Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 101

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ ثُمَّ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِخَرْبَةٍ

Juyero iwa ['Abdullah bin Yusuf] uwacu,, juyero ira [Al Laits] uwacu, juyero ira [Sa'id] nia etiye wod pa Abu Sa'id kud i [Abu Syuraih] nia ewacu ni 'Amru bin Sa'id kinde ma eoro dul dhanu i Mecca, 'O amir, wek alok lembe pa jabila 'alaihi wasallam uketho i rwonglembe pare i saa mi gonyo Mecca. It para ario uwinjo, cwinya uwinjo man wanga ario uneno, epaku Allah man edwoko Allah maleng man ewacu kumae: 'Andha, Makkah, Allah udaru lwoko man dhanu - Mushrikin mi Makkah - gi lwoko ngo. Pieno epe ni ngati moko ci ma yio Allah man ceng mir ajiki ni cwio rimo i iye, man epe ni ngati moko ci ni turo yen ma ni i iye. Ka ngati moko upenjo pi kony pi lwiny ma jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ulwenyo i iye, ci iwac 'andha Allah Ta'ala uyio jakwenda pare man eyio ngo in'. Andha, Allah Ta'ala eyiyu ira i saa moko i dyeceng man edwogo i iye calu maleng tin calu ma ubedu maleng con. Dong wek ju ma gitiye nuti giter ni ju ma gitiye ngo'. Dong juwacu ni Abu Shurayj kumae, 'Amru uwacu ang'o?' Eyero kumae, 'Angeyo maber uloyi, O Abu Syuraij: 'Ebi gwoko ngo ju ma gitimo dubo, ju ma gi cwalu rimo man ju ma gi kwalo'.

Hadith

Imam Bukhari : 102

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَذُكِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ وَكَانَ مُحَمَّدٌ يَقُولُ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ ذَلِكَ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ مَرَّتَيْنِ

Ekoro iwa ['Abdullah bin 'Abdul Wahhab] uwacu, ewacu iwa [Hammad] kud i [Ayyub] kud i [Muhammad] kud i [Ibn Abu Bakrah] kud i [Abu Bakrah] Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Andha, rimo peri, Muhammad uwacu; Abe paru niya ewacu, 'man woro peri utiye haram iri calu haram iri i dwi maeni mi dwi peri. Wek ju ma gitiye nuti giter ni ju ma gitiye ngo'. Man Muhammad uwacu, 'Etie lemandha nia jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu, 'Aloko ngo? ' edwoko kendo wang aryo.

Hadith

Imam Bukhari : 103

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَلِجْ النَّارَ

Juyero iwa ['Ali bin Al Ja'd] uwacu, juyero iwa [Syu'bah] uwacu, juyero ira [Mansur] uwacu, awinjo [Rib'i bin Jirasy] uwacu, awinjo ['Ali] uwacu, 'Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Kud itim ndra ikum nyinga - pi ngati moko ci, bi cidho i nam mac.

Hadith

Imam Bukhari : 104

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قُلْتُ لِلزُّبَيْرِإِنِّي لَا أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يُحَدِّثُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Ewecu iwa [Abu Al Walid] uwacu, ewacu iwa [Syu'bah] kud i bang [Jami' bin Syaddad] kud i bang ['Amir bin 'Abdullah bin Az Zubair] kud i [baba pare] uwacu, 'Awacu ni [Az Zubair], 'Awinjo ngo ka ibeweco ikum lembe moko kud i bang Jakwenda pa Allah sallahualahial' calu ma dhanu mukende giweco ikume?' Az Zubair udwoko kumae, 'Aweko ngo kude, awinje ewacu kumae: 'Ngati moko ci ma loko ndra ikuma, wek eyik kom pare i nam mac'.

Hadith

Imam Bukhari : 105

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ أَنَسٌإِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Eyero iwa [Abu Ma'mar] uwacu, ewacu iwa ['Abdul Warits] kud i ['Abdul 'Aziz] uwacu, [Anas] uwacu, 'Ekwero ira ni wecu iri hadiths madwong kum jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ngati moko ci ma timo ndra ikum nyinga, wek ebed i mac ma rac.'

Hadith

Imam Bukhari : 106

حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ سَلَمَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَقُلْ عَلَيَّ مَا لَمْ أَقُلْ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Juyero iwa [Makki bin Ibrahim] uwacu, juyero iwa [Yazid bin Abu 'Ubaid] kud i [Salamah] uwacu, 'Awinjo jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ngati moko ci ma wacu ikum an ma aloko ngo, wek eyub kabedo pare i nam mac'.

