Imam Bukhari : 1101
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَيْفُ بْنُ سُلَيْمَانَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا يَقُولُأُتِيَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فِي مَنْزِلِهِ فَقِيلَ لَهُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ دَخَلَ الْكَعْبَةَ قَالَ فَأَقْبَلْتُ فَأَجِدُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَرَجَ وَأَجِدُ بِلَالًا عِنْدَ الْبَابِ قَائِمًا فَقُلْتُ يَا بِلَالُ أَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْكَعْبَةِ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ فَأَيْنَ قَالَ بَيْنَ هَاتَيْنِ الْأُسْطُوَانَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فِي وَجْهِ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَوْصَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَكْعَتَيْ الضُّحَى وَقَالَ عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ غَدَا عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ مَا امْتَدَّ النَّهَارُ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ
Caebelwe kuli ifwe [Abu Nu'aim] atile, caebelwe kuli ifwe [Sayf bin Sulaiman] Naumfwile [Mujahid] alelanda ukuti, '[Ibnu'Umar Radliallahu 'Anhuma] alisangilwe ku ng'anda yakwe kabili aebelwe ukuti Umutumwa wakwa Lesa aliingile mu Kaaba.' Namwipwishe ukuti; 'O Bilal, bushe Rasulullah alipepele muli Kaaba?' [Bilal] ayaswike ukuti: Ee’. Natile kabili; ‘Ni kwi apepela?’ e fyo asosele. Ayaswike ukuti: ‘Pa kati ka fipimo fibili, lyena fumenipo no kupepa ama rak’ah yabili pa ntanshi ya Kaaba’. Abu Abdullah atile: atile, Abu Hurairah Lesa asekelele kuli wene: ‘Kasesema alinjebele ukucita ama raka’at yabili aya pepo lya Dhuha. Kabili atile, ‘Utban bin Malik: Nali pamo na bufumu na Abu Bakr mu cungulo ukufika ilyo akasuba katendeke ukubuuka, lyena atubikile mu mulongo ku numa yakwe kabili lyene apepele ama rak’ah yabili.’
Imam Bukhari : 1102
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ وَسَجْدَتَيْنِ بَعْدَ الْجُمُعَةِ فَأَمَّا الْمَغْرِبُ وَالْعِشَاءُ فَفِي بَيْتِهِوَحَدَّثَتْنِي أُخْتِي حَفْصَةُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ بَعْدَ مَا يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَكَانَتْ سَاعَةً لَا أَدْخُلُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا وَقَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ فِي أَهْلِهِ تَابَعَهُ كَثِيرُ بْنُ فَرْقَدٍ وَأَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ
Atwebele [Musaddad] atile, atushimikile [Yahya bin Sa’id] ukufuma kuli [‘Ubaidullah] atile, atushimikile [Nafi’] ukufuma kuli [Ibn’Umar radliallahu ‘anhuma] atile: ‘Inshita imo nalipepele pamo na Kasesema pa numa ya kufukama kwabili pa ntanshi ya kupepa’. Ipepo lya Zhuhur, amaraka yabili pa numa ya pepo lya Maghrib, amaraka yabili pa numa ya pepo lya ‘Isha’, na ma raka yabili pa numa ya pepo lya Cisano. Ukukuma ku Maghrib na ‘Isha’, acitile ku ng’anda yakwe. Kabili natile kuli nkashi yandi [Hafshah] ukuti Kasesema alepepa ama rak’ah yabili ukwabula ukusakamikwa pa numa ya kasuba kabili pali ilya nshita nshasangene na Kasesema. Kabili atile, [Ibn Abu Az Zanad] ukufuma kuli [Musa bin 'Uqbah] ukufuma kuli [Nafi']: 'Acitile ipepo lya sunnat pa numa ya 'Isha mu ng'anda ya lupwa lwakwe'. Iyi hadith na kabili yakoseleshiwe kuli [Katsir bin Farqad] na [Ayyub] ukufuma kuli [Nafi'].
