Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith
Hadith
Imam Bukhari : 81
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَفَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِمِنًى لِلنَّاسِ يَسْأَلُونَهُ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَمْ أَشْعُرْ فَحَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ فَقَالَ اذْبَحْ وَلَا حَرَجَ فَجَاءَ آخَرُ فَقَالَ لَمْ أَشْعُرْ فَنَحَرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ قَالَ ارْمِ وَلَا حَرَجَ فَمَا سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ قُدِّمَ وَلَا أُخِّرَ إِلَّا قَالَ افْعَلْ وَلَا حَرَجَ
އަޅުގަނޑުމެން [އިސްމާޢީލް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އަލްވަދާޢުގެ ޙައްޖުގެ ތެރޭގައި މީނާގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ހުއްޓިވަޑައިގެން މީސްތަކުންނަށް އެދުމުގެ ފުރުޞަތު ދެއްވައިގެން [ޢިސާ ބިން ތަލްޙާބު ބިން އުބައިދިއްލާ] ގެ އަރިހުން [ޢިސާ ބިން ތަލްޙަ ބިން އުބައިދިލާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [މާލިކަށް] ރިވާވެގެންވެއެވެ އޭނާ ސުވާލުކުރެއެވެ. ދެން މީހަކު އައިސް ބުނީ: 'އަހަރެން ބޯ ބުރިކުރިއިރު އަހަރެން ޖަނަވާރެއް ކަތިލާފައި ނުވާކަން އަހަންނަށް ނޭނގުނެވެ.' އެހެންކަމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން އެހެން މީހަކު އައިސް ބުނީ: 'އަހަރެން ޤުރުބާން ކުރިއިރު -ޖުމްރާ- އުކާފައި ނުވާކަން އަހަންނަށް ނޭނގުނެވެ'. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އޭގެ ކުރިން ނުވަތަ ފަހުން އެއްވެސް ކަމަކާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ނުކުރެވުނީ: 'އެކަން ކުރައްވާ އަދި ރަނގަޅުވާނެ' ކަމަށް ވިދާޅުވި އެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 82
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ فِي حَجَّتِهِ فَقَالَ ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ قَالَ وَلَا حَرَجَ قَالَ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ فَأَوْمَأَ بِيَدِهِ وَلَا حَرَجَ
އަޅުގަނޑުމެން [މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [ވުހައިބަށް] ވާރިދުވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑުމެން [އައްޔޫބު] އަށް [އިކްރީމާ] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ރިވާވެފައި އޮތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހުން އޭނާ ކުރި ޙައްޖުގެ ވާހަކައާއި ސުވާލު ކުރުމުން، އެމީހަކު ބުނީ: ‘އަހަރެންގެ ކުރިން ޖަނަވާރެއް ކަތިލީމެވެ ޖަމާރާއަށް ގަލުން އުކާލިއެވެ'. އޭނާ އަތުން އިޝާރާތް ކުރިއިރު އޭގެ މާނައަކީ 'އޯކޭ' އެވެ. 'އަދި ކަތިލުމުގެ ކުރިން ބޮލުގައި ރިއްސާލީ'. އޭނާ އަތުން އިޝާރާތް ކުރިއިރު އޭގެ މާނައަކީ 'އޯކޭ' އެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 83
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ سَالِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُقْبَضُ الْعِلْمُ وَيَظْهَرُ الْجَهْلُ وَالْفِتَنُ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْهَرْجُ فَقَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ فَحَرَّفَهَا كَأَنَّه يُرِيدُ الْقَتْلَ
އަޅުގަނޑުމެން [އަލް މައްކީ ބިން އިބްރާހީމް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ހަންޒަލާ ބިން އަބޫ ސުފްޔާން] [ސަލީމް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [އަބޫ ޙުރައިރާ] ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ. އެކަލޭގެފާނާއި صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އެދުނެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަތުން ނިޝާނެއް ހަދައި އެއަށްފަހު އެ ނިޝާން ތިރިކޮށްލިއެވެ. އޭނާ މާނަކުރީ މަރާލުން ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 84
