Imam Bukhari : 81
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِمِنًى لِلنَّاسِ يَسْأَلُونَهُ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَمْ أَشْعُرْ فَحَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ فَقَالَ اذْبَحْ وَلَا حَرَجَ فَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ لَمْ أَشْعُرْ فَنَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
Ti tene na e [Isma’il] atene, Ti tene na mbi [Malik] ti [Ibn Shihab] ti [‘Isa bin Talhah bin Ubaidillah] ti [Abdullah bin ‘Amru bin Al ‘Ash]; so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam aluti na Mina na ndo ti hajj wada’ ti mû lege na azo ti hunda tënë na lo. Na pekoni, mbeni zo aga atene: ‘Mbi hinga pëpe, a bâ so na ngoi so mbi fâ li ti mbi mbi yeke fâ nyama pëpe’. Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Fâ zo, a yeke nzoni’ Na pekoni, mbeni zo nde aga na lo tene: ‘Mbi hinga pëpe, na bango ni, na ngoi so mbi mû sandaga mbi bi pëpe -jumrah-’. Prophète ni atene: ‘bi ni na a yeke nzoni’. Na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam a hunda pepe na ndo ti mbeni ye kozoni na pekoni gi tongana lo kiri tene: ‘Sara ni na a yeke nzoni’.
Imam Bukhari : 82
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ فِي حَجَّتِهِ فَقَالَ ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ قَالَ وَلَا حَرَجَ قَالَ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ وَلَا حَرَجَ
Ti tene na e [Musa bin Isma’il] atene, Ti tene na e [Wuhaib] atene, ti tene na e [Ayyub] ti [‘Ikrimah] ti [Ibn ‘Abbas]; so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ahunda mbeni zo na ndo ti Hajj so lo yeke sara, zo ni ahunda: ‘Mbi fâ mbeni nyama kozoni si mbi bi juge ni’. Lo sara mbeni geste na maboko ti lo, so ti tene ‘a yeke nzoni’. Na mbi yeke rasé kuä ti li ti mbi kozoni si mbi fâ nyama’. Lo sara mbeni geste na maboko ti lo so aye ti tene ‘a yeke nzoni’.
Imam Bukhari : 83
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُقْبَضُ الْعِلْمُ وَيَظْهَرُ الْجَهْلُ وَالْفِتَنُ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْهَرْجُ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ فَحَرَّفَهَا كَأَنَّه يُرِيدُ الْقَتْلَ
Ti tene na e [Al Makki bin Ibrahim] so, ti tene na e [Hanzhalah bin Abu Sufyan] ti [Salim] so; Mo mä [Abu Hurairah] na yanga ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, lo tene: ‘Fade hingango ye ayeke gue na li ni na hingango ye pëpe ayeke mû ndo na tënë ti zongo zo ayeke mû ndo na wusuwusu mingi ayeke londo’. A hunda lo, sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘O Watokua ti Nzapa, nyen la a ye ti tene chaos?’. Tongaso, Prophète ni akiri tënë: ‘Legeoko tongana ti so’. Prophète ni asara mbeni ye na maboko ti lo na pekoni lo penché ni. Mo bâ mo tene ye so lo ye ti tene ayeke fango zo.
