Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 101
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ
Вайга дийцина [ӀабдуллахӀ бин Юсуф] аьлла,, дийцина соьга [Ал Лайтс] аьлла, дийцина соьга [СаӀидан] иза Абу СаӀидан кӀант ву [Абу Сюрайх] цо Амру бин СаӀиде аьлла, цо Макка тоба яхийтича, «Я амир то маафейллахӀ, а wasallam цкъа Макка мукъайоккхуш динчу хьехамехь дӀакхачийна. Сан шина лергана хезира, сан дагна иза хааделира, сан шина бӀаьргана а гира, цо АллахӀана хастам бира, АллахӀ цӀанвира цо олуш: «Баккъалла а, Макка, АллахӀа цӀанйина иза, наха – Маккин Мушрикинаша – цӀанйина яц иза». Цундела хьанал дац АллахӀах а, къематдийнах а тешаш волчунна цу чохь цӀий Ӏанор, цу чохь долу дитташ орамашца дӀадаха а мегаш дац. Нагахь цхьаммо цу чохь Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам бина тӀом бахьанехь паргӀато ехахь, тӀаккха ала: «Баккъалла а АллахӀа ТаӀала Шен Элчанна пурба делла, хьуна пурба ца делла». Баккъалла а, АллахӀа ТаӀала суна пурба делла цхьана хенахь дийнахь, тӀаккха тахана цу тӀе юхавирзина со, хьалха цӀена ма-хиллара. Цундела цигахь болчара дӀакхачадойла иза цигахь боцчаьрга'. Цундела элира Абу Шураййже: «ХӀун элира Ӏамрус?». Цо элира: «Суна хьуначул дика хаьа, хӀай Абу Сюрайж: «Къинош летош верг а, цӀий Ӏенош верг а, къола динарш а цо ларбийр бац».
Hadith
Imam Bukhari : 102
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ
Вайна дийцина [ӀабдуллахӀ бин Ӏабдул ВахӀаба] аьлла, дийцина вайга [Хьаммада] [Айюба] [Мухьаммада] [Ибн Абу Бакра] [Абу Бакра] [Абу Бакра] Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Баккъалла а, сан цӀийца, Мухьаммада аьлла, сан дарба; Суна хетарехь, цо аьлла: «Ткъа хьан сий хьарам ду хьуна, хьан беттан хӀокху баттахь хьуна хьарам ма-хиллара». Цигахь болчара дӀакхачадойла иза цигахь боцчаьрга'. Ткъа Мухьаммада элира: «Бакъ ду, Делан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлларг: «Ас дӀакхачийна ца хилла иза? — шозза карладаьккхира цо.
Hadith
Imam Bukhari : 103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ
Вайга дийцина [Ӏали бин Аль ДжаӀда] аьлла, вайга хаам бина [СюӀба] аьлла, соьга дийцина [Мансур] аьлла, суна хезира [РибӀи бин Жираси] олуш, суна хезира [Ӏали] аьлла: «Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла дуьхьал соьга, хьан го- жоьжахате'.
Hadith
Imam Bukhari : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Дийцина вайга [Абу Аль Валида] аьлла, дийцина вайга [СюӀбата] [Джамиъ бин Сяддадера] [Амир бин ӀабдуллахӀ бин Аз Зубайрера] [шен дас] аьлла: «Ас элира [Аз Зубайре]: «Суна цкъа а ца хезна ахь цхьана а хӀуманах лаьцна дуьйцуш, АллахӀан Элчано кхечу нахах лаьцна дуьйцуш санна? Аз Зубайрас жоп делира: «Со цкъа а ца къаьстина цуьнца, суна хезира цо олуш: «Суна дуьхьал луьш волчо жоьжахатехь шен меттиг кечйойла».
Hadith
Imam Bukhari : 105
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Дийцина тхуна [Абу МаӀмара] аьлла, дийцина тхуна [Ӏабдул Вариц] тӀера [Ӏабдул Ӏазиза] аьлла, [Анас] аьлла: «Цо дихкина суна шуна дуккха а хьадисаш дийца, хӀунда аьлча Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Лаьтта суна дуьхьал луьш верг шен -сан хеаталлах кечве».
