Imam Bukhari : 61
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُبَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ فَقُلْنَا هَذَا الرَّجُلُ الْأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَجَبْتُكَ فَقَالَ الرَّجُلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلَا تَجِدْ عَلَيَّ فِي نَفْسِكَ فَقَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ فَقَالَ أَسْأَلُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ أَاللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنْ السَّنَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍوَرَوَاهُ مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ المُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا
Atwebele ukuti [Abdullah bin Yusuf] atile, atwebele [Al Laits] ukufuma kuli [Sa’id Al Maqburi] ukufuma kuli [Syarik bin Abdullah bin Abu Namir] ukuti aumfwile [Anas bin Malik] alelanda ukuti: Ilyo twaikele na Kasesema Sallallahu ‘Alaihi Allah aleita mu Mosque, kabili atile kuli bene -abacibusa-: 'Ni ani pali imwe uwaitwa Muhamadi?' Pa nshita ilya Kasesema alishintilila pa numa pa kati ka bacibusa, lyena twaswike ukuti: ‘Uyu muntu, uwabuuta alishintilila pa numa’. Uyu muntu atile kuli Wene; 'O mwana wa kwa Abdul Muththalib' Kasesema ayaswike ati: 'Ee, nakwasuka'. E ico umuntu atile kuli Kasesema ati: ‘Ndekwipusha icipusho icingakukosela lelo wiumfwapo nangu cimo kuli ine’. E ico Kasesema ayaswike ati: ‘Ipusheni ifyo ubwafya bwenu buli’. Uyu mwaume atile: ‘Ndekwipusha pa mulandu wa kwa Rabb obe na Rabb wa abo ababalilepo pa ntanshi yobe. Bushe ni Allah uwakutumine ku bantunse bonse?’ Kasesema ayaswike ukuti: ‘Na Lesa, ee, e fyo caba!’ Umuntu atile: ‘Nalapa kuli imwe mwi shina lya kwa Lesa, bushe ni Lesa uwamukonkomeshe ukuti tulepepa imiku isano akasuba no bushiku?’ Kasesema ayaswike ukuti: ‘Na Lesa, ee, e fyo caba!’ Umuntu atile: ‘Nalapa kuli imwe mwi shina lya kwa Lesa, bushe ni Lesa uwamukonkomeshe ukuti tufunge ifya kulya muli uyu mweshi cila mwaka?’ Kasesema ayaswike ukuti: ‘Na Lesa, ee, e fyo caba!’ Umuntu atile: ‘Nalapa kuli imwe mwi shina lya kwa Lesa, bushe ni Lesa uwamwebele ukupoka ifya bupe ku bakankaala abali muli ifwe kabili lyene ukufipeela ku bapiina abali muli ifwe?’ Kasesema ayaswike ukuti: ‘Na Lesa, ee, e fyo caba!’ Umuntu atile: ‘Nasumina muli ifyo mwaletele kabili ndi ntumwa ya bantu bandi, nine Dlamam bin Tsalaba, munyina wa kwa Bani Sa’d bin Bakr’. Iyi e lyashi - nga fintu lyalondolwelwe na [Musa bin Isma’il] na [Ali bin Abdul Hamid] ukufuma kuli [Sulaiman bin Al Mughirah] ukufuma kuli [Tsabit] ukufuma kuli [Anas] ukufuma kuli Kasesema
Imam Bukhari : 62
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِكِتَابِهِ رَجُلًا وَأَمَرَهُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ مَزَّقَهُفَحَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ
Atile, anjebele [Ibrahim bin Sa’d] ukufuma kuli [Salih] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] ukuti [Abdullah bin ‘Abbas] alishimikile, ukuti ali no kumutuma kuli wene, kabili ali no kumutuma kuli wene. ukupeela kalata ku Ntungulushi ya Bahrain. Lyene intungulushi ya ku Bahrain yalipeele kuli Kisra. Ilyo abelengele, aliputule kalata. Natontonkenye lyene [Ibnu Musayab] atile; e lyo umukalamba wa cikolwe apepele ukuti bene - amaka yabo - baputulwe mu fipimfya.
Imam Bukhari : 63
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَتَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِتَابًا أَوْ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لَا يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلَّا مَخْتُومًا فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ مَنْ قَالَ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ أَنَسٌ
Atwebele [Muhammad bin Muqotil Abu Al Hasan Al Marwazi] atwebele ukuti [Abdullah] atile, atwebele [Syu'bah] ukufuma kuli [Qotadah] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile: Kasesema alembele kalata nelyo alefwaya ukulemba kalata kuli wene ukuti te cipangano ca kufwaya, kano fye nga ca kuti calembelwepo icishibilo. E ico Kasesema apangile icishibilo ca silfere icakwata icishibilo; Muhamadi Kasula. Cali kwati namwene ubutuntulu pa minwe yakwe. Lyene naipwishe Qotadah ukuti: ‘Nani apangile icimanyililo ca kwa Muhamadi? Icasuko: ‘Ana’.