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْأَتَيْتُ عَائِشَةَ وَهِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ فَأَشَارَتْ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ قُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا أَيْ نَعَمْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَى رَأْسِي الْمَاءَ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ لَمْ أَكُنْ أُرِيتُهُ إِلَّا رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي حَتَّى الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَأُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي قُبُورِكُمْ مِثْلَ أَوْ قَرِيبَ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ يُقَالُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي بِأَيِّهِمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَاتَّبَعْنَا هُوَ مُحَمَّدٌ ثَلَاثًا فَيُقَالُ نَمْ صَالِحًا قَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُوقِنًا بِهِ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] ރިވާވެގެންވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ވުހައިބަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ، [ފާތިމަތު] [އަސްމާޢު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙިޝާމް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ: އަޅުގަނޑާ އައިޝާއާ ބައްދަލުވީ ނަމާދު ކުރަމުން ދަނިކޮށެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ: 'ރައްޔިތުން ކީއްކުރަނީ؟' އައިޝާ އުޑުމައްޗަށް އިޝާރާތް ކުރިއެވެ. އެނގުނު ގޮތުގައި ރައްޔިތުން ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔައީ - އިރުކޭތައެއް. އެހެންކަމުން ޢާއިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'މާތް الله އަށް ޙަމްދު ހުއްޓެވެ'. އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީމެވެ: 'އެކަނި އެއް ނިޝާނެއް؟' ދެން ބޮލުން އިޝާރާތް ކުރުމުން މާނައަކީ އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ބޯޖަހާލުމެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ނަމާދުގައި ބައިވެރިވި ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް އޮޅުން ބޮޅުން ބޮޑު އިހުސާސެއް އުފެދުނީ، ފެނުން ބޯ ދޮވެލާށެވެ. ރަސޫލާ ދެއްވި ދަރުސްގައި މާތްރަސްކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކޮށް އެކަލާނގެ މާތްކުރައްވައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އަލް މަސީހުދު ދައްޖަލް-؛ 'މީހަކާ -އޭނާގެ ގަބުރުގައި- އެދޭނެ؛ 'މި މީހާއާ ބެހޭގޮތުން ކަލެއަށް އެނގޭނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟' މުއުމިނުންނަށް ނުވަތަ ޔަޤީންވެފައިވާ މީހުންނަށް ބަލާއިރު، - އަސްމާ’ އަށް އެދެމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮން މާނައެއްކަން ޔަޤީން ނުވެ - ޖަވާބު ދެއްވާނީ: 'އެކަލޭގެފާނަކީ މުޙައްމަދު الله ގެ ރަސޫލާ އަޅުގަނޑުމެންނާ ހަމައަށް އައިސްފައިވަނީ ބަޔާންތަކާއި ހިދާޔަތާއެކުގައެވެ. އެހެންވީމާ އަޅުގަނޑުމެން މަރުހަބާ ކިޔަން އަދި އަޅުގަނޑުމެން ފޮލޯކުރަން. އެއީ މުޙައްމަދު،' ތިން ފަހަރު ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހަކަށް ބުނީ: 'އަމާންކަމާއެކު ނިދާށެވެ، ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެމެންނަށް އެނގިއްޖެ ކަލޭގެފާނަކީ އިތުބާރު ހުރި މީހެއްކަން'. މުނާފިޤު މީހާ ނުވަތަ ޝައްކުކުރާ މީހާއާ ބެހޭގޮތުން ބުނާނަމަ، -އަސްމާޢަށް ޔަޤީން ނުވަނީ އެދެމީހުންގެ ތެރެއިން ކޮން މާނައެއް-، ޖަވާބު ދޭނެ ކަމެވެ؛ 'އަހަންނަކަށް ނޭނގެ އޭނާއަކީ ކާކުކަން، މީހުން ވާހަކަ ދައްކާ އަޑު އިވުނީމަ އަހަރެން ބުނީމެއްނު'.
Hadith
Imam Bukhari : 85
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ الْوَفْدُ أَوْ مَنْ الْقَوْمُ قَالُوا رَبِيعَةُ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى قَالُوا إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ وَلَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نُخْبِرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ وَتُعْطُوا الْخُمُسَ مِنْ الْمَغْنَمِ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالَ شُعْبَةُ رُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ قَالَ احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوهُ مَنْ وَرَاءَكُمْ
[މުޙައްމަދު ބިން ބަޝްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ގުންދަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [ޝުޢޫބާ] [އަބޫ ޖަމްރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ އަޅުގަނޑަކީ [އިބްނު ޢައްބާސް] އާއި މީސްތަކުންނާ ދެމެދު ތަރުޖަމާނެއް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެއީ ޢަބްދުލްޤައިސްގެ ފަރާތުން ރަސޫލުންގެ ޖަމާޢަތެއް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އައިސް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ރަބީޢާ' އެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ރަސޫލުން ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އަހަރެމެންގެ ރަށާއި ކަލޭގެފާނުގެ ރަށާ ދެމެދު ކާފިރުންގެ ރަށެއް - މުދުލޯރު ޤަބީލާ - އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދިގު ދަތުރަކުން އައިސްފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ސާފު އަމުރެއް ދަސްކޮށްދެއްވާ، އެ އަމުރެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޢަމަލުކޮށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަށުގެ މީހުންނަށް ދަސްކޮށްދީ، މިހެންވެ އަޅުގަނޑުމެން ސުވަރުގެއަށް ވަދެވޭނެ'. ދެން އެމީހުން ބުއިންތަކާއި ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރިއެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެބައިމީހުންނަށް ހަތަރު ކަމެއް އަމުރުކުރައްވައި ހަތަރުކަމަކުން މަނާކުރައްވައި، ހަމައެކަނި الله އަށް އީމާންވުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އެއުރެން ޖަވާބު ދިނީ: اللَّه اللَّه و އެކަލާނގެ ރަސޫލާ އެންމެ ރަނގަޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވެއެވެ'. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބަޔާންކުރައްވައިފިއެވެ. އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއުރެންނަށް ހަތަރު ކަމެއް ޙަރާމް ކުރެއްވިއެވެ. ޝުޢޫބާ ވިސްނައިދިނެވެ؛ ބައެއް ފަހަރު އަން-ނަޤީރު އަދި ބައެއް ފަހަރު މުޤައްޔިރު -ނަޤީރު ނޫން- ގެ ވާހަކަ ދެއްކެވިއެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 86
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِأَنَّهُ تَزَوَّجَ ابْنَةً لِأَبِي إِهَابِ بْنِ عَزِيزٍ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنِّي قَدْ أَرْضَعْتُ عُقْبَةَ وَالَّتِي تَزَوَّجَ فَقَالَ لَهَا عُقْبَةُ مَا أَعْلَمُ أَنَّكِ أَرْضَعْتِنِي وَلَا أَخْبَرْتِنِي فَرَكِبَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ وَقَدْ قِيلَ فَفَارَقَهَا عُقْبَةُ وَنَكَحَتْ زَوْجًا غَيْرَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން މުޤަތިލް އަބޫ އަލް ޙަސަން] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އޭނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله] ކައިރީ [ޢުމަރު ބިން ސަޢީދު ބިން އަބޫ ޙުސައިން] ގާތު [ޢުޤްބާ ބިން އަލްޙަރީޘް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ މުލައިކާ] އަންގަވާފައިވާ ވާހަކަ، އިބްނު އިޙާބު ބިން ޢަޒީޒުގެ ދަރިކަނބަލުންނާ ކައިވެނި ކުރެއްވި ވާހަކައެވެ. ދެން އަންހެނަކު އައިސް ބުންޏެވެ: 'އަހަރެން ކުރިން އުޤްބާ އާއި އޭނާ ކައިވެނިކުރި އަންހެނާ ކިރުދެމުން ދިޔައީމެވެ.' އެހެންކަމުން އުޤްބާ އެ އަންހެންމީހާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ: ‘އަހަންނަށް ނޭނގުނު ކަލޭ އަހަންނަށް ކިރުދޭކަން އަދި ކަލޭ އަހަންނަށް ނުބުނުމެވެ. އެހެންކަމުން އުޤްބާ އޭނާގެ އަސް ދުއްވައިގެން މަދީނާގައި ހުންނަ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހަށް އެވާހަކަ ކިޔައިދިނެވެ. ފަހެ، الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އުޤްބާ އޭނާ ވަރިކޮށް އެހެން އަންހެނަކާ ކައިވެނި ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 87
