Imam Bukhari : 981
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْغَيْبِ خَمْسٌ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا اللَّهُ لَا يَعْلَمُ أَحَدٌ مَا يَكُونُ فِي غَدٍ وَلَا يَعْلَمُ أَحَدٌ مَا يَكُونُ فِي الْأَرْحَامِ وَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ وَمَا يَدْرِي أَحَدٌ مَتَى يَجِيءُ الْمَطَرُ
Caebelwe kuli ifwe [Muhammad bin Yusuf] atile, caebelwe kuli ifwe [Sufyan] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Dinar] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar] atile, ‘Kuli ififungulo fisano ifya kufilwa ukumoneka ifyo tapali uuli onse uwaishiba kano fye Lesa; tapali uwaishiba ifyo cikacitika mailo, kabili tapali uwaishiba ifyafisama mu fumo, kabili tapali umupashi uwaishiba ifyo akacita mailo, kabili tapali umupashi uwaishiba uko akafwa pano isonde kabili tapali uwaishiba inshita imfula ikapona’.
Imam Bukhari : 982
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَكُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجُرُّ رِدَاءَهُ حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَدَخَلْنَا فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ حَتَّى انْجَلَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا وَادْعُوا حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ
Camwebele ukuti [‘Amru bin ‘Aun] atile, caebelwe kuli ifwe [Khalid] ukufuma kuli [Yunus] ukufuma kuli [Al Hasan] ukufuma kuli [Abu Bakrah] atile, ‘Twali inshita imo naikala no Mutumwa wa kwa Lesa kabili lyene kwali ukufiita kwa kasuba. E ico Kasesema aliminine, atambike ica kufwala cakwe no kwingila mu ng’anda ya mapepo, na ifwe twaingile mu ng’anda ya mapepo, lyene atutungulwile ukupepa ama rak’ah yabili ukufikila akasuba kamoneke ukubengeshima na kabili. Pa numa ya ico atile: ‘Mu cine cine akasuba no mweshi tafyakabe no kufiita kwa kasuba pa mulandu wa mfwa ya muntu umo. Nga mwamona ukufiita kwa bubili ukwa kasuba, lyene tantikeni ipepo no kupepa nga nshi ukufikila ukufiita kwa kasuba ukwacitika kuli imwe kwapwa.’
Imam Bukhari : 983
حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ قَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَقُومُوا فَصَلُّوا
Caebelwe kuli ifwe [Syihab bin ‘Abbad] atile, caebelwe kuli ifwe [Ibrahim bin Humaid] ukufuma kuli [Isma’il] ukufuma kuli [Qais] atile, ‘Naumfwile [Abu Mas’ud] alelanda ukuti, ‘Kasesema umo atile: ‘Mu cine cine te kuti cibe ica kukumanya ca kasuba no mweshi, ni fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah. Nga mwamona ukufiita kwa cibili lyena mwiminine pa kupepa'.
Imam Bukhari : 984
حَدَّثَنَا أَصْبَغُ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ كَانَ يُخْبِرُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهَا فَصَلُّوا
Cashimikilwe kuli ifwe [Ibn Wahb] atile, cashimikilwe kuli ine [‘Amru] ukufuma kuli [‘Abdurrahman bin Al Qasim] ashimikilwe ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Ibn ‘Umar], ukuti alishimikile ukufuma kuli Kasesema sallallaahu ‘alaihi atile akacita: pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu, lelo ni fishibilo fibili ifya fishibilo fya bukulu bwa kwa Allah. E co nga mwamona ukufiita kwa bubili ukwa kasuba, pepeni.’