Imam Bukhari : 64
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَهَبَ وَاحِدٌ قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الْآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ عَنْ النَّفَرِ الثَّلَاثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ
Camwebele ukuti [Isma’il] atile, caebelwe kuli ine [Malik] ukufuma kuli [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah] ukuti [Abu Murrah] - umusha wa kale uwa kwa Uqail bin Abu Talib -, amwebele ukufuma kuli [Abu Waqid Al Laitsi], ukuti ali ni Mutumwa wa kwa Lesa. ukulongana pa mosque pamo na banankwe, abantu batatu baishile. Ababili pali bene balelolesha kuli Kasesema kabili umbi alishile, babili pali bene batwalilile ukwikala na Kasesema uko umo alemoneka uwa nsansa mu kulongana na Kasesema lintu uwa bubili aikele ku numa yabo, lintu uwa butatu apilibwile. Pa numa ya kuti Umutumwa wa kwa Lesa apwishishe ukusangwa ku kulongana, atile: ‘Bushe kuti mwatemwa ukuti ndemweba pali abo bantu batatu?’ Nga umo pali bene, aipwishe kuli Lesa ukuti amucingilile, eico Lesa alimucingilile. Ica bubili, aumfwa insoni kuli Lesa, lyena Lesa aumfwa insoni kuli wene. Ilyo uwa butatu afumine kuli Lesa, Lesa alifumine kuli wene'.
Imam Bukhari : 65
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَمْسَكَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ أَوْ بِزِمَامِهِ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّ الشَّاهِدَ عَسَى أَنْ يُبَلِّغَ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُ
Atwebele [Musaddad] atile, atile [Bisyir] atile, atwebele [Ibn 'Aun] ukufuma kuli [Ibn Sirin] ukufuma kuli [Abdurrahman bin Abu Bakrah] ukufuma kuli [wishi], atile, ukuti Kasesema saw aikele pa ngamila yakwe ilyo abantu baleikata ingamila.' Atile: ‘Bushe ubu bushiku ni nshi? '. Bonse twali fye abafuuka kabili twatontonkenye ukutila Wene ali no kwita icintu cimbi ukucila pa shina lya bushiku ilyaishibikwe kale. Atile: ‘Bushe lelo te bushiku bwa kwa Nahar?’ Twaliswike ukuti: ‘E fyo caba’. Kasesema aipwishe na kabili ati: ‘Ni mweshi nshi uyu? '. Bonse twali fye abacena kabili twatontonkenye ukutila Wene ali no kwita icintu cimbi ukucila pa shina lya mweshi ilyaishibikwe kale. Atile: “Bushe uyu te mweshi wa kwa Dhul Hijjah?” Twaliswike ukuti: ‘E fyo caba’. Kasesema atile: ‘Mu cine cine, umulopa wenu, ubunonshi bwenu no bucindami bwa benamupalamano benu fyali haram - fya busaka - nga fintu ubushiku bwenu, umweshi wenu ne calo cenu fya mushilo. -Eico- lekeni abasangwako bacifikilishe kuli abo abashasangwako, pantu abantu abasangwapo bakasubila ukuti bakacitwala ku bantu abaumfwikisha ukucila pali bene'.
Imam Bukhari : 66
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِي الْأَيَّامِ كَرَاهَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا
Atile [Muhammad bin Yusuf] atile, atile [Sufyan] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Abu Wa’il] ukufuma kuli [Ibn Mas’ud] atile; ukuti Kasesema alitusokele ne sambililo pa lwa nshiku shafina ifyo twali no kukumanya.
Imam Bukhari : 67
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا
Atwebele [Muhammad bin Basysyar] atile, atwebele [Yahya bin Sa’id] atile, atwebele [Syu’bah] Atwebele [Abu At Tayyah] ukufuma kuli [Anas bin Malik] ukufuma kuli Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallam, atile: ‘ciciteni cibe icayanguka kabili ciciteni ukutali, ciciteni ukutali, ciciteni ukutali.’