Imam Bukhari : 84
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ وَهِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ فَأَشَارَتْ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ قُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَى رَأْسِي الْمَاءَ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ لَمْ أَكُنْ أُرِيتُهُ إِلَّا رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي حَتَّى الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَأُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي قُبُورِكُمْ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ يُقَالُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي بِأَيِّهِمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَاتَّبَعْنَا هُوَ مُحَمَّدٌ ثَلَاثًا فَيُقَالُ نَمْ صَالِحًا قَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُوقِنًا بِهِ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
Ti tene na e [Musa bin Isma’il] atene, Ti tene na e [Wuhaib] atene, Ti tene na e [Hsyam] ti [Fatimah] ti [Asma’] ti tene: Mbi tingbi na Aisyah na ngoi so lo yeke sambela. Na pekoni mbi hunda lo, mbi tene: ‘Azo ayeke sara nyen?’ Aisyah asara maboko ti lo na nduzu. A si na mbeni ngoi, azo ayeke sambela na ngoi ti mbeni éclipse ti lâ. Tongaso, Aisha atene: ‘Gloire na Allah’. Mbi kiri mbi hunda: ‘Gi mbeni fä oko?’ Na pekoni, lo sara maboko na li ti lo, so ti tene lo yôro li ti lo ti fa so lo yeda na tënë ni. Tongaso, mbi mû mbage ti mbi na yâ ti sambela ni me mbeni ye so asara si li ti mbi aga kirikiri alondo, tongaso mbi tuku ngu na li ti mbi. Na yâ ti fango tënë ti lo, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam agonda Allah na lo sara si Lo ga nzoni-kue, na pekoni lo tene: ‘Mbeni ye oko ayeke dä pëpe so a fa ni na mbi pëpe, gi tongana mbi bâ ni awe ti londo na ndo so mbi yeke dä ti si na yayu nga na enfer, na pekoni a fa na mbi: so mo yeke wara ande tënë ti zongo zo na yâ ti adû ti kuâ ti mo tongana ti so - wala so mbi hinga pëpe . Asma so’ na popo ni a yeke wara tënë ti mvene na ndo ti Al Masihud Dajjal -; ‘a yeke hunda ande na mbeni zo -na yâ ti dû ti kuâ ti lo-; ‘Mo hinga nyen na ndo ti koli so?’ Ti awamabe wala azo so ayeke na kite, -Asma’ ahinga pepe zo wa na popo ti ala use so a ye ti tene - fade lo yeke kiri tene: ‘Lo yeke Mohammed, Watokua ti Allah so aga na e ti ga na afango nda ti ye nga na fango lege. Tongaso a yamba na a mû pekoni. Lo yeke Mohammed,’ lo tene fani ota. Tongaso, a tene na zo so: ‘Lango na siriri, biani e hinga awe so mo yeke zo ti mabe’. Ti azo ti Munafiq wala azo so ayeke na kite, -Asma’ ahinga pepe zo wa na popo ti ala use so a ye ti tene-, ayeke kiri tene; ‘Mbi hinga zo so lo yeke pëpe, mbi mä azo asara tënë ti mbeni ye so mbi tene ni’.
Imam Bukhari : 85
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى قَالُوا إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَلَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نُخْبِرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَتُعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ رُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ قَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوهُ مَنْ وَرَاءَكُمْ
A tene na e [Muhammad bin Bashyar] so, a tene na e [Ghundar] so, a tene na e [Syu’bah] ti [Abu Jamrah] so mbi yeke ândö mbeni zo ti kiringo peko ti atënë na popo ti [Ibn ‘Abbas] na azo ni, lo tene; so mbeni bungbi ti azo ti Abdul Qais aga ti tingbi na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Tokua ti zo wa la wala azo wa la?’ Watokua ni akiri tënë: ‘Rabi’ah’. Na pekoni, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Ala yamba azo wala atokua na bê ti ala wani nga na regret pëpe’. Azo ti tokua ni atene: ‘O Watokua ti Nzapa, e londo na mbeni yongoro tambela, na ngoi so na popo ti kodoro ti e na ti mo, mbeni kodoro ti a-infidèle ti Mudlor ayeke dä, na e lingbi pëpe ti ga na mo gi na nze ti nzoni-kue. Fa na e mbeni komandema oko so ayeke polele, so e lingbi ti sala kusala na ni na ti fa ni na azo ti kodoro ti e na lege so e lingbi ti lï na yayu’. Na pekoni, ala hunda tënë na Prophète na ndo ti tënë ti nyongo ye. Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam amû yanga na ala ti sara aye osio na lo kanga lege na aye osio, lo mû yanga na ala ti mä na bê na oko Allah, lo tene: ‘Mo hinga ye so ti mä na bê na oko Allah aye ti tene?’ Ala kiri tënë: ‘Allah na Watokua ti lo ahinga ye nzoni ahon’. Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam afa nda ni: ‘Ala fa so mbeni nzapa nde ayeke dä pëpe so alingbi ti voro lo gi Allah na so Mohammed ayeke watokua ti Allah, ala sara asambela, ala futa zakat, ala mû jeûne na nze ti Ramadan na ala mû mbeni oko ti oku mbage ti aye so ala gbu na bira’. Na Prophète ti Nzapa akanga lege na ala ti sara aye osio, so ti tene ti nyon sämba ti al hantam, ad Dubbaa` nga na al Muzaffaat. Syu’bah afa nda ni; ambeni ngoi lo sara tënë ti mbeni naqir na ambeni ngoi muqoyyir -nakir pëpe-. Na pekoni, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘bâ ye kue na tene na azo ti kodoro ti mo’.