Imam Bukhari : 985
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ فَقَالَ النَّاسُ كَسَفَتْ الشَّمْسُ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ فَصَلُّوا وَادْعُوا اللَّهَ
Caebelwe kuli ifwe [‘Abdullah bin Muhammad] atile, caebelwe kuli ifwe [Hasyim bin Al Qasim] atile, caebelwe kuli ifwe [Syaiban Abu Mu’awiyyah] ukufuma kuli [Ziyad bin ‘Alaqah] ukufuma kuli [Al Mughirah bin Syu’bah] atile, ‘Mu nshita ya kwa Rasula, e kutila pa bushiku umwana wakwe, Ibrahimu, afwile. Abantu lyene batile, ‘Uku kufiita kwa kasuba kwacitike pa mulandu wa mfwa ya kwa Ibrahim!’ E ico Kasesema atile: ‘Mu cine cine, akasuba no mweshi tafyakabe no kufiita pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu umo. Nga mwamona ukufiita kwa kasuba, lyena pepa no kupepa kuli Allah’.
Imam Bukhari : 986
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْخَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنَّاسِ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ مَا فَعَلَ فِي الْأُولَى ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ انْجَلَتْ الشَّمْسُ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَادْعُوا اللَّهَ وَكَبِّرُوا وَصَلُّوا وَتَصَدَّقُوا ثُمَّ قَالَ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ وَاللَّهِ مَا مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرُ مِنْ اللَّهِ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ تَزْنِيَ أَمَتُهُ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا وَلبَكَيْتُمْ كَثِيرًا
Calitwebelwe kuli [Abdullah bin Maslamah] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Hisyam bin 'Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli ['Aisyah] ukuti atile, 'Kwaliko inshita imo ukufiita kwa kasuba mu nshita ya kwa Kasesema. Lyena apepele pamo ne bumba. Aiminine mwi pepo ukupitila mu kulundulula imibele yakwe, lyene afukama ukupitila mu kulundulula ubuta bwakwe, lyene aiminine ukupitila mu kulundulula imibele yakwe, lelo te nshita itali nga fintu cali pa muku wa kubalilapo. Lyene afukama no kulundulula ubutali bwa buta bwakwe, lelo te butali nga ubuta bwakwe ubwa kubalilapo. Lyena afukama pa kulundulula ubutali bwa kufukama kwakwe, lyena acitile rak’ah wa bubili nga mu rak’ah wa kubalilapo. Ilyo apwishishe ukupepa, akasuba kalimoneke na kabili. Lyena apeele ilyashi ku cintubwingi, atendeke ilyashi lyakwe ukupitila mu kulumbanya Allah no kumulumbanya, lyene atile: ‘Mu cine cine, akasuba no mweshi fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah, kabili tafyakamone ukufiita kwa kasuba pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu umo. Nga mwamona ukufiita kwa kasuba, lyene pepeni sana kuli Lesa, citeni takbir, pepeni no kupeela ifya bupe’. Lyene atwalilile amashiwi yakwe ukuti: ‘O uuma wa kwa Muhamadi! Pa mulandu wa kwa Allah, tapali icacilapo ukucila pa bukali bwa kwa Allah kano fye ilyo amona umubomfi wakwe umwaume nelyo umubomfi wakwe umwanakashi alecita ubucende. O Uma wa kwa Muhamadi! Na Allah, nga mwaishibe ifyo naishiba, kuti mwaseka panono no kulila sana'.
Imam Bukhari : 987
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلَّامِ بْنِ أَبِي سَلَّامٍ الْحَبَشِيُّ الدِّمَشْقِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَلَمَّا كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُودِيَ إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ
Atwebele [Ishaq] atile, atwebele [Yahya bin Shalih] atile, atwebele [Mu’awiyah bin Salam bin Abu Salam Al Habasyi Ad Dimsyqi] atile, atwebele [Yahya bin Abu Katsir] atile, atile, anjebele [Abu Salamah bin ‘Abdurrah bin] 'Amru] atile, 'Ilyo kwali ukufiita kwa kasuba pali ilya nshita, Rasulullah, lyena aitile no kupopomenwa ukuti, ''Ashshalaatul jaami'ah -Lekeni tupepele pamo-''.