Imam Bukhari : 1103
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو قَالَ سَمِعْتُ أبَا الشَّعْثَاءِ جَابِرًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيًا جَمِيعًا وَسَبْعًا جَمِيعًا قُلْتُ يَا أَبَا الشَّعْثَاءِ أَظُنُّهُ أَخَّرَ الظُّهْرَ وَعَجَّلَ الْعَصْرَ وَعَجَّلَ الْعِشَاءَ وَأَخَّرَ الْمَغْرِبَ قَالَ وَأَنَا أَظُنُّهُ
Calishimikilwe kuli ifwe [Ali bin Abdullah] atile, caebelwe kuli ifwe [Sufyan] ukufuma kuli [‘Amru] atile, naumfwile [Abu Asy-Sya’tsa’ Jabir] alelanda, naumfwile [Ibn ‘Abbas radliallahu ‘anhuma] alelanda ukuti: ‘Inshita imo nalipepele pamo na Rasullahula’ ubufulo na rak'ah cinelubali mu bufulo''. Nalipushe ukuti: ‘O Abu Ash-Sya’tsa’, natontonkanya ukuti apwishishe Dhuhr no kwangufyanya ‘Asr -jama’ ukufika- no kwangufyanya ‘Isha ukupwisha Maghrib’ -ukufwaya ukwafulilako-. Atile: ‘Na ine natontonkenye ifyo fine’.
Imam Bukhari : 1104
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ تَوْبَةَ عَنْ مُوَرِّقٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَتُصَلِّي الضُّحَى قَالَ لَا قُلْتُ فَعُمَرُ قَالَ لَا قُلْتُ فَأَبُو بَكْرٍ قَالَ لَا قُلْتُ فَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا إِخَالُهُ
Ukufuma kuli ifwe [Musaddad] atile, ali uwapalana kuli ifwe [Yahya] ukufuma kuli [Syu’ba] ukufuma kuli [Taubah] ukufuma kuli [Muwarriq] atile; Nalipushe [Ibn’Umar ukuti Lesa asekelele kuli wene] ukuti: ‘Bushe walicitile ipepo lya Dhuha?’ Ayaswike ukuti: ‘Awe!’. Nalipushe na kabili ukuti: ‘Nga pali ‘Umar?’ Ayaswike ati: Awe!''.Nga Abu Bakr?' Ayaswike ati: Awe!''.Nga ni shani pa lwa Kasesema?' Ayaswike ukuti: ‘Na kabili, ndetontonkanya!’.
Imam Bukhari : 1105
حَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى يَقُولُ مَا حَدَّثَنَا أَحَدٌ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الضُّحَى غَيْرُ أُمِّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا قَالَتْإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ بَيْتَهَا يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَاغْتَسَلَ وَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فَلَمْ أَرَ صَلَاةً قَطُّ أَخَفَّ مِنْهَا غَيْرَ أَنَّهُ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ
Naumfwile [Abdurrahman bin Abu Laila] alelanda ukuti: Takuli nangu umo uwa bantu uwatwebelepo ukuti amwene Kasesema alecita ipepo lya Dhuha ukufumyako fye [Ummu kuli Kasesema ukuti] ilyo aingile mu ng’anda yakwe ilyo bacimfishe Makkah, lyene asambile lyene apepele ama rak’ah cinekonsekonse’ ilyo alelondolola ukuti: ‘Nshatala namonapo nangu panono alecita ipepo lyapepuka ukucila pali ilya nshita, lelo acili alepwisha ukufukama no kufukama kwakwe’.
Imam Bukhari : 1106
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبَّحَ سُبْحَةَ الضُّحَى وَإِنِّي لَأُسَبِّحُهَا
Calishimikilwe kuli ifwe [Adamu] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Ibn Abu Dza’bi] ukufuma kuli [Az Zuhriy] ukufuma kuli [Urwah] ukufuma kuli [Aisyah] atile: ‘Nshatala namonapo Rasulullah alecita ipepo lya Dhuha sunnah. Nga kuli ine ukucicita'.
