Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 101
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ
Был беҙгә әйтелгән ['Ғабдулла бин Йософ] әйтте,, был миңә әйтелгән [Әл-Ләйтс] әйтте, был миңә әйтелгән [Сәғит] ул Әбү Сәғиттең улы [Әбү Сүрәйх], тип әйтте ул Әмру бин Сәғиткә, ҡасан ул бер төркөм ебәргән Мәккәгә, 'Эй әмир мәхәлләһүллаһ, а . wasallam ҡасандыр Мәккәне азат итеүҙәге вәғәзендә еткергән. Ике ҡолағым ишетте, йөрәгем тойҙо һәм ике күҙем күрҙе, ул Аллаһты маҡтаны һәм Аллаһты сафландырҙы, шул уҡ ваҡытта: «Ысынлап та, Мәккә, Аллаһ уны таҙартты һәм халыҡ – Мәккә мөшрикиндәре – таҙартманы». Тимәк, Аллаһҡа һәм Ҡиәмәт көнөнә иман килтергән кешегә унда ҡан түгеү хәләл түгел һәм ундағы ағастарҙы тамыры менән йолҡоп ташларға ярамай. Әгәр ҙә берәйһе Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм һуғышҡан һуғыш арҡаһында еңеллек һораһа, уға: «Ысынлап та, Аллаһ Тәғәлә Үҙ Пәйғәмбәренә рөхсәт бирҙе, ә һеҙгә рөхсәт итмәне», — тип әйтегеҙ. Ысынлап та, Аллаһ Тәғәлә миңә көндөҙгө бер ваҡыт рөхсәт итте, ә һуңынан бөгөн дә уға элек саф булған кеүек саф булып ҡайтты. Шулай итеп, унда булғандар уны унда булмағандарға еткерһен». Шулай итеп, Әбү Шүрейжға: «Ғәмру нимә тине?» Ул: «Мин һинән дә яҡшыраҡ беләм, эй Әбү Сүрәйж: «Ул гонаһ ҡылғандарҙы, ҡан ҡойоусыларҙы һәм урлашыусыларҙы һаҡламаҫ», — тине.
Hadith
Imam Bukhari : 102
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ
Беҙгә риүәйәт итте [Ғабдуллаһ бин Ғәбдел Ваһһаб] әйтте, беҙгә [Хәммәд] [Әйүб] риүәйәт итте [Мөхәммәт] риүәйәт итте [Ибн Әбү Бәкерҙән] [Әбү Бәкерҙән] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсалләм әйтте: «Ысынлап та, һинең ҡаның, Мөхәммәд, һинең дауала; Минең уйлауымса, ул: «Һеҙҙең айығыҙҙағы был айҙа һеҙҙең өсөн дә харам булған кеүек, һеҙҙең өсөн дә намыҫығыҙ харам», — тигән. Ҡулда булғандар еткерһен, унда булмағандарға ла еткерһен'. Һәм Мөхәммәт: «Дөрөҫ, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Мин уны еткермәнемме? — тип ике тапҡыр ҡабатланы.
Hadith
Imam Bukhari : 103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ
Был беҙгә әйтелгән [Ғәли бин Әл Джәғд] әйтте, был беҙгә хәбәр ителгән [Сөғбә] әйтте, был миңә хәбәр ителгән [Мансур] әйтте, мин ишеттем [Риб бин Джираси] әйтте, мин ишеттем [Ғәли] әйтте: «Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи валлам ҡаршы миңә ҡаршы li- тамуҡ'.
Hadith
Imam Bukhari : 104
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Һөйләне беҙгә [Әбү Әл Вәлид] әйтте, һөйләне беҙгә [Сөғбә] [Джәми бин Сәйәддәд] [Әмир бин Ғабдулла бин Әз Зөбәйер] [атаһы] әйтте: «Мин [Әз Зөбәйергә] әйттем: «Мин бер ҡасан да һинең бер нәмә тураһында һөйләшкәнеңде ишеткәнем юҡ, сөнки Рәсүлуллаһ башҡа кешеләр тураһында булды?» Әз Зөбәйер яуап бирә: «Мин уның менән бер ҡасан да айырылманым, уның: «Кем миңә ҡаршы ялған һөйләһә, йәһәннәмдә урынын әҙерләһен», — тигәнен ишеттем.