Imam Bukhari : 68
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِيُذَكِّرُ النَّاسَ فِي كُلِّ خَمِيسٍ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوَدِدْتُ أَنَّكَ ذَكَّرْتَنَا كُلَّ يَوْمٍ قَالَ أَمَا إِنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْ ذَلِكَ أَنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُمِلَّكُمْ وَإِنِّي أَتَخَوَّلُكُمْ بِالْمَوْعِظَةِ كَمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِهَا مَخَافَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا
Atile [Uthman bin Abu Syaiba] atile, atile [Jarir] ukufuma kuli [Mansur] ukufuma kuli [Abu Wa’il] atile; ukuti [Abdullah] alepeela amasambililo ku bantu cila Cine, lyene umuntu umo atile: ‘We Abu Abdurrahman, ndefwaya nga nshi ukuti utusambilishe amasambililo cila bushiku’ atile: ‘Nalitemwa nga nshi ukucite co, pantu ndetina ukukubombomana, kabili ndefwaya ukukusambilisha isambililo nga fintu Kasesema atusambilishe. ukubombomana kukatucimfya’.
Imam Bukhari : 69
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ خَطِيبًا يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ يُعْطِي وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الْأُمَّةُ قَائِمَةً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ
Atwebele [Sa’id bin ‘Ufair] Atwebele [Ibnu Wahab] ukufuma kuli [Yunus] ukufuma kuli [Ibnu Shihab] atile, [Humaid bin Abdurrahman] atile; Naumfwile [Mu’awiya] aletupeela ilyashi, atile; Naumfwile Kasesema atila: ‘Umuntu onse uo Lesa afwaya ukuba umusuma, Lesa akamulenga ukuba faqiq mu mipepele. Nine fye eka uwapeela ilyo Allah e wapeela. Kabili iyi ummah ikaiminina lyonse ku mafunde ya kwa Allah, tabakacule pa mulandu wa bantu ababakaanya ukufikila ukusalapo kwa kwa Allah kukaisa.’
Imam Bukhari : 70
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَإِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجُمَّارٍ فَقَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الْمُسْلِمِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ
Atwebele [Ali bin Abdullah] Atwebele [Sufyan] atile, atile [Ibn Abu Najih] ukufuma kuli [Mujahid] atile; Inshita imo naile pamo na [Ibn Umar] ku Medina, lelo nshaumfwile alelanda pa lwa Kasesema ukufumyako fye pa cacitike cimo apo atile: Twali na Kasesema kabili lyene alisangilwe ku cilonganino. Lyena atile: ‘Mu cine cine, pa kati ka miti pali umuti uuli icilangililo ku Musulumi’. Nalefwaya ukulanda ukuti cali cimuti ca date lelo pa mulandu wa kuti nali umunono nalifuminepo. E ico lyene Kasesema atile: ‘Uyo muti wa nseke’.
Imam Bukhari : 71
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَلَى غَيْرِ مَا حَدَّثَنَاهُ الزُّهْرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ أَبِي حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسُلِّطَ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْحِكْمَةَ فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا
Atile [Al Humaidi] atile, atile [Sufyan] atile, anjebele [Isma’il bin Abu Khalid] - ne hadith iyapusanako kuli iyo atwebele ukufuma kuli Az Zuhri - atile; Naumfwile [Kais bin Abu Hazim] atila; Naumfwile [Abdullah] alelanda ukuti; Kasesema atile: ‘Te kuti mube ne cipyu kano fye pa fintu fibili; -ku muntu uo Allah apeela ubunonshi kabili lyene abomfya ubunonshi mu nshila ya cine kabili ku muntu uo Allah apeela amano kabili lyene alabubomfya no kubusambilisha bambi'.