Imam Bukhari : 988
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ح و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْخَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَكَبَّرَ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقَامَ وَلَمْ يَسْجُدْ وَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنْ الْقِرَاءَةِ الْأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ وَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ أَدْنَى مِنْ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَالَ فِي الرَّكْعَةِ الْآخِرَةِ مِثْلَ ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتْ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ثُمَّ قَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ هُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلَاةِوَكَانَ يُحَدِّثُ كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا كَانَ يُحَدِّثُ يَوْمَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ بِمِثْلِ حَدِيثِ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ فَقُلْتُ لِعُرْوَةَ إِنَّ أَخَاكَ يَوْمَ خَسَفَتْ بِالْمَدِينَةِ لَمْ يَزِدْ عَلَى رَكْعَتَيْنِ مِثْلَ الصُّبْحِ قَالَ أَجَلْ لِأَنَّهُ أَخْطَأَ السُّنَّةَ
Atwebele ukuti [Yahya bin Bukair] atile, anjebele [Al Laits] ukufuma kuli [Uqail] ukufuma kuli [Ibn Shihab]. -mu nshila imbi cilandwa- Cashimikilwe kuli ine [Ahmad bin Salih] atile, cashimikilwe kuli ifwe ['Anbasah] atile, cashimikilwe kuli ifwe ['Yunus] ukufuma kuli ['Ibn Shihab]' atile ['Urwah] ukufuma kuli ['Aisyah] umukashi wa kwa Kasesema ali efyo atile, mu nshita ya kwa Kasesema uuli onse. Afumine ku ng’anda ya mapepo, lyene abantu bapangiile umutande ku numa yakwe, lyene abuulile takbir no kubelenga kalata umutali. Lyena abuulile takbir no kufukama no buta ubutali, lyena atile: “Atila: “Alafukama kabili aiminine ukwabula ukufukama. Lyena abelengele ukubelenga ukutali lelo te nga ukubelenga kwa kubalilapo, lyene abuulile takbir no kufukama no buta ubutali lelo te nga ubuta bwa kubalilapo, lyene atile Sami’allahu Liman Hamidah kabili lyene afukama. Pa numa ya ico, acitile ifyo fine mu rak’ah wa kulekelesha ukufikila ubuta bune bwapwishishiwe mu kufukama kwane. Kabili akasuba kalimonekele na kabili ilyo ipepo lyakwe talyalapwa. Pa numa ya ico aiminine - alandile ilyashi - ukulumbanya Allah no kulumbanya ukwalinga kuli Wene, atile: ‘Ifi fibili fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah, kabili ukufiita kwa kasuba te kuti kucitike fye pa mulandu wa kuti umuntu afwa nelyo ali no mweo. Nga mwamona -ukufiita- bonse babili, lyena mu kwangufyanya mupeele ipepo'. [Katsir bin ‘Abbas] atile [‘Abdullah bin ‘Abbas] alandile pa lwa bushiku bwa kufiita kwa Marahari nga iyi hadith ukufuma kuli ‘Urwah ukufuma kuli ‘Aisyah. Lyene natile kuli 'Urwah, 'Mu cine cine, ilyo ukufiita kwa kasuba kwacitika mu Medina, umunyina wenu talundapo ukucila pa rak'ah shibili, pamo nga ipepo lya kasuba.' Ayaswike ukuti, ‘E fyo caba. Alilufyenye Sunnah'.