Hadith
Imam Bukhari : 106
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Вайга дийцина [Макки бин ИбрахӀима] аьлла, вайга дийцина [Язид бин Абу Ӏубайда] [Саламатера] аьлла: «Суна хезира Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш: «Соьх лаьцна ас цкъа а ца аьлларг аьллачо жоьжахатехь шен меттиг кечйойла цо».
Hadith
Imam Bukhari : 107
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Дийцина вайга [Мусас] дийцина вайга [Абу Ӏаванах] [Абу Хьушайнера] [Абу СалихӀера] [Абу ХӀурайрера] цо элира: «Суна хезира Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш: «Сан цӀарца цӀераш яха, сан никца ца яха». ХӀунда аьлча, гӀенах со гиначунна со баккъалла а гина ву, хӀунда аьлча, шайтӀа сан куьпах тера хила йиш яц. Ткъа Суна дуьхьал луьш волчо жоьжахатехь шен меттиг кечйойла».
Hadith
Imam Bukhari : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
Дийцина тхуна [Мухьаммад бин Салам] аьлла, дийцина тхуна [ВакиӀ] [Суфьян] тӀера [Мутхарриф] тӀера [Аш ШаӀби] тӀера [Абу ДжухӀайфат] аьлла: «Ас хаьттира [Ӏали бин Абу ТӀалибе]: «Хьан жайна дуй?» Цо жоп делира: «ХӀан-хӀа, АллахӀан жайна я бусалба стагана луш болу кхетам боцург, я хӀокху листа тӀехь дерг бен». Ас элира: «ХӀун ю хӀокху листа тӀехь?» Цо жоп делира: «Мих, йийсархой паргӀатбаха, кафир ларвеш цхьа а бусалба стаг ма вийла».
Hadith
Imam Bukhari : 109
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ
Вайга дийцина [Абу НуӀаим Аль Фадлл бин Дукайна] аьлла, вайга дийцина [Сайбан] [Яхьйа] [Абу Саламат] [Абу ХӀурайра], хазаӀат тайпано Бану Лайтс стаг вийна хилла аьлла, Макка а маьрша яьккхинчу дийнахь царна китӀе три-. И хилам тӀаккха Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀакхачийна, цо цул тӀаьхьа шен машен тӀе а хиъна, хьехам бира: «Бакъдерг аьлча, АллахӀа Макка мукъаяьккхина нах байарх, я зингатийн эскаршх». Абу УбайдуллахӀа аьлла: «Абу НуӀайма ма-аллара, «верна» а, «элан» а юкъахь шекбевлла уьш. Оцу юкъанна вукхо элира: «Элан». ТӀаккха Дала пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, муъма нах а царна тӀехь толам баьккхира. Цо элира: «Хьуна хаийла, Макка мохк сол хьалха а, йа суна тӀаьхьа а цхьанна а хьанал хилла цахилар, хаийла хьуна, бакъдолуш, иза суна цхьана мӀаьргонна цхьана дийнахь хьанал хилла хилар». Хаийла хьуна, хӀокху хенахь иза хьарам хилла дӀахӀоьттина; кӀорнеш дӀаяха мегар дац, дитташ охьадаха мегар дац, карийна хӀуманаш схьаяха мегар дац, уьш дӀакхайкхийна, долахо лехча бен. Цундела вийнарг, дикачу шина хӀуманах цхьаъ хир ду цунна; мах деха я зе хиллачун доьзалера бекхам деха’. ТӀаккха цхьана Йеменан вахархочо веара, цо элира: «ХӀай Делан Элча, яздехьа суна иза?». Цул тӀаьхьа цо элира: «Абу-фаланна язде иза». Цхьана Къурайшин стага аьлла тӀаккха: «Иджир дитт доцург, хӀай Делан Элча, хӀунда аьлча, оха и дитт тхан хӀусамашкахь а, кешнашкахь а леладо». Цундела Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Иджир дитт доцург, Иджир дитт доцург». ТӀаккха Абу ӀабдуллахӀе элира: «ХӀун яздина хилла цунна?» Цо жоп делира: «И хьехам».