Imam Bukhari : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِأَنَّهُ تَزَوَّجَ ابْنَةً لِأَبِي إِهَابِ بْنِ عَزِيزٍ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ أَرْضَعْتُ عُقْبَةَ وَالَّتِي تَزَوَّجَ فَقَالَ لَهَا عُقْبَةُ مَا أَعْلَمُ أَنَّكِ أَرْضَعْتِنِي وَلَا أَخْبَرْتِنِي فَرَكِبَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ وَقَدْ قِيلَ فَفَارَقَهَا عُقْبَةُ وَنَكَحَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ
Ti tene na e [Muhammad bin Muqotil Abu Al Hasan] so, ti tene na e [Abdolla] ti tene, ti tene na e [Omar bin Sa’id bin Abu Husain] ti tene, ti tene na mbi [Abdolla bin Abu Awalkah] ti [‘Uqbah bin Al Harith]; so lo sala mariage na mbeni wali, molenge ti Ibn Ihab bin ‘Aziz. Na pekoni, mbeni wali aga na lo tene: ‘Mbi mû lani ngo na ‘Uqbah na wali so lo sara mariage na lo’. Tongaso, ‘Uqbah atene na wali ni: ‘Mbi hinga pëpe so mo mû ngo na mbi na mo tene na mbi pëpe’. Tongaso, ‘Uqbah amû kutukutu ti lo ti tingbi na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na Médine na lo fa kpale ti lo. Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Nyen la a lingbi e sara encore, atâa so lo tene ni awe’. Tongaso, ‘Uqbah asala divorce na lo na lo sala mariage na mbeni wali nde.
Imam Bukhari : 87
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ قَالَكُنْتُ أَنَا وَجَارٌ لِي مِنْ الْأَنْصَارِ فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ وَهِيَ مِنْ عَوَالِي الْمَدِينَةِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَإِذَا نَزَلْتُ جِئْتُهُ بِخَبَرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنْ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَإِذَا نَزَلَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ فَنَزَلَ صَاحِبِي الْأَنْصَارِيُّ يَوْمَ نَوْبَتِهِ فَضَرَبَ بَابِي ضَرْبًا شَدِيدًا فَقَالَ أَثَمَّ هُوَ فَفَزِعْتُ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ طَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ لَا فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ
A tene na e [Abu Al Yaman] ti tene na e [Syu’aib] ti [Az Zuhri]. Na lege ti mbeni lege ni nde; Abu Abdolla atene; na lo tene [Ibn Wahb]; a tene na e [Yunus] so alondo na [Ibn Shihab] so alondo na [‘Ubaidlah bin Abdullah bin Abu Tsaur] so alondo na [Abdullah bin ‘Abbas] so alondo na [Omar] so atene: Mbi na voizin ti mbi ti Anshar e yeke lani na kodoro ti Banu ti si na Umayyah bin Zaid, lo yeke lani mbeni oko ti azo ti Médina so a zia bê na ndo ti e . Messageur sallallaahu ‘alaihi wasallam, mbeni lâ mbi tingbi na lo sallallaahu ‘alaihi wasallam na mbeni lâ nde lo so atingbi na lo shallallahu ‘alaihi wasallam, Tongana tour ti mbi asi, mbi hunda tënë na ndo ti afango ye so adescend na lango ni so nga na ambeni tënë nde. Na tongana tour ti mba ti mbi asi, lo yeke sara nga tongaso. Tongana tour ti voizin ti mbi asi, lo ga na mbage ti mbi na lo pika yanga-da ti mbi ngangu mingi, lo tene: ‘Lo yeke kâ?’ Tongaso, bê ti mbi adö na mbi sigigi ti tingbi na lo. Lo tene: ‘Mbeni kota kpale asi awe!’. Omar atene: ‘Mbi gue ti bâ Hafshah, na a bâ so lo yeke toto, mbi hunda lo: ‘Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam asara divorce na mo?’ Hafshah akiri tënë: ‘Mbi hinga pëpe’. Tongaso, mbi tingbi na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, na ngoi so mbi luti mbi hunda lo: ‘Ala yeke sara divorce na awali ti ala?’ Prophète ni akiri tënë na lo: ‘Ên-ën’. Tongaso, mbi tene: ‘Allah ayeke Kota’.
