Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Дийцина тхуна [Аль-Хьумайди ӀабдуллахӀ бин Аз Зубайра] цо элира, Дийцина тхуна [Суфьяна] аьлларг, дийцина тхуна [Яхья бин СаӀид Аль Ансари] аьлла, дийцина тхуна [Мухьаммад бин ИбрахӀим Ат Тайми], шена хезна [Алкъама бин Вакъаш Аль Лайци]; Суна цкъа хезира [Ӏумар бин Аль-ХатсхӀаб] минбар тӀехь олуш; Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам олуш хезира суна: «Массо Ӏамал нияте хьаьжжина ю, хӀора стагана хир йолу ял ният хиллачуьнга хьаьжжина ю; Шена кхача лууш долу дуьне бахьанехь я шена яло лууш йолу зуда бахьанехь хӀижрат дан дагахь верг, тӀаккха цуьнан хӀижрат хир ду цо дагахь хиллачуьнга».
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Тхоьга дийцина [ӀабдуллахӀ бин Юсуфа] аьлла, тхуна [Малике] [Хьисам бин Урватера] [шен дегара] [Айсийтера] муъминин ненах дийцина, Ал Хьарис бин Хьишама хаьттира РасулуллахӀ салллаллахӀу ӀалайхӀи даун васаллахӀ, мух вола РасулуллахӀ салллаллахӀу ӀалайхӀи даун васаллям? Цундела РасулуллахӀа шаллаллохӀу ӀалайхӀи васаллама жоп делира: «Цкъацкъа горгалин гӀовгӀа санна догӀу суна, и кеп суна уггаре а хала хуьлу, тӀаккха иза соцу, дуьйцучух со кхетархьама». Ткъа наггахь стаг санна малик схьа а догӀий, соьга къамел до цундела цо дуьйцучунна тӀаьхьакхуьу со'. Ӏайсата элира: «Бакъдолуш, суна цкъа гира, чӀогӀа шийлачу дийнахь Цунна тӀе саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам охьадоьссина вахьйу, тӀаккха иза сецира, Цуьнан хьаж тӀера хьацар хьаьдда гира суна».
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Вайга дийцина [Яхья бин Букаира] аьлла: Вайга дийцина [Аль-Лаитс] тӀера [Ӏукъайл] тӀера [Ибн ШихӀаб] тӀера [Урва бин Аз Зубайра] тӀера [Айсáтера] -Муъмининийн Нана-, цо аьлла: «Вайхьу юьхь яра труламуллахӀаллохӀа 1000 шарахь. набарна гӀан гира. Ткъа Цунна гӀенах ца го, иза Ӏуьйренан серло санна ца еъча. ТӀаккха цхьаллин безамца декъала хилла иза, цундела цо ХӀиро гӀу хаьржина, иза лайна, нийса аьлча, цхьана ханна буьйсанна Ӏибадат деш, шен доьзале юхаверзале, юха а дийна висарна рицкъа кечдан. Цул тӀаьхьа рицкъа кечдан Хадижатна дуьхьалкхетта иза. Эххар а Ал-Хьакъ веъча, иза ХӀиро гӀу чохь волуш, цхьа малик а деана, аьлла: «Деша?» Цо жоп делира: «Суна еша ца хаьа». Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам дийцина: Цундела малико со схьа а лаьцна, чӀогӀа мара а воьллина, тӀаккха со дӀахецна, юха а элира: «Деша!» Цо жоп делира: «Суна еша ца хаьа». Цундела малико со схьа а лаьцна, чӀогӀа мара а воьллина, тӀаккха со дӀахецна, юха а элира: «Деша!». Цо жоп делира: «Суна еша ца хаьа». Малико юха а схьа а лаьцна, кхоалгӀа а чӀогӀа мара а воьллина, тӀаккха дӀахецна со, юха а элира: -Деша -хьахош- хьайн кхоьллинчу Делан цӀе, Цо адамаш кхоьллина цӀийх. Деша, хьан Дела комаьрша ву-'. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен доьзална тӀе вирзира вахьйу дешнаш а долуш, сингаттамехь волуш. Хадижат бинт Хавайлид дуьхьал а кхетта, цо элира: «ДӀакъовла со, дӀакъовла со!». Кхерам дӀабаллалц, дӀа а хьулбина, дӀавоьллина вара иза. ТӀаккха цо дийцира Хадижате хилларг: «Со сайна сагатдеш ву». Цундела Хадижата элира: «ВаллахӀи, АллахӀа гуттаренна а зен дийр дац хьуна, хӀунда аьлча хьо доттагӀалла дӀахьош стаг ву». Цул тӀаьхьа Хадижата кхайкхира иза, ЖахӀилин заманахь керста хиллачу Хадижатан ден вешин кӀант ВарокъухӀ бин Науфал бин Асад бин Ӏабдул Ӏуззаца цхьаьнакхета. Иштта жуьгтийн маттахь жайнаш а яздина цо, иштта АллахӀан пурбанца жуьгтийн маттахь Библи а язйина цо. Цу хенахь Варокъох воккха а хилла, бӀаьргаш бӀаьрзе хилла цуьнан. Хадижата элира: «ХӀай сан ден вешин кӀант, ладогӀа хьайн вешин кӀанта дуьйцучуьнга». Варокъо элира: «ХӀай сан вешин кӀант, хӀун зеделла хьуна». Цундела РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дийцира шена хилларг. ВарокъохӀа элира: «ХӀара Намус ю, Дала цкъа Мусага доссийна ма-хиллара». Ой, хьан халкъо хьо араваьккхича, со жима а, дийна а хилча дика хир дара'. РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хаьттира: «Со цара аракхоьссина хир вуй?». Варокъо жоп делира: «ХӀаъ». ХӀунда аьлча, ахь дахьаш долчуьнца цхьа а вогӀур вац, шайна лазам - мостагӀий бина - ца хилча. Иза хилча со цигахь хиллехьара, ас сайн ницкъ ма-кхоччу гӀо дийр дара хьуна’. Варокъохь ца зеделла ша тешна хилам, хӀунда аьлча иза хьалха дӀакхелхина фатрох - яьсса хилар - вахьйучу хенахь. [Ибн ШихӀаба] аьлла; хаам бина хилла соьга [Абу Саламат бин Ӏабдуррахьманна], [Джабир бин ӀабдуллахӀ Аль Ансари] вахьйу яьсса хиларх лаьцна дийцина хилар, АллахӀан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла ма-хиллара: «Воьдуш суна стиглара аз хезира, со цу агӀор хьаьжира, ткъа соьга малик деана хилла ХӀири чаве юккъехь». стигал а, латта а. Со, кхера а велла, цӀа а вахана, элира: «Со дӀакъовла». ДӀакъовла со'. Цундела АллахӀа ТаӀала вахьйу доссийна: -ХӀай хьайна тӀе дӀакъовлуш верг- АллахӀан дош даллалц -ткъа цӀуш дита-. ХӀетахь дуьйна хаддаза охьаоьхуш ду гучудовларш'. Иштта хӀара хьадис дийцина [ӀабдуллахӀ бин Юсуфа] а, [Абу Шалихьа] а, иштта [ХӀилал бин Раддада] [Аз ЗухӀри] тӀера а. ТӀаккха [Юнуса] элира; ткъа [МаӀмар] реза хилира, шена иза Аз ЗухӀригара схьаэцна аьлла.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Дийцина тхуна [Муса бин ИсмаьӀила] цо элира, Дийцина тхуна [Абу Ӏаванах] аьлла, аьлла, Дийцина тхуна [Муса бин Абу Ӏайса] аьлла, Дийцина тхуна [СаӀид бин Джубайра] [Ибн Ӏаббаса] АллахӀан дешнех лаьцна, хӀунда аьлча, хьайн мотт хьийзабе хьайн Korant quick to - иза-'. Ибн Ӏаббаса аьлла: «АллахӀан Элчанан чӀогӀа чӀогӀа лаам хилла доссийнарг – Къуръан – дагахь Ӏамо, цо шен балдаш хьийзош хилла». Ибн Ӏаббаса аьлла: «Ас сайн