Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 1
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Һөйләне беҙгә [Әл Хөмәйиди Абдулла бин Әз Зөбәйер] ул әйтте, Һөйләне беҙгә [Суфьян] кем әйтте, тип Һөйләне беҙгә [Яхъя бин Сәғит Әл Ансари] әйтте, беҙгә [Мөхәммәт бин Ибраһим Әт Тайми] һөйләне, тип ишетте [Әлкәмә бин Ваҡаш Әл Ләйци]; Бер ваҡыт минбәрҙә [Ғүмәр бин Әл-Хаттхабтың] әйткәнен ишеттем; Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең былай тигәнен ишеттем: «Бөтә ғәмәлдәр ҙә ниәткә бәйле, ә һәр кеше өсөн сауап нимәгә ниәтләнгәненә бәйле; Кем үҙе донъяға барып етергә теләгән йәки өйләнергә теләгән ҡатын арҡаһында эмиграцияға китергә ниәтләй, тимәк, уның эмиграцияһы ниәтләгән еренә тура килә».
Hadith
Imam Bukhari : 2
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا
Беҙгә [Ғабдулла бин Йософ] әйтте, беҙгә [Мәликтән] [Хисем бин Үрүәхтән] [атаһынан] [Ғәйсиә] мөғминдәрҙең әсәһенән хәбәр ителде, тип, Әл Харис бин Хишам Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи диүләллаһ һораны: «Әй, Рәсүлүллаһ, нисек килегеҙ, һеҙ рәсүлләһү? Шулай итеп, Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм яуап бирә: «Ҡайһы саҡта ул миңә ҡыңғырауҙар ҡыңғырауҙары кеүек килә һәм был ысул минең өсөн иң ауыры, шунан һуң, нимә тураһында һөйләнгәнен аңлар өсөн, туҡтай». Ә ҡайһы саҡта фәрештә кеше кеүек килә һәм минең менән һөйләшә, шуға күрә мин уның һүҙҙәрен үтәйем'. Ғәйсиә әйтте: «Ысынлап та, бер ваҡыт бик һыуыҡ көндә Уға саллаллаһу ғәләйһис-сәләм вәхи төшкәнен күрҙем, шунан ул туҡтаны, Уның маңлайынан тир тамсылары тамғанын күрҙем».
Hadith
Imam Bukhari : 3
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ
Беҙгә [Яхъя бин Бүкәйер] әйтте: «Беҙгә [Әл-Ләйеттән] [Ғүкәйл]-ҙән [Ибн Шиһабтан] [Урва бин Әз Зөбәйер]-ҙән [Ғәйсә] -Мөьминдәрҙең Әсәһе-, тип әйтте, ул әйтте: «Вәхиҙең башы сәйәһүллаһуллаһ менән булды. йоҡола төш күрә. Һәм Ул төш күрмәй, әгәр ул таң нуры кеүек килмәһә. Артабан уға яңғыҙлыҡҡа мөхәббәт фатихаһы бирелә, шуға күрә ул Хиро мәмерйәһен һайлай һәм уға түҙә, атап әйткәндә, төндә бер аҙ ваҡыт ғибәҙәт ҡыла, ғаиләһенә ҡайтып, яңынан иҫән ҡалыу өсөн ризыҡ әҙерләй. Шунан ризыҡ әҙерләү өсөн Хәҙисә менән осрашты. Ниһайәт, Хиро мәмерйәһендә булғанда Әл-Хаҡ килеп еткәнсе, фәрештә килеп: «Уҡы?» Ул: «Мин уҡый белмәйем», — тип яуап бирҙе. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм аңлатты: Шулай итеп, фәрештә мине тотоп, бик ныҡ ҡосаҡланы, һуңынан мине ебәрҙе һәм тағы ла: “Уҡы!” Ул: «Мин уҡый белмәйем», — тип яуап бирҙе. Шулай итеп, фәрештә мине тотоп, бик ныҡ ҡосаҡланы, һуңынан мине ебәрҙе һәм тағы ла: “Уҡы!” Ул: «Мин уҡый белмәйем», — тип яуап бирҙе. Фәрештә мине тағы ла тотоп, өсөнсө тапҡыр бик ныҡ ҡосаҡланы һуңынан мине ебәрҙе, һәм тағы ла әйтте: -Уҡығыҙ -телгә алып- һеҙҙең Алланың исемен барлыҡҡа килтергән, Ул кешеләрҙе ҡан төйөнөнән барлыҡҡа килтергән. Уҡы, һәм һинең Раббың - рәхмәтле-'. Пәйғәмбәребеҙ, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, борсолоулы хәлдә, вәхи һүҙҙәрен алып, ғаиләһенә ҡайта. Ул Хәҙисә бинт Хәүәйлид менән осрашып: «Ҡапла мине, ҡапла мине!» Ҡурҡыуын юғалтҡансы уратып алды. Шунан Хәҙисәгә булған хәлде һөйләп бирә: «Мин үҙем өсөн борсолам». Шуға күрә Хәҙисә: «Аллаһ менән ант итәм, Аллаһ һиңә мәңге зыян килтермәйәсәк, сөнки һин дуҫлыҡты дауам итеүсе кешеһең», — тигән. Артабан Хәҙисә уны йәһилиә дәүерендә христиан динен тотҡан Хәҙисә абзыйының улы Варуҡох бин Нәүфәл бин Әсәд бин Абдул Ғүззә менән осрашырға саҡыра. Ул шулай уҡ еврей телендә китаптар яҙа, шулай уҡ Аллаһ рөхсәте менән Изге Яҙманы еврей телендә яҙа. Ул ваҡытта Вароҡоһ ҡартайған, күҙҙәре һуҡыр булған. Хәҙисә: «Эй, абзыйымдың улы, ағайыңдың улының нимә әйткәнен тыңла», — тигән. Варуҡ: «Эй, ағайымдың улы, һин нимә кисерҙең?» Шулай итеп, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм уның менән булған хәлде һөйләп бирҙе. Варуҡоһ: «Был — Намус, Аллаһ бер ваҡыт Мусаға үәхи яһағанса», — тине. Эй, һине халҡың ҡыуып сығарғанда, йәш булһам ине, иҫән булһам ине'. Рәсүлуллаһу ғәләйһис-сәләм: «Мине улар ҡыуып сығарасаҡмы?» Вароҡоһ яуап бирҙе: «Эйе. Сөнки һин килтергән нәмә менән бер кем дә килмәйәсәк, әгәр ҙә улар рәнйетелмәһә - дошман яһалмаһа -. Әгәр ҙә был хәл булғанда мин унда булһам, һиңә ҡулымдан килгәнсә ярҙам итер инем». Варуҡоһ үҙе ышанған ваҡиғаны кисермәгән, сөнки ул фәтрох – бушлыҡ – вәхи ваҡытында иртәрәк вафат булған. [Ибн Шиһаб] әйтте; миңә хәбәр иткән [Әбү Сәләмә бин Абдуррахман] [Джәбир бин Абдулла Әл-Әнсари] вәхи бушлығы тураһында һөйләгән, сөнки Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Йөрөгәндә мин күктән тауыш ишеттем, мин уға ҡараным һәм миңә фәрештә килде, тип асыҡланды. күк һәм ер. Мин ҡурҡып өйгә ҡайттым да: «Мине ҡапла», — тинем. Мине ҡапла». Шулай итеп, Аллаһы Тәғәлә Тәғәлә вәхи индерҙе: -Эй һеҙ, үҙегеҙҙе ҡаплаусылар- Аллаһ һүҙенә тиклем -һәм боттарға ҡалдырығыҙ-. Шул ваҡыттан алып асыштар өҙлөкһөҙ төшөүен дауам итә». Был хәҙисте шулай уҡ [Ғабдулла бин Йософ] һәм [Әбү Шәлих], шулай уҡ [Хилал бин Раддад] [Әз Зөһриҙән] риүәйәт иткән. Юныс былай тине. һәм [Мәғмәр] Әз Зөһриҙән алыуына ризалашты.
