Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 861

حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ قَالَكَانَ النِّدَاءُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَوَّلُهُ إِذَا جَلَسَ الْإِمَامُ عَلَى الْمِنْبَرِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَلَمَّا كَانَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَكَثُرَ النَّاسُ زَادَ النِّدَاءَ الثَّالِثَ عَلَى الزَّوْرَاءِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ الزَّوْرَاءُ مَوْضِعٌ بِالسُّوقِ بِالْمَدِينَةِ

Caebelwe kuli ifwe [Adamu] atile, caebelwe kuli ifwe [Ibn Abu Dzi’b] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Nga fintu Sa’ib bin Yazid] asosele, ‘Ukwita ku mapepo ya pa Cisano kwatendeke ukucitwa ilyo imam aikele pa cipuna ca bufumu. Ici calicitilwe ukufuma mu nshita ya kwa Kasesema, Abu Bakr na Umar? Lesa 'umuntu. Mu nshita ya kwa Utmani? ''Anhu na bantu balekulilako mu mpendwa, eico alundilepo ukubilisha kwa butatu ku kupepa mu Az Zaura''. Abu Abdullah atile, ‘Az Zaura’ ni ng’anda mu cifulo ca kushitishamo mu musumba wa Medina.

Hadith

Imam Bukhari : 862

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَأَنَّ الَّذِي زَادَ التَّأْذِينَ الثَّالِثَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ كَثُرَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ وَلَمْ يَكُنْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤَذِّنٌ غَيْرَ وَاحِدٍ وَكَانَ التَّأْذِينُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حِينَ يَجْلِسُ الْإِمَامُ يَعْنِي عَلَى الْمِنْبَرِ

Nga ca kutila, umuntu uwalundileko ukubilisha kwalenga butatu ku kupepa kwa pa Cisano ali ni Uthman bin. ilyo impendwa ya bantu mu Medina yafulile. Kabili takwali umusambi wa kwa Kasesema kano fye umo. Kabili ukubilisha ku mapepo ya pa Cisano kulacitwa ilyo Imamu naikala, e kutila ukwikala pa cipuna.

Hadith

Imam Bukhari : 863

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَوَهُوَ جَالِسٌ عَلَى الْمِنْبَرِ أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ قَالَ مُعَاوِيَةُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ وَأَنَا فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ وَأَنَا فَلَمَّا أَنْ قَضَى التَّأْذِينَ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى هَذَا الْمَجْلِسِ حِينَ أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ يَقُولُ مَا سَمِعْتُمْ مِنِّي مِنْ مَقَالَتِي

Atwebele [Muhammad bin Muqatil] atile, atwebele [‘Abdullah] atile, atwebele [Abu Bakr bin ‘Uthman bin Sahl bin Hunaif] ukufuma kuli [Abu Umamah bin Sahl bin Hunaif] atile, naumfwile [Mu’awiyyah bin Abu Suyan] pa nshita ya kusendama pa nshita ya kusendama. ipepo: ‘Lesa Akbar Lesa Akbar’, Mu’awiyyah atile, ‘Lesa Akbar Lesa Akbar’. Ilyo umusambi alebelenga ukuti ‘Ashhadu anlaa ilaaha ilallah’, ine na Mu’awiyyah twatile nga fintu umusambi asosele. Kabili ilyo umusambi abelengele ukuti ‘Ashhadu anna Muhammadar Rasulullah,’ ine na Mulyashi twalelanda nga fintu umusambi asosele. Ilyo ukubilisha kwa kupepa kwapwilile, Mu’awiyyah atile, ‘Mwe bantu, mu cine cine, ilyo ukubilisha ku kupepa kwalandwa, inshita imo naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) alelanda ukufuma muli ici cifulo nga fintu mwaumfwile ukufuma ku -kubelenga- ifyo nalandile pa ntanshi’.