Imam Bukhari : 989
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى يَوْمَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَقَامَ فَكَبَّرَ فَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ وَقَامَ كَمَا هُوَ ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً وَهِيَ أَدْنَى مِنْ الْقِرَاءَةِ الْأُولَى ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهِيَ أَدْنَى مِنْ الرَّكْعَةِ الْأُولَى ثُمَّ سَجَدَ سُجُودًا طَوِيلًا ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الْآخِرَةِ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ سَلَّمَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ إِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلَاةِ
Calishimikilwe kuli ifwe [Sa’id bin ‘Ufair] atile, cashimikilwe kuli ine [Al Laits] anshimikile [‘Uqail] ukufuma kuli [Ibn Shihab] atile, cashimikilwe kuli ine [‘Urwah bin Az Zubair] ukuti [‘Aishah] umukashi wa kwa Kasesema, Lesa wa kwa Lesa, ali ni Lesa. wasallam pa bushiku bwa kufiita kwa kasuba, aiminine ku kupepa. Yabuulile takbir, lyene yabelengele surah iitali, lyene yafukama no buta ubutali, lyena yaimishe umutwe wa iko ilyo yalebelenga. Lyene aiminine na kabili nga fintu cali kale no kubelenga ukubelenga kwalepa, lelo te kwalepa nga ukwa kubalilapo, lyene afukama no buta ubutali, lelo te bwalepa nga ubuta bwa kubalilapo. Lyene afukama no kufukama ukwalepa. Lyena acitile ifyo mu rak’ah wa kulekelesha, lyena amuposhe ilyo akasuba kalemoneka na kabili. Pa numa ya ico alandile pa ntanshi ya bantu no kulanda pa lwa kufiita kwa kasuba no mweshi, atile: ‘Fyonse fibili fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah ukuti ukufiita te kuti kucitike pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu umo. E ico nga mwamona ukufiita kwa bubili ukwa kasuba, mufwile ukupepa bwangu bwangu’.
Imam Bukhari : 990
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُخَوِّفُ بِهَا عِبَادَهُوَ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَلَمْ يَذْكُرْ عَبْدُ الْوَارِثِ وَشُعْبَةُ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يُونُسَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهَا عِبَادَهُ وَتَابَعَهُ أَشْعَثُ عَنْ الْحَسَنِ وَتَابَعَهُ مُوسَى عَنْ مُبَارَكٍ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ
Ici citabo ca kuti: ‘Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Mu cine cine akasuba no mweshi fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Lesa kabili tapali nangu umo uulefwaya. ubumi. Lelo, na ici icacitike, Lesa Ta’ala alefwaya ukulenga ababomfi bakwe ukutiina - ukukandwa kwakwe -'. Abu ‘Abdullah atile, ‘[‘Abdullah] na [Syu’bah] na [Khalid bin ‘Abdullah] na [Hammad bin Salamah] ukufuma kuli [Yunus] tabalandilepo pa lwa lafadz, ‘Lelo na ici icacitike Lesa Ta’ala alefwaya ukulenga ababomfi bakwe ukutiina -ukukanshiwa Kwakwe-’. Uku kulondolola kwashininkishiwa na [‘Ash’ath] ukufuma kuli [Al Hasan], kabili na kabili kwashininkishiwa na [Mose] ukufuma kuli [Mubarak] ukufuma kuli [Al Hasan] atile; ali no kunshimikilako [Abu Bakrah] ukufuma kuli Kasesema, atile: ‘Mu cine cine, Lesa Ta’ala muli ici cicitika Lesa alefwaya ukutiinya ababomfi bakwe -ukufuma ku kukanda Kwakwe-’.