Hadith
Imam Bukhari : 105
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Беҙгә һөйләне [Әбү Мәғмәр] әйтте, беҙгә һөйләне [Ғабдул Вариц] [Ғабдул Әзиз] әйтте, [Әнәс] әйтте: «Ул мине һеҙгә күп хәҙистәр һөйләүҙән тыйҙы, сөнки Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи сәлләм әйтте: «Кем аңлы рәүештә миңә ҡаршы ялған һөйләй, уның -минең нәғәтемде әҙерләһен».
Hadith
Imam Bukhari : 106
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Беҙгә [Мәкки бин Ибраһим] әйтте, беҙгә [Йәзид бин Әбү Ғөбәйд] [Сәләмә] әйтте: «Мин пәйғәмбәрҙең саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең әйткәнен ишеттем: «Кем минең турала мин бер ҡасан да әйтмәгәнемде әйтһә, тамуҡта урынын әҙерләһен».
Hadith
Imam Bukhari : 107
حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Һөйләне беҙгә [Муса] һөйләне беҙгә [Әбү Әүәнә] [Әбү Хөшәйен] [Әбү Сәлих] [Әбү Һүрәйрә] ул әйтте: «Мин пәйғәмбәребеҙҙең саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйткәнен ишеттем: «Минең ҡушаматым менән түгел, ә минең исемем менән исемдәр бирегеҙ. Сөнки төшөндә мине күргән кеше ысынлап та мине күргән, сөнки шайтан минең ҡиәфәтемә оҡшай алмай. Кем миңә ҡаршы ялған һөйләһә, йәһәннәмдә урынын әҙерләһен».
Hadith
Imam Bukhari : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
Һөйләне беҙгә [Мөхәммәт бин Сәләм] әйтте, беҙгә [Вәки] [Суфьяндан] [Мөхәрифтән] [Әш Шәғби] [Әбү Джөхәйфәнән] әйтте: «Мин [Ғәли бин Әбү Талибтан] һораным: «Һинең китабың бармы?» Ул: «Юҡ, тик Аллаһтың китабы йәки мосолманға бирелгән аҡылдан йәки был биттәгеләрҙән башҡа», — тип яуап бирҙе. Мин: «Был биттә нимә бар?» Ул: «Фидиә, әсирҙәрҙе азат ит, кафырҙы яҡлап бер мосолман да үлтерелмәһен», — тип яуап бирә.
Hadith
Imam Bukhari : 109
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ
Беҙгә әйтелгән [Әбү Нуғаим Әл Фәҙлл бин Дуҡаин] әйтте, беҙгә [Сәйәбан] [Яхъя] [Әбү Сәләмә] [Әбү Һүрәйрә], тип әйтелгән, тип, Хаза'а ҡәбиләһе үлтергән кешене Бану Ләйттәрҙән азат итеү көнөндә уларҙан азат итеү өсөн Мәккә -те три-. Был ваҡиғаны һуңынан пәйғәмбәребеҙгә еткерәләр, ул һуңынан үҙенең машинаһына ултырып: «Ысынлап та, Аллаһ Мәккәне үлтерештән, йәки фил ғәскәрҙәренән азат итте», — тип вәғәзләй. Әбү Өбәйҙулла: «Әбү Нөғәйем әйтмешләй, улар «үлтереш» менән «фил» араһында икеләнеп ҡалды», — тигән. Шул арала икенсеһе: “Фил”, – тине. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә пәйғәмбәребеҙҙе, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләмде һәм мөьминдәрҙе улар өҫтөнән еңде. Ул әйтте: «Белегеҙ: Мәккә ере миңә тиклем дә, минән һуң да бер кемгә лә хәләл булмаған, белегеҙ, ғәмәлдә ул миңә бер көндө бер мәлгә лә хәләл булған». Белегеҙ, һәм был ваҡытта ул харамға әйләнде; тиҙәктәрҙе ҡырҡырға, ағастарҙы ҡырҡырға ярамай, табылған әйберҙәрҙе иғлан итеп, хужаһын эҙләмәйенсә алырға ярамай. Тимәк, кем үлтерелһә, уға ике яҡшылыҡтың береһе бирелә; ҡорбандың ғаиләһенән йолом һорау йәки үс һорау’. Шул саҡ бер Йәмән халҡы килеп: «Эй, Аллаһ Рәсүле, миңә яҙ әле?» Ул һуңынан: «Әбү фәлән өсөн яҙ», — тигән. Шул саҡта бер Ҡөрәйеш кешеһе: «Иджир ағасынан башҡа, эй, Аллаһ Рәсүле, сөнки беҙ шул ағасты өйҙәребеҙҙә һәм ҡәберҙәребеҙҙә ҡулланабыҙ», — тигән. Шулай итеп, Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Иджир ағасынан башҡа, Иджир ағасынан башҡа», — тигән. Шунан һуң Әбү Ғабдуллаға: «Уның өсөн нимә яҙылған?» Ул: «Шул вәғәз», — тип яуап бирҙе.