балдаш хьийзор ду -иза деша- хьуна, Делан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам суна санна». СаӀида элира: «Ткъа ас сайн балдаш хьийзор ду -иза деша- хьуна, Ибн Ӏаббаса деш ма-гарра». Цундела Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен балдаш хьийзира. ТӀаккха АллахӀан ТаӀала дош охьадоьссира: Къуръан -деша- мотт ма хьийзабе, ахь сиха -дола дийр ду аьлла. Баккъалла а, Тхан чоьтах ду уьш -хьан кийрахь- гулдар а, -хьо хьекъале вар- уьш дешарехь-». Цуьнан маьӀна хӀун ду аьлча, АллахӀа хьан кийрахь гулдо иза - дагахь Ӏамо - тӀаккха ахь иза доьшу: «Оха иза дешна чекхдаьлча, тӀаккха ешарна тӀаьхьахӀотта». Цуьнан маьӀна: «ЛадогӀа, Ӏадда Ӏе». ТӀаккха АллахӀа ТӀаӀала элира: «ТӀаккха, баккъалла а, Тхоьгахь ду иза довзийтар». Цуьнан маьӀна: «Ткъа иза дешар Тхуна тӀехь ду» Ткъа Делан Элчано цу хенахь дуьйна, Жибрил ӀалайхӀис Салам шена тӀевеъча, цо ладоьгӀна цуьнга. Ткъа Жибрил ӀалайхӀис Салам дӀавахча, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дешна иза - шен асхьабашна - Жибрил ӀалайхӀис Салам шена дешна ма-хиллара
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Дийцина тхуна [Ӏабдан] цо аьлла, дийцина тхуна [ӀабдуллахӀа] дийцина тхуна [Юнус] [Аз Зухри] тӀера а, оццу риваатца, иштта дийцина тхуна [Бисир бин Мухьаммад] аьлла, дийцина тхуна [ӀабдуллахӀа] аьлла, дийцина тхуна [Юнус] а, [МаӀмарас аьлла] тхуна [Аз Зухри] санна, [А. бин ӀабдуллахӀ] от [Ибн Ӏаббаса] аьлла, РасулуллахӀ шаллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам уггаре а кӀеда адам дара, къаьсттина Рамадлан баттахь малик Жибрил ӀалайхӀис Салам шена дуьхьалкхеттачу хенахь, ткъа иза Джибрил ӀалайхӀис Салам вара хӀора буса шена тӀевогӀуш верг Къулай баттахь, Рамдан баттахь. Баккъалла а, РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дуккха а кӀеда вара хьоькхучу мохол.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Дийцина тхуна [Абу Аль Яман Аль Хьакам бин НафиӀ] цо аьлла, дийцина тхуна [СюӀайба] [Аз Зухри] дийцина соьга [УбайдуллахӀ бин ӀабдуллахӀ бин Ӏутба бин МасӀуд] [ӀабдуллахӀ бин Ӏаббаса] дийцина цуьнга [Абу Суфьян би Тофян; Ираклийс Къурайшин йохк-эцаран тоба схьаэцна хилар, иза Шеман махка йохк-эцаран экспедицехь яра, Пайхамарна а, Абу Суфьяна а, Къурайшин кафиршна а юкъахь бина барт ницкъ болуш болчу хенахь. Илияъехь севцича, Геракли дуьхьалкхетта царна, Геракли кхайкхамца, цуьнан гуламехь диалоге кхайкха, цу хенахь Гераклий цхьаьна вара римхойн сийлахьчу нахаца. Ираклийс къамел дира цаьрца талмажехула. Гераклийс элира; — Пайхамар ву бохуш волчу стагаца уггаре а гергара доьзалан юкъаметтиг муьлха ю шух? Абу Суфьяна аьлла; цундела ас жоп делира; — Со ву цуьнца уггаре а гергара доьзалан юкъаметтиг йолуш верг. Гераклийс элира; — Суна а, иштта цуьнан накъосташна а герга валаве иза». Цундела цара къурайший Абу Суфьянана