Hadith

Imam Bukhari : 864

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ أَخْبَرَهُأَنَّ التَّأْذِينَ الثَّانِيَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَمَرَ بِهِ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ كَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ وَكَانَ التَّأْذِينُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ حِينَ يَجْلِسُ الْإِمَامُ

Bushe twaebelwe [Yahya bin Bukair] atile, bushe twaebelwe [Al Laits] ukufuma kuli [‘Uqail] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukuti [Nga fintu Sa’ib bin Yazid] amushimikiile, ukuti ukubilisha kwa bubili ku kupepa pa Cisano kwakonkomeshe kuli ‘Uthman bin ‘Affan? ilyo impendwa ya bantu mu Medina yafulile. Kale, ukubilisha kwa pa Cisano ku kupepa kwalelandwa ilyo Imamu aikala.

Hadith

Imam Bukhari : 865

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُإِنَّ الْأَذَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ كَانَ أَوَّلُهُ حِينَ يَجْلِسُ الْإِمَامُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ عَلَى الْمِنْبَرِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَلَمَّا كَانَ فِي خِلَافَةِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَكَثُرُوا أَمَرَ عُثْمَانُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِالْأَذَانِ الثَّالِثِ فَأُذِّنَ بِهِ عَلَى الزَّوْرَاءِ فَثَبَتَ الْأَمْرُ عَلَى ذَلِكَ

Ici cishibikwe kuli ifwe [Muhammad bin Muqatil] atile, cashimikilwe kuli ifwe [‘Abdullah] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Yunus] ukufuma kuli [Az Zuhri] atile, Naumfwile [Nga fintu Sa’ib bin Yazid] atile, ‘Pa kutendeka ukubilisha ku kupepa pa Cisano kwapeelwe pa nshita ya kusefya pa bushiku bwa ku mpepo. Ica kuti, finshi fyacitilwe ukufuma mu nshita ya kwa Kasesema, Abu Bakr na Umar? Lesa 'anhu. Bushe mu nshita ya bufumu bwa kwa Utman? ilyo impendwa ya bantu yafulile, lyene pa Cisano alandile ukuti kube ukubilisha kwalenga butatu ku kupepa. Eico -ukubilisha kwa butatu- ku kupepa kwabelengelwe pa Az Zaura'. Lyena icintu cilaba icakupingulapo."

Hadith

Imam Bukhari : 866

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيُّ الْقُرَشِيُّ الْإِسْكَنْدَرَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمِ بْنُ دِينَارٍأَنَّ رِجَالًا أَتَوْا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ وَقَدْ امْتَرَوْا فِي الْمِنْبَرِ مِمَّ عُودُهُ فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْرِفُ مِمَّا هُوَ وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ وَأَوَّلَ يَوْمٍ جَلَسَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى فُلَانَةَ امْرَأَةٍ مِنْ الْأَنْصَارِ قَدْ سَمَّاهَا سَهْلٌ مُرِي غُلَامَكِ النَّجَّارَ أَنْ يَعْمَلَ لِي أَعْوَادًا أَجْلِسُ عَلَيْهِنَّ إِذَا كَلَّمْتُ النَّاسَ فَأَمَرَتْهُ فَعَمِلَهَا مِنْ طَرْفَاءِ الْغَابَةِ ثُمَّ جَاءَ بِهَا فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِهَا فَوُضِعَتْ هَا هُنَا ثُمَّ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَيْهَا وَكَبَّرَ وَهُوَ عَلَيْهَا ثُمَّ رَكَعَ وَهُوَ عَلَيْهَا ثُمَّ نَزَلَ الْقَهْقَرَى فَسَجَدَ فِي أَصْلِ الْمِنْبَرِ ثُمَّ عَادَ فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا صَنَعْتُ هَذَا لِتَأْتَمُّوا وَلِتَعَلَّمُوا صَلَاتِي