Imam Bukhari : 1107
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْجُرَيْرِيُّ هُوَ ابْنُ فَرُّوخَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَأَوْصَانِي خَلِيلِي بِثَلَاثٍ لَا أَدَعُهُنَّ حَتَّى أَمُوتَ صَوْمِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَصَلَاةِ الضُّحَى وَنَوْمٍ عَلَى وِتْرٍ
Atwebele [Umusulumi bin Ibrahim] atwebele [Syu’bah] atwebele [‘Abbas Al Jurairiy] ukuti [‘Abbas Al Jurairiy] ali mwana wa kwa Farrukh ukufuma kuli [Abu ‘Uthman An-Nahdiy] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile: ‘Umutemwikwa wandi alefwaya ifintu fitatu. nshaleka ukufika na lintu nafwa, e kutila ukufunga ifya kulya pa nshiku shitatu cila mweshi, ipepo lya Dhuha no kulala ne pepo lya witr intanshi.’
Imam Bukhari : 1108
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيَّ قَالَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَكَانَ ضَخْمًا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَا أَسْتَطِيعُ الصَّلَاةَ مَعَكَ فَصَنَعَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا فَدَعَاهُ إِلَى بَيْتِهِ وَنَضَحَ لَهُ طَرَفَ حَصِيرٍ بِمَاءٍ فَصَلَّى عَلَيْهِ رَكْعَتَيْنِ وَقَالَ فُلَانُ بْنُ فُلَانِ بْنِ جَارُودٍ لِأَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الضُّحَى فَقَالَ مَا رَأَيْتُهُ صَلَّى غَيْرَ ذَلِكَ الْيَوْمِ
Atwebele [‘Ali bin Al Ja’di] atwebele [Syu’ba] ukufuma kuli [Anas bin Sirin] atile, Naumfwile [Anas bin Malik Alshariy] atila; 'Kwaliko umuntu umukalamba ukufuma ku Ansar uwatile kuli Kasesema saw; 'Te kuti npepe pamo na imwe'. Lyena apekanishishe Kasesema ifya kulya, lyena amwitile ku ng’anda yakwe, lyena asanshile amenshi ku lubali lwa cipuna kabili lyene apepele ama rak’ah yabili pali ci.’ Kabili umuntu atile kuli Anas Malik ati: “Lesa alesekelela muli wene; 'Bushe Kasesema alicitile ipepo lya Dhuha'? Anas bin Malik, Lesa asekelele kuli wene, ayaswike ati: ‘Nshatala namumonapo ukucita ifi kano fye pali bulya bushiku’.
Imam Bukhari : 1109
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَحَفِظْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَ رَكَعَاتٍ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِي بَيْتِهِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ فِي بَيْتِهِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلَاةِ الصُّبْحِ وَكَانَتْ سَاعَةً لَا يُدْخَلُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ وَطَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ
Atile [Hammad bin Harb] atile, atile [Hammad bin Zaid] ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Nafi] ukufuma kuli ['Abdullah bin 'Umar' atile; 'Nasungile mu mutwe fimo ukufuma kuli Kasesema mu musango wa mapepo ya sunnat aya rak'ah ikumi, e kutila; Raka’at shibili ilyo ipepo lya Dhuhr lishilatendeka, raka’at shibili pa numa, raka’at shibili pa numa ya pepo lya Maghrib ku ng’anda yakwe, raka’at shibili pa numa ya pepo lya ‘Isha’ ku ng’anda yakwe na raka’at shibili ilyo ipepo lya Fajr lishilatendeka, kabili muli ili pepo takwali inshita ya buntunse iya kuti Kasesema ali sallallaala’alahu. Anjebele [Hafshah] ukuti: ‘Ukuti ilyo mu’ezzin apeele ukubilisha kwa kupepa kabili akasuba kafuma, apepa ama rak’ah yabili’.
Imam Bukhari : 1110
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَدَعُ أَرْبَعًا قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْغَدَاةِتَابَعَهُ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَعَمْرٌو عَنْ شُعْبَةَ
Caebelwe kuli ifwe [Musaddad] atile, caebelwe kuli ifwe [Yahya] ukufuma kuli [Shu'bah] ukufuma kuli [Ibrahim bin Muhammad bin Al Muntasyir] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli ['Aisyah' ukubelenga pa ntanshi ya kupepa kwa Fajr’. Iyi hadith na kabili yalilondolwelwe na [Ibn Abu Adiy] na [Amru] ukufuma kuli [Syuba].