Hadith
Imam Bukhari : 110
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Беҙгә [Ғәли бин Ғабдуллаһ] әйтте, һөйләне беҙгә [Суфьян] әйтте, беҙгә һөйләне [Ғәмру] әйтте, миңә [Ваһһаб бин Мөнәббих] [ағаһынан] әйтте, мин ишеттем [Әбү Һүрәйрә]: «Бер кем дә юҡ, сәхәбәләр араһында пәйғәмбәребеҙҙең хәсүбәһиләллаһуҙан күберәк булған. Ғабдуллаһ бин Әмрү. Сөнки ул яҙа ала, ә мин яҙа алмайым'. [Мәғмәр] шулай уҡ [Әбү Һүрәйрәнән] [Хәммәмдән] риүәйәт итте».
Hadith
Imam Bukhari : 111
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ
Беҙгә әйтелгән [Яхъя бин Сөләймән] әйтте, миңә әйтелгән [Ибн Ваһһаб] әйтте, миңә әйтелгән [Юныс] [Ибн Шиһабтан] [Ғөбәйҙулла бин Ғабдулла] [Ибн Ғаббастан] әйтте: «Ҡасан пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһиәһү ғәләйһис-сәләм: хат һәм мин һиңә нимәлер яҙырмын, һин минең арттан аҙашмаҫ өсөн», — тип әйткән. Ғүмәр: «Ысынлап та, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең ауырыуы көсәйә бара һәм беҙҙең эргәлә Аллаһтың китабы бар, ул беҙгә етә», — тине. Шунан халыҡ ыҙғышып, шау-шыу тыуҙырҙы, шуға күрә пәйғәмбәребеҙ: «Минең яндан китегеҙ, минең алдымда бәхәсләшеү ярамай», — тигән. Шулай итеп, Ибн Ғәббәс сығып: «Был афәт, ысынлап та, Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм һәм Ҡөрьән алдында бер ниндәй ҙә афәт булырға тейеш түгел», — тигән.
Hadith
Imam Bukhari : 112
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ
Беҙгә [Шәҙәҡә] [Ибн Ғөйәйнә] [Мәғмәрҙән] [Әз Зөһриҙән] [Һинд] [Өммө Сәләмә] һәм [Ғәмру]ҙан һөйләне. Һәм [Яхъя бин Сәғиттән] [Әз Зөһриҙән] [Һинд] [Өммө Сәләмә]нән: «Бер төндә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам уянып: «Сүбхәәналлаһ - дан Аллаһҡа -, был төндә ниндәй ғәйбәт төшөрөлдө? Ә ике хазина -Рәмәви һәм Фарсы- нимә асылды? Уянығыҙ, эй, диуарҙар артында -бүлмәләр-, сөнки күпме кеше был донъяла Аллаһтың ниғмәттәренән ләззәтләнеп йәшәй, әммә теге донъяла яланғас буласаҡ -бер ниндәй ҙә яҡшылыҡ алмай-'.
Hadith
Imam Bukhari : 113
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ
Ул беҙгә [Сәғит бин Ғөфәйр] әйтте, ул миңә [Әл-Ләйтс] әйтте, ул миңә [Ғабдуррахман бин Халид бин Мусафир] [Ибн Шиһабтан] [Сәлим] һәм [Әбү Бәкер бин Сөләймән бин Әбү Хатсмахтан] [Ғабдуллаһ сәйәхәт] тип әйтте, тип әйтте. ғүмеренең аҙағында беҙҙең менән бергә Иша намаҙын уҡыны. Сәләм биреп бөткәс, тороп: «Бөгөн кис иғтибар итмәнегеҙме? Ысынлап та, һәр йөҙ йыл аҙағында был ер йөҙөндә бер кем дә ҡалмаясаҡ».
