Imam Bukhari : 1161
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَانِي آتٍ مِنْ رَبِّي فَأَخْبَرَنِي أَوْ قَالَ بَشَّرَنِي أَنَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ
Atwebele ukuti [Musa bin Isma’il] atubuulile [Mahdiy bin Maymun] atubuulile [Washil Al Ahdab] ukufuma kuli [Al Ma’rur bin Suaid] ukufuma kuli [Abu Dzar radliallahu ‘anhu] atile; Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: ‘Ilelo line fye umutumwa ukufuma kuli Rabb wandi aishile kuli ine no kunjeba’ nelyo atile: ‘Aishile ku kunjeba ukuti onse uwafwa ukufuma ku ummah wandi kabili uushabikilepo nangu cimo kuli Allah, mu kushininkisha akaingila mu mulu’. Nalipwishe ukuti: ‘Nangu fye nga acita ubucende nelyo ukwiba?’ Nali no kwipusha. Ayaswike ukuti: ‘Ee, nangu ca kuti acita ubucende nelyo ukwiba’.
Imam Bukhari : 1162
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا شَقِيقٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَوَقُلْتُ أَنَا مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Atile [‘Umar bin Hafsh] atwebele [tata] atwebele [Al’Amasy] atwebele [Syaqiq] ukufuma kuli [‘Abdullah radliallahu ‘anhu] atile; Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yabe pali wene) atile: ‘Umuntu onse uwafwa pa kupanga ifibusa na Lesa ku cintu cimo, mu cine cine akaya ku mulilo wa pe’. Kabili ine -'Abdullah- natile, ukufuma kuli ine wine: 'Kabili onse uwafwa ukwabula ukubika pamo na Allah ne cintu icili conse, mu kushininkisha akaingila mu mulu'.
Imam Bukhari : 1163
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَشْعَثِ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ أَمَرَنَا بِاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَإِبْرَارِ الْقَسَمِ وَرَدِّ السَّلَامِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَنَهَانَا عَنْ آنِيَةِ الْفِضَّةِ وَخَاتَمِ الذَّهَبِ وَالْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَالْقَسِّيِّ وَالْإِسْتَبْرَقِ
Atwebele [Abu Al Walid] atwebele [Syu’bah] ukufuma kuli [Al Ash’ath] atile, Naumfwile [Mu’awiyyah bin Suwaid bin Muqarrin] ukufuma kuli [Al Bara’ bin ‘Azib radliallahu ‘anhu] atile: ‘Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallam atupeele ifintu na kabili ukufuma kuli cinelubali. Atukonkomeshe ukuti; ukukonka ifitumbi, ukutandalila abalwele, ukufikilisha amapepo ya kwita, ukwafwa abantu ababifiwa, ukucita ubupingushi mu kwakanya, ukwasuka amaposho no kupepela abantu abafuuta. Kabili atucingilile ukubomfya ifipe fya silfere, ukufwala ifipe fya golde, ukufwala siliki uwafiita, siliki umusuma, ifya kufwala ifyaluka na siliki na siliki uwafina.’
Imam Bukhari : 1164
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ خَمْسٌ رَدُّ السَّلَامِ وَعِيَادَةُ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعُ الْجَنَائِزِ وَإِجَابَةُ الدَّعْوَةِ وَتَشْمِيتُ الْعَاطِسِتَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ وَرَوَاهُ سَلَامَةُ بْنُ رَوْحٍ عَنْ عُقَيْلٍ
Atwebele [Muhamadi] atwebele [Amru bin Abu Salama] uwa [Al Awza’iy] atile, atile [Ibn Shihab] atile, anjebele [Sa’id bin Al Musayyab] ukuti [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] atile; Naumfwile Kasesema atila: ‘Kuli insambu shisano isha baMuslim pa baMuslim bambi, e kutila; ukwasuka amaposho, ukutandalila abalwele, ukukonka ifitumbi, ukufikilisha amapepo ya kwita no kupepela abantu abafuuta. Iyi hadith na kabili yalilondolwelwe na [‘Abdur Razaq] uwatile, alitushimikile [Ma’mar] kabili alilondolwele kuli wene [Salamah bin Rauh] ukufuma kuli [‘Uqail].