Hadith
Imam Bukhari : 4
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ
Беҙгә [Муса бин Исмәғилгә] риүәйәт ителгән: «Беҙгә [Әбү Әүәнәгә] риүәйәт ителгән, тип, беҙгә [Сәғит бин Джүбәйерҙән] [Ибн Ғаббастан] Аллаһы Тәғәләнең һүҙҙәре тураһында риүәйәт ителгән: -Do not -уны үҙләштерергә-'. Ибн Ғәббәс былай тигән: «Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) иңдерелгәнде – Ҡөрьәнде – ятларға бик әүәҫ булған һәм ирендәрен ҡыбырлатҡан». Ибн Ғәббәс: «Мин һеҙгә лә, Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) миңә эшләгән кеүек, ирендәремде ҡыбырлатасаҡмын», — тигән. Сәғит: «Мин һиңә Ибн Ғаббастың нисек эшләгәнен күргәнемсә, ирендәремде -уҡыу өсөн- ҡыбырлатасаҡмын», — тине. Шулай итеп, Пәйғәмбәребеҙ (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) ирендәрен ҡыбырлатты. Шул саҡта Бөйөк Аллаһтың һүҙҙәре төштө: «Ҡөрьәнде тиҙ генә үҙләштерергә теләп, телеңде ҡыбырлатма, ысынлап та, уны күкрәгеңә йыйып, һине уҡыуҙа оҫта итеү Беҙҙең бурысыбыҙ». Мәғәнәһе: Аллаһ Тәғәлә уны ятлау өсөн күкрәгегеҙгә йыя һәм һеҙ уны уҡыйһығыҙ: «Беҙ уны уҡып бөткәс, уның уҡыуына эйәрегеҙ». Мәғәнәһе: «Тыңла һәм тын ҡал». Шунан һуң Бөйөк Аллаһ Тәғәлә: «Улайһа, ысынлап та, уны аңлатыу беҙҙең бурысыбыҙ», — тигән. Мәғәнәһе: «Һәм уны уҡыу беҙҙең бурысыбыҙ». Һәм Аллаһ Илсеһе (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) шул ваҡыттан башлап, уға Джибрил (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) килгән һайын уны тыңлай торғайны. Ә Джибрил (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) сығып киткәс, Пәйғәмбәребеҙ (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) уға Джибрил (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) уҡыған кеүек, сәхәбәләренә лә уҡыясаҡ.
Hadith
Imam Bukhari : 5
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
Һөйләне беҙгә [Ғабдулла] ул әйтте, һөйләне беҙгә [Ғабдулла] беҙгә [Юныс] һөйләне [Әз Зөһри] һәм шул уҡ риүәйәт менән, шулай уҡ беҙгә һөйләне [Бисир бин Мөхәммәт] әйтте, һөйләне беҙгә [Ғабдулла] әйтте, һөйләне беҙгә [Юныс] һәм [Мәғмәр] беҙгә әйтте [Әзүҙүлд] тип. бин Абдулла] [Ибн Ғәббәстән] әйткән, тип, Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи үсалләм иң йомшаҡ кеше булған, бигерәк тә Рамаҙлан айында фәрештә Джибрил Ғәләйхис сәләм уны осратҡанда, һәм тап Джибрил Ғәләйхис Сәләм уға һәр төндә Ҡулан айында, Рамаҙлан Джибрил айында уға килгән. Ысынлап та, Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәсалләм иҫкән елгә ҡарағанда күпкә йомшағыраҡ ине.
Hadith
Imam Bukhari : 6
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Беҙгә [Әбү Әл Яман Әл Хакам бин Нафиғ] әйтте, әйтте беҙгә [Сөғәйеп] [Әз Зөһриҙән] миңә [Ғөбәйҙулла бин Абдулла бин Ғотба бин Мәсғүд] [Ғабдулла бин Ғаббас] уға [Әбү Суфйән би тофйанды] әйтте; тип, Ираклий Ҡөрәйеш сауҙа төркөмөн ҡабул итә, был төркөм Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм һәм Әбү Суфьян һәм Ҡөрәйеш кафырҙар араһындағы килешәү үҙ көсөнә ингән ваҡытта Сүриә еренә сауҙа экспедицияһында була. Илияла туҡтағанда улар