Hadith
Imam Bukhari : 114
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ
Һөйләне беҙгә [Әҙәм] әйтте, һөйләне беҙгә [Сөғбә] әйтте, һөйләне беҙгә [Әл-Хәкәм] әйтте, Мин [Сәғит бин Джүбәйерҙең] [Ибн Ғәббәстен] ишеттем: «Мин еңгәмдең өйөндә төн үткәрҙем -Мәймүнә бинт Әл-Харис-, пәйғәмбәребеҙҙең ҡатыны с.ғ.л. Һәм ул ваҡытта Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм уның янында булған, сөнки сират уға еткән. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ишә намаҙын уҡыны, шунан өйөнә ҡайтып дүрт рәҡәғәт намаҙ уҡыны, шунан йоҡлап китте һәм тағы намаҙ уҡырға уянды». Ибн Ғәббәс: «Ул һуңынан бала кеүек йоҡланы – бер аҙ уянды – йәки шундайыраҡ нәмә – һуңынан намаҙ уҡырға торҙо», – тигән. Шунан тороп һул яғына баҫтым, ул шунан мине уң яғына ултыртты. Шунан һуң биш рәҡәғәт намаҙ уҡыны, унан ике рәҡәғәт намаҙ уҡыны, мин уның хырылдауын ишеткәнсе йоҡланы, шунан иртәнге намаҙҙы уҡырға сыҡты».
Hadith
Imam Bukhari : 115
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ
Был беҙгә әйтелгән ['Ғабдул Ғәзиз бин Ғабдулла] әйтте, был миңә әйтелгән [Малик] [Ибн Шиһаб] [Әл Ә'раж] [Әбү Һүрәйрә] әйтте: «Ысынлап та, кешеләр әйтә: «Әбү Һүрәйрә иң -тапшырған хәҙис өсөн Рәсүлуллаһ сәләм булмаһа- Аллаһтың китабы Мин уны еткермәҫ инем». Шунан һуң был аятты уҡыны: «Ысынлап та, Беҙ аңлатмалар һәм тура юлдар рәүешендә ебәргәндәрҙе йәшергәндәр-' ......аяттың аҙағына тиклем.. '-Аллаһ рәхимле-' -С. Әл-Баҡара: 159-160-. Ысынлап та, мөһәжирҙәр араһынан булған ҡәрҙәштәребеҙ, улар баҙарҙарҙа сауҙа итеү менән мәшғүл, ә ансарҙар араһынан булған ҡәрҙәштәребеҙ, мөлкәттәре менән идара итеүҙә үҙ эштәре менән мәшғүл. ә Әбү Һөрәйрә ас саҡта Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмде һәр ваҡыт оҙатып йөрөгән, кешеләр була алмағанда һәр ваҡыт янында булған, кешеләр ятлай алмағанда ятлай алған».
Hadith
Imam Bukhari : 116
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ
Беҙгә риүәйәт иткән [Әхмәт бин Әбү Бәкер Әбү Мусғәб] әйтте, беҙгә [Мөхәммәт бин Ибраһим бин Динар] [Әбү Дзиаб] [Сәғит Әл Мәҡбури] [Әбү Һүрәйрә] риүәйәт иткән: «Мин әйттем: «Эй, Аллаһ илсеһе, мин һинән күп ишеттем, әммә мин хади. Ул һуңынан: «Шәлеңде йәй», — тигән. Шулай итеп, мин уны йәйҙем, ул һуңынан - әйтерһең дә - ҡулы менән нимәлер тотоп алды, һуңынан: “Ал”, – тине. Мин уны алдым, шуға күрә шул ваҡыттан алып уны башҡаса онотманым'. Беҙгә [Ибраһим бин Әл Мөндзир] әйткән, беҙгә [Ибн Әбү Фүҙәйк] бындай мөхәррир менән һөйләгән, йәки ул: “Ҡулына ҡойҙо”, – тигән.
Hadith
Imam Bukhari : 117
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ
Беҙгә әйтелде [Исмәғил] әйтте, миңә [ағайым] [Ибн Әбү Дзиғбтан] [Сәғит Әл Мәҡбуриҙан] [Әбү Һүрәйрә]ҙән әйттеләр: «Мин Аллаһ Рәсүленән килгән белем -хәҙистәрҙе ике һауытта һаҡлайым. Берен йәйеп еткерҙем, икенсеһен, еткерһәм, был тамаҡ ҡырҡылыр ине'.