Hadith

Imam Bukhari : 107

حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَمَثَّلُ فِي صُورَتِي وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Ewecu iwa [Moses] ewacu iwa [Abu 'Awanah] kud i [Abu Hushain] kud i [Abu Salih] kud i [Abu Hurairah] ewacu, 'Awinjo jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Mi nying ku nyinga man ungo ku nyinga mi lwongo. Pien ngati moko ci ma unena i lek pare eneno an andha, kum Sitani copo bedu ngo calu para. Man ngati moko ci ma loko ndra ikuma, wek eyik kom pare i nam mac.

Hadith

Imam Bukhari : 108

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍهَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لَا إِلَّا كِتَابُ اللَّهِ أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفَكَاكُ الْأَسِيرِ وَلَا يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ

Ewecu iwa [Muhammad bin Salam] uwacu, ewacu iwa [Waki'] kud i [Sufyan] kud i [Mutharrif] kud i [Ash Sha'bi] kud i [Abu Juhaifah] uwacu, 'Apenju ['Ali bin Abu Talib], 'Itiye ku buku?' Edwoko kumae, 'Ungo, mako buku pa Allah nyo nyang ma jumiyo ni Muslim, nyo gin ma nwang'ere i karatasi eni'. Awacu, 'Ango ma ni iwi karatasi eni?' Edwoko kumae, 'Ransom, gonyo ju ma jutwio, man wek ngati moko ope ma junego pi gwoko ngati ma yioyic'.

Hadith

Imam Bukhari : 109

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ خُزَاعَةَ قَتَلُوا رَجُلًا مِنْ بَنِي لَيْثٍ عَامَ فَتْحِ مَكَّةَ بِقَتِيلٍ مِنْهُمْ قَتَلُوهُ فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَخَطَبَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْقَتْلَ أَوْ الْفِيلَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كَذَا قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ وَاجْعَلُوهُ عَلَى الشَّكِّ الْفِيلَ أَوْ الْقَتْلَ وَغَيْرُهُ يَقُولُ الْفِيلَ وَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُؤْمِنِينَ أَلَا وَإِنَّهَا لَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ بَعْدِي أَلَا وَإِنَّهَا حَلَّتْ لِي سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ أَلَا وَإِنَّهَا سَاعَتِي هَذِهِ حَرَامٌ لَا يُخْتَلَى شَوْكُهَا وَلَا يُعْضَدُ شَجَرُهَا وَلَا تُلْتَقَطُ سَاقِطَتُهَا إِلَّا لِمُنْشِدٍ فَمَنْ قُتِلَ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُعْقَلَ وَإِمَّا أَنْ يُقَادَ أَهْلُ الْقَتِيلِ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ اكْتُبْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ اكْتُبُوا لِأَبِي فُلَانٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا الْإِذْخِرَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّا نَجْعَلُهُ فِي بُيُوتِنَا وَقُبُورِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الْإِذْخِرَ إِلَّا الْإِذْخِرَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يُقَالُ يُقَادُ بِالْقَافِ فَقِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ كَتَبَ لَهُ قَالَ كَتَبَ لَهُ هَذِهِ الْخُطْبَةَ

Juyero iwa [Abu Nu'aim Al Fadll bin Dukain] uwacu, juyero iwa [Syaiban] kud i [Yahya] kud i [Abu Salamah] kud i [Abu Hurairah], nia suru pa Khaza'ah unego ngati moko kud i Banu Laits i ceng mi gony pa Makkah, pi culo kwor pi tho pa ngati moko kud i thek pa Labe-. Lembe eni judwoko ni jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, edham emondo i mutukari pare man ekoro kumae: 'Andha, Allah ugonyo Mecca kud i nek, nyo dul pa lyec'. Abu Ubaidullah uwacu, 'Calu ma Abu Nu'aim uwacu, gibedo ku lworo ikind 'nek' ku 'lyec'. Ikinde marom, ngati mange uwacu, 'Elephant. I ngeye Allah oloyo jabila sallallahu 'alaihi wasallam man juyic iwi gi. Ewecu kumae: 'Ngei nia ngom mi Mecca ubedu ngo halal ni ngati moko ci ma ubedu i wanga nyo i ngeye, ngeyo nia andha ubedu halal ira pi kare manok inindu acel. Ngei, man i kare eni edoko haram; umitu kud jutur kuthe, kud jutur yen, kud juter piny ma junwango tek jular juyero ngo man juyenyo won piny. Dong ngati moko ci ma junego, ebinwangu piny acel ikind piny aryo maber; penj cul nyo penj cul kud ibang juru ot pa janek'. I ngeye ngati moko mi Yemen ubino man ewacu, 'O jakwenda pa Allah, kyewo ira?' Egam ewacu: 'Kyew pi Abu so and so'. Jadit moko mi Quraish uwacu, 'Wek yen Idzhir, O Jakwenda pa Allah, kum watiyo ku yen eca i ot mwa man i liel mwa'. Pieno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'M'umbe yen mi Idzhir, muweko yen mi Idzhir'. I ngeye jupenje ni Abu Abdullah kumae, 'Jukyewo ango ire?' Edwoko kumae, 'Pwony eca'.