Imam Bukhari : 991
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ يَهُودِيَّةً جَاءَتْ تَسْأَلُهَا فَقَالَتْ لَهَا أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَسَأَلَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُعَذَّبُ النَّاسُ فِي قُبُورِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ ذَلِكَ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ مَرْكَبًا فَخَسَفَتْ الشَّمْسُ فَرَجَعَ ضُحًى فَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْ الْحُجَرِ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي وَقَامَ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ ثُمَّ قَامَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ وَانْصَرَفَ فَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَتَعَوَّذُوا مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ
Twalishimikilako [‘Abdullah bin Maslamah] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Yahya bin Sa’id] ukufuma kuli [‘Amrah bint ‘Abdurrahman] ukufuma kuli [‘Aisyah] umukashi wa kwa Kasesema, ukuti umwanakashi wa ciYuda aishile ukumwipusha, atile, ‘Bushe ukufuma kuli Lesa akacingilila? E ico Aisyah aipwishe Umutumwa wa kwa Lesa, ati, ‘Bushe abantunse bakacushiwa mu nshishi shabo?’ Lyene ayaswike ukuti: ‘Ndefwaya ukucingililwa kuli wene’. Lyene mu nshita ya kasuba Kasesema aile pa kabalwe kakwe, ilyo mu kupumikisha ukufiita kwa kasuba kwacitike. Lyena apo pene abweleele ilyo inshita ya ca kulya ca kasuba yacili, apitile pa kati ka fipindami fya -mukashi wakwe -, lyena apepele ukukonkwa na bantu abali ku numa yakwe. Aiminine inshita itali, lyene afukamine no buta ubutali, lyene aimishe umutwe wakwe, lyene aiminine inshita itali, lelo te nshita itali nga iya kubalilapo. Lyene afukama na kabili inshita itali lelo te nshita itali nga ubuta bwa kubalilapo, lyene aimishe umutwe wakwe no kufukama. Lyena na kabili aiminine inshita itali lelo te nshita itali nga iya kubalilapo, lyene afukama inshita itali lelo te nshita itali nga ubuta bwa kubalilapo, lyene aimishe umutwe wakwe no kwiminina inshita itali lelo te nshita itali nga uwa kubalilapo. Lyene afukamine inshita itali lelo te nshita itali nga ubuta bwa kubalilapo. Lyene aimishe umutwe wakwe, lyene afukama no kupwisha ipepo lyakwe. Lyena atile nga fintu Allah alefwaya, lyena aebele abantu ukulomba ukucingililwa ku kucula kwa ku nshiishi’.
Imam Bukhari : 992
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّهُ قَالَلَمَّا كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُودِيَ إِنَّ الصَّلَاةَ جَامِعَةٌ فَرَكَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ جَلَسَ ثُمَّ جُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ قَالَ وَقَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مَا سَجَدْتُ سُجُودًا قَطُّ كَانَ أَطْوَلَ مِنْهَا
Caebelwe kuli ifwe [Abu Nu’aim] atile, caebelwe kuli ifwe [Syaiban] ukufuma kuli [Yahya] ukufuma kuli [Abu Salamah] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Amru] ukuti atile, ‘Ilyo kwali ukufiita kwa kasuba mu nshita ya kwa Kasesema, kwali ukufiita kwa kasuba, kwali ukufiita kwa kasuba. pamo-'. Kasesema (saw) lyena afukama imiku ibili mu kufukama kumo, lyena aiminine na kabili no kufukama imiku ibili mu kufukama kumo. Lyene aikele panshi ilyo akasuba kalemoneka na kabili.’ Abdullah atile, ‘Aisha? Radlialhu atile, 'Nshatala nacitapo ukufukama nangu kumo ukwalepa ukucila pali wene'.
Imam Bukhari : 993
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَانْخَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا نَحْوًا مِنْ قِرَاءَةِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ ثُمَّ رَأَيْنَاكَ كَعْكَعْتَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ عُنْقُودًا وَلَوْ أَصَبْتُهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتْ الدُّنْيَا وَأُرِيتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ مَنْظَرًا كَالْيَوْمِ قَطُّ أَفْظَعَ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ قَالُوا بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ بِكُفْرِهِنَّ قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ كُلَّهُ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