Hadith
Imam Bukhari : 110
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Дийцина тхуна [Ӏали бин ӀабдуллахӀа] аьлла, дийцина тхуна [Суфьяна] аьлла, дийцина тхуна [Ӏамру] аьлла, дийцина соьга [Ваххаб бин Мунаббис] [шен вешера] аьлла, суна хезира [Абу ХӀурайрас] олуш: «Пайхамаран асхьабашна юкъахь цхьа а вац, Ӏесапалан хьадисаллахӀ хиллачул, ӀабдуллахӀ бин Ӏамру. ХӀунда аьлча, цунна яздан йиш ю, ткъа сан йиш яц'. [МаӀмара] а дийцина [Хьаммам] тӀера [Абу ХӀурайрас] тӀера».
Hadith
Imam Bukhari : 111
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ
Вайга дийцина [Яхья бин Сулаймана] аьлла, дийцина соьга [Ибн ВахӀаба] аьлла, соьга дийцина [Юнус] [Ибн ШихӀаб] [УбайдуллахӀ бин ӀабдуллахӀ] [Ибн Ӏаббаса] [Ибн Ӏаббаса] аьлла: «Пайхамара саллаллахӀа саллаллахӀа аьллачу хенахь. кехат а, ас цхьаъ яздийр ду хьуна, хьо суна тӀаьхьа гал ца валийта'. Ӏумара элира: «Бакъдолуш, Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цамгар совйолуш ю, тхуна уллохь АллахӀан жайна а ду, иза тхуна тоьар ду». ТӀаккха нах дов а даьлла, гӀовгӀа а яьлла, тӀаккха Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам элира: «Суна гена довла, суна хьалха къийсавала догӀуш дац». Цундела Ибн Ӏаббаса аравелира, цо элира: «ХӀара бохам бу, баккъалла а цхьа а бохам хила ца беза Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, Къуръан а волчохь».
Hadith
Imam Bukhari : 112
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ
Дийцина тхуна [Шадакъа] дийцина тхуна [Ибн Уйайна] [МаӀмар] тӀера [Аз Зухри] тӀера [ХӀиндера] [Умму Саламат] тӀера а, [Ӏамру] тӀера а. Ткъа [Яхьйа бин СаӀида] [Аз ЗухӀрий] [ХӀиндера] [Умму Саламатера] элира: «Цхьана буса Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам самаваьлла цо элира: «СубхьааналлахӀ – ЦӀена ву АллахӀ –, хӀун гӀийбат доссийна хӀокху буса? Ткъа хӀун схьайиллина хилла шина хазнех -Рамавин а, Персийн а-? Самадовла, хӀай пенашна -чоьнашна- тӀехьа лаьтта нах, хӀунда аьлча, мел дукха адамаш ду дуьненахь АллахӀан беркатех самукъадолуш дехаш, амма эхартахь Ӏовдал хир долуш -цхьа а дика ца луш-'.
Hadith
Imam Bukhari : 113
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ
Цо вайга дийцина [СаӀид бин Уфайра] аьлла, цо дийцина соьга [Ал Лайтс] аьлла, цо дийцина соьга [Ӏабдуррахьман бин Халид бин Мусафир] [Ибн Шихаб] тӀера [Салим] тӀера а, [Абу Бакр бин Сулайман бин Абу ХьацмахӀат] тӀера а [ӀумаруллахӀа Сайхьáла аьлла] [ӀабдуллахӀа бин, шен дахар чекхдолуш тхоьца иша ламаз дина. Салам делла ваьлча, хьала а гӀаьттина, элира цо: «Тховса тидам ца бира ахь? Баккъалла а, хӀора бӀе шо чекхдаьлча, цхьа а стаг вуьсур вац кху лаьтта тӀехь».
Hadith
Imam Bukhari : 114
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Дийцина тхуна [Адама] аьлла, дийцина тхуна [СюӀбата] аьлла, дийцина тхуна [Аль-Хьакама] аьлла, суна хезира [СаӀид бин Джубайра] [Ибн Ӏаббасера] олуш: «Ас буьйса яьккхира сан ненан вешин цӀахь -Маймуна бинт Аль-Хьарис-, Пайхамаран саллаллахӀу зуда яра. Ткъа оцу хенахь Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вара цуьнца, хӀунда аьлча цуьнан рагӀ хилла дела. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дина иша ламаз, тӀаккха цӀа а вахана диъ ракаӀат ламаз дина, тӀаккха дӀавижна, юха ламаз дан самаваьлла'. Ибн Ӏаббаса аьлла: «Иза тӀаккха бер санна наб кхетта - цхьана ханна самаваьлла - я иштта хӀума - тӀаккха ламаз дан хьалагӀаьттина». ТӀаккха со хьала а гӀаьттина цуьнан аьрру агӀор дӀахӀоьттира, цо тӀаккха со шен аьтту агӀор охьахаийра. Цул тӀаьхьа пхи ракаӀат ламаз дира цо, тӀаккха ши ракаӀат ламаз дира цо, цул тӀаьхьа суна цуьнан Ӏовраш хеззалц наб кхетта, тӀаккха Ӏуьйра ламаз дан аравелира иза».