Hadith

Imam Bukhari : 110

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مُنَبِّهٍ عَنْ أَخِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُمَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْهُ مِنِّي إِلَّا مَا كَانَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَلَا أَكْتُبُتَابَعَهُ مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ

Eyero iwa ['Ali bin 'Abdullah] uwacu, ewacu iwa [Sufyan] uwacu, ewacu iwa ['Amru] uwacu, ewacu ira [Wahhab bin Munabbih] kud i bang [omin] ewacu, awinjo [Abu Hurairah] uwacu, 'Ngatu moko mbe ikind jurimo pa jabila sallahulahi ma ubedo hallahial ma sagu Ihadi, muweko 'Abdullah bin 'Amru. Pi en ecopu kyewo man an acopu ngo. [Ma'mar] de ukoro kud i [Hammam] kud i [Abu Hurairah]'.

Hadith

Imam Bukhari : 111

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا اشْتَدَّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَعُهُ قَالَ ائْتُونِي بِكِتَابٍ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَا تَضِلُّوا بَعْدَهُ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَنَا كِتَابُ اللَّهِ حَسْبُنَا فَاخْتَلَفُوا وَكَثُرَ اللَّغَطُ قَالَ قُومُوا عَنِّي وَلَا يَنْبَغِي عِنْدِي التَّنَازُعُفَخَرَجَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كِتَابِهِ

Juyero iwa [Yahya bin Sulaiman] uwacu, juyero ira [Ibn Wahhab] uwacu, juyero ira [Yunus] kud i [Ibn Shihab] kud i ['Ubaidullah bin 'Abdullah] kud i ['Ibn 'Abbas] uwacu, 'Kinde ma jabila sallahilai, uwacu: 'Mi ira waraga man akyew iri piny moku kara kud ibed ingeya'. Umar uwacu, 'Andha, two pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ubemedere ameda man ingetwa utiye buku pa Allah, ma romo iwa. I ngeye dhanu ugam ucaku lwiny man lwiny ugam ucaku, pieno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Wucidhi cen kud i bang'a, eber ungo ni pyem i nyima'. Ibn 'Abbas uwok woko man ewacu, 'Eni ubedo peko, man andha peko moko ci ucikere ngo ni timere i wang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam man Qur'an'.

Hadith

Imam Bukhari : 112

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَمْرٍو وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتَنِ وَمَاذَا فُتِحَ مِنْ الْخَزَائِنِ أَيْقِظُوا صَوَاحِبَاتِ الْحُجَرِ فَرُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَةٍ فِي الْآخِرَةِ

Ewecu iwa [Shadaqah] ewacu iwa [Ibn 'Uyainah] kud i [Ma'mar] kud i [Az Zuhri] kud i [Hind] kud i [Ummu Salamah] man ['Amru]. Man kud i [Yahya bin Sa'id] kud i [Az Zuhri] kud i [Hind] kud i [Ummu Salamah] uwacu, 'I diewor acel jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ucere man ewacu: 'Subhaanallah - dwong pa Allah -, lewic ango ma jukoro i dyewor maeni? Man ango ma oyabere ikind udi ario -Ramavi ku Persian-? Wucer, O dhanu ma wutiye in ngeye pa cel - ot-, kum dhanu adi ma gikwo ka nwangu mugisa pa Allah i ng'om eni ento gibibedo ling ling i kwo ma lubo tho -ma gibi nwangu ngo piny maber-'.