Nga ca kuti catwebele [Qutaibah bin Sa’id] atile, bushe catwebele [Ya’qub bin ‘Abdurrahman bin Muhammad bin ‘Abdullah bin ‘Abdul Qari Al Qurasyi Al Iskandarani] atile, bushe catwebele [Abu Hazim bin Sa’id] ukuti kwali abantu abaleisa ku [S’ ifipe fyabomfiwe ku kucipanga? Bamwipwishe pali ici. Sahl lyene atile, ‘Na kwa Allah, nine muntu uwaumfwikisha bwino ili lyashi. Mu cine cine, namwene ubushiku icipuna ca kubalilapo ukubikwapo no bushiku Kasesema Saw aikelepo. Sahl atumine umuntu ku kukumanya umwanakashi wa Ansar, uo ishina lyakwe lyalumbulwa na Sahl, lyene Sahl atile, ‘Landa umwana wenu umusha uuli ni kapenta ukupanga icifulo ca kusambililamo icakwata amastaafu, pa kuti ilyo ndelanda na bantu ningaikalapo’. E ico lyene umwanakashi alandile ku mubomfi wakwe umwaume ukupanga icifulo ca kulanshanyapo icapangwa ku fimuti fya mu mpanga. Pa numa ya kucipeela kuli uyu mwanakashi, alitumine kuli Rasulullah. Eico Alandile abantu ukubika icifulo ca kusambilishiwapo pano. Lyena namwene Umutumwa wa kwa Lesa alepepa pali ci. Atile takbir mu cifulo ca pa cipuna kabili lyene afukama ilyo acili pa cipuna. Lyena atentemwike ku numa, lyena afukama pa nshi ya cipuna, lyena abwelelemo na kabili -ukufika ilyo ipepo lyapwilile-. Ilyo apwishishe, apilibukile ku cintubwingi no kutila: ‘Mwe bantu, mu cine cine nacitile ici pa kuti mukonke kabili pa kuti mwisambilile kuli ine ifya kupepa’.

Hadith

Imam Bukhari : 867

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَنَسٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ جِذْعٌ يَقُومُ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا وُضِعَ لَهُ الْمِنْبَرُ سَمِعْنَا لِلْجِذْعِ مِثْلَ أَصْوَاتِ الْعِشَارِ حَتَّى نَزَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهِقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ يَحْيَى أَخْبَرَنِي حَفْصُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ

Ici citusosele ukuti [Sa’id bin Abu Maryam] atile, citushimikile [Muhammad bin Ja’far] atile, citushimikile [Yahya bin Sa’id] atile, citushimikile [Ibn Anas] ukuti aumfwile [Jabir bin ‘Abdullah] alelanda ukuti, ‘Pa kutendeka Kasesema abomfeshe. ukubomfiwa ku kushintililapo. Ilyo bamupangiile icifulo ca kulanshanyapo, twaumfwile icintu cimo icalefuma mu cimuti nga kulila kwa ngamila iyali no kufyala, ukufika mu kupelako Kasesema aishile no kubika ukuboko kwakwe pa cimuti. [Sulaiman] atile, ukufuma kuli [Yahya] atile, alinjishibishe [Hafsh bin 'Ubaidullah bin 'Anas] ukuti aumfwile ukufuma kuli [Jabir bin 'Abdullah]'.

Hadith

Imam Bukhari : 868

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ مَنْ جَاءَ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ

Caebelwe kuli ifwe [Adamu bin Abu Iyas] atile, caebelwe kuli ifwe [Ibn Abu Dzi’b] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Salim] ukufuma kuli [wishi] atile, ‘Naumfwile Kasesema aleshimikila pa cipuna ca bufumu ukuti: ‘Uuli onse uulepepa kuli wene, lekeni alepepa pa Cisano.’

Hadith

Imam Bukhari : 869

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ قَائِمًا ثُمَّ يَقْعُدُ ثُمَّ يَقُومُ كَمَا تَفْعَلُونَ الْآنَ

Caebelwe kuli ifwe ['Ubaidullah bin 'Umar Al Qawariri ] atile, caebelwe kuli ifwe ['Ubaidullah bin 'Umar] atile, caebelwe kuli ifwe ['Ubaidullah bin 'Umar] ukufuma kuli [Nafi'] ukufuma kuli [Ibn 'Umar] ukutuntulu kwa muntu, atile, 'Umutumwa, lyena ukwikala kabili lyene ukwiminina na kabili nga fintu mucita muno nshiku ici'.

Hadith

Imam Bukhari : 870

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَسَ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى الْمِنْبَرِ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ

Atwebele ukuti [Mu’adz bin Fadlalah] atile, atushimikile [Hsyyam] ukufuma kuli [Yahya] ukufuma kuli [Hilal bin Abu Maimunah] atwebele [‘Atha’ bin Yasar] ukuti aumfwile [Abu Sa’id Al Khudri] alelanda ukuti, ‘Ubushiku bumo Kasesema ali mupepi na Lesa. wene'.