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ قَالَكُنْتُ أَنَا وَجَارٌ لِي مِنْ الْأَنْصَارِ فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ وَهِيَ مِنْ عَوَالِي الْمَدِينَةِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَإِذَا نَزَلْتُ جِئْتُهُ بِخَبَرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنْ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَإِذَا نَزَلَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ فَنَزَلَ صَاحِبِي الْأَنْصَارِيُّ يَوْمَ نَوْبَتِهِ فَضَرَبَ بَابِي ضَرْبًا شَدِيدًا فَقَالَ أَثَمَّ هُوَ فَفَزِعْتُ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ طَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ لَا فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ
[އަބޫ އަލް ޔަމާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި [ޝުޢައިބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އެހެން ސަފުހާއެއްގައިވާ ގޮތުން؛ އަބޫ ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި [އިބްނު ވަޙްބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔޫނުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ޠޫރު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން [ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ الله صلى الله عليه وسلم ގެ ފަރާތުންނެވެ. އެއްދުވަހަކު އަހަރެން އޭނާއާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ބައްދަލުކޮށް އަނެއް ދުވަހު އޭނާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ބައްދަލުކުރާނެއެވެ. އަހަރެންގެ ނަންބަރު އައުމުން އެދުވަހު ފޭބި ވަޙީއާއި އެހެނިހެން ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އަހަރެން އަހާނަމެވެ. އަދި އަހަރެންގެ އަވަށްޓެރިޔާގެ ނަންބަރު އައުމުން އޭނާވެސް އެކަން ކުރާނެއެވެ. އަހަރެންގެ އަވަށްޓެރިޔާގެ ނަންބަރު އަންނަ ދުވަސް އައުމުން އަހަރެންގެ ދޮރުގައި ވަރަށް ބާރަށް ޓަކިޖަހަމުން އަހަރެންގެ ގާތަށް އައިސް ބުނީ: 'އޭނާ އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟' އެހެންކަމުން އަހަރެން ހައިރާންވެ އޭނާއާ ބައްދަލުކުރަން ނުކުތީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ސީރިއަސް މައްސަލައެއް ދިމާވެއްޖެ!'. އުމަރު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން ހަފްސާއަށް ދިޔައިރު އޭނާ ރޮމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެން ސުވާލުކުރީމެވެ: 'الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ތިބާ ވަރިކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟' ހަފްސާ ޖަވާބު ދިނެވެ: 'އަހަންނަކަށް ނޭނގެއެވެ.' އެހެންކަމުން އަހަރެން ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ގޮސް ކޮޅަށް ހުރެގެން އެކަލޭގެފާނާ ސުވާލުކުރީމެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބިން ވަރިކުރީ ހެއްޔެވެ؟' ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނޫން.' އެހެންކަމުން އަހަރެން ބުނީމެވެ: الله ބޮޑުވެގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 88
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَكَادُ أُدْرِكُ الصَّلَاةَ مِمَّا يُطَوِّلُ بِنَا فُلَانٌ فَمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَوْعِظَةٍ أَشَدَّ غَضَبًا مِنْ يَوْمِئِذٍ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ مُنَفِّرُونَ فَمَنْ صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الْمَرِيضَ وَالضَّعِيفَ وَذَا الْحَاجَةِ
[މުޙައްމަދު ބިން ކާތިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އިބްނު އަބޫ ޚާލިދު] ގެ އަރިހުން [ޤައިސް ބިން އަބޫ ޙާޒިމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ އަލް މަސްޢޫދު އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން ކަމަށާއި، އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ޞަޙާބީއަކު ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އޭނާގެ ދިގު ކިޔެވުމާއެކު މީހަކު އިސްކޮށް ނަމާދު ކުރަން އަހަންނަށް ކެތް ނުކުރެވޭނެ'. ފަހެ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެދުވަހު ދެއްވި ވަރަށް ވުރެ ބޮޑަށް ރުޅިވެރިކަމާއެކު އިންޒާރެއް ދެއްވައި، އޭ މީސްތަކުންނޭވެ، ތިޔަބައިމީހުން މީސްތަކުން ފިލުވައިލައްވަނީއެވެ. ފަހެ، ނަމާދުގައި މީސްތަކުންނަށް އިސްކޮށް ގެންގުޅުއްވާ މީހާ އެކަން ލުއިކޮށްދެއްވާށިއެވެ. އެހެނީ އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ބަލި މީހުންނާއި ބަލިކަށި މީހުންނާއި ނިކަމެތި މީހުން ހިމެނެއެވެ.'