Hadith

Imam Bukhari : 113

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدِ بْنِ مُسَافِرٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ وَأَبِي بَكْرِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ فِي آخِرِ حَيَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ فَقَالَ أَرَأَيْتَكُمْ لَيْلَتَكُمْ هَذِهِ فَإِنَّ رَأْسَ مِائَةِ سَنَةٍ مِنْهَا لَا يَبْقَى مِمَّنْ هُوَ عَلَى ظَهْرِ الْأَرْضِ أَحَدٌ

Ewecu iwa [Sa'id bin 'Ufair] uwacu, ewacu ira [Al Laits] uwacu, ewacu ira ['Abdurrahman bin Khalid bin Musafir] kud i [Ibn Shihab] kud i [Salim] man [Abu Bakr bin Sulaiman bin Abu Hatsmah] nia ['Abdullah bin 'Umar] uwacu, 'The Prollahlam' etimo rwo mi Isha' kudwa i thum pa kwo pare. I ngei daru foyofoc, ecungu man ewacu: 'Iwinjo ngo tin uthieno? Andha, i thum pa oro dak acel, ngati moko ope ma bidong iwi ngom eni.

Hadith

Imam Bukhari : 114

حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ نَامَ ثُمَّ قَامَ ثُمَّ قَالَ نَامَ الْغُلَيِّمُ أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ أَوْ خَطِيطَهُ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ

Eyero iwa [Adam] uwacu, ewacu iwa [Syu'bah] uwacu, ewacu iwa [Al Hakam] uwacu, awinjo [Sa'id bin Jubair] kud ibang [Ibn 'Abbas] uwacu, 'Abedo dyewor i ot pa nyamira -Maimunah bint Al Harith-, dhaku pa jabila sallahualahial'. Man i saa maeca jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ubedu kude kum ubedu kare pare. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam utimo rwo mi Isha, edok i pacu man etimo lega angwen, edok evutu man ecer kendo pi rwo'. Ibn Abbas uwacu, 'Egam enindo calu nyathin - ecere pi kare manok - nyo piny moko ma kumeno - edong e ay malu pi rwo. I ngeye a ay malu man acungu iwi cinge ma lacwic, en edham eketha iwi cinge ma yor acam. I ngeye etimo rwo abic, edong etimo rwo ario, edong enindo nitundo awinjo ka ewinyo ywak pare, ewok woko pi timo rwo mi uthieno.'

Hadith

Imam Bukhari : 115

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَإِنَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَكْثَرَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَلَوْلَا آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُ حَدِيثًا ثُمَّ يَتْلُو{ إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنْ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى إِلَى قَوْلِهِ الرَّحِيمُ }إِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الصَّفْقُ بِالْأَسْوَاقِ وَإِنَّ إِخْوَانَنَا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ الْعَمَلُ فِي أَمْوَالِهِمْ وَإِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِبَعِ بَطْنِهِ وَيَحْضُرُ مَا لَا يَحْضُرُونَ وَيَحْفَظُ مَا لَا يَحْفَظُونَ

Juyero iwa ['Abdul 'Aziz bin 'Abdullah] uwacu, juyero ira [Malik] kud i [Ibn Shihab] kud i [Al A'raj] kud i [Abu Hurairah] uwacu, 'Andha dhanu wacu, 'Abu Hurairah ubedo ngati ma -uoro hadith kud ibang Rasulullah salullah ka nwang'u ubedu ngo' pi verse ario i buku pa Allah nangu acopo tito ngo. I ngeye esomo verse: '-Andha, ju ma umo gin ma waoro piny i ayi mi gonyo lembe man telowic-' ......nitundu i ajik pa verse.. '-Allah utiye jaber-' -Qs. Al Baqarah: 159-160-. Andha, umego mwa kud ikind Muhajirin, gitiye ka timo kuloka i soko, man umego mwa kud ikind Ansar, gitiye ka timo tic migi mi gwoko piny migi. kadi bende Abu Hurairah ubedo ku Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kinde ma kec unege, ebedo nuti kare ku kare ka dhanu copo bedo ngo, man ecopo poyo wic ka dhanu copo poyo ngo.'

Hadith

Imam Bukhari : 116

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُ مِنْكَ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنْسَاهُ قَالَ ابْسُطْ رِدَاءَكَ فَبَسَطْتُهُ قَالَ فَغَرَفَ بِيَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ضُمَّهُ فَضَمَمْتُهُ فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا بَعْدَهُحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ بِهَذَا أَوْ قَالَ غَرَفَ بِيَدِهِ فِيهِ

Ukoro iwa [Ahmad bin Abu Bakr Abu Mus'ab] uwacu, ukoro iwa [Muhammad bin Ibrahim bin Dinar] kud i [Abu Dzi'b] kud i [Sa'id Al Maqburi] kud i [Abu Hurairah] uwacu 'Awacu, 'O Jakwenda pa Allah, awinjo kud i bangi hadiths madwong ento wiya wil. Egam ewacu: 'Yar shawl peri'. Eyo apoko woko, en ecaku - calu - emaku piny moko ku cinge, ewacu: 'Ting'. Atingo, dong nicaku ku kare eni wiya wil ungo kendu. Ewecu iwa [Ibrahim bin Al Mundzir] uwacu, ewacu iwa [Ibn Abu Fudaik] ku jagor ma kumeno, nyo ewacu, 'Epodho i cinge'.