тӀехьа хӀиттийра. ТӀаккха Ираклийс шен талмажехула элира: «Дийцахьа цуьнга, ас цуьнга хаьттира ша Пайхамар ву бохуш волчу стагах». Нагахь санна цо суна харцдерг дийцича, ахь цунна харцдерг дийца деза'. ВаллахӀи, нагахь санна аьшпаш буьттуш бехкаш дахкаро дина эхь-бехк ца хиллехь, цара соьга нисдийр дара, ас цунна аьшпаш буьттур бара». Абу Суфьяна аьлла; Цундела цо соьга уггар хьалха шех лаьцна - Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам - хаьттинарг дара: «цуьнан тайпанан дарж муха ду шуна юкъахь?» Ас жоп делира: «Дикачу - сийлахьчу - орамах ву иза». Цо юха а хаьттира: «Шел хьалха кхин цхьаммо а аьлла дуй иза?». Ас жоп делира: «ХӀумма а дац». Цо юха а хаьттира: «Цуьнан да паччахь ву?» Ас жоп делира: «ХӀан-хӀа». Цунна тӀаьхьабевлла нах лаккхара даржехь болу нах бу я лахара нах бу?». Ас жоп делира: «Цунна тӀаьхьахӀиттинарш а лахара нах бу». Цо юха а хаьттира: «Дагахь берш алсамбовлуш бу я лахлуш бу?». Ас жоп делира: «Совдаккха». Юха а хаьттира цо: «Шен динна оьгӀазвахана аьлла, муртад вуй цхьа а?». Ас жоп делира: «ХӀумма а дац». Цо юха а хаьттира: «Цкъа а ша аьлларг алале луьш карийний хьуна иза?» Ас жоп делира: «Цкъа а». Юха а хаьттира цо: «Цкъа а Ӏехийна вуй иза?» Ас жоп делира: «Цкъа а. Тхо цуьнца висча, цкъа а ца дина цо иза'. Абу Суфьяна аьлла: «Сан йиш яц хӀара санна долу дешнаш доцург кхин хӀумма а дӀакхачо». Цо юха а хаьттира: «Хьо цуьнца леташ вуй?». Ас жоп делира: «ХӀаъ». Цо юха а хаьттира: — ТӀом муха чекхбелира? Ас жоп делира: «Вайна а, цунна а юкъахь тӀом чӀогӀа бу. Цкъацкъа цо вайна етта, цкъацкъа вай цунна етта'. Цо юха а хаьттира: «ХӀун омра дина цо хьоьга?» Ас жоп делира: «Цо омра дина тхуна; — АллахӀана Ӏибадат де, цуьнца цхьа а хӀума накъост а ца лоцуш, шайн дайша аьлларг дита. – Ламаз дар а, закат далар а, бакъдерг дийцар а, вовшашна къинтӀерадовлар а, доттагӀалла латтор а тӀедожийна цо тхоьга». Цундела Ираклис аьлла шен талмаже: «Дийца цуьнга, ас хьайга хаьттина цу стеган ден-ненах лаьцна, ахь соьга боху, и стаг сийлахьчу орамах ву». Иштта, и стаг а денвира шен къоман тӀаьхьенна юкъахь. Ткъа ас хаьттира хьоьга, цо аьлларг хьалха цхьаммо аьлла дуй, ахь хӀан-хӀа элира. Нагахь санна цхьаммо хьалха аьлла хиллехь, хьаха, ас лорур дара, и стаг хьалха цунах тера хӀума аьллачу цхьаннах копеш еш ву аьлла. Иштта ас хаьттира хьоьга, цуьнан да паччахьан орамах вуй аьлла, цундела ахь хӀан-хӀа аьлла жоп делира. Ас элира, нагахь санна цуьнан да паччахьан орамах велахь, хьаха, и стаг шен ден паччахьалла дӀалоцуш хир ву. Ткъа ас иштта хаьттира хьоьга, цкъа а кхаьчна хьуна иза . Нагахь санна цо ша аьлларг алале хьалха аьшпаш биттинехь, ахь цунна хӀан-хӀа аьлла жоп делира. Со баккъалла а кхета, адамаш а ца ваьхьа харцдерг дийца, АллахӀана харцдерг дийца-м муххале а. Ткъа ас кхин а хаьттина хьоьга: цунна тӀаьхьахӀиттинарш сийлахь