Imam Bukhari : 1111
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ الْحُسَيْنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْمُزَنِيُّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلُّوا قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ لِمَنْ شَاءَ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَتَّخِذَهَا النَّاسُ سُنَّةً
Atile, atile, anjebele ukufuma kuli Kasesema atile: ‘Pepeni ilyo ipepo lya Maghrib lishilatendeka!’ Atile, pa muku walenga butatu: ‘Kuli onse uulefwaya’. Alandile ifi pantu alesakamikwa ukuti abantu kuti bacilenga ukuba sunnah.
Imam Bukhari : 1112
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ هُوَ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ قَالَ سَمِعْتُ مَرْثَدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيَّ قَالَ أَتَيْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ فَقُلْتُأَلَا أُعْجِبُكَ مِنْ أَبِي تَمِيمٍ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ فَقَالَ عُقْبَةُ إِنَّا كُنَّا نَفْعَلُهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ فَمَا يَمْنَعُكَ الْآنَ قَالَ الشُّغْلُ
Atwebele [‘Abdullah bin Yazid] -ali Al Muqriy- atile, atwebele [Sa’id bin Abu Ayyub] atile, anjebele [Yazid bin Abu Habib] atile; Naumfwile [Martsadi] atile; 'Nakumanya ['Uqba bin 'Amir Al Juhaniy ] kabili namwebele ukuti: 'Bushe taupapa kuli Abu Tamim ukuti apepa ama rak'a yabili ilyo ipepo lya Maghrib lishilatendeka? Eico -'Uqbah- ayaswike ati: ''Na ifwe twalecita ifi mu nshita ya mweo wa kwa Kasesema'. Natile: ‘Nga kanshi cinshi cimulesha ukucite co nomba?’ Ayaswike ukuti: ‘Ifya makwebo’.
Imam Bukhari : 1113
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الْأَنْصَارِيُّ أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِهِ مِنْ بِئْرٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ فَزَعَمَ مَحْمُودٌ أَنَّهُ سَمِعَ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الْأَنْصارِيَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُكُنْتُ أُصَلِّي لِقَوْمِي بِبَنِي سَالِمٍ وَكَانَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ وَادٍ إِذَا جَاءَتْ الْأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَيَّ اجْتِيَازُهُ قِبَلَ مَسْجِدِهِمْ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَنْكَرْتُ بَصَرِي وَإِنَّ الْوَادِيَ الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَ قَوْمِي يَسِيلُ إِذَا جَاءَتْ الْأَمْطَارُ فَيَشُقُّ عَلَيَّ اجْتِيَازُهُ فَوَدِدْتُ أَنَّكَ تَأْتِي فَتُصَلِّي مِنْ بَيْتِي مَكَانًا أَتَّخِذُهُ مُصَلًّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَفْعَلُ فَغَدَا عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بَعْدَ مَا اشْتَدَّ النَّهَارُ فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَذِنْتُ لَهُ فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى قَالَ أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي أُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ فِيهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَبَّرَ وَصَفَفْنَا وَرَاءَهُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ وَسَلَّمْنَا حِينَ سَلَّمَ فَحَبَسْتُهُ عَلَى خَزِيرٍ يُصْنَعُ لَهُ فَسَمِعَ أَهْلُ الدَّارِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَثَابَ رِجَالٌ مِنْهُمْ حَتَّى كَثُرَ الرِّجَالُ فِي الْبَيْتِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ مَا فَعَلَ مَالِكٌ لَا أَرَاهُ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ ذَاكَ مُنَافِقٌ لَا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُلْ ذَاكَ أَلَا تَرَاهُ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ أَمَّا نَحْنُ فَوَاللَّهِ لَا نَرَى وُدَّهُ وَلَا حَدِيثَهُ إِلَّا إِلَى الْمُنَافِقِينَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ قَالَ مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ فَحَدَّثْتُهَا قَوْمًا فِيهِمْ أَبُو أَيُّوبَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَتِهِ الَّتِي تُوُفِّيَ فِيهَا وَيَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَلَيْهِمْ بِأَرْضِ الرُّومِ فَأَنْكَرَهَا عَلَيَّ أَبُو أَيُّوبَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَظُنُّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا قُلْتَ قَطُّ فَكَبُرَ ذَلِكَ عَلَيَّ فَجَعَلْتُ لِلَّهِ عَلَيَّ إِنْ سَلَّمَنِي حَتَّى أَقْفُلَ مِنْ غَزْوَتِي أَنْ أَسْأَلَ عَنْهَا عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنْ وَجَدْتُهُ حَيًّا فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَقَفَلْتُ فَأَهْلَلْتُ بِحَجَّةٍ أَوْ بِعُمْرَةٍ ثُمَّ سِرْتُ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ بَنِي سَالِمٍ فَإِذَا عِتْبَانُ شَيْخٌ أَعْمَى يُصَلِّي لِقَوْمِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ مِنْ الصَّلَاةِ سَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَأَخْبَرْتُهُ مَنْ أَنَا ثُمَّ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ الْحَدِيثِ فَحَدَّثَنِيهِ كَمَا حَدَّثَنِيهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ
Calishimikilwe kuli ine [Ishaq] atwebele [Ya'qub bin Ibrahim] atwebele [tata] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, anjebele [Mahmud bin Ar-Rab' Al Anshary] ukuti aleibukisha icacitike no Mutumwa wa kwa Lesa icali icacitike ukufuma kuli Lesa, umulomo wakwe kuli wene ukufuma ku menshi ya mu cishima mu ng’anda yabo. Mahmud asosele ukuti aumfwile cibusa wakwe uwasangilweko ku nkondo ya Badr pamo na Kasesema alelanda ukuti: ‘Ilingi line ndatungulula amapepo ya bantu bandi aba ku Bali Salim nangu ca kutila na ine twalipaatukana ku cishima cabo. E ico naile ku Mutumwa wa kwa Lesa, kabili namwebele ukuti: ‘Ukumona kwandi kwabipa, lintu umupokapoka uulipo pa kati kandi na bantu bandi ilyo imfula ileloka ukancingilila ukufuma ku kubatandalila. Eico ndefwaya ukuti muntandalile no kupepa mu ng’anda yandi iyo nkabomfya nge cifulo ca kupepelamo. E fyo asosele ukuti, ‘Nkacifikilisha’. E ico, Lesa na Abu Bakr bafumineko pa nshita ya kasuba kabili Lesa aipwishe ukuti bampeele insambu, e co nasuminishe. Taikele panshi mpaka fye atile: ‘Ni kwi uko ulefwaya ukuti npepele mu ng’anda yobe?’ E ico namulangishe icifulo ico natemenwe pa kuti ningapepa kulya. Eico Kasesema aliminine no kusosa takbir. Kabili twaiminine ukupanga imilongo ku numa yakwe, lyene apepele ama rak’ah yabili lyene atuposhe kabili na ifwe twalemuposha ilyo atuposhe. Lyene namucingilile pa kumupeela ifya kulya ukufuma ku nama twamupikile. Lyene abantu baumfwile ukubapo kwa kwa Rasulullah mu ng’anda yandi. Lyene kwali umo pali bene uwatile abantu abengi balelongana ku ng’anda yandi. Umo uwa bene atile: ‘Ifyo balecita nshasuminishanya nafyo’. Lyena kwali umo uwa bene uwatile: ‘Uyu ni munafiq, uushatemwa Allah no Mutumwa Wakwe’. E ico, umukalamba wa ng’anda atile: ‘Mwilanda ifyo fine. Bushe tamwishibe ukuti atile ukuti Lesa akasuminisha fye?’ Umuntu atile: ‘Lesa no Mutumwa Wakwe balishiba bwino’. Nga ifwe, kuli Lesa, tatumona ukutemwa Kwakwe na mashiwi Yakwe kano fye ku Munafiqin. E ico Kasesema atile: ‘Mu cine cine, Lesa alikanishe inferno kuli abo abasosa laa ilaaha illallah mu kusubila ukuti Lesa akasuminisha’. Atile, Mahmud bin Ar-Rabi’: ‘E lyo nashimikiile ili lyashi ku bantu mu mushi, kwali Abu Ayyub uwaleenda pamo no Mutumwa wa kwa Lesa mu nkondo alwile kabili afwile pa mulandu wa iko na Yazid bin Mu’awiyah uwali pali ilya nshita intungulushi yabo mu calo ca Rum. E ico Abu Ayyub alikeene ifyo namwebele no kutila: ‘Nacilanda pali Lesa, nshasumina ukuti Lesa asosele ifyo mwanjebele’. Amashiwi ya kwa Abu Ayyub yalengele ukuti cibe icakosa nga nshi kuli ine ukusumina, e co nalipeele kuli Lesa Ta’ala ukuti anpususe ukufika na lintu nabwelele ukufuma muli iyi nkondo ne nshita ya kuti kuti naipusha ‘Itban Bin Malik Raallahu ‘anhu pali ici nga namusanga acili uwa mweo mu cikuulwa ca mapepo ica bantu bakwe. Eico nabwelele kabili nacitile ubutali - natendeke - Haji na Umra. Pa numa ya ico naile ku kwenda ukufika na ku musumba wa Medina. Lyene naile ku Bani Salim, e ko nasangile ‘Itban, uwakote nga nshi kabili uwa mpofu, alepepa pamo na bantu bakwe. Pa numa ya kupwisha ipepo lyakwe, nalimupokele, lyene namwebele ukuti nine nani, lyene namwipwishe pa lyashi nalefwaya ukulandapo. E ico anjebele nga fintu anjebele pa muku wa kubalilapo.’
Imam Bukhari : 1114
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ أَيُّوبَ وَعُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْعَلُوا فِي بُيُوتِكُمْ مِنْ صَلَاتِكُمْ وَلَا تَتَّخِذُوهَا قُبُورًاتَابَعَهُ عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ
Atwebele [‘Abdul A’laa bin Hammad] atwebele [Uhaib] ukufuma kuli [Ayyub] na [‘Ubaidullah] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [Ibn’Umar radliallahu ‘anhumaa] atile; Umutumwa wakwa Lesa (ukutemwa kwakwa Lesa) atile: ‘Bombeleni mu mayanda yenu pa kati ka mapepo, kabili mwilenga amayanda yenu - ukuba inshinshi’. Iyi hadith na kabili yakoseleshiwe kuli [‘Abdul Wahab] ukufuma kuli [Ayyub].
Imam Bukhari : 1115
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ قَزَعَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرْبَعًا قَالَ سَمِعْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ غَزَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ غَزْوَةً ح حَدَّثَنَا عَلِيٌّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَسْجِدِ الرَّسُولِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَسْجِدِ الْأَقْصَى
Atile [Hafsh bin ‘Umar] atile [Syu’ba] atile, atile [‘Abdul Malik bin ‘Umar] ukufuma [Qaza’ah] atile; Naumfwile [Abu Sa’id] imiku ine, alelanda ukuti; Naumfwile ukufuma kuli Kasesema saw. Wene - Abu Sa'id Lesa asekelele kuli wene - inshita imo alwile na Kasesema imiku ikumi na ibili. Kabili calandwapo, atwebele ukuti [‘Ali] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Az Zuhriy] ukufuma kuli [Sa’id] ukufuma kuli [Abu Hurairah radlialah ‘anhu] ukufuma kuli Kasesema atile: ‘Tacikoseleshiwe ukucita ulwendo lwa kupepa kano fye ukutandalila abakulu batatu, 'Icikuulwa ca mapepo na cipepo ca Aqsa'.
Imam Bukhari : 1116
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ رَبَاحٍ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ
Atwebele [‘Abdullah bin Yusuf] atile, atwebele [‘Malik] ukufuma kuli [Zaid bin Rabah] na [‘Ubaidillah bin Abu ‘Abdullah Al Ghorri] ukufuma kuli [Abu ‘Abdullah Al Ghorri] ukufuma kuli [Abu Hurairah radlialah ‘anhu] ukuti ‘Kasesema ali: ukucila imiku ikana limo ukucila mu ma mosque yambi ukufumyako fye pa ma Mosque ya Al Grand'.