Hadith

Imam Bukhari : 117

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَحَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وِعَاءَيْنِ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَبَثَثْتُهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَلَوْ بَثَثْتُهُ قُطِعَ هَذَا الْبُلْعُومُ

Juyero iwa [Isma'il] uwacu, juyero ira [omera] kud i [Ibn Abu Dzi'b] kud i [Sa'id Al Maqburi] kud i [Abu Hurairah] uwacu, 'Agwoko ngec -hadith- kud ibang Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam i ajeni aryo. acel apoko man atero, acel, ka atero, dhugola eni jubi thum'.

Hadith

Imam Bukhari : 118

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ جَرِيرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ اسْتَنْصِتْ النَّاسَ فَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ

Juyero iwa [Hajjaj] uwacu, juyero iwa [Syu'bah] uwacu, juyero ira ni ['Ali bin Mudrik] kud i [Abu Zur'ah bin 'Amru] kud i [Jarir], nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu ire kinde ma jupenje nia emii paru ni dhanu i saa mi Wajda' ni bedo ju ma yioyic ungo, kara wu nek kindwu.

Hadith

Imam Bukhari : 119

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا

Eyero iwa ['Abdullah bin Muhammad] uwacu, ewacu iwa [Sufyan] ewacu iwa ['Amru] uwacu, ewacu ira [Sa'id bin Jubair] uwacu, ewacu ni [Ibn 'Abbas], 'Andha Nauf Al Bakali paru niya Musa ubedu ngo Musa pa Bani Isra'il, ento Musa mange'. Ibn Abbas ugam uwacu, 'Jadegi pa Allah ube goyo ndra, andha [Ubay bin Ka'b] ukoro iwa kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Musa jabila pa Allah ucungu i nyim Bani Isra'il ka miyo rwonglembe, man jupenje kumae: 'Nga ma riek loyo'? Musa udwoko kumae: 'An a'. Pieno Allah Ta'ala ujuke pilembe jumiye ngo ngec ikum lembene. I ngeye Allah Ta'ala unyutho ire kumae: 'Jatic moko nuti ikind jurutic para ma bedo i dhu nam ario ma riek uloyi'. I ngeye Musa uwacu, 'O Rabb, acopo rombo kude nenedi?' Pieno juwacu ire kumae: 'Kel rec i basket, ka rec ne unyai, eca re ma ubedo telowic'. I ngeye Musa ucaku wotho ku jatic pare, Yusya' bin Nun, man gin ario gi tingo rec i basket nitundu gi tuc i kidi madit. I ngeye gin ario zoo gi ketho wigi iwi kidi man gi nindo. Rec ne uwok kud i agulu -e rec ne ucungo man emondo i nam-' -Qs. Al Kahf: 61-. Lembe maeno uketho Musa ku julubne gibedo ku jiji, pieno gin ario zoo gimediri ku wotho migi diewor ku diewor. Ikind ceng moko Musa uwacu ni jatic pare kumae, 'Kel cam mwa keni, andha waol kud i wotho mwa-' -Qs. Al Kahf: 62-. Moses uwinjo ngo olo kende kende i ngei tuc kama ecidho i iye calu ma juyero ire. Dong jalub pare uwacu ire kumae: '-Ingeyo nia wabeyenyo kabedo i kidi con? Andha, wiya wil ni wecu iri ikum rec. Man ngati moko mbe ma wiya wiya ento Sitani kende-' -Qs. Al Kahf: 63-. Musa ewacu kumae: '-Eni re ma wabeyenyo. I ngeye gin ario zoo gidwogo pi lubo tok tyend gi macon- ' -Qs. Al Kahf: 64-. Kinde ma gin ario zoo gituc i got, ginwangu jadhum moko ma kendi lac. Musa umothe. Khidlir ugam upenje kumae, 'Icopo lwongo nenedi i pacu peri?' Musa udwoko kumae, An a Musa. Khidlir upenju kumae, 'Musa Bani Isra'il?' Musa udwoko kumae, 'Eyo'. Musa ewacu kumae: '-Acopo lubo tok peri kara iponj ira ngec ma atira ikind ngec ma juponjo iri?