Hadith
Imam Bukhari : 89
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ الْمَدِينِيُّ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ اللُّقَطَةِ فَقَالَ اعْرِفْ وِكَاءَهَا أَوْ قَالَ وِعَاءَهَا وَعِفَاصَهَا ثُمَّ عَرِّفْهَا سَنَةً ثُمَّ اسْتَمْتِعْ بِهَا فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ قَالَ فَضَالَّةُ الْإِبِلِ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ أَوْ قَالَ احْمَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ وَمَا لَكَ وَلَهَا مَعَهَا سِقَاؤُهَا وَحِذَاؤُهَا تَرِدُ الْمَاءَ وَتَرْعَى الشَّجَرَ فَذَرْهَا حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا قَالَ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ لَكَ أَوْ لِأَخِيكَ أَوْ لِلذِّئْبِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޢަމްރު އަލް ޢަޤާދީ] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުލައިމާން ބިން ބިލާލް އަލް މަދީނީ] [ރަބިޢަ ބިން އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން] ގެ އަރިހުން [ޔާޒީދު] ގެ އަރިހުން އަލް މުންބައިތުގެ ކުރީގެ އަޅުންގެ އަރިހުން، [ޒައިދު ބިން ޚާލިދު އަލް ޖުހާނީ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރިވާވެގެންވެއެވެ ޢަލައިހި ވަޞަލަމް އާއި މީހަކު ހޯދި އެއްޗަކާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެ ދަބަހާއި އޭގެ ކަވަރ، ދެން އެއް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް އިއުލާންކޮށް، އެއަށްފަހު ބޭނުން ކުރާށެވެ. އޭގެ ވެރިމީހާ އައިސްފިނަމަ ދެން އޭނާއަށް ދޭށެވެ'. އެމީހާ ސުވާލުކުރީ: 'ޖަމަލު ފެނުނު މީހާއަށް ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟' ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރުޅިގަދަވެވަޑައިގަތީ މޫނު ރަތްވެވަޑައިގަންނަވަންދެން، ދެން ވިދާޅުވީ: 'ޖަމަލާއި މެދު ތިބާގެ ވިޔަފާރިއަކީ ކޮބައިތޯ، އަބަދުވެސް ބަނޑުގައި ފެން ގެންގުޅޭއިރު، ފެން ހޯދައިގެން ޗަސްބިން ކާން އެނބުރި އެނބުރި ދާން ޖެހޭ ގޮތަށް ބޫޓު އަޅާފައި ވާތީ، އޭގެ ވެރިމީހާ ނަގަން އަންނަންދެން ދޫކޮށްލާށެވެ'. އެމީހާ އަނެއްކާވެސް ބަކަރި ހޯދުމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދިނީ: 'އެއީ ތިބާއަށް ނުވަތަ ތިބާގެ ބޭބެއަށް ނުވަތަ ވަލު ދޫންޏަކަށް' ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 90
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَشْيَاءَ كَرِهَهَا فَلَمَّا أُكْثِرَ عَلَيْهِ غَضِبَ ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ سَلُونِي عَمَّا شِئْتُمْ قَالَ رَجُلٌ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ مَنْ أَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُوكَ سَالِمٌ مَوْلَى شَيْبَةَ فَلَمَّا رَأَى عُمَرُ مَا فِي وَجْهِهِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَتُوبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
[މުޙައްމަދު ބިން އަލްޢަލާ`] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަބޫ އުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބުރައިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ބުރުދާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ؛ އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ނުރުހޭ ކަމެއްގެ ވާހަކަ ސުވާލު ކުރުމުން އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ކުރުމުން ރުޅިއައިސްގެން މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބޭފުޅުން ކަމުދާ އެއްޗެއް އަޅުގަނޑާ އަހާށެވެ'. އެހެންކަމުން މީހަކު ސުވާލުކުރީ: 'އަހަރެންގެ ބައްޕައަކީ ކާކު؟' އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވީ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ބައްޕައަކީ ހުދުފަހެވެ' އެވެ. އަނެއް ބޭފުޅަކު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިބާގެ ބައްޕައަކީ ޝައިބާގެ އަޅު ސަލީމް' އުމަރަށް އެކަލޭގެފާނުގެ މޫނުމަތީގައިވާ އެއްޗެއް ފެނުމުން ވިދާޅުވިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 91
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي فَقَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ ثُمَّ أَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ سَلُونِي فَبَرَكَ عُمَرُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيًّا فَسَكَتَ
އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫ އަލް ޔަމާން] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެން [ޝުޢޫޢީބަށް] [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑަށް [އަނަސް ބިން މާލިކް] އަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ، الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ނުކުމެވަޑައިގެން، އަދި ޢަބްދުالله ބިން ހުދަފާ އޭނާގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ: 'އަހަރެންގެ ބައްޕައަކީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ބައްޕައަކީ ހުދުފަހެވެ.' ސުވާލުތައް ގިނަވުމުން ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަޅުގަނޑާ ސުވާލުކުރައްވާށެވެ؟' އެހެންކަމުން އުމަރު ކަކޫ މައްޗަށް ތިރިވެ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަޅުގަނޑުމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި الله އާއި، ދީނުގެ ގޮތުގައި އިސްލާމްދީނާއި އަދި ނަބިއްޔާ ކަމުގައި މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އަޅުގަނޑުމެން ރުހިވަޑައިގަންނަވަމެވެ.' އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ބިން ހުދަފާ ހިމޭނުން ހުއްޓެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 92
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا سَلَّمَ سَلَّمَ ثَلَاثًا وَإِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلَاثًا
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުالله] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ: އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުޝްޝަމަދަށް] ވާރިދުވެފައި އޮތީ: އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުﷲ ބިން އަލް މުޘްޞްނާ] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ: [ޓްސުމާމާ ބިން ޢަބްދުﷲ] [އަނާސްގެ] ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އިރު، ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ސަލާމް ދިނުމުން ތިން ފަހަރު ބުނެ، އެއް ޖުމްލައަކުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު ތިން ފަހަރު ތަކުރާރު ކުރާނެ އެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 93
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَارُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا تَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَعَادَهَا ثَلَاثًا حَتَّى تُفْهَمَ عَنْهُ وَإِذَا أَتَى عَلَى قَوْمٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثَلَاثًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދާ ބިން ޢަބްދުﷲ އަޝް ސަފާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުއްޝަމަދަށް] ވާރިދުވެވިފައިވަނީ: އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުﷲ ބިން އަލް މުޘްޞްނާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި: [ތުސުމާމާ ބިން ޢަބްދުﷲ] [އަނާސްގެ] ކިބައިން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން Allaah be upon him) spoke, he would repeat it three times until it was understood, and when he came to people, he would greet them three times.
Hadith
Imam Bukhari : 94
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ سَافَرْنَاهُ فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقْنَا الصَّلَاةَ صَلَاةَ الْعَصْرِ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޞައްދަދަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ: އަޅުގަނޑުމެން [އަބޫ ޢަވާނާ] އަށް [އަބޫ ބިޝީރު] ގެ އަރިހުން [ޔޫސުފް ބިން މަހާކް] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރޫ] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި: އެއްފަހަރަކު ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެން ކުރި ދަތުރެއްގައި، ނަމާދުގެ ވަގުތު ގާތްގަނޑަކަށް ނިމުމުން އަޅުގަނޑުމެންނާ ކުރިމަތިލާންދެނެވެ އަހަރެމެން ވުޟޫކުރީ ހަމައެކަނި ފައި ފޮހެލައިގެންނެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބާރު އަޑަކުން ގޮވާލެއްވިއެވެ: 'ތެތް ނުވާ ހީލްސްތަކަށް ފާޑުކިޔުން، އެމީހުން ނަރަކައަށް ވަދެވޭނެއެވެ.' އޭނާ ދެތިން ފަހަރު މިހެން ގޮވާލިއެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 95