Imam Bukhari : 72
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }{ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ
Nalinjebele [Muhammad bin Gharair Az Zuhri] atile, Natwebele [Ya’qub bin Ibrahim] atile, namwebele [batata] kuli ine ukufuma kuli [Salih] ukufuma kuli [Ibn Shihab], anjebele ukuti [‘Ubaidullah bin Abdullah] alishimikile kuli wene ukufuma kuli [Ibn Bin Bin Abdullah], ukukansana pa lwa cibusa Musa, Ibn Abas atile; ali ni Khidlir 'Alaihis salamu. Mu kupumikisha Ubay bin Ka’b apitile pa ntanshi yabo babili, eico Ibn ‘Abbas amwitile no kumweba ukuti: ‘Ine na cibusa wandi twalekansana pa lwa cibusa wandi Musa ‘Alaihis salam, uo baipwishe pa lwa nshila iyo mu kupelako yamuletele pamo, bushe nalimo mwaumfwapo ukuti Kasesema ali pa lwa ici? [Ubay bin Ka’ab] ayaswike ati: Ee, e fyo caba, inshita imo naumfwile Lesa atile: ‘Ilyo Musa ali pa kati ka bacilolo ba Bana ba kwa Israele, umuntu umo aishile uwaipwishe ukuti: bushe mwalishiba umuntu uwacenjela ukucila pali imwe?’ Musa atile: 'Awe'. E ico Lesa Ta’ala asokolwele kuli Musa ‘Alaihis ukuposha: ‘Kuli, e kutila, umubomfi wesu uwe shina lya Hidlir’. E ico Musa ‘Alaihi Salam aipwishe inshila ya kukumanya wene. Allah apangiile Mose isabi nge cishibilo kabili atile kuli wene; 'nga mwaonaula isabi, bwelela, ukakumanya wene pa numa'. E ico Musa ‘Alaihis Salam akonkele inshila ya nswi mu bemba. Umusambi wa kwa Musa ‘Alaihis salam atile: ‘Bushe mwalishibe ilyo twalefwaya ukwa kufisama mu lupili? Mu cine cine, nalilabile -ukulanda pa lwa- nswi kabili tapali uwalubile ukunshimikilako pali iyo kano fye Satana’. E ico Musa ‘Alaihis Salam atile: ‘E ko tulefwaya’. Lyene bonse babili balibwelele, ukukonka intampulo shabo isha kubalilapo. E ico mu kupelako bonse babili bakumanyana na Hidlir. Ilya e lyashi lya babili nga fintu Allah alanda mu Citabo Cakwe.
Imam Bukhari : 73
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَضَمَّنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ
Calondolwelwe kuli ifwe [Abu Ma’mar] ukuti atile, calilondolwelwe kuli ifwe [Abdul Warith] ukuti atile, calondolwelwe kuli ifwe [Khalid] ukufuma kuli [‘Ikrimah] ukufuma kuli [Ibn ‘Abbas] ukuti atile: Ubushiku bumo Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yabe pali wene.
Imam Bukhari : 74
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى حِمَارٍ أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ وَأَرْسَلْتُ الْأَتَانَ تَرْتَعُ فَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكَرْ ذَلِكَ عَلَيَّ
Atwebele ukuti [Isma’il bin Abu Uwais] atile, Atile [Malik] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Ubaidul bin Abdullah bin Utbah] ukufuma kuli [Abdullah bin Utbah] atile; Naishile pa mpunda ya mwanakashi, pali ilya nshita nali mupepi no kufika ku myaka ya bupungwe, kabili Umutumwa wa kwa Allah alepepa mu Mina ukwabula ukulolesha ku lubansa. E ico napitile pa ntanshi ya milongo imo kabili lyene nalekele impunda umwanakashi pa kuti ifwaye ifya kulya fyonse ifyo ilefwaya. Lyena nabwelele pa kati ka mulongo kabili takwali uwampeele umulandu’.
Imam Bukhari : 75
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَعَقَلْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِي وَأَنَا ابْنُ خَمْسِ سِنِينَ مِنْ دَلْوٍ
Calishimikilwe kuli ine [Muhammad bin Yusuf] atile, Caebelwe kuli ifwe [Abu Mushir] atile, Caebelwe kuli ine [Muhamadi bin Harb] Caebelwe kuli ine [Az Zubaidi] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Mahmud bin Ar Rabi wandi'] atile: 'Naibukisha ilyo umulopa wakwe pa, Nali fye ne myaka isano'.