Imam Bukhari : 88
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَكَادُ أُدْرِكُ الصَّلَاةَ مِمَّا يُطَوِّلُ بِنَا فُلَانٌ فَمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَوْعِظَةٍ أَشَدَّ غَضَبًا مِنْ يَوْمِئِذٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ مُنَفِّرُونَ فَمَنْ صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الْمَرِيضَ وَالضَّعِيفَ وَذَا الْحَاجَةِ
Na peko ti so [Muhammad bin Kathir] atene, na peko ti so [Sufyan] so alondo na [Ibn Abu Khalid] so alondo na [Qais bin Abu Hazim] so alondo na [Abu Al Mas’ud Al Ansari] atene, mbeni kamarade ti lo ahunda: ‘O Watokua ti Nzapa, mbi lingbi pëpe ti gbu ngangu na sambela so mbeni zo afa lege na ni’. Tongaso, mbi ba lâ oko pepe Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam amu mbeni gbotongo mê na ngonzo ahon ti so lo mu na lango ni so, lo tene: ‘O azo, i sala si azo akpe. Tongaso, zo kue so asambela ti fa lege na azo, zia lo lumière. Ngbanga ti so na popo ti ala azo ti kobela, azo so awoko nga na azo so ayeke na bezoin ni ayeke dä’.
Imam Bukhari : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ الْمَدِينِيُّ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ اعْرِفْ وِكَاءَهَا أَوْ قَالَ وِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اسْتَمْتِعْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ قَالَ فَضَالَّةُ الْإِبِلِ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ أَوْ قَالَ احْمَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ وَمَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَرْعَى الشَّجَرَ فَذَرْهَا حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ لَكَ أَوْ لِأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ
A tene na e [Abdullah bin Mohammed] so, A tene na e [Abdul Malik bin ‘Amru Al ‘Aqadi] atene, A tene na e [Sulaiman bin Bilal Al Madini] so alondo na [Rabi’ah bin Abu Abdurrahman] so alondo na [Yazid] mbeni ngbele ngbâa ti Al Munba’id so alondo na a-Al-Munba’it, Prophète sallallaahu ‘alaihi Wasallam ahunda mbeni zo na ndo ti aye so a wara, na pekoni Prophète sallallaahu ‘alaihi Wasallam atene: ‘Hinga kamba ni, wala Lo tene; sac na couvercle, na pekoni fa ni teti ngu oko, na pekoni sala kusala na ni. Tongana wa ti da ni aga, mû ni na lo’. Koli ni ahunda ndo, atene: ‘Ka ti koli so awara kamela so, a yeke tongana nyen?’ Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam asara ngonzo juska lê ti lo aga vukongo, na pekoni lo tene: ‘ye wa la mo yeke na ni na chameau so, teti so lo yeke yô lakue ngu na yâ ti lo, lo yeke na bata na ndo ti lo tongaso si lo lingbi ti kiri ti gi mbeni ye ti nyongo ni nga ti te pere, tongaso zia lo gi lo oko ti mû lo juska wa ti lo aga’. Koli ni akiri ahunda tënë ti warango mbeni ngasangbaga, tongaso lo kiri tënë: ‘So ayeke ti mo wala ti ita ti mo wala ti mbeni ngbo’.