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ سَلَامٍ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ قَالَ عَامِرٌ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَهُمْ أَجْرَانِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَآمَنَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْعَبْدُ الْمَمْلُوكُ إِذَا أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ وَرَجُلٌ كَانَتْ عِنْدَهُ أَمَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ تَأْدِيبَهَا وَعَلَّمَهَا فَأَحْسَنَ تَعْلِيمَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا فَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِثُمَّ قَالَ عَامِرٌ أَعْطَيْنَاكَهَا بِغَيْرِ شَيْءٍ قَدْ كَانَ يُرْكَبُ فِيمَا دُونَهَا إِلَى الْمَدِينَةِ
[މުޙައްމަދު އިބްނު ސަލާމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އަލް މުޙަރީބީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޞާލިޙް ބިން އަލް ޙަޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ޢަމީރު އަޝް ޝަޢުބީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި؛ [އަބޫ ބުރުދާ] [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އަޅެއް ހުރެގެން ރަނގަޅަށް ކަންތައްކޮށް، ރަނގަޅަށް ތަޢުލީމުދީ، އެންމެ ރަނގަޅު އުނގަންނައިދިނުންތައް ދަސްކޮށްދީ، ދެން އޭނާ މިނިވަންކޮށް، ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ މީހަކަށް، ދެން އޭނާއަށް ދެގުނަ އިނާމެއް ލިބޭނެއެވެ.' ޢާމިރު ވިދާޅުވިއެވެ: އެއްވެސް ބަދަލެއް ނުދީ މި މައްސަލަ ދެއްވީމެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 96
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَأَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ عَطَاءٌ أَشْهَدُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَظَنَّ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْقُرْطَ وَالْخَاتَمَ وَبِلَالٌ يَأْخُذُ فِي طَرَفِ ثَوْبِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عَطَاءٍ وَقَالَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުލައިމާން ބިން ޙަރްބު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ: [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ: [‘އަތޯ]] ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވިފައި ވެއެވެ: [އިބްނު ޢައްބާސް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިއްޖެއެވެ. އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވާތަން އަޅުގަނޑު ހެކިވީމެވެ؛ - ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ބިލާލްއާއެކު ނުކުމެވަޑައިގެންނެވި ކަމުގައި - އަދި އޭނާއަށް އަޑުއިވޭ ކަމަށް ހީކުރެއްވި ކަމާއި، - އެހެންކަމުން ރަސޫލާ އަންހެނުންނަށް ނަސޭހަތްތެރިވެ ޞަދަޤާތް ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވުމުން، އަންހެނަކު ކަންފަތް ދަނޑިއާއި އޭނާގެ ރަން އަނގޮޓި ދެއްވައި، ބިލާލް އެތަކެތި އޭނާގެ ޖީބަށް ލެއްވިއެވެ. އަބޫ ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަދި [އިސްމާޢީލް] ވިދާޅުވިއެވެ. [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [‘އަތޯ’] އިން، އަދި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ހެކިވެވަޑައިގެންނެވި ކަމެވެ .
Hadith
Imam Bukhari : 97
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ ظَنَنْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنْ لَا يَسْأَلُنِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ أَحَدٌ أَوَّلُ مِنْكَ لِمَا رَأَيْتُ مِنْ حِرْصِكَ عَلَى الْحَدِيثِ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ خَالِصًا مِنْ قَلْبِهِ أَوْ نَفْسِهِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުލްޢަޒީޒް ބިން ޢަބްދުالله] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ސުލައިމާން] [ޢަމްރު ބިން އަބޫ ޢަމްރު] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދުލް މަޤްބުރީ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ: الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ: ޤިޔާމަތް ހެއްޔެވެ؟' الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އޭ އަބޫ ހުރައިރާ އަހަރެން ހީކުރީ، މިކަމާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލުކުރުމުގައި ތިބާގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ނުހުންނާނެ ކަމަށް. ޤިޔާމަތް ދުވަހު އަހަރެންގެ ޝަފާޢަތުން އެންމެ އުފާވެރި މީހަކަށް ވާނެ މީހަކީ ހިތުން ނުވަތަ ނަފްސުން އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ލާ އިލާހާ އިއްލާ ކިޔާ މީހާއެވެ.'