Imam Bukhari : 1165
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي مَعْمَرٌ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ قَالَتْأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى فَرَسِهِ مِنْ مَسْكَنِهِ بِالسُّنْحِ حَتَّى نَزَلَ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَلَمْ يُكَلِّمْ النَّاسَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَتَيَمَّمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُسَجًّى بِبُرْدِ حِبَرَةٍ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ أَكَبَّ عَلَيْهِ فَقَبَّلَهُ ثُمَّ بَكَى فَقَالَ بِأَبِي أَنْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَا يَجْمَعُ اللَّهُ عَلَيْكَ مَوْتَتَيْنِ أَمَّا الْمَوْتَةُ الَّتِي كُتِبَتْ عَلَيْكَ فَقَدْ مُتَّهَاقَالَ أَبُو سَلَمَةَ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ خَرَجَ وَعُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُكَلِّمُ النَّاسَ فَقَالَ اجْلِسْ فَأَبَى فَقَالَ اجْلِسْ فَأَبَى فَتَشَهَّدَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَالَ إِلَيْهِ النَّاسُ وَتَرَكُوا عُمَرَ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَمَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ إِلَى الشَّاكِرِينَ }وَاللَّهِ لَكَأَنَّ النَّاسَ لَمْ يَكُونُوا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَهَا حَتَّى تَلَاهَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَتَلَقَّاهَا مِنْهُ النَّاسُ فَمَا يُسْمَعُ بَشَرٌ إِلَّا يَتْلُوهَا
Atile [Abdullah] atile, anjebele [Ma’mar] na [Yunus] ukufuma kuli [Az Zuhriy] atile, anjebele [Abu Salamah] ukuti [‘Aisyah radliallahu ‘anha] umukashi wa kwa Kasesema ali atile kuli wene, atile kuli wene; [Abu Bakr] akwelele pa kabalwe kakwe ukufuma ku cifulo cimo icaitwa Sunih ukufika apo afikile no kwingila mu cikuulwa ca mapepo kabili talandile na bantu, lyene asangile Aishah kabili aile bwangu kuli Kasesema uwafimbile umubili wakwe ne nsalu. Lyena afungulwile icinso cakwe, lyena Abu Bakr afukama pa ntanshi ya mubili wa kwa Kasesema, lyena afumishepo na kabili. Lyene Abu Bakr alilile no kutila: ‘Kuli tata na banyina, mwe Kasesema wa kwa Lesa, Lesa takamulenge ukufwa imiku ibili. Imfwa ya kubalilapo iyasontelwe kuli imwe yalicitika kale.’ Atile, [Abu Salama]; alinjishibishe [Ibn ‘Abbas] ukuti; Lyene [Abu Bakr] afumine fye ilyo Umar alelanda ku cintubwingi. Eico Abu Bakr atile kuli Umar ati: 'Ikala panshi!' Lelo Umar tasakamene pali ici. Lyena Abu Bakr atile, na kabili: ‘Ikalani!’. Lelo ‘Umar na kabili tasakamene pali ici. Mu kupelako, Abu Bakr apeele ubunte - pa lwa mfwa ya kwa Kasesema - ica kuti abantu balonganike kuli wene no kufuma kuli Umar, lyena Abu Bakr atile: 'E lyo, onse uwa imwe uwapepa Muhamadi, mu cine cine Muhamadi ali no kupepa kuli imwe, ali uwa Mweo kabili takafwe nakalya. Allah Ta'ala atile: -icipilibula-: 'Kabili Muhamadi taali nangu cimo lelo umutumwa nga fintu abatumwa aba ntanshi yakwe bafwile..eico ukufika ku mpela ya cikomo Allah akalipila abo abatasha' -QS. 165-. Kuli Lesa, caba kwati abantu tabaishibe ukuti Lesa alisokolwele ici cikomo ukufikila Abu Bakr, Lesa asekelele kuli wene, abelengele. Mukulekelesha abantu baliciumfwikishe kabili tapali uwaumfwile pali ici - imfwa ya Kasesema - kano fye ukucibelenga.'