Imam Bukhari : 90
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَشْيَاءَ كَرِهَهَا فَلَمَّا أُكْثِرَ عَلَيْهِ غَضِبَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ سَلُونِي عَمَّا شِئْتُمْ قَالَ رَجُلٌ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ مَنْ أَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُوكَ سَالِمٌ مَوْلَى شَيْبَةَ فَلَمَّا رَأَى عُمَرُ مَا فِي وَجْهِهِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَتُوبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Ti tene na e [Mohammed bin Al ‘Ala`] atene, Ti tene na e [Abu Usamah] ti [Buraid] ti [Abu Burdah] ti [Abu Musa] ti tene; A hunda Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam mbeni lâ na ndo ti mbeni ye so lo ye ni pëpe, tongana a ngbâ ti hunda lo, ngonzo agbu lo na lo tene na azo: ‘Hunda mbi ye kue so mo ye’. Tongaso, mbeni zo ahunda: ‘Babâ ti mbi ayeke zo wa?’ Lo kiri tënë na lo: ‘Babâ ti mo ayeke Hudzafah’. Mbeni nde ahunda: ‘Zo wa ayeke babâ ti mbi, O Rasulullah salallahu ‘alaihi wasallam?: ‘Babâ ti mo ayeke Salim, sahaya Syaibah’ Tongana Omar abâ ye so ayeke na lê ti lo, lo tene: ‘O Rasulullah, e gbian bê ti e na Nzapa ‘azza wajalla’.
Imam Bukhari : 91
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي فَقَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ ثُمَّ أَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ سَلُونِي فَبَرَكَ عُمَرُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيًّا فَسَكَتَ
Ti tene na e [Abu Al Yaman] atene, ti tene na e [Syu’aib] ti [Az Zuhri] ti tene, ti tene na mbi [Anas bin Malik] so Watokua ti Nzapa (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) asigigi, na pekoni Abdullah bin Hudzafah abâ lo na lo tene: ‘Zo wa la ayeke babâ ti mbi?’ Prophète ni akiri tënë na lo: ‘Babâ ti mo Hudzaafah’. Tongana ahundango tënë ni ayeke mingi, Prophète ni atene: ‘Hunda mbi?’ Tongaso, Omar akuku na sese na lo tene: ‘E yeke na ngia na Allah tongana Rabb ti e, Islam tongana lege ti vorongo ti e nga na Mohammed tongana Prophète ti e’. Tongaso, Abdullah bin Hudzafah adë bê ti lo.
Imam Bukhari : 92
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا سَلَّمَ سَلَّمَ ثَلَاثًا وَإِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلَاثًا
Ti tene na e [Abdah] atene, Ti tene na e [Abdushshamad] atene, Ti tene na e [Abdullah bin Al Mutsanna] atene; [Tsumamah bin Abdullah] a tene na e na mbage ti [Anas] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, so tongana Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam amu bara, lo tene ni fani ota na tongana lo tene tene oko lo kiri lo tene ni fani ota.
Imam Bukhari : 93
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَارُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلَاثًا حَتَّى تُفْهَمَ عَنْهُ وَإِذَا أَتَى عَلَى قَوْمٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثَلَاثًا
Ti tene na e [‘Abdullah bin Abdollah Ash Shafar] Ti tene na e [Abdushshamad] atene, Ti tene na e [Abdollah bin Al Mutsanna] atene; [Tsumamah bin Abdullah] a tene na e na mbage ti [Anas] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, so tongana Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam asala tene, lo kiri lo tene ni fani ota juska a lingbi ti gbu nda ni na tongana lo si na azo, lo bara ala fani ota.
Imam Bukhari : 94
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ سَافَرْنَاهُ فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقْنَا الصَّلَاةَ صَلَاةَ الْعَصْرِ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
A tene na e [Musaddad] so, A tene na e [Abu ‘Awanah] so alondo na [Abu Bisyir] so alondo na [Yusuf bin Mahak] so alondo na [Abdullah bin ‘Amru] atene, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam a zia lo ândö na peko ti e na ngoi so unlayyer alamo na ndo ti ngoi so e yeke sara. asara ablution gi na sukulango gere ti e. Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam adekongo na kota go: ‘mawa na a-talon so ayeke na ngu pëpe, ala yeke gue na enfer’. Lo dekongo ni fani use wala ota.