Imam Bukhari : 1117
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاكَانَ لَا يُصَلِّي مِنْ الضُّحَى إِلَّا فِي يَوْمَيْنِ يَوْمَ يَقْدَمُ بِمَكَّةَ فَإِنَّهُ كَانَ يَقْدَمُهَا ضُحًى فَيَطُوفُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ وَيَوْمَ يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ فَإِنَّهُ كَانَ يَأْتِيهِ كُلَّ سَبْتٍ فَإِذَا دَخَلَ الْمَسْجِدَ كَرِهَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ فِيهِ قَالَ وَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَزُورُهُ رَاكِبًا وَمَاشِيًا قَالَ وَكَانَ يَقُولُ إِنَّمَا أَصْنَعُ كَمَا رَأَيْتُ أَصْحَابِي يَصْنَعُونَ وَلَا أَمْنَعُ أَحَدًا أَنْ يُصَلِّيَ فِي أَيِّ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ غَيْرَ أَنْ لَا تَتَحَرَّوْا طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلَا غُرُوبَهَا
Atwebele [Ya’qub bin Ibrahim] ukuti ni Ad-Dawraqiy atwebele [Ibn ‘Ulayyah] atubuulile [Ayyub] ukufuma kuli [Nafi’] ukuti [Ibn ‘Umar] tacitilepo ukutandalila ipepo lya Dhuha kano fye pa miku ibili ilyo acitile inshiku sha ku numa. uwa Makkah pa nshita ya Duha kabili lyene acitile Tawaf mu Al Bait -Kaaba- lyene apepele ama rak’ah yabili pa numa ya Maqam -Ibrahim- na umbi ilyo atandalile umushici wa Quba’, uo aileko pa Cibelushi. Nga aingila muli ci, alafilwa ukufumamo ukufikila atendeke ukupepa mu kati ka ci. Ukusosa ukuti, Nafi’; 'Kabili Ibn 'Umar, Lesa asekelele kuli wene, atile Lesa Lesa atandalile inshita imo -umushici wa Quba'- nangu ukupitila mu kwensha nangu pa makasa'. Ukusosa ukuti, Nafi’; 'Kabili Ibn 'Umar, Lesa asekelele kuli wene, atile: 'Mu cine cine, ndecita ici nga fintu namwene ifibusa fyandi balecita, lelo nshakaanya umuntu nangu umo ukupepa inshita iili yonse iyo atemwa, nangu ni bushiku nelyo akasuba, nga ca kuti fye tacikonkana no kufika kwa kasuba nelyo ukubwelela kwa kasuba'.
Imam Bukhari : 1118
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ كُلَّ سَبْتٍ مَاشِيًا وَرَاكِبًا وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَفْعَلُهُ
Calitwebelwe ukuti [Musa bin Isma’il] atwebele ukuti [‘Abdul’Aziz bin Muslim] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Dinar] ukufuma kuli [Ibnu’Umar Radliallahu ‘anhuma] atile: ‘Umutumwa wa kwa Lesa alebomfya ukutandalila umushishi wa Quba pa bushiku bwa kasuba, nangu pa bushiku bwa pa Cibelushi.’ Kabili Ibn’Umar, Lesa amusekelele, na o acitile ifyo fine.
Imam Bukhari : 1119
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ رَاكِبًا وَمَاشِيًازَادَ ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ فَيُصَلِّي فِيهِ رَكْعَتَيْنِ
Atile: “Umutumwa wa kwa Lesa inshita imo atandalile umushishi wa Quba pa kwenda pa motoka nelyo. Kabili [Ibn Numair] ailundapo, pa numa ya kutulondolwela [‘Ubaidullah] ukufuma kuli [‘Nafi’]: ‘Eico apepele amaka yabili muli ci’.
Imam Bukhari : 1120
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الْمَازِنِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ
Calitwebelwe ukuti [‘Abdullah bin Yusuf] atwebele [Malik] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Abu Bakr] ukufuma kuli [‘Abbad bin Tamim] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Zaid Al Maaziniy radliallahu ‘anhu] ukuti Kasesema ni pa kati ka ng’anda yandi ne ng’anda yandi yatile: pa kati ka fipuna fya paradise’.