Hadith
Imam Bukhari : 115
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ
Вайга дийцина [Ӏабдул Ӏазиз бин ӀабдуллахӀ] аьлла, соьга дийцина [Малик] [Ибн ШихӀаб] [Ал АӀраж] [Абу ХӀурайра] аьлла: «Бакъдерг аьлча, наха олу: «Абу ХӀурайра ву уггаре а -хьадис дӀакхачийнарг РасулуллахӀа-салам ца хиллехь. АллахӀан жайна Ас дӀакхачор дацара иза'. ТӀаккха цо аят дешна: «Баккъалла а, Оха доссийнарг лечкъош берш, тидарийн а, нисдаран а кепехь-' ......аят чекхдаллалц.. '-АллахӀ къинхетаме ву-' -С. Ал-Бакъарат: 159-160-160 аяташ. Баккъалла а, мухӀажирашна юкъара вайн вежарий, уьш базаршкахь йохка-эцар лелорца хьийзаш бу, ткъа ансарашна юкъара вайн вежарий, шайн бахамна доладарехь шайн балхаца хьийзаш бу. ткъа Абу ХӀурайра даима а мацалла хилча РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламца цхьаьна лелаш вара, нах хила йиш йоцчу хенахь даима а цигахь хуьлуш вара иза, наха дагахь Ӏамо йиш йоцчу хенахь дагахь Ӏамо йиш йолуш вара иза».
Hadith
Imam Bukhari : 116
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ
Вайна дийцина [Ахьмад бин Абу Бакр Абу МусӀаба] аьлла, дийцина вайга [Мухьаммад бин ИбрахӀим бин Динар] [Абу Дзиаб] [СаӀид Аль Макбури] [Абу ХӀурайра] аьлла: «Ас элира: «ХӀай АллахӀан Элча, суна хезна хьоьгара дуккха а хьади. Цо тӀаккха элира: «Хьайн шал дӀасаяржае». Цундела ас дӀасадаржийра иза, цо тӀаккха - санна - куьйга цхьа хӀума схьалаьцна, тӀаккха элира: «Схьаэца». Ас схьаэцна, цундела хӀетахь дуьйна кхин дицделла дац суна иза'. Дийцина вайга [ИбрахӀим бин Аль Мундзира] аьлла, дийцина вайга [Ибн Абу Фудайке] иштта редакторца, я цо аьлла: «Шен кара дӀадоьттина иза».
Hadith
Imam Bukhari : 117
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ
Вайга дийцина [ИсмаьӀила] аьлла, соьга дийцина [сан веше] [Ибн Абу ДзиӀба] [СаӀид Аль Макбури] [Абу ХӀурайра] аьлла: «Ас лардо Делан Элчанера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Ӏилма -хьадис- шина кхаби чохь». Цхьаъ ас яржийна, дӀакхачийна, важа, ас дӀакхачийна хилча, хӀара гай дӀадоккхур дара'.
Hadith
Imam Bukhari : 118
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Вайга дийцина [Хьаьжажас] аьлла, вайга дийцина [СюӀбата] аьлла, соьга дийцина [Ӏали бин Мудрика] [Абу ЗурӀат бин Ӏамру] [Джарирера], Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла цуьнга, цуьнга хьадис дича, нахана дуӀдажур ца ло аьлла. кафирш хиларе, шу вовшашна дайархьама'.