нах бу я кӀеззиг нах бу?». Цунна тӀаьхьабевллачу гӀийлачарна жоп делира ахь. Баккъалла а, уьш Пайхамаран мурдаш бу. Ас иштта хаьттира хьоьга, дагахьберш алсамбевлла я лахбелла аьлла, ахь жоп делира, алсамбевлла аьлла. Ткъа иштта ду ийманехь дерг, иза кхачам боллуш хиллалц. Кхин а хаьттина ас хьоьга, шен динах оьгӀазвахана аьлла, цхьа а муртад вуй аьлла. Ахь жоп делира хӀан-хӀа аьлла. Ткъа иман иштта хуьлу, иза дагчохь кхуьуш, кхуьуш хилча. Ас иштта хаьттира хьоьга, цкъа а Ӏехийна вуй хьо, ахь жоп делира цкъа а ца хилла аьлла. Ткъа иштта хилла, векалшна хьеравала йиш йоцуш. Ткъа ас кхин а хаьттина хьоьга, цо шайга хӀун омра дина аьлла, ахь жоп делла, цо шуьга АллахӀана Ӏибадат дар омра дина, Цуьнца накъост ца лацарца, цӀушна Ӏибадат дар а дихкина шуьга, иштта ламаз лардар а, закат далар а, бакъдерг алар а, вовшашна гечдар а, доттагӀалла латтор а омра дина цо шуьга аьлла. Ахьа дуьйцург дерриге а бакъ делахь, цо шеко йоцуш сан когаш кӀелахь паччахьалла дӀахьур ду. Суна чӀогӀа шеко яра, хӀинца иза шуна юкъахь вац аьлла, нагахь санна суна цуьнга кхача некъ хаахьара, хьаха, со сел чӀогӀа гӀертар вара иза лаха, со цунна уллохь хилча, ас шеко йоцуш цуьнан когаш буьлур бара. ТӀаккха ХӀераклиус Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам кехат дехна, иза Дихьяс Басран хьаькамашна деана хилла. Цундела цо и кехат Гераклига дӀаделира, цундела цо иза дешна, чулацам тӀехь яздина ду: «БисмиллахӀир рахьманир Рахьим». АллахӀан а, Цуьнан элчанан а лай волчу Мухьаммадера ХӀераклие кхаччалц. Римхойн хьаькам, КӀелхьардовлар тӀедиллар кхочушдеш болчарна. ТӀаккха цул а, ас хьоьга кхойкху Исламан кхайкхамца; Ислам дин чу вала, тӀаккха маьрша хир ву хьо, АллахӀа шозза бекхам лур бу хьуна. Амма нагахь санна шу дӀадерзахь, тӀаккха аша шайн къоман къинош ловр ду, ткъа: ХӀай жайнан охӀлун, схьавола - лаца - цхьана предложенина - омрана - тхуна а, шуна а юкъахь къовсам ца хилар, оха АллахӀ воцчунна Ӏибадат ца дар а, оха Цуьнца цхьа а хӀума накъост ца хилар а, я - я - вайх цхьаммо а АллахӀ воцург кхин нах раббаш ца лоруш хилар а». Нагахь уьш дӀаберзахь, ахь ала цаьрга: «Хьажал, тхо ду -АллахӀана муьтӀахь хилларш». Абу Суфьяна аьлла: «ХӀераклийс ша аьлларг дӀакхачийначул тӀаьхьа, и кехат дешна чекхваьллачул тӀаьхьа, гӀовгӀа а, гӀовгӀане аьзнаш а даьлла, тхо дӀадаьхна. Ас элира накъосташка, тхо арадаьхначул тӀаьхьа; — Баккъалла а, Абу Кабсиятан кӀентан гӀуллакхашка кхайкхина ву иза. Ираклий сагатдеш вара Риман империна. ХӀаьта цу хана со а саготта хиннав, Мухьаммад кхиаме хургва аьнна, эххар а - из синхаам дӀабаьнначул тӀехьагӀа - Дала со бусалба дине тӀаэцалца. Ткъа Ибн Ан Назур, ИлияӀ хьаькам а, Ираклий керста епископ а волуш, цо элира, цхьана дийнахь Ираклий Илия волчу вахча, ша чӀогӀа сингаттамехь вара, шен цхьаболчу тӀеман буьйранчашка элира: «Бакъдерг аьлча, оха