Гераклийҙы Гераклий саҡырыуы буйынса осрата, уларҙы уның йыйылышында диалогҡа саҡыралар, был ваҡытта Гераклий Рим дәрәжәле кешеләре менән бергә була. Гераклий улар менән тәржемәсе аша һөйләшкән. Гераклий әйтте; — Пәйғәмбәр тип йөрөгән кеше менән ҡайһығыҙ ғаилә мөнәсәбәттәрендә иң яҡын? Әбү Суфьян әйтте; шулай тип яуап бирҙем; — Мин уның менән иң яҡын ғаилә мөнәсәбәттәре булған кеше. Гераклий әйтте; — Уны миңә, шулай уҡ дуҫтарына яҡынайт. Шулай итеп, улар Ҡөрәйштәрҙе Әбү Суфьяндың артына ҡуйҙылар. Шул саҡ Гераклий үҙенең тәржемәсеһе аша: «Әйт уға, мин унан үҙен пәйғәмбәр тип йөрөткән кеше тураһында һораным», — тигән. Әгәр ул миңә алдаша икән, һин дә уға алдашырға тейешһең». Аллаһ менән ант итәм, әгәр ҙә ялғанлыҡта ғәйепләүҙәр миңә тигеҙләнмәһә, мин уға ялған һөйләр инем». Әбү Суфьян әйтте; Тимәк, ул минән үҙе тураһында - пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм - тураһында иң беренсе һорау бирҙе: «һеҙҙең арала уның нәҫел-нәсәбе ниндәй урында тора?» Мин яуап бирҙем: «Ул яҡшы - затлы - нәҫелдән». Ул тағы: «Унан алда быны башҡа берәйһе әйткәнме?» Мин яуап бирҙем: «Бер нәмә лә». Ул тағы: «Атаһы батшамы?» Мин яуап бирҙем: «Юҡ». Уның артынан эйәреүселәр юғары дәрәжәле кешеләрме, әллә түбән кешеләрме?» Мин: «Уның артынан эйәргәндәр ҙә түбән кешеләр», — тип яуап бирҙем. Ул тағы: «Эйәргәндәр артамы, әллә кәмейме?» Мин яуап бирҙем: «Арттыр». Ул тағы ла: «Диненә асыуланып, берәйһе мөртәткә сыҡҡанмы?» Мин яуап бирҙем: «Бер нәмә лә». Ул тағы: «Әйткәнде әйткәнсе, алдағанын тапҡанығыҙ бармы?» Мин яуап бирҙем: «Бер ҡасан да». Ул тағы ла: «Ҡасан да алдағанмы?» Мин: «Бер ҡасан да», — тип яуап бирҙем. Беҙ уның менән осрашҡанда, ул бер ҡасан да улай эшләмәне». Әбү Суфьян: «Мин бындай һүҙҙәрҙән башҡа бер нәмә лә еткерә алмайым», — тигән. Ул тағы: «Һеҙ уның менән һуғышаһығыҙмы?» Мин: «Эйе», — тип яуап бирҙем. Ул тағы: «Һуғыш нисек тамамланды?» Мин яуап бирҙем: «Беҙҙең менән уның араһындағы һуғыш бик күп. Ҡайһы саҡта ул беҙҙе туҡмай, ҡайһы саҡта беҙ уны туҡмайбыҙ'. Ул тағы: «Нимә ҡушты?» Мин яуап бирҙем: «Беҙгә бойорҙо; — Аллаһ Тәғәләгә тиңдәш тотмайынса ғибәҙәт ҡылығыҙ, ата-бабаларығыҙ әйткән һүҙҙәрҙе ташлағыҙ. — Ул шулай уҡ намаҙ уҡырға, зәҡәт түләргә, дөрөҫөн әйтергә, бер-беребеҙҙе ғәфү итергә, дуҫлыҡты һаҡларға ҡушты. Шуға күрә Гераклий үҙенең тәржемәсеһенә: «Әйт уға, мин һинән был кешенең ата-әсәһе тураһында һораным, һин миңә был кешенең дворян нәҫеленән икәнен әйтәһең», — тигән. Шулай уҡ кеше лә үҙ халҡының тоҡомдары араһында терелтелде. Ә мин һеҙҙән һораным, быға тиклем уның әйткәндәрен берәйһе әйткәне бармы, һеҙ юҡ тигәнһегеҙ. Әгәр ҙә быға тиклем кемдер әйткән тип әйтелһә, әлбиттә, был кеше быға тиклем дә ошондай уҡ һүҙҙәр әйткән кешене күсереп яҙған тип фаразлар инем. Мин дә һеҙҙән атаһы батша нәҫеленәнме, тип һорағайным, һеҙ юҡ тип яуап бирҙегеҙ. Мин атаһы батша нәҫеленән булһа, әлбиттә был кеше атаһының батшалығына дәғүә итәсәк, тинем. Һәм мин шулай уҡ һеҙҙән һораным, әгәр һеҙ ҡасан да булһа уны алды Әгәр ҙә ул әйткәнде әйткәнсе алдаһа, һин уға