Hadith

Imam Bukhari : 871

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِمَالٍ أَوْ سَبْيٍ فَقَسَمَهُ فَأَعْطَى رِجَالًا وَتَرَكَ رِجَالًا فَبَلَغَهُ أَنَّ الَّذِينَ تَرَكَ عَتَبُوا فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَأَدَعُ الرَّجُلَ وَالَّذِي أَدَعُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ الَّذِي أُعْطِي وَلَكِنْ أُعْطِي أَقْوَامًا لِمَا أَرَى فِي قُلُوبِهِمْ مِنْ الْجَزَعِ وَالْهَلَعِ وَأَكِلُ أَقْوَامًا إِلَى مَا جَعَلَ اللَّهُ فِي قُلُوبِهِمْ مِنْ الْغِنَى وَالْخَيْرِ فِيهِمْ عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ فَوَاللَّهِ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِكَلِمَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُمْرَ النَّعَمِتَابَعَهُ يُونُسُ

Caebelwe kuli ifwe [Muhammad bin Ma’mar] atile, caebelwe kuli ifwe [Abu ‘Ashim] ukufuma kuli [Jarir bin Hazim] atile, Naumfwile [Al Hasan] atile, caebelwe kuli ifwe [‘Amru bin Taghlib], ukuti Umutumwa wa kwa Lesa mu musango wa kwa Lesa ali, lyene alifipeele. Kuli abantu abapeelwa kabili kuli abashapeelwa. Lyene imbila yafikile kuli wene ukuti abantu abashapeelwe, balimukalipile -we-. Lyena landeni puja no kulumbanya kuli Lesa lyena landeni ukuti: ‘Amma ba’du. Na Allah, mu cine cine nalipeele umuntu umo kabili te kuli umbi. Umuntu uo nshapeela mu cine cine ndamutemwa ukucila umuntu uo nshapeela. Lelo nalipeele ibumba lya bantu pantu namwene bwino ukuti bacili bali no bulanda nga nshi kabili balitiinine. Kabili naleka ibumba lya bantu pantu Allah alengele imitima yabo ukusulamo ukuyumfwa kwa kufikapo kabili ukusulamo ubusuma. Pa kati kabo pali ‘Amru bin Taghlib’. Amru bin Taghlib atile, ‘Kuli Lesa, tapali ico ntemwa ukucila pa ngamila iisuma ukucila ifyo Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yabe pali wene) anjebele pa ntanshi’. Iyi hadith yashininkishiwe na [Yunus]’.

Hadith

Imam Bukhari : 872

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ فَصَلَّى فِي الْمَسْجِدِ فَصَلَّى رِجَالٌ بِصَلَاتِهِ فَأَصْبَحَ النَّاسُ فَتَحَدَّثُوا فَاجْتَمَعَ أَكْثَرُ مِنْهُمْ فَصَلَّوْا مَعَهُ فَأَصْبَحَ النَّاسُ فَتَحَدَّثُوا فَكَثُرَ أَهْلُ الْمَسْجِدِ مِنْ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّوْا بِصَلَاتِهِ فَلَمَّا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الرَّابِعَةُ عَجَزَ الْمَسْجِدُ عَنْ أَهْلِهِ حَتَّى خَرَجَ لِصَلَاةِ الصُّبْحِ فَلَمَّا قَضَى الْفَجْرَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ لَمْ يَخْفَ عَلَيَّ مَكَانُكُمْ لَكِنِّي خَشِيتُ أَنْ تُفْرَضَ عَلَيْكُمْ فَتَعْجِزُوا عَنْهَاقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ تَابَعَهُ يُونُسُ