Hadith
Imam Bukhari : 118
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
Был беҙгә әйтелгән [Хәжәж] әйтте, был беҙгә әйтелгән [Сөғбә] әйтте, был миңә әйтелгән [Ғәли бин Мөдрик] [Әбү Зүрғә бин Әмру] [Джарир], тип, пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәсәлләм уға әйтте, ҡасан ул һорағандар, тип бирергә түгел, әҙәбиәт бирергә түгел. кафыр булыуға, бер-берегеҙҙе үлтерер өсөн» тип.
Hadith
Imam Bukhari : 119
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Беҙгә һөйләне [Ғабдуллаһ бин Мөхәммәт] әйтте, һөйләне [Суфьян] беҙгә һөйләне [Әмру] әйтте, миңә әйтте [Сәғит бин Джүбәйер] әйтте, мин [Ибн Ғаббасҡа] әйттем: «Ысынлап та, Нәүф Әл Бәкәли Мусаның Бани Исраилдың Мусаһы түгел, ә Мөсәйерҙең Мусаһы булғанын уйлай». Ибн Ғәббәс шунан һуң: «Аллаһтың дошманы ялған һөйләй, ысынлап та, [Өбәй бин Кәғб] беҙгә пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт иткән: «Муса Аллаһ пәйғәмбәре Бәни Исраил алдында вәғәз һөйләп торҙо, шунан һуң унан: «Иң аҡыллы кеше кем?» Муса: «Мин», — тип яуап бирҙе. Шуға күрә Аллаһ Тәғәлә уны шелтәләне, сөнки уға был хаҡта белем бирелмәне. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә уға: «Минең ҡолдарым араһында ике диңгеҙ ҡушылған ерҙә йәшәгән бер ҡол бар, ул һинән дә аҡыллыраҡ», — тип үәхи бирә. Шунан Муса: «Эй, Рабб, мин уны нисек осратырға?» Шулай итеп, уға: «Балыҡты кәрзингә һалып килтер, әгәр ҙә балыҡты юғалтһаң, тимәк, был тура юл», — тиҙәр. Шунан һуң Муса үҙенең хеҙмәтсеһе Юся бин Нун менән юлға сыға һәм икеһе ҙур бер ҡаяға килеп еткәнсе кәрзиндәрҙә балыҡ ташый. Шунан икеһе лә баштарын ҡаяға һалып йоҡланылар. Шунан балыҡ кәрзиндән сыҡты -шунан балыҡ һикереп диңгеҙгә юл алды-' -Qs. Әл Кахф: 61-. Был ваҡиға Мусаны һәм уның шәкерттәрен аптырата, шуға күрә улар икеһе лә ҡалған төндәрҙе һәм көндөҙ юлдарын дауам итә. Бер көндө Муса үҙенең хеҙмәтсеһенә: «Беҙҙең ризыҡты бында килтер, ысынлап та, беҙ юлдан арыныҡ», - тине. Аль Кахф: 62-. Муса бойороҡ буйынса тәғәйен урынына барып еткәс кенә үҙен арыу тойманы. Шуға күрә шәкерте уға: «Беҙҙең элек ҡаяға һыйыныу эҙләгәнде беләһегеҙме? Ысынында, балыҡ тураһында һөйләргә онотҡанмын. Ә мине шайтандан башҡа бер кем дә онотмай-' -Qs. Әл Кахф: 63-. Муса шунан: — Беҙ эҙләгән урын шул. Шунан икеһе лә үҙҙәренең тәүге эҙҙәре буйлап ҡайтып китте- ' -Qs. Аль Кахф: 64-. Икеһе ҡаяға килеп еткәс, киң кейем кейгән бер кешене тап итәләр. Муса уны сәләмләне. Хызлир шунан: «Үҙ урынығыҙҙа нисек сәләм бирәһегеҙ?» Муса: «Мин Муса», — тип яуап бирҙе. Хызлир яуап итеп: «Муса Бәни Исраил?» Муса: «Эйе», — тип яуап бирҙе. Муса шунан: «Һиңә өйрәтелгән ғилемдәр араһында дөрөҫ ғилемде өйрәтһен өсөн, һинең артыңдан эйәреп буламы?»