Imam Bukhari : 1166
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ أُمَّ الْعَلَاءِ امْرَأَةً مِنْ الْأَنْصَارِبَايَعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُ اقْتُسِمَ الْمُهَاجِرُونَ قُرْعَةً فَطَارَ لَنَا عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ فَأَنْزَلْنَاهُ فِي أَبْيَاتِنَا فَوَجِعَ وَجَعَهُ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ فَلَمَّا تُوُفِّيَ وَغُسِّلَ وَكُفِّنَ فِي أَثْوَابِهِ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ أَبَا السَّائِبِ فَشَهَادَتِي عَلَيْكَ لَقَدْ أَكْرَمَكَ اللَّهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يُدْرِيكِ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَكْرَمَهُ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَنْ يُكْرِمُهُ اللَّهُ فَقَالَ أَمَّا هُوَ فَقَدْ جَاءَهُ الْيَقِينُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَرْجُو لَهُ الْخَيْرَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي وَأَنَا رَسُولُ اللَّهِ مَا يُفْعَلُ بِي قَالَتْ فَوَاللَّهِ لَا أُزَكِّي أَحَدًا بَعْدَهُ أَبَدًاحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ مِثْلَهُ وَقَالَ نَافِعُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ عُقَيْلٍ مَا يُفْعَلُ بِهِ وَتَابَعَهُ شُعَيْبٌ وَعَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَمَعْمَرٌ
Atile [Yahya bin Bukair] atwebele [Al Laits] ukufuma kuli [‘Uqail] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, atile, anjebele [Kharijah bin Zaid bin Thabit] ukuti [Ummu Al ‘Ala’] umwanakashi ukufuma ku Ansar uo inshita imo alaile ukucetekela kuli Kasesema wene ukuti ali uwa bufumacumi kuli wene; Ilyo alepanga amapekanyo ya kuti ifibusa fya baMuhajirin fibe mu mayanda ya fibusa fya baAnsar ilyo bafikile ku Medina, ‘Uthman bin Mazh’un apokelele icakaniko cakwe ica kwikala na ifwe. Mu kupelako twamuletele ku mayanda yesu. Lelo lyene alwele ubulwele ubwalengele ukuti afwe. Pa numa ya mfwa, balemusamba no kumufimba mu fya kufwala ifyo afwele. Tapapitile ne nshita iikalamba panuma ya ico, Rasulullah aishile kabili namwebele ukuti: ‘Uluse lwa kwa Lesa lube pali iwe, we Abu As-Sa’ib -’Uthman bin Mazh’un-. Kabili ndemushininkisha ukuti Allah alimucindikishe'. E ico Kasesema atile: ‘Bushe mwalishiba shani ukuti Allah alimucindikishe?’ Nayaswike ukuti: ‘Kuli tata, we Mutumwa wa kwa Lesa, nani afwile ukuba umuntu uo Lesa acindika?’ Ayaswike ukuti: ‘Nga ca kuti wene, Al Yaqin - imfwa - aliisa kuli wene kabili ndesubila ukuti ali pa muulu wa busuma. Nakwa Lesa, nangu ndi Mutumwa wakwa Lesa, nshaishiba ifyo akacita kuli ine'. Wene -Umm Al 'Ala'- atile: 'Kuli Lesa, tapali nangu umo uo mbona uwa mushilo panuma ya cilya icacitike umuyayaya'. Atwebele [Sa’id bin ‘Uqair] atwebele [Al Laits] nga ifi. Kabili atile, [Nafi’ bin Yazid] ukufuma [‘Uqail]: ‘Cinshi akamucitila’? Kabili akoseleshiwe kuli [Syu’aib] na [Amru bin Dinar] na [Ma’mar].
Imam Bukhari : 1167
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَلَمَّا قُتِلَ أَبِي جَعَلْتُ أَكْشِفُ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ أَبْكِي وَيَنْهَوْنِي عَنْهُ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْهَانِي فَجَعَلَتْ عَمَّتِي فَاطِمَةُ تَبْكِي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبْكِينَ أَوْ لَا تَبْكِينَ مَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رَفَعْتُمُوهُتَابَعَهُ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ جَابِرًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Atwebele [Muhamadi bin Basisyar] atushimikile [Ghundar] atushimikile [Syu’ba] atile; Naumfwile [Muhamadi bin Al Munkadir] alelanda ukuti; Naumfwile [Jabir bin ‘Abdullah Raallahu ‘anha] alelanda ukuti: Ilyo tata afwile nafumishe ica kufwala icafimbile pa cinso cakwe, eico nalilile lelo abantu balincincishe ukulila ilyo Kasesema tancincishe. Ici calengele ukuti banyinakulu Fatima na bo balilile. Eico Kasesema atile: ‘Nangu alila nelyo iyo, bamalaika bakamufimba lyonse ukufikila mwamufumyapo’. Iyi hadith na kabili yakoseleshiwe kuli [Ibnu Juraij] uwanjishibishe [Muhammad bin Al Munkadir] ukuti aumfwile [Jabir Radliallah 'anha].