Imam Bukhari : 95
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ سَلَامٍ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ قَالَ عَامِرٌ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَهُمْ أَجْرَانِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَآمَنَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَبْدُ الْمَمْلُوكُ إِذَا أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ وَرَجُلٌ كَانَتْ عِنْدَهُ أَمَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ تَأْدِيبَهَا وَعَلَّمَهَا فَأَحْسَنَ تَعْلِيمَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا فَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِثُمَّ قَالَ عَامِرٌ أَعْطَيْنَاكَهَا بِغَيْرِ شَيْءٍ قَدْ كَانَ يُرْكَبُ فِيمَا دُونَهَا إِلَى الْمَدِينَةِ
A tene na e [Muhammad Ibnu Salam], A tene na e [Al Muharibi] a tene, A tene na [Salih bin Al Hayyan] a tene, a tene [‘Amir Asy Sya’bi]; a tene na mbi [Abu Burdah] ti [babâ ti lo] so, Watokua ti Nzapa (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atene: ‘Azo ota ayeke dä so a yeke futa ala fani use; mbeni zo ti azo ti mbeti so a mabe na Prophète ti lo na a mabe na Mohammed sallallaahu ‘alaihi wasallam, na mbeni wakua so a sara ye alingbi na droit ti Allah na droit ti maître ti lo. Na mbeni zo so ayeke na mbeni wakua-wali na lo sala ye nzoni na lo, lo fa ye na lo nzoni, na lo fa na lo anzoni fango ye, na pekoni lo zi lo na lo sala mariage na lo, fade lo yeke wara futa use.’ Amir atene: ‘Mbi mû kpale so na mo sân ti tene a futa mo, na biani mbi gue ti wara ni na guengo na Médine’.
Imam Bukhari : 96
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَأَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ عَطَاءٌ أَشْهَدُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَظَنَّ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْقُرْطَ وَالْخَاتَمَ وَبِلَالٌ يَأْخُذُ فِي طَرَفِ ثَوْبِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَطَاءٍ وَقَالَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A fa na e [Sulaiman bin Harb] so, A fa na e [Syu’bah] so alondo na [Ayyub] so; Mbi mä [‘Atho’] atene; Mo mä [Ibn ‘Abbas] atene: Mo bâ so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam -ayeke mä yanga ti ‘Atho’, lo tene; Mo ba Ibn ‘Abbas atene; - so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam asigigi na Bilal, -na lo pensé so lo mä ni pëpe, - tongaso Prophète ni afa na awali ni mbeni ye ti manda na lo mû yanga na ala ti mû matabisi ti mungo maboko, tongaso mbeni wali amû na lo abongo ti mê ti lor nga na abongo ti bongo, na Bilal azia ni na yâ ti bozo ti chemise ti lo. Abu Abdolla atene; na [Isma’il] atene; ti [Ayyub] ti [‘Atho’], na lo tene; ti [Ibn ‘Abbas] so lo sala tënë ti témoin ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam .
Imam Bukhari : 97
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ ظَنَنْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنْ لَا يَسْأَلُنِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ أَحَدٌ أَوَّلُ مِنْكَ لِمَا رَأَيْتُ مِنْ حِرْصِكَ عَلَى الْحَدِيثِ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ خَالِصًا مِنْ قَلْبِهِ أَوْ نَفْسِهِ
A tene na e [Abdul Aziz bin Abdullah] so, a tene na mbi [Sulaiman] so alondo na [‘Amru bin Abu ‘Amru] so alondo na [Sa’id Al Maqburi] so alondo na [Abu Hurairah], so lo tene: hunda -na Watokua ti Nzapa so ayeke na popo ti mo na zo so ayeke na popo ti mo na lo. lâ ti fango ngbanga?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam a kiri tene: ‘Mbi bi bê ti mbi lani, O Abu Hurairah, so zo oko a kozoni na mo pepe ti hunda tene na ndo tene so, ngbanga ti so mbi ba tongana nyen mo yeke bi bê mingi na ndo ti hadith ni. Zo so ayeke na ngia mingi na lege ti sambela ti mbi na lâ ti fango ngbanga ayeke zo so atene Laa ilaaha illallah na bê ti lo kue wala na âme ti lo’.