- Хызлир яуап бирҙе: «Ысынлап та, һин Миңә бер ҡасан да сабыр итә алмаясаҡһың-» -С. Аль Кахф: 66-67-. Хызлир артабан: «Эй, Муса, минең Аллаһы Тәғәләнең миңә өйрәткән ғилеменән һин белмәгән белемем бар, һинең дә Ул өйрәткән ғилемең бар, мин дә белмәйем». Муса әйтте: '-Алла бирһә, һин миңә сабыр кеше табырһың, мин һиңә бер ниндәй ҙә эштә ҡаршы килмәйәсәкмен-' -Qs. Әл Кахф: 69-. Шулай итеп, икеһе лә яр буйында йөрөгән, ә икеһенең дә кәмәһе юҡ, шунан кәмә үтеп киткән. Кәмәләге кешеләр икеһен дә алып китһен тип һөйләшкәндәр. Хидлирҙы асыҡлағандар, икеһен дә түләмәйенсә алып киткәндәр. Шул саҡ кәмә ситенә ултырып, бер-ике теш менән эсергә тип диңгеҙ һыуын тешләп ултырған бәләкәй генә ҡош килде. Хызлир шунан һуң: «Эй, Муса, минең һәм һинең белемең Аллаһтың белеме менән сағыштырғанда, диңгеҙ һыуындағы был ҡоштоң ҡаҡшауы кеүек үк», — тигән. Шул саҡ Хидлир аңлы рәүештә кәмә таҡтаһын алып, уны ватҡан. Муса: «Беҙҙе бушҡа алып килделәр, ниңә пассажирҙарҙы батырыу өсөн емерҙегеҙ?» Хызлир: «Мин әйтмәнемме: «Ысынлап та, һин миңә бер ҡасан да түҙмәйәсәкһең?» ани миңә эштәремдә ниндәйҙер ауырлыҡ менән- ' -Qs. Әл Кахф: 72-73-. Был тәүге ваҡиға Мусаның онотҡаны арҡаһында булды. Шунан икеһе ике дуҫы менән уйнап йөрөгән бәләкәй генә балаға осрағансы киттеләр. Хызлир шунан баланың башынан тотоп, күтәреп, ҡаты бәреп үлтерә. Шуға күрә Муса һораған: '-Ниңә һин таҙа йәнде үлтерәһең, ул икенсе кешене үлтергән өсөн түгел?-' -С. Әл Кахф: 74-. Хидлир яуап бирҙе: '-Мин һиңә әйтмәнемме, ысынында һин миңә түҙә алмаясаҡһың?- ' -Qs. Әл Кахф: 75-. Ибн Ғөйәйнә: «Был раҫлау», — тине. '-Шулай итеп, улар икеһе лә йөрөп, ниндәйҙер ил халҡы янына барып еткәс, шул ил халҡы ҡунаҡ итеүҙәрен һораны, әммә шул ил халҡы уларҙы ҡунаҡ итергә теләмәне. Шул саҡ икеһе өйҙөң стенаһы емерелә яҙғанын күреп ҡала. Шулай итеп, Хидлир диуарҙы ҡорҙо- ' -Qs. Әл Кахф: 77-. Рәсүлуллаһ хикәйәһен дауам итте: — Хидлир быны үҙ ҡулдары менән эшләне. Шунан Муса: «Теләһәң, һис шикһеҙ, уның өсөн эш хаҡы алаһың», — тигән. Хидлир яуап бирҙе: «Был минең менән һинең айырылышыу мәле-» -Qs. Әл Кахф: 77-78-. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм: «Аллаһ Мусаға рәхмәтен ҡылһын!» Беҙ, ысынлап та, Мусаның түҙемле булыуына өмөтләнәбеҙ, улар тураһында күп хикәйәләр ишетербеҙ».
Hadith
Imam Bukhari : 120
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Беҙгә әйтелгән [Ғосман] әйтте, беҙгә [Джарир] [Мансур] [Әбү Ваил] [Әбү Вәил] [Әбү Муса] әйтте: «Бер кеше пәйғәмбәребеҙгә килде һәм һораны: «Эй, Аллаһ Рәсүле, нимә тип атала һуғыш фи юлы Аллаһ -ин? Сөнки ҡайһы берәүҙәр асыуҙан, ҡайһы берәүҙәр эҫелектән көрәшәме?» Ул һуңынан һораған кешегә ҡарай башын күтәрҙе, һораған кеше тороп тормаһа, башын күтәрмәне. Ул һуңынан яуап бирә: «Кем Аллаһ һүҙен юғары күтәреү өсөн һуғышһа, ул Аллаһ юлында һуғыша».