харцдо шун хьал». Цул совнаха, Ибн Нажура аьлла: «ХӀераклий астролог хилла, даима а седарчий леларан тидам беш хилла». Цкъа динан дайша шега динчу хаттаршна жоьпаш делира цо; — Цхьана буса седарчий дӀасалелар тергалдеш Ӏаш, кхитан паччахь дуьненчу ваьлла гира суна, мила ву хӀокху халкъах сунтвинарг? Динан дайшна жоп ло; — Сунтбар лелош берш жуьгтий бен бац, жуьгтий бахьанехь са ма гатде. Просто хьайн пачхьалкхехь йолчу массо а пачхьалкхашна омра де, цу пачхьалкхашкахь болу жуьгтий байъархьама'. К Цу хенахь Бани ГӀассанан паччахьера геланча Ираклийс хьалхаваьккхина хилла Делан Элчанах (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) лаьцна дийца, цу стага дийцар дийцинчул тӀаьхьа, Ираклийс омра дина иза зераш дан, цуьнан сунт дина я дац хьажа аьлла. Таллам бинчул тӀаьхьа гучудаьлла иза баккъалла а Ӏаьржа хилар. ТӀаккха наха дийцира Ираклие. Гераклияс хаьттира цу стаге, кхечу Ӏаьрбех лаьцна, уьш сунтбина бу я бац?» Цо жоп делира; — Массо а Ӏаьрбий сунтбина бу. Гераклийс элира; «ХӀара ву умматан паччахь, баккъалла а иза дуьненчу ваьлла». ТӀаккха ХӀераклисас кехат дахьийтира Римехь волчу шен доттагӀчуьнга, шен Ӏилма Ираклисанца цхьатерра долчу - Мухьаммад пайхамар саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам дийца аьлла -. Цу юкъана, шен некъ дӀабаьхьира цо Химша махка, амма Химша кхачале хьалха кхаьчна хилла доттагӀчун кехатна жоп. Мухьаммад дуьненчу ваьлла, иза баккъалла а пайхамар ву бохучу Гераклин ойлана реза хилира цуьнан доттагӀ. Цул тӀаьхьа Гераклис римхойн хьаькамаш кхайкхина шен метте Химша схьабахка, массо а гуламехь хиллачул тӀаьхьа, Гераклис омра дина массо а неӀарш дӀакъовла аьлла. ТӀаккха цо элира; — ХӀай румийн къам, паччахьалла вайн карахь лардеш лаьтташехь, сийлахьчу толаме а, кхиаме а кхочур дуй шу массара а? Хьайна лаахь, Мухьаммад Пайхамар хилар къобалде!'. И дешнаш хезча, ерриге а неӀарш дӀакъевлина йоллушехь, акха вираш санна, бевдира уьш. Иштта хьал гича, Мухьаммадан пайхамараллах шаьш тешар ду бохучух дегайовхо йоьхна Гераклин. ТӀаккха хӀора а шен-шен метте юхаверза аьлла омра а дина, элира цо; — Бакъдерг аьлча, ас хӀинцца аьлларг, шу массеран а дог-ойла зуьйш бен дацара. ХӀинца суна гина и сацам'. ТӀаккха уьш Ираклина хьалха охьатаьӀира, цунна реза хилира уьш. Иштта чекхдолу Гераклин дийцар. Иза дийцина [Салихь бин Къайсана] а, [Юнуса] а, [МаӀмара] а [Аз ЗухӀри] тӀера.
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Дийцина тхуна [ӀабдуллахӀ бин Мусас] цо аьлла, дийцина тхуна [ХанжалахӀ бин Абу Суфьяна] [Ӏикрима бин Халид] [Ибн Ӏумар] аьлла: РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Ислам пхеа -бух тӀехь дина ду-; тоьшалла дар, АллахӀ воцург кхин дела ца хиларца а, баккъалла а Мухьаммад АллахӀан элча хиларца а, ламазаш деш а, закат луш а, хьаж деш а, марханаш кхобуш а ву аьлла».