юҡ тип яуап биргәнһең. Мин ысынлап та аңлайым: хатта кеше лә алдарға баҙнат итмәй, Аллаһы Тәғәләгә алдауҙы әйтеп тораһы ла юҡ. Һәм мин һинән дә һораным: уға эйәргәндәр затлылармы, әллә түбән кешеләрме?» Һин уның артынан эйәргән түбән кешеләргә яуап бирҙең. Ысынлап та, улар пәйғәмбәргә эйәреүселәр. Мин дә һеҙҙән фолловерҙар арттымы, кәменеме тип һорағайным, һеҙ артты тип яуап бирҙегеҙ. Ә иман камиллашҡансы шулай. Мин һеҙҙән шулай уҡ диненә асыуланып, берәйһе мөртәткә сыҡҡанмы икән, тип һораным. Һеҙ юҡ тип яуап бирҙегеҙ. Ә күңелдә үҫһә, үҫһә, иман шулай була. Мин дә һеҙҙән һораным, ҡасан да булһа алдағанһығыҙмы, һеҙ бер ҡасан да тип яуап бирҙегеҙ. Һәм шулай булды, тип, илселәр алдай алманы. Һәм мин һеҙҙән шулай уҡ һораным: ул һеҙгә нимә эшләргә ҡушты, һеҙ яуап бирҙегеҙ, ул һеҙгә бер нәмәне лә тиңдәш тотмау менән Аллаһ Тәғәләгә ғибәҙәт ҡылырға ҡушты, һәм һеҙҙе боттарға табыныуҙан тыйҙы, шулай уҡ ул һеҙгә намаҙҙы тоторға, зәҡәт түләргә, хаҡ һүҙ һөйләргә, бер-берегеҙҙе ғәфү итергә һәм дуҫлыҡты һаҡларға ҡушты. Һөйләгәндәреңдең барыһы ла дөрөҫ булһа, ул һис шикһеҙ минең аяҡ аҫтындағы батшалыҡты идара итәсәк. Мин ысынлап та шикләндем, ул хәҙер һеҙҙең арала юҡ, әгәр мин уның янына барып етеү юлын белһәм, әлбиттә, мин уны шул тиклем тырышыр инем, мин уның эргәһендә булғанда мин уның аяҡтарын мотлаҡ йыуыр инем. Шунан һуң Гераклий пәйғәмбәребеҙҙән Дихьйә тарафынан Бәсрә хакимдары өсөн килтерелгән хат һорай. Шуға күрә ул хатты Гераклийға бирә, шуға күрә ул уны уҡый һәм эстәлеге: «Бисмилләһир рахманир Рәхим», — тип яҙылған. Аллаһтың һәм Уның илсеһенең ҡоло Мөхәммәттән Ираклийға тиклем. Рим хакимы, күрһәтмәләрҙе үтәгәндәр өсөн ҡотҡарыу. Шунан һуң, мин һеҙҙе Ислам саҡырыуы менән саҡырам; Ислам диненә ин, шул саҡта имен булырһың, Аллаһы Тәғәлә һиңә икеләтә сауап бирер. Әгәр ҙә һеҙ йөҙ сөйөрһәгеҙ, һеҙ үҙегеҙҙең халҡығыҙҙың гонаһтарын үҙ өҫтөгөҙгә аласаҡһығыҙ һәм: Эй, китап халҡы, беҙҙең менән һеҙҙең арала бәхәс булмаһын, беҙ Аллаһтан башҡа бер кемгә лә табынмайбыҙ һәм Уға бер нәмә лә тиңдәш тотмайбыҙ һәм беҙҙең беребеҙ ҙә Аллаһтан башҡаларҙы раббтар итеп ҡабул итмәйбеҙ, тигән хөкөмгә килегеҙ. Әгәр ҙә улар йөҙ сөйөрһә, уларға әйт: «Бына беҙ - Аллаһҡа буйһондороусылар». Әбү Суфьян әйткән: «Ираклий әйткәндәрен еткереп, хатты уҡып бөткәс, шау-шыу һәм шау-шыулы тауыштар ҡупты, улар беҙҙе ҡыуып сығарҙы. Беҙҙе ҡыуып сығарғандан һуң дуҫтарыма әйттем; — Ысынлап та, ул Әбү Ҡабся улы эштәренә саҡырылған. Гераклий Рим империяһы өсөн борсола. Хатта шул ваҡытта мин дә Мөхәммәттең уңышлы булыуына борсолдом, ниһайәт, - ул тойғо юҡҡа сыҡты һуң - Аллаһ Тәғәлә мине Исламға ҡабул итте. Ә Ибн Ән Нажур, Илия чиновнигы һәм Ираклий христиан епискобы булған, бер көндө Ираклий Илияға килгәндә бик борсолоуын әйткән, ҡайһы бер һуғыш командирҙарына: «Ысынлап та, беҙ һеҙҙең хәлде инҡар итәбеҙ», — тигән. Бынан тыш, Ибн Нәжүр: «Ираклий йондоҙҙар хәрәкәтенә һәр ваҡыт иғтибарлы булған йондоҙсо була», — тигән. Бер ваҡыт руханиҙар биргән һорауҙарға яуап биргән; — Бер төндә йондоҙҙарҙың үтеүен