Imam Bukhari : 1168
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَى النَّجَاشِيَّ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى فَصَفَّ بِهِمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا
Ici cishibikwe kuli ifwe [Isma’il] atile, cashimikilwe kuli ine [Malik] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Sa’id bin Al Musayyab] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukutila Rasulullah abilishe imfwa ya kwa An-Najasyi pa bushiku bwalenga 12. ukutantika imilongo kabili lyene ukupoka takbir imiku ine.
Imam Bukhari : 1169
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ الرَّايَةَ زَيْدٌ فَأُصِيبَ ثُمَّ أَخَذَهَا جَعْفَرٌ فَأُصِيبَ ثُمَّ أَخَذَهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ فَأُصِيبَ وَإِنَّ عَيْنَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتَذْرِفَانِ ثُمَّ أَخَذَهَا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ مِنْ غَيْرِ إِمْرَةٍ فَفُتِحَ لَهُ
Abu Ma’mar atile: ‘Icipesha amano ca nkondo calipokelelwe kuli Zaid kabili lyene ali ni Jalled’. ukusendwa na Abdullah bin Rawaha lelo na o wine aipaiwe, Kabili amenso yabili aya Mutumwa wa kwa Lesa yalimoneke. mu menso yandi yali amenso. Pakulekelesha, Khalid bin Al Walid alikete ibendera ukwabula ukulolela ukufunda, lelo pakulekelesha alicimfishe.'
Imam Bukhari : 1170
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَمَاتَ إِنْسَانٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ فَمَاتَ بِاللَّيْلِ فَدَفَنُوهُ لَيْلًا فَلَمَّا أَصْبَحَ أَخْبَرُوهُ فَقَالَ مَا مَنَعَكُمْ أَنْ تُعْلِمُونِي قَالُوا كَانَ اللَّيْلُ فَكَرِهْنَا وَكَانَتْ ظُلْمَةٌ أَنْ نَشُقَّ عَلَيْكَ فَأَتَى قَبْرَهُ فَصَلَّى عَلَيْهِ
Ici citabo ca kuti: ‘Ilyo umuntu afwa, Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwakwe kuli wene) ali no kumutuma. Ubushiku bumo kwali umuntu uwafwile ubushiku kabili bamushikile ubushiku bumo bwine. Mu kasuba kakonkelepo ulucelo abantu bamubuulile. E ico Atile: ‘Cinshi taunjebele?’ Baswike ukuti: ‘Cacitike ubushiku, tuli abasakamikwa pa kumupeela umulandu’. E ico lyene aile ku cilindi ca uyo muntu no kumupepela.’
Imam Bukhari : 1171
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ النَّاسِ مِنْ مُسْلِمٍ يُتَوَفَّى لَهُ ثَلَاثٌ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ
Atwebele [Abu Ma’mar] atwebele [‘Abdul Warits] atwebele [‘Abdul ‘Aziz] ukufuma kuli [Anas radliallahu ‘anhu] atile; Kasesema atile: ‘Takuli umuMuslim uwashala ku bana batatu abashafika ku myaka ya bupungwe lelo Allah akamusuminisha ukuya ku mulu pa mulandu wa bukulu bwa luse lwakwe kuli bene’.
Imam Bukhari : 1172
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ النِّسَاءَ قُلْنَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْعَلْ لَنَا يَوْمًا فَوَعَظَهُنَّ وَقَالَ أَيُّمَا امْرَأَةٍ مَاتَ لَهَا ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ كَانُوا حِجَابًا مِنْ النَّارِ قَالَتْ امْرَأَةٌ وَاثْنَانِ قَالَ وَاثْنَانِوَقَالَ شَرِيكٌ عَنْ ابْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ
Caebelwe kuli ifwe [AbaMuslim] caebelwe kuli ifwe [Syu’bah] atwebe [‘Abdurrahman bin Al Ashbahaaniy] ukufuma [‘Dzakwan ] ukufuma [Abu Sa’id] radliallahu ‘anhu ukuti abanakashi batile inshita imo, kuli Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallah; 'Tupekanishisheni ubushiku!'. Eico lyene abasambilishe isambililo kabili pa kati kabo atile: ‘Umwanakashi onse uo abana bakwe batatu bafwa lelo bakasanguka hijab - icishinka - ukufuma ku mulilo wa mulilo wa pe'. Umwanakashi umo atile: ‘Nga ca kuti abana babili bafwa? Ayaswike ati: ‘Kabili na kabili ku bantu babili’. Kabili atile, “Sharik ukufuma kuli Kasesema alinjebele kuli Abu Salih ukufuma kuli Kasesema. Atile, Abu Hurairah Lesa asekelele kuli wene: ‘Nga tabafikile ku bupungwe’.