Hadith
Imam Bukhari : 119
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Дийцина тхуна [ӀабдуллахӀ бин Мухьаммада] аьлла, дийцина тхуна [Суфьяна] дийцина тхуна [Ӏамру] аьлла, дийцина соьга [СаӀид бин Джубайра] аьлла, ас [Ибн Ӏаббасе] элира: «Бакъдерг аьлча, Науф Аль Бакалига хета, Муса Бани Муса вацара, амма Мусара анотер хилла». ТӀаккха Ибн Ӏаббаса аьлла: «АллахӀан мостагӀ харцлуьйш ву, баккъалла а [Убай бин КаӀба] вайга дийцина Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам: «АллахӀан пайхамар Муса Бани Исраилна хьалха хӀоьттира хьехам беш, тӀаккха цуьнга хаьттира: «Уггаре а хьекъале стаг мила ву?». Мусас жоп делира: «Со ву». Цундела АллахӀа ТаӀала бехк баьккхира цунна, цунах лаьцна шена Ӏилма ца делла дела. ТӀаккха АллахӀа ТаӀала вахьйу дина цуьнга: «Сан лайшна юкъахь цхьа лай ву, ши хӀорд вовшахкхеттачу меттехь вехаш, хьол хьекъал долуш». ТӀаккха Мусас элира: «ХӀай Рабб, со цунна дуьхьал муха вала веза?». Цундела аьлла цуьнга: «ЧӀерий тӀорказ чохь схьадахьа, нагахь санна хьан чӀерий дайахь, тӀаккха иза нисдар ду». ТӀаккха Муса шен ялхочуьнца Юсяъ бин Нунца новкъавелира, ткъа цу шиммо тӀорказшкахь чӀерий дӀакхоьхьура, цхьана боккхачу тӀулгана тӀекхаччалц. ТӀаккха ший а, тӀулга тӀе кортош а диллина, дӀавижира. ТӀаккха чӀара цу тӀорказ чуьра арабелира -тӀаккха чӀара хьала а кхоьссина, хӀорда чу некъ бира-' -Qs. Аль-Кахф: 61-. Оцу хиламо Муса а, цуьнан мурдаш а цецбаьхна, цундела цу шиннан некъ дӀабаьхьира йисинчу буса а, дийнахь а. Цхьана Ӏуьйранна Мусас шен ялхочуьнга элира: «Тхан юург схьаяхьа кхуза, баккъалла а тхо некъах кӀадделла-» -С. Аль-Кахф: 62-. Мусана омра ма-дарра ша ваха везачу метте кхаьчначул тӀаьхьа бен, кӀад ца хетара. Цундела цуьнан мурдо элира цуьнга: «Хьуна хаьий, вай хьалха тӀулга тӀехь тховкӀело маца лехна? Ма-дарра аьлча, чӀерий дийца дицделла суна. Ткъа со цхьаммо а виц ца во, шайтӀа бен-' -Qs. Аль-Кахф: 63-. Мусас тӀаккха элира: —Иза ю-кх вай лоьхуш йолу меттиг. ТӀаккха и шиъ юхавирзира, шайн юьхьанца хиллачу ларашна тӀаьхьа- ' -Qs. Аль-Кахф: 64-. И шиъ тӀулга тӀе кхаьчча, шуьйра бедарш йоьхна цхьа стаг карийра царна. Мусас салам делира цуьнга. Хидлира тӀаккха элира: «Хьайн меттехь салам муха ло ахь?» Мусас жоп делира: «Со Муса ву». Хидлира юха а хаьттира: «Муса Бани Исраил?» Мусас жоп делира: «ХӀаъ». Мусас тӀаккха элира: «Со хьуна тӀаьхьахӀотта мегар дуй, хьайна Ӏамийначу Ӏилманашна юкъахь нийса Ӏилма ахь суна Ӏаморхьама?