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Дийцина тхуна [ӀабдуллахӀ бин Мухьаммад Аль-ДжуӀфи] цо аьлла, Дийцина тхуна [Абу Ӏамир Аль-Акъадис] цо аьлла, дийцина тхуна [Сулайман бин Билал] [ӀабдуллахӀ бин Динар] [Абу Салихь] [Абу ХӀурайра] Пайхамара саллаллахӀи сиалахӀа элира: гаьннаш, эхь-бехк ийманан дакъа ду'.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Вайна дийцина [Адам бин Абу Ияс] аьлла: Вайга дийцина [СюӀба] [ӀабдуллахӀ бин Абу Ас Сафар] тӀера а, [ИсмаӀил бин Абу Халид] [Асы СяӀби] тӀера [ӀабдуллахӀ бин Ӏамру] пайхамара саллаллохӀу а, Муслим а ву хандсеал а аьлла: бусалба нахана маьрша ву, ткъа мухӀажир – Дала хьарам динарг дитинарг ву. — Абу ӀабдуллахӀа элира; ткъа [Абу МуӀавийяс] элира; Дийцина тхуна [Дауд], иза Ибн ХӀиндан кӀант ву, [Ӏамира] аьлла; Я слышал [Абдуллах], значит ибн Ӏамру, от Пророка саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам И сказал [Абдул АӀла] от [Дауда] от [Ӏамира] от [Абдуллах] от Пророка саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Дийцина тхуна [СаӀид бин Яхья бин СаӀид Аль-Къурасий] цо элира, Дийцина тхуна [сан дас] аьлла, Дийцина тхуна [Абу Бурда бин ӀабдуллахӀ бин Абу Бурда] [Абу Бурда] тӀера [Абу Муса] аьлла: «ХӀай АллахӀан Элча, муьлха Ислам ду уггаре а коьрта?» РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам жоп делира: «Бусалба нах шайн багара а, куьйгах а маьрша болу».
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Дийцина тхуна [Ӏамру бин Халида] аьлла: Дийцина тхуна [Ал Лайтс] [Язидера] [Абу Аль-Хайрера] [ӀабдуллахӀ бин Ӏамру]; Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хоьттуш цхьаъ хилла; — Муьлха бусалба дин ду дика? Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам жоп делла: «Ахь юург ло, хьайна бевзачу нахе а, хьайна ца бевзачаьрга а салам ло».
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Дийцина вайна [Мусаддада] аьлла, дийцина вайна [Яхьйа] [СюӀба] тӀера [Къотадат] от [Анас] от Пророка саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам И от [Хьусайн Аль МуӀалима] сказал, рассказал нам [Къотадат] от [Анас] от Пайхамара саллаллахӀу васаллахӀ вас: шен вешина шена санна везаш ву'.
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Вайга дийцина [Абу Аль Яман] аьлла, вайга дийцина [СюӀайба] аьлла, вайга [Абу Аз Занада] дийцина [Аль-АӀражера] [Абу ХӀурайратера], АллахӀан Элчано (саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам) аьлла: «Цунна аьлча, со сан везаш волчохь ву шуна, шуьгахь волу цхьаъ ву аьлла шен дена-нанна а, берашна а санна’.
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Иза вайца доьзна хилла [ЯӀкъуб бин ИбрахӀима] аьлла, иза вайца доьзна хилла [Ибн Ӏалаййа] [Ӏабдул Ӏазиз бин ШухӀайб] тӀера [Анас] тӀера Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Иштта иза гергара хилла вайца [Адам] аьлла, иза гергара хилла вайца [Саюбах] тӀера [С. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлла: «Шух цхьа а тешар вац, со цунна шен дех-ненал а, шен берел а, дерриге адамел а дукха веззалц».
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Вайга дийцина [Мухьаммад бин Аль Муцанна] аьлла, вайга дийцина [Ӏабдул Ваххаб Ац Цакъафи] аьлла, вайга [Айюб] [Абу Къилабах] [Анас бин Малик] пайхамарера саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам, цо аьлла хӀуманаш нагахь санна хеисвеет а: ' иман: АллахӀ а, Цуьнан элча а шена дукха веза вина цо, оцу шиннал а. Шена цхьаъ везахь, АллахӀан дуьхьа бен ца веза иза. Ткъа цунна хьагӀ ю куфре юхаверзар, жоьжахате кхоссар санна».
