena vatu e liu? Na kena dina, au guilecava meu tukuna vei kemuni na ika. Ka sega ni dua e guilecavi au vakavo ga o Setani-' -Qs. Kafa: 63-. Sa qai kaya o Musa: '-Oqori na vanua keitou sa vakasaqara tiko. Erau sa qai lesu tale na lewe rua me rau muria na nodrau ikalawa taumada- ' -Qs. Kafa: 64-. Ni rau sa yaco yani na lewe rua ki na vatu, rau sa kunea e dua na turaga ka daramaka tu na i sulu rabailevu. E kidavaki koya o Musa. Sa qai kaya o Khidlir, ‘O dau vakabula vakacava ena nomu vanua?’ Sa sauma o Mosese, ‘Oi au o Mosese’. A taroga lesu o Khidlir, 'Musa Bani Isireli?' Sa sauma o Musa, 'Io'. Sa qai kaya o Musa: '-E rawa beka niu muri iko mo vakavulica vei au na kila ka dodonu ena maliwa ni kila ka sa vakavulici vei iko?-' E sauma o Khidlir: 'E dina sara, o na sega vakadua ni rawa ni vosota vei Au-' -Qs. 66-67-. E tomana o Khidlir ka kaya, ‘O Musa, sa tu vei au na kila mai na kila nei Allah ka vakavulica vei au ka o sega ni kila, ka sa tu talega vei iko na kila ka vakavulica o Koya ka’u sega talega ni kila’. E kaya o Musa: '-Kevaka e vinakata na Kalou, o na kunei au meu tamata dau vosota, ka'u na sega ni saqati iko ena dua na ka-' -Qs. 69-. Erau mani lako voli ena baravi na lewe rua ni sega ni dua vei rau e waqa, oti sa qai lako sivita yani e dua na waqa. Erau veitalanoa me rawa ni rau kauti rau ruarua na tamata e waqa. Me vaka ni sa kilai o Khidlir, rau sa qai kauti rau ruarua ka sega ni saumi. Sa qai lako mai e dua na manumanu vuka lailai e dabe toka ena yasa ni waqa ka vakasaqara tiko na wai ni wasawasa me gunuva ena dua se rua na vakasaqara. Sa qai kaya o Khidlir, ‘O Musa, na noqu kila kei na nomu kila ni vakatauvatani kei na kila nei Allah e sega tale ni dua na ka ia me vaka na peck ni manumanu vuka oqo ena wai ni wasawasa’. Sa qai nakita o Khidlir me taura na papa ni waqa ka musuka. E kaya o Musa, ‘Era sa kauti keimami mai wale, ia na cava o vakarusa kina me ra luvu kina na pasidia?’ E kaya o Khidlir: '-Au sega beka ni kaya, 'E dina sara o na sega vakadua ni vosota vei au-' E sauma o Musa: '-Kakua ni totogitaki au ena noqu guilecava ka kakua ni vakacolata e dua na . vei au e dua na ka dredre ena noqu veika- ' -Qs. 72-73-. Na imatai ni ka e yaco oqo e baleta ni guilecava o Mosese. Erau sa qai biubiu na lewe rua me yacova ni rau sa sotava e dua na gone lailai ka rau qito tiko kei na rua na nona i tokani. E qai taura o Khidlir na ulu ni gone, laveta cake ka vakamavoataka me mate. Sa qai taroga o Musa: '-Na cava o vakamatea kina e dua na yalo savasava, sega ni baleta ni vakamatea e dua tale na tamata?-' -Qs. Kafa: 74-. E sauma o Khidlir: '-Au sega li ni tukuna vei iko, ni dina o na sega ni rawa ni vosota vei au?- ' -Qs. Kafa: 75-. E kaya o Ibn ‘Uyainah, ‘Oqo e dua na veivakadeitaki. '-E rau sa qai lako yani na lewe rua me yacova ni rau sa yaco yani vei ira na lewe ni dua na vanua, erau sa kerea me rau vakamarautaki mai vei ira na lewe ni vanua o ya, ia era sega ni via vakamarautaki rau na lewe ni vanua o ya. Erau qai kunea na lewe rua ni sa voleka ni kasura na lalaga ni vale. Sa qai vakaduria o Kidili na bai- ' -Qs. 77-. E tomana o Rasulullah na nona italanoa: ‘E cakava o Khidlir ena ligana ga. Sa qai kaya o Musa, '-Kevaka o vinakata, o na taura vakaidina na kena isau. E sauma o Khidlir, ‘Oqo na gauna ni veibiu ena kedrau maliwa o au kei iko-’ -Qs. 77-78-. E kaya na Parofita: ‘Me lomani Musa o Allah. Keirau nuitaka dina ni rawa ni vosota o Mosese me rawa ni keirau rogoca e levu na italanoa me baleti rau.’

Hadith

Imam Bukhari : 120

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Sa tukuni vei keda [Uthman] kaya, sa tukuni vei keda [Jarir] mai [Mansur] mai [Abu Wa'il] mai [Abu Musa] kaya, 'E dua na tamata a lako mai vua na Parofita sallallaahu Alaihi Wasallam ka taroga, 'O iko na italai ni Allah, na cava e vakatokai na ivalu fi sabilillah- ena sala ni Allah . Baleta ni so vei keda eda dau veivala ena vuku ni cudru kei na so ena vuku ni gagadre?’ E qai laveta cake na uluna vei koya e taroga, ka sega ni laveta cake na uluna vakavo ga ke sa tucake tu o koya e taroga. E qai sauma: 'O koya e vala me laveta cake na vosa i Allah, sa qai vala ena sala i Allah 'azza wajalla'.