Imam Bukhari : 98
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ الْعِبَادِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمَ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ حَتَّى إِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّواقَالَ الْفِرَبْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ هِشَامٍ نَحْوَهُ
A tene na e [Isma’il bin Abu Uwais] so, a tene na mbi [Malik] ti [Hsyam bin ‘Urwah] ti [babâ ti lo] ti [Abdullah bin ‘Amru bin Al ‘Ash] so; Mo mä Watokua ti Allah (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atene: ‘Biani, Allah ayeke zi pëpe hingango ye na oko ngoi so lo yeke mû ni na awakua, me Allah ayeke zi hingango ye na lege so lo yeke hon na ndo ti awasenda-ye tongaso si tongana awasenda-ye angbâ pëpe tongana awasenda-ye angbâ pëpe, azo ayeke soro ande amokonzi so alondo na a fatwave . hingango ye, ala yeke gue kirikiri na ala yeke handa zo’. Said Al Firabri A tene na e ‘Abbas atene, A tene na e Qutaibah A tene na e Jarir ti Hisham tongana ti so nga.
Imam Bukhari : 99
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ ذَكْوَانَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّقَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَنَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا يَوْمًا مِنْ نَفْسِكَ فَوَعَدَهُنَّ يَوْمًا لَقِيَهُنَّ فِيهِ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُقَدِّمُ ثَلَاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلَّا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ وَاثْنَتَيْنِ فَقَالَ وَاثْنَتَيْنِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ ثَلَاثَةً لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ
Ti tene na e [Adam] atene, Ti tene na e [Syu’bah] atene, ti tene na Mbi [Ibnu Al Ashbahani] atene; Mo mä [Abu Shalih Dzakwan] atene ni na yanga ti [Abu Sa’id Al Khudri]; Awali ni atene na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘akoli ahon ndo ti e ti tingbi na mo, tongaso mû na e mbeni lango oko ti tingbi na mo, seigneur’. Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam amû zendo na ala ti tene mbeni oko atingbi na ala, na pekoni Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam afa na ala mbeni ye ti manda na lo mû yanga na ala, na popo ti aye so lo tene: ‘Mbeni oko na popo ti ala ayeke kozoni na amolenge ti lo ota pëpe gi tongana a yeke duti ande mbeni voile ndali ti lo wani ti hon na enfer’. Mbeni zo atene: ‘azo use ayeke tongana nyen?’ Prophète ni akiri tënë: ‘Nga use’. A tene na e [Muhammad bin Basysyar] so, A tene na e [Ghundar] so, A tene na e [Syu’bah] so alondo na [Abdurrahman Al Ashbahani] so alondo na [Dzakwan] so alondo na [Abu Sa’id Al Khudri] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam. Na sanad tongana ti so alondo na [Abdurrahman Al Ashbahani] atene; Mo mä [Abu Hazm] na yanga ti [Abu Hurairah] atene: ‘Azo ota so asi na ngu ti mbakoro pëpe’.
Imam Bukhari : 100
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ قَالَ أَخْبَرَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَكَانَتْ لَا تَسْمَعُ شَيْئًا لَا تَعْرِفُهُ إِلَّا رَاجَعَتْ فِيهِ حَتَّى تَعْرِفَهُ وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حُوسِبَ عُذِّبَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَوَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى{ فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا }قَالَتْ فَقَالَ إِنَّمَا ذَلِكِ الْعَرْضُ وَلَكِنْ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَهْلِكْ
A tene na e [Sa’id bin Abu Maryam] so, a tene na e [Nafi’ bin Omar] so, a tene na mbi [Ibn Abu Awalkah] so [Aishah] wali ti Prophète sallallaahu ‘alaihiti wasallam amä pepe mbeni ye so lo hinga nda ni pepe gi tongana lo sala tene ti ‘uniphetilla’ ni. a comprendre, na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene ândö: ‘Zo so a punir lo aye ti tene so lo yeke sara pasi na lo’ Aisyah atene: tongaso mbi hunda Prophète ni: ‘Eskê Allah Ta’ala atene pëpe: ‘Kete na pekoni, a yeke punir lo na mbeni kete compte’ Aisyah atene: Tongaso, ‘Prophète ni atene: ti -pratique-. Ye oko, zo kue so azo ayeke dë gaba na ndo ti wungo ti azo so lo diko wungo ti ala ayeke wara ande biani kpale.’