Imam Bukhari : 1173
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَمُوتُ لِمُسْلِمٍ ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ فَيَلِجَ النَّارَ إِلَّا تَحِلَّةَ الْقَسَمِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا }
Atwebele [‘Ali] atwebele [Sufyani] atile; Naumfwile [Az Zuhriy] ukufuma kuli [Sa’id bin Al Musayyab] ukufuma kuli [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu] ukufuma kuli Kasesema Sallallaahu ‘alaihi Salam alelanda ukuti: ‘Umusulumi uwashala uwafwa ku bana bakwe batatu, takaingile mu mulilo wa pe kano fye nga afikilishe umulapo wa kwa Lesa’. Atile, Abu Abdullah: Cipilibula ukufikilisha umulapo wa kwa Lesa uwalumbulwa mu Cebo Cakwe icipilibula ukuti; 'Takuli nangu umo uwa imwe lelo mu kushininkisha akapita muli -helo- -QS. Mariamu 71- '.
Imam Bukhari : 1174
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَمَرَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِامْرَأَةٍ عِنْدَ قَبْرٍ وَهِيَ تَبْكِي فَقَالَ اتَّقِي اللَّهَ وَاصْبِرِي
Atwebele [Adamu] atushimikile [Syu’bah] atushimikile [Tsabit] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile: ‘Umukalamba wa cikolwe apitile pa mwanakashi uwali mu cilindi alelila. Eico atile: ‘Mutiinine Allah kabili mube abashipikisha’.
Imam Bukhari : 1175
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ الْأَنْصَارِيَّةِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْدَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَتْ ابْنَتُهُ فَقَالَ اغْسِلْنَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكَ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الْآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَعْطَانَا حِقْوَهُ فَقَالَ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ تَعْنِي إِزَارَهُ
Ici cishibikwe kuli ifwe [Isma’il bin ‘Abdullah] atile, cashimikilwe kuli ine [Malik] ukufuma kuli [Ayyub As-Sakhtiyaniy] ukufuma kuli [Muhammad bin Sirin] ukufuma kuli [Ummu ‘Athiyyah, umwanakashi ukufuma ku Ansar, Lesa asekelele kuli wene] atile: imfwa, lyene atile: ‘Tusambisheni pa kupongolwela amenshi ayasankanishiwa na mabuula ya bidara imiku itatu, imiku isano nelyo ukucilapo nga muletontonkanya ukuti calicindama kabili mupange iya kulekelesha ne kafur barus -umununkilo- nelyo fimbi ifyapalanako. Kabili nga mwapwisha, munjishibe'. Ilyo twapwishishe twamwebele. Eico lyene atupeele ica kufwala Cakwe no kutila: ‘Mufwele ici’. Cipilibula ifya kufwala fyakwe’.
Imam Bukhari : 1176
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْدَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَغْسِلُ ابْنَتَهُ فَقَالَ اغْسِلْنَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الْآخِرَةِ كَافُورًا فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حِقْوَهُ فَقَالَ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُفَقَالَ أَيُّوبُ وَحَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ بِمِثْلِ حَدِيثِ مُحَمَّدٍ وَكَانَ فِي حَدِيثِ حَفْصَةَ اغْسِلْنَهَا وِتْرًا وَكَانَ فِيهِ ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا وَكَانَ فِيهِ أَنَّهُ قَالَ ابْدَءُوا بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا وَكَانَ فِيهِ أَنَّ أُمَّ عَطِيَّةَ قَالَتْ وَمَشَطْنَاهَا ثَلَاثَةَ قُرُونٍ
Atile: “Abdul Wahhab Ats-Tsaqafiy” ukufuma kuli Ayyub, atile: “Abdul Wahhab Ats-Tsaqafiy] ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Muhamadi] ukufuma kuli [Ummu’Athiyyah] atile: “Kasula wa mfumu alitusangile ilyo twali mupepi no kusamba umwana wa mfumu.” Lyene atile: ‘Sambani pa kupongolwela amenshi ayasankanishiwa na mabuula ya bidara imiku itatu, imiku isano nelyo ukucilapo nga muletontonkanya ukuti calicindama kabili mucite ica kulekelesha ne kafur barus -umununkilo-. Kabili nga mwapwisha, munjishibe'. Ilyo twapwishishe twamwebele. Eico lyene atupeele ica kufwala Cakwe no kutila: ‘Mufwele ici’. Atile, [Ayyub] anjebele [Hafshah] nga iyi hadishi ya kwa Muhamadi apo mu Hadishi Hadishi yatila: ‘Ukusamba ne cipimo ca menshi icapusanako’. Mu hadith na kabili calembwa ukuti: ‘Imiku itatu, isano nelyo cinelubali ukusansa’. Kabili na kabili yatila: "Tampa ne cilundwa ca ku kulyo no mubili wa cilundwa ca kusamba." Mu hadith na kabili kwalandwa ukuti Umm ‘Athiyyah atile: ‘Twalipeele inkanda ya mwana wakwe umwanakashi ne mishishi itatu’.