Catushimikilwe kuli [Abdullah bin Maslamah] ukufuma kuli [Malik] ukufuma kuli [Zaid bin Aslam] ukufuma kuli [Atha bin Yasar] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Abbas] atile, ‘Kwali ukufiita kwa kasuba mu nshita ya Mutumwa wa kwa Lesa. Lyene acitile ipepo, aiminine inshita itali nga nshi alebelenga fye Surah Al Baqarah. Lyene afukamine no buta ubutali, lyene aimishe umutwe wakwe no kwiminina ubutali lelo te butali nga bwa kubalilapo. Lyene fukameni na kabili ubutali lelo te butali nga ubuta bwa kubalilapo. Lyene mufukame. Lyene aiminine na kabili no butali lelo te butali nga bwa kubalilapo, lyene afukama no buta ubutali lelo te butali nga ubuta bwa kubalilapo, lyene aimishe umutwe wakwe no kwiminina no butali ubutali lelo te butali nga bwa kubalilapo. Lyene afukamine na kabili, lelo te mu nshita yalepa nga ubuta bwa kubalilapo. Lyene mufukame. Lyene aendele ilyo akasuba kalemoneka na kabili. Lyene atile: ‘Mu cine cine akasuba no mweshi fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah, kabili tapali nangu cimo pali ifi icakakwata ukufiita kwa kasuba pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu umo. Nga mwamona, ibukisheni Allah nga nshi'. Abanankwe baipwishe ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Allah, twamwene ukuti waliumfwile fimo mu cifulo cobe kabili twamwene ukuti waliumfwile umwenso?’ Ayaswike ati: ‘Cine cine namwene umulu, kabili muli wene nasangile amabumba ya miolife. Nga nacipoka, mu cine cine kuti mwacilya pa kuti ifya calo fibe ifyalekeleshiwa. Lyene namwene inferno, kabili nshatala namonapo icimonwa icabipisha ukucila pali lelo, kabili namwene ukuti abengi abaikalamo bali banakashi.’ Abanankwe baipwishe na kabili ukuti, ‘Cinshi caba ifyo, we Mutumwa wa kwa Lesa?’ Ayaswike ati: ‘Pantu ilingi line tabasumina -bakaana-’. Aipwishiwe ukuti, ‘Bushe balikeene Allah?’ Ayaswike ukuti: ‘Bakaana ifya bupe fya mulume wabo, balakaana ubusuma. Nga cakuti wali bwino kuli umo uwa bene inshita yonse, lyena amona fye icintu cimo icabipa muli iwe, akasosa, "Nshatala namonapo icintu icisuma nangu cimo muli iwe."
Imam Bukhari : 994
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ امْرَأَتِهِ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهَا قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ يُصَلُّونَ وَإِذَا هِيَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا إِلَى السَّمَاءِ وَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ أَيْ نَعَمْ قَالَتْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ فَوْقَ رَأْسِي الْمَاءَ فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ كُنْتُ لَمْ أَرَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ أَوْ قَرِيبًا مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّتَهُمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ يُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا وَاتَّبَعْنَا فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا فَقَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُوقِنًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّتَهُمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
Bushe atwebele [‘Abdullah bin Yusuf] atile, atwebele [Malik] ukufuma kuli [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma ku mukashi wakwe [Fatimah bint Al Mundzir] ukufuma kuli [Asma’ bint Abu Bakr] radiallahu ‘anhuma, ukuti atile, ‘Naisa ku kumona ‘Aisyah? umukashi wa kwa Kasesema, ilyo ukufiita kwa kasuba kwacitike. Casangilwe ukuti abantu balepepa kabili pali ilya nshita na o alepepa. Pa numa ya ico namwipwishe ukuti, ‘Bushe abantu balecita shani?’ Aisha asondwelele ne minwe yakwe ku mulu no kutila, ‘Ubukata bube kuli Allah!’ Nalipushe ukuti, ‘Bushe icishibilo fye cimo?’ Nalipushe. Lyene acitile icilangililo ca kusuminisha. E ico nailundileko ku kupepa ilyo icintu cimo cabuukile icalensakamika, ukufika na lintu napongolwele amenshi ku mutwe wandi. Pa numa ya kupepa, Kasesema alumbanyine Allah no kumusangulula, lyena atile: ‘Takuli nangu cimo icishalangishiwa kuli ine, kano fye nga nacimona ukufuma uko ndi, ukufika ku mulu na ku mulilo wa pe. Lyena calisokolwelwe kuli ine, ukutila mukapunkwa ku bufi mu nshiishi shenu nga, nelyo ukupalana no bufi bwa kwa Dajjal -ine wine nshaishiba uuli onse pali aba babili uwasoselwe na Asma’-. Umo pali imwe akalungama no kwipusha ukuti, ‘Cinshi mwaishiba pali uyu muntu? ' Abasumina nelyo abantu abashininkisha - nshaishiba ni ani pali aba babili e fyo Asma asosele' - bakasuka ukuti, 'Ni Muhammad Rasulullah, aishile kuli ifwe ukuleta ubulondoloshi no kutungulula.' Eico twamupokelela, twasumina muli wene kabili twakonka -amasambililo yakwe-'. Eico umuntu atile, ‘Lala bwino, mu cine cine twalishiba kale ukuti uli musumina’. Ukukuma ku Mucenjeshi nelyo uwatwishika - nshaishiba uo pali babili Asma asosele - akasuka ukuti, 'Nshishibe nani, naumfwile abantu balelanda fimo, eico na ine natile'.