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Дийцина тхуна [Абу Ал-Валида] аьлла, дийцина тхуна [СюӀбата] дийцина соьга [ӀабдуллахӀ бин ӀабдуллахӀ бин Джабар], аьлла; Суна хезира [Анас] Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, цо элира: «Иманан билгало -ансарш безар ю, нифакъийн билгало -ансарш цабезам бу».
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Дийцина тхуна [Абу Аль Яман] аьлла, дийцина тхуна [СюӀайба] [Аз Зухрис] аьлла, дийцина тхуна [Абу Идрис ӀайзуллахӀ бин ӀабдуллахӀ], [Ӏубада бин Аш Шамит] Бадр тӀамехь дакъалаьцна доттагӀ хилла хилар а, иштта Абу буьйсанна «Абу» аьллачу нахах цхьаъ хилла хилар а; АллахӀан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен цхьаболчу накъосташна юкъахь волуш аьлла хилар: «БайӀат де суна, цхьана а хӀуманца АллахӀаца накъост ца лацар, къола ца дар, зина ца дар, хьайн бераш ца дайар, хьайн куьйгашна а, когашна а юкъахь ахь кхоьллина аьшпаш ца бар, нийса ца хилар цхьа а хӀума дац. Шух уьш кхочушдинчунна ял АллахӀехь ю, ткъа и хӀуманаш дохийнарг, тӀаккха АллахӀа цунна дуьненахь Ӏазап динарг кафарат ду цунна, ткъа и хӀуманаш дохийнарг, тӀаккха Дала уьш дӀакъевлина волчунна - дуьненахь цунна Ӏазап ца до - тӀаккха цуьнан гӀуллакх АллахӀе юхадерзадо, нагахь Цунна лаахь, Цо цунна Ӏазап дийр ду'. Цундела оха цунна байӀат дира оцу хӀуманашна.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Вайна дийцина [ӀабдуллахӀ бин Маслама] [Малик] тӀера [Ӏабдуррахьман бин ӀабдуллахӀ бин Ӏабдуррахьман бин Абу ШаӀШаъ] тӀера [шен дас] [Абу СаӀид Аль Худри] тӀера, цо аьлла: «РусулуллахӀа шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Хаппонид хан о - бусалба хилла цо лаьмнин лакхенашкахь а, геннарчу меттигашкахь а дажийна Ӏаж, иза цуьнца дӀавоьдура. цуьнан дин гӀийбат дарна кхоьруш ду'.
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Дийцина тхуна [Мухьаммад бин Салама] аьлла, дийцина тхуна [Ӏабдата] [Хьисамера] [шен дас] [Ӏайшатера] аьлла: «АллахӀан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам асхьабашна омра дича, цо цаьрга омра дира шайн ницкъ кхочуш йолу Ӏамалш ян, тӀаккха асхьабаша элира; «Тхо хьох тера дац, хӀай Делан Элча, хьан хьалха хиллачу а, хиндолчу а къиношна гечдина дела». Цундела цо саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам оьгӀазвахара, цуьнан юьхь тӀера гуш долу, тӀаккха элира: «Бакъдолуш, шуна юкъахь уггаре а дика динарг а, АллахӀах уггаре а дика кхеташ верг а со ву».
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Вайга дийцина [Сулайман бин Харб] аьлла, вайга [СюӀба] дийцина [Къотадан] [Анас бин Малик] пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, цо аьлла: «Кхо -хӀума- нагахь санна стагана хиллехь, цунна хир ду кхин мерзалла, хӀорш ийманал шиъ хиларал а, АллахӀана а, ийманал а алсам хиларал а. Ткъа хьанна, шена цхьаъ везахь, и стаг везаш вац АллахӀ Ӏазза важалла бен. Ткъа шена жоьжахате кхоссар санна, цатешаре юхаверзар ца дезаш верг'.