-» Хидлира жоп делира: «Бакъдерг аьлча, хьан цкъа а ницкъ кхочур бац Соьца собаре хила-' -С. Аль-Кахф: 66-67-. Хидлира кхидӀа а элира: «ХӀай Муса, АллахӀан Ӏилманах Ӏилма ду сан, Цо суна Ӏамийна долу, хьуна ца девзаш долу, ткъа хьуна а ду Цо Ӏамийна долу Ӏилма, суна а ца девзаш долу». Мусас аьлла: '-Дала мукъ лахь, суна собаре стаг карор ву хьуна, цхьана а гӀуллакхехь со хьуна дуьхьал вер вац-' -С. Аль-Кахф: 69-. Цундела и шиъ хийистехь лелаш вара, цхьаннан а хинкема доцуш, тӀаккха кема чекхделира. Кеман тӀехь болчара и шиъ дӀавигийтархьама, къамелаш дира цара. Хидлир мила ву къастийна хиларна, ахча а ца луш, ший а дӀавигира цара. ТӀаккха цхьана-шина хьаьжкӀашца мала хӀордан хи хьаькхна, кеманан агӀор охьахиъна жима олхазар схьадеара. ХӀидлира тӀаккха элира: «ХӀай Муса, сан Ӏилма а, хьан Ӏилма а, АллахӀан Ӏилманца дуьстича, хӀордан хи чохь оцу олхазаран хьаьжкӀаш санна бен кхин хӀума дац». ТӀаккха Хидлира леррина боданан планка схьа а эцна, иза йохийра. Мусас элира: «Тхо эрна далийна цара, амма некъахой хи чу бахийта хӀунда йохийна ахь иза?». Хидлира элира: «Ас ца элира: «Бакъдолуш, ахь цкъа а собаре дийр дац соьца-» Мусас жоп делира: «Сан вицваларан таӀзар ма дехьа суна, суна тӀехь дукъ а ма диллалахь». ани со сан гӀуллакхашкахь хала хӀума долуш- ' -Къс. Аль-Кахф: 72-73-. И дуьххьарлера хилам Мусана вицвелла хиларна хилла. ТӀаккха и шиъ дӀавахара, шен шина накъостаца ловзуш долу жима бер дуьхьалкхетталц. Хидлира тӀаккха беран корта схьа а лаьцна, хьала а айбина, дӀа а хьаькхна, вийна. Цундела Мусас хаьттира: '-Цо кхин стаг вийна аьлла а доцуш, цӀена са хӀунда дойу ахь?-' -Хь. Аль-Кахф: 74-. Хидлира жоп делира: '-Ас ца элира хьоьга, бакъдерг аьлча, хьан ницкъ кхочур бац соьца собаре хила?- ' -С. Аль-Кахф: 75-. Ибн Ӏуйайната аьлла: «ХӀара тӀечӀагӀдар ду». '-Иштта лелаш хилла и шиъ, цхьана махкарчу нахана тӀекхаччалц, цу махкарчу наха шайн хьошалла дахьар дехна, амма цу махкарчу нахана шайна хьошалла дан ца лиира. ТӀаккха цу шинна карийра цу цӀийнан пен боха герга хилар. Цундела Хидлира стенгахь дӀахӀоттийра- ' -Qs. Аль-Кахф: 77-. РасулуллахӀа шен дийцар кхидӀа а дийцира: — Хидлира шен куьйга дина иза. ТӀаккха Мусас элира: «Хьайна лаахь, шеко йоцуш, цунах ял оьцур ю ахь». Хидлира жоп делира: «ХӀара суна а, хьуна а юкъахь дӀасакъастаран мӀаьрго ю-» -С. Ал-Кахф: 77-78-. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлла: «АллахӀа къинхетам бойла Мусах». Тхо чӀогӀа сатуьйсу, Мусас собаре хиларе, цу шиннах лаьцна дуккха а дийцарш тхуна хезийтархьама».
Hadith
Imam Bukhari : 120
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Вайга дийцина [Ӏусмана] аьлла, вайга дийцина [Джарирера] [Мансурера] [Абу ВаӀилера] [Абу Мусас] аьлла: «Цхьа стаг веара Пайхамарна тӀе, цо хаьттира: «ХӀай АллахӀан Элча, хӀун олу тӀом fi way of Allah -in the? ХӀунда аьлча, вайх цхьаберш оьгӀазлоно, цхьаболчара шовкъе дов до?» Цул тӀаьхьа корта хьалаайбина цо хоьттуш волчу агӀор, хоьттуш верг хьала а гӀаьттина бен корта хьала ца айбина цо. Цо тӀаккха жоп делира: «АллахӀан дош лакхадаккхархьама тӀом беш верг, тӀаккха цо тӀом бо АллахӀан новкъахь Ӏазза важалла».