күҙәтеп ултырғанда, Хитан батшаһы тыуғанын күрҙем, был халыҡ араһында кем сөннәткә ултыртылған? Руханиҙарға яуап бирегеҙ; — Сөннәткә ултыртыуҙы йәһүдтәр генә үтәй, йәһүдтәр арҡаһында борсолма. Тик һеҙҙең батшалыҡтағы бөтә илдәргә бойороҡ бирегеҙ, шул илдәрҙәге йәһүдтәр үлтерелһен өсөн». К Шул ваҡытта Бәни Ғассан батшаһының илсеһе Гераклийға Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) тураһында һөйләргә тәҡдим ителә, был кеше хикәйәне һөйләп бөткәс, Гераклий уны тикшерергә ҡуша, сөннәткә ултыртылғанмы-юҡмы икәнен белергә. Тикшергәндән һуң, ысынында ҡара тәнле икәнлеге асыҡланған. Шунан кешеләр Гераклийға һөйләй. Гераклий был кешенән башҡа ғәрәптәр тураһында һорай, улар сөннәткә ултыртылғанмы, юҡмы?» Ул яуап бирҙе; — Бөтә ғәрәптәр ҙә сөннәткә ултыртылған. Гераклий әйтте; «Был өммәттең батшаһы, ысынлап та, ул тыуған». Шунан һуң Гераклис Римдәге белеме Гераклис менән тиң булған дуҫына хат ебәрә - уға Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең тыуыуы тураһында һөйләргә - саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм -. Шул арала Хымша иленә юлын дауам итте, әммә Һимшәгә килеп еткәнсе, иң тәүҙә дуҫының хатына яуап килеп еткән ине. Дуҫы Гераклийҙың Мөхәммәт тыуған, уның ысынлап та пәйғәмбәр булыуы тураһындағы фекере менән килешә. Гераклий шунан һуң рим чиновниктарын Химшалағы үҙ урынына килергә саҡыра, йыйылышта барыһы ла булғандан һуң, Гераклий бөтә ишектәрҙе бикләргә ҡуша. Шунан һуң ул; — Эй, ром милләте, батшалыҡ беҙҙең ҡулда бөтөн килеш ҡалғанда, барығыҙ ҙа данлы еңеүҙе, алға китешкә өлгәшерһегеҙме? Теләһәң, Мөхәммәтте Пәйғәмбәр тип тан!» Был һүҙҙәрҙе ишетеп, бөтә ишектәр бикле булһа ла, ҡырағай ишәк кеүек ҡасып киттеләр. Бындай хәлде күреп, Гераклий уларҙың Мөхәммәттең пәйғәмбәрлегенә ышаныуҙарына өмөтөн юғалта. Шунан һуң һәр кемгә үҙ урындарына ҡайтырға ҡушты һәм әйтте; — Ысынында, әле генә әйткән һүҙҙәрем барығыҙҙы ла ныҡлылыҡты һынау өсөн генә ине. Хәҙер мин шул тәүәккәллекте күрҙем». Шунан улар Гераклий алдында баш эйҙеләр һәм унан риза булдылар. Гераклий тураһындағы хикәйә шулай тамамлана. Был риүәйәтте [Сәлих бин Ҡайсан] һәм [Юныс] һәм [Мәғмәр] [Әз Зөһриҙән] риүәйәт иткән.
Hadith
Imam Bukhari : 7
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Һөйләне беҙгә [Ғабдуллаһ бин Муса] ул әйтте, беҙгә һөйләне [Хәнжәлә бин Әбү Суфьян] ['Икримә бин Халид] [Ибн Ғүмәр] әйтте: Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үсаллам әйтте: 'Ислам биш -нигеҙҙә төҙөлгән-; Аллаһтан башҡа илаһ юҡлығына һәм ысынлап та Мөхәммәттең Аллаһтың илсеһе булыуына шаһитлыҡ итеү, Рамаҙан айында намаҙҙар уҡый, зәкәт, хаж түләй һәм ураҙа тота».
Hadith
Imam Bukhari : 8
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Һөйләне беҙгә [Ғабдулла бин Мөхәммәт Әл-Джуғи] ул әйтте, Һөйләне беҙгә [Әбү Әмир Әл-Аҡади], кем әйтте, тип Һөйләне беҙгә [Сөләймән бин Билал] [Ғабдулла бин Динар] [Әбү Салих] [Әбү Һүрәйрә] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһи сәләллаһу, тип әйтте. ботаҡтары, ә оят имандың бер өлөшө булып тора'.