Imam Bukhari : 995
حَدَّثَنَا رَبِيعُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْلَقَدْ أَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعَتَاقَةِ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ
Caebelwe kuli ifwe [Rabi bin Yahya] atile, caebelwe kuli ifwe [Za’idah] ukufuma kuli [Hisham] ukufuma kuli [Fatima] ukufuma kuli [Asma] atile, ‘Kasesema saw.
Imam Bukhari : 996
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ يَهُودِيَّةً جَاءَتْ تَسْأَلُهَا فَقَالَتْ أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَسَأَلَتْ عَائِشَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُعَذَّبُ النَّاسُ فِي قُبُورِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ ذَلِكَ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ مَرْكَبًا فَكَسَفَتْ الشَّمْسُ فَرَجَعَ ضُحًى فَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ ظَهْرَانَيْ الْحُجَرِ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى وَقَامَ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ سُجُودًا طَوِيلًا ثُمَّ قَامَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ وَهُوَ دُونَ السُّجُودِ الْأَوَّلِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَتَعَوَّذُوا مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ
Nga ca kutila, kwali umwanakashi wa ciYuda uwaishile ukumwipusha ukuti, ‘Bushe Lesa akakucingilila ku kucula kwa ku nshiishi?’ Aisyah lyene aipwishe Kasesema pali ici ukuti, ‘Bushe abantunse bakacushiwa mu nshishi shabo?’ Lyene ayaswike ukuti: ‘Ndefwaya ukucingililwa kuli wene’. Lyene mu nshita ya kasuba Kasesema aile pa kabalwe kakwe, ilyo mu kupumikisha ukufiita kwa kasuba kwacitike. Lyena apo pene abweleele ilyo inshita yacili, apitile pa kati ka fipindami fya -mukashi wakwe -. Lyene apepele ukukonkwa na bantu abali ku numa yakwe. Aiminine inshita itali, lyene afukamine no buta ubutali, lyene aimishe umutwe wakwe, lyene aiminine inshita itali lelo te nshita itali nga iya kubalilapo. Lyena afukamine na kabili mu buta ubutali lelo te butali nga ubuta bwa kubalilapo, lyene abuulile umutwe wakwe no kufukama mu buta ubutali. Lyena na kabili aiminine inshita itali lelo te nshita itali nga iya kubalilapo, lyene afukama inshita itali lelo te nshita itali nga ubuta bwa kubalilapo, lyene aimishe umutwe wakwe no kwiminina inshita itali lelo te nshita itali nga uwa kubalilapo. Lyene afukamine inshita itali lelo te nshita itali nga ubuta bwa kubalilapo. Lyene aimishe umutwe wakwe, lyene afukama no kupwisha ipepo lyakwe. Lyena atile nga fintu Allah alefwaya, lyena aebele abantu ukulomba ukucingililwa ku kucula kwa ku nshiishi’.
Imam Bukhari : 997
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا
Calondolwelwe kuli ifwe [Musaddad] ukuti atile, calilondolwelwe kuli ifwe [Yahya bin Sa’id] ukufuma kuli [Isma’il] ukuti atile, calilondolwelwe kuli ine [Qais] ukufuma kuli [Ibn Mas’ud] ukuti atile, ‘Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: ‘ umuntu, lelo ni fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah. Nga mwamona ukuti balefiita, lyene pepeni.’