Hadith
Imam Bukhari : 98
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ انْتِزَاعًا يَنْتَزِعُهُ مِنْ الْعِبَادِ وَلَكِنْ يَقْبِضُ الْعِلْمَ بِقَبْضِ الْعُلَمَاءِ حَتَّى إِذَا لَمْ يُبْقِ عَالِمًا اتَّخَذَ النَّاسُ رُءُوسًا جُهَّالًا فَسُئِلُوا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَأَضَلُّواقَالَ الْفِرَبْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ هِشَامٍ نَحْوَهُ
[އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ އުވައިސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި، [މާލިކު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢަމްރު ބިން އަލް އަޝް] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނެވެ. އަލް ފިރާބްރީ ބުންޏެވެ، ޢައްބާސް ވިދާޅުވި، ޤުޠައިބާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، ޖާރިރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ ހިޝާމް އިން މިހެންނެވެ.
Hadith
Imam Bukhari : 99
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ ذَكْوَانَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّقَالَتْ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَلَبَنَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ فَاجْعَلْ لَنَا يَوْمًا مِنْ نَفْسِكَ فَوَعَدَهُنَّ يَوْمًا لَقِيَهُنَّ فِيهِ فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُقَدِّمُ ثَلَاثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلَّا كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنْ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ وَاثْنَتَيْنِ فَقَالَ وَاثْنَتَيْنِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَصْبَهَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ ثَلَاثَةً لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އާދަމްގެފާނަށް] ވާރިދުވެވަޑައިގަތީ: އަޅުގަނޑުމެން [ޝުޢަބާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި: އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު އަލް އަޝްބަހާނީ] ރިވާވެގެންވަނީ: [އަބޫ ޞާލިޙް ދަކާން] [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރެއްވި އަޑު އަޅުގަނޑަށް އަޑުއެހީމެވެ؛ އަންހެނުން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންނާ ބައްދަލުކުރުމުގައި ފިރިހެނުން އަހަރެމެން ބަލިކޮށްފި. އެހެންކަމުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްދުވަހަކު އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރައްވާނެ ކަމަށް ވަޢުދުވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މީހަކު ބުނީ: 'ދެމީހުން ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އަދި ދެމީހުންނެވެ.' އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ބަޝީޝަރު] ރިވާވެގެންވަނީ، އަޅުގަނޑުމެން [ގުންދަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް އަޝްބަހާނީ] ގެ ކިބައިން [ދަޤްވާން] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަޢީދު އަލް ޚުދުރީ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢުބާ] ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަދި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް އަޝްބަހާނީ] ގެ ފަރާތުން މިފަދަ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭނަކާއެކު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [އަބޫ ޙަޒްމް] [އަބޫ ހުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: 'ފުރާވަރަށް ނުފޯރާ ތިން މީހުން'.
Hadith
Imam Bukhari : 100
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ قَالَ أَخْبَرَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَكَانَتْ لَا تَسْمَعُ شَيْئًا لَا تَعْرِفُهُ إِلَّا رَاجَعَتْ فِيهِ حَتَّى تَعْرِفَهُ وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حُوسِبَ عُذِّبَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ أَوَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى{ فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا }قَالَتْ فَقَالَ إِنَّمَا ذَلِكِ الْعَرْضُ وَلَكِنْ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ يَهْلِكْ
އަޅުގަނޑުމެން [ސަޢީދު ބިން އަބޫ މަރިޔަމް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި ވާހަކަ، އަޅުގަނޑުމެން [ނާފިޢް ބިން ޢުމަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑަށް [އިބްނު އަބޫ މުލައިކާ] އަށް ވާރިދުވެފައި އޮތީ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢާއިޝާ] އަށް ނުވިސްނޭ އެއްވެސް އެއްޗެއް ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން އަހާނެ ކަމަށް ފިޔަވައި صلى الله عليه وسلم) އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އެކަމަނާއަށް އެކަން ވިސްނޭހާ ހިނދަކު، އަދި ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ޢާއިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަރެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ސުވާލުކުރީމެވެ. ޢާއިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެކަމަކު އޭނާގެ ޙިސާބާ މެދު ޚިލާފު އުފެދޭ މީހާ ނިކަމެތިވާނެކަން ޔަޤީނެވެ.'