Hadith
Imam Bukhari : 9
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Беҙгә риүәйәт ителгән [Әҙәм бин Әбү Ияс] әйтте, Беҙгә риүәйәт ителгән [Сөғбә] [Ғабдуллаһ бин Әбү Әс Сәфәр] һәм [Исмәғил бин Әбү Халид] [Асы Сәйәби] риүәйәт ителгән [Ғабдуллаһ бин Әмрү] пәйғәмбәребеҙҙән һәм Мөслим саллаллаһу ғәләйһиссәләм әйтте: мосолмандар өсөн хәүефһеҙ, ә мөһәжир – Аллаһ Тәғәлә тыйған нәмәләрҙән баш тартыусы кеше. — Әбү Абдулла әйтте; һәм [Әбү Мөғәүийә] әйтте; Беҙгә [Дауыт], ул Ибн Һиндтың улы, [Әмир] әйтте; Мин [Ғабдуллаһты], йәғни ибн Әмруны, Пәйғәмбәребеҙҙән ишеттем Һәм [Ғабдуллаһты] [Дәүдтән] [Әмирҙән] [Ғабдуллаһтан] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһиссәләм әйттем.
Hadith
Imam Bukhari : 10
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Беҙгә [Сәғит бин Яхья бин Сәғит Әл-Ҡурасий] ул әйтте, Беҙгә [атайым] әйтте, тип әйтте [Әбү Бүрҙә бин Абдулла бин Әбү Бүрҙә] [Әбү Бүрҙә] [Әбү Муса] әйтте: «Эй, Аллаһ илсеһе, ниндәй Ислам иң мөһиме?» Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм яуап бирҙе: «Кем мосолмандар ауыҙынан һәм ҡулынан имен».
Hadith
Imam Bukhari : 11
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Беҙгә [Ғәмру бин Халид] әйтте: «Беҙгә [Әл-Ләйетте] [Йәзидтән] [Әбү Әл-Хәйрҙән] [Ғабдулла бин Әмрунан] һөйләне; Берәү пәйғәмбәребеҙҙән һораған, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм; — Ҡайһы ислам дине иң яҡшыһы? Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм яуап бирә: «Һеҙ ризыҡ бирәһегеҙ, таныш кешеләргә лә, таныш булмаған кешеләргә лә сәләм әйтегеҙ».
Hadith
Imam Bukhari : 12
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
Беҙгә [Мөсәддәд] әйтте, беҙгә [Йәһйә] [Сөғбә]нән [Ҡотада] [Әнәс] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсалләмдән Һәм [Хөсәйен Әл Мөғәлим] әйтте, беҙгә [Ҡотада] [Әнәстән] Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһиһүәһүәһүҙән һөйләне: үҙен яратҡан кеүек, ағаһын да ярата».
Hadith
Imam Bukhari : 13
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ
Беҙгә әйтелде [Әбү Әл Яман] әйтте, беҙгә хәбәр ителде [Сөғәйеп] әйтте, беҙгә [Әбү Әз Зәнәд] [Әл Әғраждан] [Әбү Һүрәйрә]-нән әйтелде, тип, Аллаһ Илсеһе (салләллаһу ғәләйһи үә сәлләм) әйтте: «Шулай итеп, мин һинең ихтыярымдан күберәк ышанам. ата-әсәһенән һәм балаларынан ҡарағанда».
Hadith
Imam Bukhari : 14
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
Ул беҙгә бәйле булды [Йәғҡүб бин Ибраһим] әйтте, ул беҙгә [Ибн Ғөләййә] [Ғәбдел Ғәзиз бин Шөхәйб] [Әнәс] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллааһу ғәләйһи үсәлләмдән Һәм шулай уҡ беҙгә бәйле булды [Әҙәм] әйтте, ул беҙгә бәйле булды [Тәһүбәх] [С. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: «Мин ата-әсәһенән, балаларынан һәм бөтә кешелектән дә нығыраҡ яратмайынса, берегеҙ ҙә иман килтермәйәсәк», — тигән.
Hadith
Imam Bukhari : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Был беҙгә әйтелгән [Мөхәммәт бин Әл Мусанна] әйтте, был беҙгә әйтелгән [Ғәбдел Ваһһаб Ац Цаҡафи] әйтте, был беҙгә әйтелгән [Әйүп] [Әбү Ҡилаба] [Әнәс бин Малик] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллааһу ғәләйһи васаллам, ул әйтте, тип, был кеше буласаҡ: ' иман: Ул Аллаһты һәм Уның Рәсүлен үҙенә был икеһенән башҡаларҙан да нығыраҡ һөйөклө иткән. Берәйһен ярата икән, Аллаһ ризалығы өсөн генә яратмай. Һәм ул йәһәннәмгә ташланыуҙы нәфрәт иткән кеүек, кафырлыҡҡа ҡайтыуҙы ла нәфрәт итә».