-' Khidlir udwoko kumae: 'Andha, icopo bedo moth ungo ku an-' -Qs. Al Kahf: 66-67-. Khidlir umediri ku wecu niya, 'O Musa, atiye ku ngec kud i ngec pa Allah ma eponjo ira ma in ingeyo ongo, man in de itiye ku ngec ma eponjo ma an de angeyo ongo'. Musa uwacu: '-Mungu uyio, ibinwangu an ngati ma moth, man acopo kwedo ngo i lembe moku ci-' -Qs. Al Kahf: 69-. Pieno, gin ario zoo giwotho i dhu nam ma ngati acel de ubedu ku yei ungo, man yei moko ukadhu. Giweco kara dhanu ma gini i yei gitergi ario zoo. Pien Khidlir ungeyere, gitero gi ario zoo manangu giculo ngo sente. I ngeye, winyo moko ma nok ubinu ma ucungo inget yei ma ucungo i pii mi nam pi madhu ku cing acel nyo aryo. Khidlir ewacu kumae, 'O Musa, ngec para man ngec peri ka juporo ku ngec pa Allah utiye piny moko kende ento calu thwol pa winyo eni i pii mi nam'. I ngeye Khidlir utingo yei man eturo. Musa uwacu, 'Gikelo iwa piny moko cii, ento pirango ma inyotho kudu pi jwigo juwotho i pii?' Khidlir uwacu: '-Awacu ngo niya, 'Andha ibibedo moth ira ngo-' Musa udwoko kumae: '-Kud iketh ira lembe pi wil para man kud iketh ira peko. ani an ku piny moko matek i lembe para- ' -Qs. Al Kahf: 72-73-. Lembe ma kwong eca ubedo pi Musa wiye wil. I ngeye gin ario ne giwok nitundo girombo ku nyathin moko ma nyathin ma ubedu ka tugu ku jurimu pare ario. Khidlir ugam umaku wi nyathin ne, utinge man ugoye ku cinge. Pieno Musa upenju kumae: '-Pirango ma inego ngati maleng, ungo pilembe enego ngati mange?-' -Qs. Al Kahf: 74-. Khidlir udwoko kumae: '-Awacu iri ngo, nia andha icopo bedo moth ira ngo?- ' -Qs. Al Kahf: 75-. Ibn 'Uyainah uwacu, 'Eni ubedo lemandha. '-Ento gin ario ne giwotho nitundu ikum dhanu mi ngom moko, gipenjo ni dhanu mi ngom meno gi jolo gi, ento dhanu mi ngom meno gimito ngo gi jolo gi. I ng’eye, gin ario zoo ginwang’u nia kor ot ubemito podho. Khidlir uketho cel- ' -Qs. Al Kahf: 77-. Rasulullah umediri ku wec pare: 'Khidlir utimu ku cinge gire. I ngeye Musa uwacu, '-Ka imito, ibi gamu cul pi lembene. Khidlir udwoko kumae, 'Eni ubedo kare mi poko kin an ku in-' -Qs. Al Kahf: 77-78-. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Allah ubed ku kisa ikum Musa. Wageno andha nia Moses copo bedo moth kara wawinj lembe madwong ikum gi ario.'

Hadith

Imam Bukhari : 120

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْقِتَالُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَدَنَا يُقَاتِلُ غَضَبًا وَيُقَاتِلُ حَمِيَّةً فَرَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ قَالَ وَمَا رَفَعَ إِلَيْهِ رَأْسَهُ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ قَائِمًا فَقَالَ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا فَهُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Juyero iwa ['Uthman] uwacu, juyero iwa [Jarir] kud i [Mansur] kud i [Abu Wa'il] kud i [Abu Musa] uwacu, 'Ng'atu moko ubino i bang' jabila sallallaahu 'alaihi wasallam man epenje kumae, 'O Jakwenda pa Allah, ang'o ma julwong'o lwiny fi sabillah -i yo pa Allah? Pien jumoko ikindwa lwiny ku ngei cwiny man jumoko pi mar?' Egam etingo wiye malu ibang ngati ma upenje, man etingo wiye malu ngo tek ngati ma upenje ucungu. Egam edwoko kumae: 'Ngati moko ci ma lwiny pi tingo lembe pa Allah, ecaku lwiny i yo pa Allah 'azza wajalla'.