Imam Bukhari : 1177
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَسْلِ ابْنَتِهِ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا
Atwebele ukuti [Ali bin Abdullah] atubuulile [Isma’il bin Ibrahim] atubuulile [Khalid] ukufuma kuli [Hafshah bint Sirin] ukufuma kuli [Ummu Athiyyah] radliallahu 'anhu atile; Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa kube pali wene) atile ilyo alesamba umwana wakwe umwanakashi uwafwa: ‘Tampa ne cipimo ca ku kulyo no kucita ukusamba ukufuma ku mubili’.
Imam Bukhari : 1178
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْلَمَّا غَسَّلْنَا بِنْتَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَنَا وَنَحْنُ نَغْسِلُهَا ابْدَءُوا بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا
Atwebele [Yahya bin Musa] atwebele [Waki’] ukufuma kuli [Sufyan] ukufuma kuli [Khalid Al Hadza`i] ukufuma kuli [Hafshah bint Sirin] ukufuma kuli [Ummu 'Athiyyah' radliallahu 'anhu] atile; Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa) atile pa lwa kusamba umwana wakwe umwanakashi uwafwile: ‘Tampa ne cipimo ca ku kulyo no kucita ukusamba ukufuma ku mubili’.
Imam Bukhari : 1179
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَمَّادٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْتُوُفِّيَتْ بِنْتُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَنَا اغْسِلْنَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَنَزَعَ مِنْ حِقْوِهِ إِزَارَهُ وَقَالَ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ
Ici citabo ca kutila: “Ilyo umwana wa mwanakashi uwa kwa Kasesema afwile, atile kuli ifwe ukuti: ‘Musambishenipo - ukupitila mu kupongolwela amenshi yatatu ukucila pali imwe, cilakabilwa kabili nga mwapwisha njishibisheni'. Ilyo twapwishishe twamwebele. Eico lyene atupeele ica kufwala Cakwe no kutila: ‘Mufwele ici’.
Imam Bukhari : 1180
حَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْتُوُفِّيَتْ إِحْدَى بَنَاتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اغْسِلْنَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الْآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي قَالَتْ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حِقْوَهُ فَقَالَ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُوَعَنْ أَيُّوبَ عَنْ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بِنَحْوِهِ وَقَالَتْ إِنَّهُ قَالَ اغْسِلْنَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ قَالَتْ حَفْصَةُ قَالَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَجَعَلْنَا رَأْسَهَا ثَلَاثَةَ قُرُونٍ
Atile: “Ilyo umo uwa bana banakashi aba kwa Kasesema afwile, Kasesema ali no kumweba ukuti: ukusankanishiwa na mabuula ya bidara imiku itatu, imiku isano nelyo ukucilapo pali wene. Ico nga ca kuti uletontonkanya ukuti calicindama no kupanga ica kulekelesha ne kafo -umununkilo- nelyo icintu icapalana ukufuma ku kafo -kafo-. Kabili nga mwapwisha, munjishibe'. Atile: “Ilyo twapwishishe, twamwebele, lyena atupeele ica kufwala, atile: ‘Mubike ici’. Kabili ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Hafshah] ukufuma kuli [Ummu ’Athiyyah] kabili atile, ukuti Atile: ‘Musambile imiku itatu, imiku isano, imiku cinelubali nelyo ukucilapo nga muletontonkanya ukuti calicindama’. Ukusosa ukuti, Hafshah atile, “Twaliluka inkanda ya ku mutwe wa mwana wakwe umwanakashi ne mishishi itatu.”