Calishimikilwe kuli ifwe [Yahya bin Bukair] atile, cashimikilwe kuli ifwe [Al Laits] ukufuma kuli ['Uqail] ukufuma kuli ['Ibn Shihab] atile, cashimikilwe kuli ine ['Urwah] ukuti ['Aisyah] kuti Lesa asekelele kuli wene, ukuti Umutumwa wa kwa Lesa ali mu cituntulu mosque, abantu lyene balimukonkele no kupepa ku numa yakwe. Mu cungulo abantu balelanda pa cacitike. Lyene ubushiku bwakonkelepo impendwa ya bantu abalongene yalikuliile kabili balisangilwe kuli wene mu kupepa. Kabili mu cungulo abantu batendeke ukulanda pa cacitike na kabili. Lyene ubushiku bwalenga butatu impendwa ya bantu abasangilwe ku mosque yalikulileko na kabili, lyene Rasulullah alifumine ku kupepa kabili bapepele pamo nankwe. Lyene ubushiku bwalenga bune, umushici wali uwaisulamo abapepa ukufika na lintu mu kupelako afumine fye ku kupepa Fajr. Pa numa ya kupwisha ipepo lya Fajr, aloleshe ku cintubwingi icalebelenga shahada kabili lyene atile: ‘Amma ba’du, mu cine cine nshaishibe uko wali - ubushiku bwa ndakai -. Lelo, ndetina ukuti ili pepo likacitwa ilya kucincimusha kuli imwe, ilyo imwe tamuli na maka ya kucicita’. Abu 'Abdullah Al Bukhari atile, 'Iyi hadith yashininkishiwe na [Yunus]'.

Hadith

Imam Bukhari : 873

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ عَشِيَّةً بَعْدَ الصَّلَاةِ فَتَشَهَّدَ وَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُتَابَعَهُ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَأَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَّا بَعْدُ تَابَعَهُ الْعَدَنِيُّ عَنْ سُفْيَانَ فِي أَمَّا بَعْدُ

Ici cishinka ca kuti, “Urwah] ukufuma kuli Abu Humaid nga Sa’idi atile, alishimikilwe kuli wene, ukuti pa numa ya kucita ipepo pa kutendeka kwa bushiku. Ukubepesha no kupepa kuli Lesa no kulumbanya ukwalinga kuli wene -pa mulandu wa kwa Lesa-, lyene atile: ‘Amma ba’du’. Iyi hadith yashininkishiwe na [Abu Mu’awiyyah] na [Abu Usamah] ukufuma kuli [Hsyam] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Humaid As Sa’idi] ukufuma kuli Kasesema, atile: ‘Amma ba’du’. Kabili cashininkishiwe na [Al 'Adani] ukufuma kuli [Sufyan] ukukuma ku mashiwi ya kuti 'Amma ba'du''.

Hadith

Imam Bukhari : 874

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ قَالَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْتُهُ حِينَ تَشَهَّدَ يَقُولُ أَمَّا بَعْدُتَابَعَهُ الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ

Calishimikilwe kuli ifwe [Abu Al Yaman] atile, calishimikilwe kuli ifwe [Syu'aib] ukufuma kuli [Az Zuhri] atile, calishimikilwe kuli ine [‘Ali bin Husain] ukufuma kuli [Al Miswar bin Makhramah] atile, ‘Umukalamba wa bashilika aliminine, lyena ilyo atile:’ Iyi hadith yashininkishiwe na [Az Zubaidi] ukufuma kuli [Az Zuhri]’.

Hadith

Imam Bukhari : 875

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْغَسِيلِ قَالَ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَصَعِدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمِنْبَرَ وَكَانَ آخِرَ مَجْلِسٍ جَلَسَهُ مُتَعَطِّفًا مِلْحَفَةً عَلَى مَنْكِبَيْهِ قَدْ عَصَبَ رَأْسَهُ بِعِصَابَةٍ دَسِمَةٍ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِلَيَّ فَثَابُوا إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ هَذَا الْحَيَّ مِنْ الْأَنْصَارِ يَقِلُّونَ وَيَكْثُرُ النَّاسُ فَمَنْ وَلِيَ شَيْئًا مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَطَاعَ أَنْ يَضُرَّ فِيهِ أَحَدًا أَوْ يَنْفَعَ فِيهِ أَحَدًا فَلْيَقْبَلْ مِنْ مُحْسِنِهِمْ وَيَتَجَاوَزْ عَنْ مُسِيِّهِمْ