Imam Bukhari : 998
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ وَهِيَ دُونَ قِرَاءَتِهِ الْأُولَى ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ دُونَ رُكُوعِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيهِمَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلَاةِ
Camwebele ukuti [‘Abdullah bin Muhammad] atile, caebelwe kuli ifwe [Hisyam] atwebele [Ma’mar] ukufuma kuli [Az Zuhri] kabili [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [‘Urwah] ukufuma kuli [‘Aisyah] atile, ‘Kwaliko inshita imo ukufiita kwa kasuba mu nshita ya 1914. E ico aiminine pa kuti apepe pamo ne bumba, alungike ukubelenga, lyene afukama ukupitila mu kulundulula ubuta, lyene aimishe umutwe wakwe, lyene alebelenga na kabili ukupitila mu kulundulula ukubelenga, lelo te nshita itali nga fintu alebelenga pa muku wa kubalilapo. Lyene afukamine na kabili pa kutambalika ubuta bwakwe, lelo te butali nga ubuta bwa kubalilapo, lyene aimishe umutwe wakwe no kufukama imiku ibili. Lyene aiminine na kabili no kucita cimo cine nga fintu cali mu rak’ah wa kubalilapo. Pa numa ya ico abuukile no kutila: ‘Mu cine cine akasuba no mweshi tafikamone ukufiita kwa muntu pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu umo, lelo ni fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Allah, ifyo alangisha ku babomfi bakwe. Nga mwamona ukufiita kwa bubili ukwa kasuba, lyene apo pene mupeele ipepo’.
Imam Bukhari : 999
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَخَسَفَتْ الشَّمْسُ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَزِعًا يَخْشَى أَنْ تَكُونَ السَّاعَةُ فَأَتَى الْمَسْجِدَ فَصَلَّى بِأَطْوَلِ قِيَامٍ وَرُكُوعٍ وَسُجُودٍ رَأَيْتُهُ قَطُّ يَفْعَلُهُ وَقَالَ هَذِهِ الْآيَاتُ الَّتِي يُرْسِلُ اللَّهُ لَا تَكُونُ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنْ{ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ }فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِهِ وَدُعَائِهِ وَاسْتِغْفَارِهِ
Ici citabo ca kutila, “Ilyo kwali ukufiita kwa kasuba, Kasesema aiminine mu kwangufyanya nga ca kuti icalo cali. Lyene aile ku mosque no kupepa aiminine, ukufukama no kufukama inshita itali ukucila iyo nshatala namonapo alecita. Lyena atile: ‘Ifi fishibilo fibili ifyo Allah atuma, taficitika pa mulandu wa mweo wa muntu umo nelyo imfwa, lelo ‘-Wene, Allah atiinya ababomfi bakwe na bo-’ -If. Ukuwama kwa Az: 16-. Eico nga mwamona fimo muli ci - ukufiita kwa kasuba - lyena apo pene ibukisheni Allah, pepeni no kulomba ukwelelwa'.
Imam Bukhari : 1000
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يَقُولُانْكَسَفَتْ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ فَقَالَ النَّاسُ انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَادْعُوا اللَّهَ وَصَلُّوا حَتَّى يَنْجَلِيَ
Caebelwe kuli ifwe [Abu Al Walid] atile, caebelwe kuli ifwe [Zaidah] atile, caebelwe kuli ifwe [Ziyad bin ‘Alaqa] atile, ‘Naumfwile [Al Mughirah bin Syu’ba] atile, ‘Kwali ukufiita kwa kasuba ilyo Ibrahim afwile. Lyene Lesa atile: ‘Mu cine cine akasuba no mweshi fishibilo fibili ifya bukulu bwa kwa Lesa, kabili tafyakamone ukufiita kwa kasuba pa mulandu wa mfwa nelyo ubumi bwa muntu umo. Nga mwamona ukufiita kwa bubili ukwa kasuba, lyena pepeni kuli Allah no kupepa ukufikila akasuba kamoneka na kabili’.