Hadith
Imam Bukhari : 16
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ
Беҙгә [Әбү Әл Вәлид] әйтте, әйтте [Сөғбә] миңә [Ғабдулла бин Абдулла бин Джәбәр] әйтте, әйтте; Мин [Әнәсте] Пәйғәмбәребеҙҙән ишеттем, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, ул әйтте: «Иман билдәһе - ансарҙарҙы яратыу, ә нифаҡ билдәһе - ансарҙарҙы нәфрәт итеү».
Hadith
Imam Bukhari : 17
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك
Беҙгә [Әбү Әл Яман] әйтте, беҙгә [Сөғәйеп] [Әз Зөһри] әйтте, беҙгә [Әбү Иҙрис Ғәйҙуллаһ бин Абдулла], [Ғүбәҙә бин Әш Шәмит] Бәҙер һуғышында ҡатнашҡан дуҫы булған һәм шулай уҡ Әбү төнөн әйткәндәрҙең береһе булған; тип, Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ҡайһы бер дуҫтары араһында булғанда әйткән: «Миңә тоғролоҡҡа ышанығыҙ, Аллаһ менән бер нәмәгә лә тиңдәштәр тотмаҫҡа, урлашмаҫҡа, зина ҡылмаҫҡа, балаларығыҙҙы үлтермәҫкә, ҡулдарығыҙ һәм аяҡтарығыҙ араһында уйлап сығарған ялғандарҙы уйлап сығармаҫҡа, дөрөҫ булмаған нәмәләрҙе дисобей түгел. Һеҙҙең арағыҙҙан кем уларҙы үтәй, уның сауабы Аллаһ хозурында, һәм кем был нәмәләрҙе боҙһа һәм һуңынан Аллаһ уны был донъяла язаға тарттырһа, был уның өсөн кәфәрәт, ә кем был нәмәләрҙе боҙһа һәм һуңынан Аллаһ уларҙы ҡаплай - был донъяла яза бирмәй - ул саҡта уның эше Аллаһҡа ҡайта, әгәр Ул теләһә, Ул уны язалай. Шуға күрә беҙ уға был эштәр өсөн тоғролоҡ ант иттек.
Hadith
Imam Bukhari : 18
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Беҙгә [Ғабдуллаһ бин Мәсләмә] [Маликтан] [Ғабдулла бин Абдулла бин Әбүррахман бин Әбү Шәғәһтән] [атаһы] [Әбү Сәғит Әл Худри] тарафынан һөйләне, ул әйтте: мосолман тау баштарында, төпкөл ерҙәрҙә көткән кәзә булған, уның менән киткән. уның дине яла яғыуҙан ҡурҡыуҙан килә'.
Hadith
Imam Bukhari : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا
Беҙгә [Мөхәммәт бин Сәләм] әйтте, беҙгә [Ғәбдәх] [Хисәмдән] [атаһынан] [Ғәйшәнән] әйтте: «Аллаһ Рәсүле сәхәбәләргә бойорғанда, улар ғәмәлдәр эшләргә ҡушты, шунан сәхәбәләр әйтте; «Беҙ һинең кеүек түгелбеҙ, эй, Аллаһ илсеһе, сөнки һинең үткән һәм киләсәк гонаһтарың ғәфү ителдең». Шулай итеп, ул йөҙөнән күренгән асыуланды, һуңынан: «Ысынлап та, һеҙҙең арала иң тәҡүәле һәм Аллаһты иң яҡшы аңлаусы – мин», — тине.
Hadith
Imam Bukhari : 20
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ
Был беҙгә әйтелгән [Сөләймән бин Харб] әйтте, был беҙгә әйтелгән [Сөғбә] [Ҡотада] [Әнәс бин Мәлик] пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм, ул әйтте: «Өс -әйбер-, әгәр кешегә эйә булһа, ул татлылыҡты аласаҡ, был имандан күберәк булһын: Аллаһ һәм. Ә кем, әгәр кемделер яратһа, ул кешене Аллаһы Тәғәлә ғәззә вәжәлләнән башҡа яратмай. Ә кем йәһәннәмгә ташланыуҙы нәфрәт иткән кеүек, көфөрлөккә ҡайтыуҙы ла нәфрәт итә».