Ici citabo ca kuti: “Ikrimah] ukufuma kuli Ibn Aban atile, ‘Kasesema ali pa cipuna ca bufumu - icali ni nshita ya kulekelesha aikele kulya pa muulu wa babili bakwe - ifwe . umutwe ne cipe ca ku mutwe icafiita. Pa numa ya kulumbanya Allah no kumusangulula, atile: ‘Amma ba’du, mwe bantu, longanikeni pa ntanshi yandi’. Eico abantu balilonganike ukumushinguluka. Lyena atwalilile ukuti: ‘Amma ba’du, mu cine cine kuli abantu aba mweo abacepa kabili abacepa ukufuma pa kati ka baAnsar, lintu abantu bambi - ukufumyako fye baAnsar - batwalilila ukufulilako mu mpendwa. Eico onse uusakamana icintu cimo ukufuma ku milandu ya Ummah wa kwa Muhammad kabili uwakwata amaka ya kuleta ububi ku muntu umo nelyo ukunonkelamo umuntu umo, lyena asumine abantu babo abasuma - aba Ansar - no kwelela ababifi ukufuma pali bene'.

Hadith

Imam Bukhari : 876

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ خُطْبَتَيْنِ يَقْعُدُ بَيْنَهُمَا

Atwebele [Musaddad] atile, atile [Bisyir bin Al Mufadldlal] atile, atwebele [‘Ubaidullah bin ‘Umar] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [‘Abdullah bin ‘Umar] radliallahu ‘anhuma.

Hadith

Imam Bukhari : 877

حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْأَغَرِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ وَقَفَتْ الْمَلَائِكَةُ عَلَى بَابِ الْمَسْجِدِ يَكْتُبُونَ الْأَوَّلَ فَالْأَوَّلَ وَمَثَلُ الْمُهَجِّرِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي بَدَنَةً ثُمَّ كَالَّذِي يُهْدِي بَقَرَةً ثُمَّ كَبْشًا ثُمَّ دَجَاجَةً ثُمَّ بَيْضَةً فَإِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ طَوَوْا صُحُفَهُمْ وَيَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ

Ici citabo ca kuti: ‘Pa Cisano Bamalaika balipo pa mwinshi wa Mosque. Umuntu wa kubalilapo ukwiza ku mosque aba nga muntu uuletuula ngamila, lyena nga uuletuula ing’ombe, lyena nga uuletuula imbushi iya mapembe, lyena nga uuletuula inkoko, lyena nga uletuula ilini. Kabili ilyo Imamu afuma -ukupeela ilyashi-, lyena Bamalaika balafunga amabuuku yabo aya kulembelapo kabili lyene balakutika ku dhikr -khutbah-'.

Hadith

Imam Bukhari : 878

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ أَصَلَّيْتَ يَا فُلَانُ قَالَ لَا قَالَ قُمْ فَارْكَعْ رَكْعَتَيْنِ

Caebelwe kuli ifwe [Abu An Nu’man] atile, caebelwe kuli ifwe [Hammad bin Zaid] ukufuma kuli [‘Amru bin Dinar] ukufuma kuli [Jabir bin ‘Abdullah] atile, ‘Umuntu umo aishile ilyo Kasesema alepeela ilyashi pa ntanshi ya cintubwingi pa Cisano. Lyene aipwishe ukuti: ‘O uyo, bushe walipepa?’ Umuntu ayaswike ati, 'Tacili'. E ico atile: ‘Buuka no kupepa ama rak’a yabili’.

Hadith

Imam Bukhari : 879

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا قَالَدَخَلَ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ فَقَالَ أَصَلَّيْتَ قَالَ لَا قَالَ قُمْ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ

Atwebele ukuti [Ali bin Abdullah] atile, atushimikile [Sufyan] ukufuma kuli [Amru] ukuti aumfwile [Jabir] alelanda ukuti, ‘Pa Cisano umuntu aishile ilyo Kasesema alelanda. Lyene aipwishe ukuti: ‘Bushe mwalipepa?’ Umuntu ayaswike ati, 'Tacili'. E ico atile: ‘Buuka no kupepa ama rak’a yabili’.

Hadith

Imam Bukhari : 880

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ وَعَنْ يُونُسَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَ الْكُرَاعُ وَهَلَكَ الشَّاءُ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا فَمَدَّ يَدَيْهِ وَدَعَا

Atile: “Ilyo Kasesema alelanda ilyashi lya pa Cisano, atile: Allah, ifipe - ingamila - fyalionaika. kabili ubumi bwaonaika -bwalyafya-, eico pepeni kuli Allah ukuti atutumine amenshi'. Kasesema lyene aimishe iminwe yakwe no kupepa.