Imam Bukhari : 76
حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَاضِي حِمْصَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ نَعَمْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَكَانَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ
Pa numa ya kutweba [Abu Al Qasim Khalid bin Khali] -umupingushi mu Himshi-, atile; Atwebele [Muhammad bin Harb] atile, Atwebele [Al Auza’i] atwebele [Az Zuhri] ukufuma kuli [‘Ubaidullah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] ukufuma kuli [‘Ibn ‘Abbas] ukuti wene na Al Hurru bin Qais bin Hishin Al Fazari’s balekansana pa lwa atile; ali ni Khidlir 'Alaihis salamu. Mu kupumikisha Ubay bin Ka’b apitile pa ntanshi yabo babili, eico Ibn ‘Abbas amwitile no kumweba ukuti: ‘Ine na cibusa wandi twalekansana pa lwa cibusa wandi Musa ‘Alaihis salam, uo baipwishe pa lwa nshila iyo mu kupelako yamuletele pamo, bushe nalimo mwaumfwapo ukuti Kasesema ali pa lwa ici? [Ubay bin Ka’ab] ayaswike ati: Ee, e fyo caba, inshita imo naumfwile Lesa atile: ‘Ilyo Musa ali pa kati ka bacilolo ba Bana ba kwa Israele, umuntu umo aishile uwaipwishe ukuti: bushe mwalishiba umuntu uwacenjela ukucila pali imwe?’ Musa atile: 'Awe'. E ico Lesa Ta’ala asokolwele kuli Musa ‘Alaihis ukuposha: ‘Kuli, e kutila, umubomfi wesu uwe shina lya Hidlir’. E ico Musa ‘Alaihi Salam aipwishe inshila ya kukumanya wene. Allah apangiile Mose isabi nge cishibilo kabili atile kuli wene; 'nga mwaonaula isabi, bwelela, ukakumanya wene pa numa'. E ico Musa ‘Alaihis Salam akonkele inshila ya nswi mu bemba. Umusambi wa kwa Musa ‘Alaihis salam atile: ‘Bushe mwalishibe ilyo twalefwaya ukwa kufisama mu lupili? Mu cine cine, nalilabile -ukulanda pa lwa- nswi kabili tapali uwalubile ukunshimikilako pali iyo kano fye Satana’. E ico Musa ‘Alaihis Salam atile: ‘E ko tulefwaya’. Lyene bonse babili balibwelele, ukukonka intampulo shabo isha kubalilapo. E ico mu kupelako bonse babili bakumanyana na Hidlir. Ilya e lyashi lya babili nga fintu Allah alanda mu Citabo Cakwe.
Imam Bukhari : 77
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنْ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتْ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ الْكَلَأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتْ الْمَاءَ فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُنْبِتُ كَلَأً فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتْ الْمَاءَ قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنْ الْأَرْضِ
Atile: “Icilangililo ca kutungulula no kwishiba ukuti Lesa antumine ku b Pa kati ka mpanga pali umusango uwingasenda amenshi pa kuti ulekula ifimenwa ifingi ne fyani. Kabili pa kati pali impanga iyakosa iyakwata amenshi - iyaiminina - pa kuti abantu benganwa, ukuliisha ifyuni ne fimenwa fya menshi. Kabili ku lubali lumbi, kuli umushili uwaba nge cishima uushakwata amenshi kabili uushakwata ifimenwa. Icilangililo caba nga muntu uuumfwikisha imipepele ya kwa Allah kabili kuti abomfya bwino ifyo natumine nankwe, alisambilile no kufisambilisha, kabili na kabili icilangililo ca muntu uushakwata amaka ya kukula mu cifulo kabili uushasumina ubutungulushi bwa kwa Allah ne fyo natumine nankwe’. Abu Abudula atile; [Ishaq] atile: ‘Kabili pa kati ka iyi misango ya mpanga pali iyo iya mu musango wa fishima ifingasunga amenshi ukufika ku mpela kabili pa kati ka iko pali impanga ya Sahara iyapapatala’.
Imam Bukhari : 78
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا
Casoselwe kuli ifwe [‘Imran bin Maisarah] atile, caebelwe kuli ifwe [Abdul Warits] ukufuma kuli [Abu At Tayyah] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile, casoselwe kuli Kasesema sallallahu ‘alaihi wasallam: ‘Mu cine cine, pa fishibilo fya Nshita ya Nshita no kusansalikwa kwa kukanaishiba no kusansalikwa kwa kukanaishiba . ukubomba kwa pa lwabo ukwa bucende’.
Imam Bukhari : 79
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍقَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لَا يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ
Atile: “Mu cine cine, pa fishibilo fya Nshita pali ukukanaishiba no kukanaishiba ukwakulisha no kukanaishiba kwakulisha ukwa kuti, - mu kulinganya - abanakashi amakumi yasano balingana no muntu umo fye. umuntu.
Imam Bukhari : 80
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ فِي أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمَ
Caebelwe kuli ifwe [Sa'id bin 'Ufair] atile, Caebelwe kuli ine [Al Laits] atile, Caebelwe kuli ine ['Uqail] ukufuma kuli [Ibn Shihab] ukufuma kuli [Hamzah bin Abdullah bin Umar] ukuti [Ibn Umar] atile: Naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa alelanda ukuti: ukuti bampeele igalasi lya mukaka kabili lyene nalinwile ukufika na lintu namwene icimonwa cisuma ukufuma mu nsala shandi, lyene nalipeele ifyashala kuli cibusa wandi uwacindamisha Umar bin Al Khathab’. Abantu baleipusha ukuti: ‘Cinshi ta’wil, we Mutumwa wa kwa Lesa?’ Ayaswike ukuti: ‘Ukwishiba’.