Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 61

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُبَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ فَقُلْنَا هَذَا الرَّجُلُ الْأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَجَبْتُكَ فَقَالَ الرَّجُلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلَا تَجِدْ عَلَيَّ فِي نَفْسِكَ فَقَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ فَقَالَ أَسْأَلُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ أَاللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنْ السَّنَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍوَرَوَاهُ مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ المُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا

Ka a kaa a vese ér, “Abdullah bin Yusuf] kaa a vese ér, “Anas bin Malik] kaa ér: “Shighe u se tema vea Profeti Sallallaahu ‘alaihi wasallam la, se za hen a na ken iyou i aduaav. man a kaa a ve -mba ve lu a na imôngo la- er: Ka an nan lu ken a ven u i yer nan er Muhammad laa? Hen shighe la Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam hide ijime hen atô u mba ve lu a na imôngo la, maa se na mlumun ser: ‘Or ne, u pupuu la ngu hiden ijime’. Or la kaa a Na er; 'O wan u Abdul Muththalib' Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Een, m na u mlumun'. Nahan or la kaa a Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam er: 'M pine u mpin u alaghga una taver we kpa u kera lu a mciem sha kwagh wam ga'. Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Pine kwagh u a lu zayol wou'. Or la kaa ér: ‘M ngu pinen kwagh ne sha ci u Rabb wou man Rabb u mba ve lu sha ishigh yough la. Ka Allah yange tindi u hen uumace cii yee?’ Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Sha iti i Allah, een ka nahan!' Or la kaa er: M bum a we ken iti i Allah, ka Allah a kaa er se er msen kwa taan tugh man atetan yee? Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Sha iti i Allah, een ka nahan!' Or la kaa er: M bum a we ken iti i Allah, ka Allah a kaa er se hôr kwaghyan ken uwer ne hanma inyom yee? Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Sha iti i Allah, een ka nahan!' Or la kaa er: M bum a we ken iti i Allah, ka Allah yange kaa er u ngohol iyua i mbaatsanev mba ve lu ken a vese la, u gema u na mbaatsanev mba ve lu ken a vese la yee? Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Sha iti i Allah, een ka nahan!' Or la kaa er: ‘M na jighjigh a kwagh u u va a mi la man mo m ngu or u ior av, mo m ngu Dlamam bin Tsa’labah, anngô u Bani Sa’d bin Bakr’. Ka kwagh u yange er je la - er [Musa bin Isma’il] man [Ali bin Abdul Hamid] ve ôr hen [Sulaiman bin Al Mughirah] hen [Tsabit] hen [Anas] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam nahan.

Hadith

Imam Bukhari : 62

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِكِتَابِهِ رَجُلًا وَأَمَرَهُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ مَزَّقَهُفَحَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ

I kaa a vese ér [Isma’il bin Abdullah] kaa ér, a kaa a mo ér [Ibrahim bin Sa’d] hen [Salih] hen [Ibn Shihab] hen [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas’ud] ér [Abdullah bin ‘Abbas] yange ôr kwagh u un ér: u nan Orhemen u tar u Bahrain washika la. Tsô orhemen u tar u Bahrain la na Kisra. Ôron yô, a cir washika la. M hen mer [Ibn Musayyab] kaa er; nahan Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam er msen ér ve - tahav vev - mbu pav ve hingir ikyav mbi utyaav.

Hadith

Imam Bukhari : 63

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَتَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِتَابًا أَوْ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لَا يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلَّا مَخْتُومًا فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ مَنْ قَالَ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ أَنَسٌ

Ior mbagenev mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange nger washika shin wa ishima u ngeren un washika la ér, ve kaa ér ka takerada u tesen ér or nan er kwagh u nan soo la ga. saa di aluer i wa un ikyav sha mi yô. Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam er ikyav i i er sha azurfa i i lu a ikyav sha mi yô; Muhammed u a lu or u eren kwaghbo la. Yange lu inja er m nenge a kwagh u pupuu sha ave na nahan. Tsô m pine Qotadah mer: ‘Ka an nan er ikyav i Muhammad Rasulullah laa?’ Mlumun u sha mpin ne yô: ‘Ana’.

Hadith

Imam Bukhari : 64

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَهَبَ وَاحِدٌ قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الْآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ عَنْ النَّفَرِ الثَّلَاثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ

I ôr se [Isma’il] ér, i ôr mo [Malik] hen [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talhah] ér [Abu Murrah] - u ngise lu kpan u Uqail bin Abu Talib la -, yange ôr un hen [Abu Waqid Al Laitsi] ér, lu Or u Aôndo tindi un la. mkohol u ken mosque vea mba ve lu vea na la, ior utar va. Mbauhar ken a ve gema ishigh a Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam man ugen la yem, uhar ken a ve za hemen u teman vea Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ape môm ken a ve lu inja er saan un iyol ken mkohol vea Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam la kpa u sha uhar la gema tema ken ijime ve, u sha utar la di gema ijime. Or u Aôndo tindi un la yange za mkohol la been yô, a kaa ér: ‘U soo wer m ôr u kwagh u ior mba utar mbara kpa?’ Kpa orgen ken a ve yô, yange sôn Allah mkor, nahan Allah kura un. Kwagh u sha uhar yô, kunya kôr un a Allah, nahan kunya kôr un a Allah. Shighe u u sha utar la gema ijime sha Allah la, Allah gema ijime sha a na’.

Hadith

Imam Bukhari : 65

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَمْسَكَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ أَوْ بِزِمَامِهِ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّ الشَّاهِدَ عَسَى أَنْ يُبَلِّغَ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُ

I kaa a vese ér [Musaddad] kaa ér, a kaa a vese ér [Bisyir] kaa ér, a kaa a vese ér [Ibn ‘Aun] hen [Ibn Sirin] hen [Abdurrahman bin Abu Bakrah] hen [ter na], a kaa ér, Profeti yange tema sha rakumi na shighe u ior lu kôron rakumi la. A kaa er: Ka nyi iyange ne? '. Se cii se lu viing se hen ser Una yila kwagh ugen kposo a iti i iyange i i vande fan la. A kaa er: Nyian ka iyange i Nahar ga he? Se na mlumun ser: ‘Ka nahan’. Profeti shi pine er: Ka uwer u nyi? '. Se cii se lu viing se hen ser Una yila kwagh ugen kposo a iti i uwer u i vande fan la. A kaa er: Ka uwer u Dhul Hijjah ne ga he? Se na mlumun ser: ‘Ka nahan’. Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Sha mimi yô, awambe ou man inyaregh yough man icivir i mbawanndor a we cii ka haram - wang - er iyange you man uwer wou man tar wou ve lu icighan nahan. -Nahan- mba ve lu her la ve pase mba ve lu her ga la, gadia ior mba ve lu her la vea lu a ishimaveren ér vea pase ior mba ve hembe ve kaven kwagh la'.

Hadith

Imam Bukhari : 66

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِي الْأَيَّامِ كَرَاهَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا

A kaa a vese ér [Muhammed bin Yusuf] kaa ér, a kaa a vese ér [Sufyan] u ken [Al A’masy] u ken [Abu Wa’il] u ken [Ibn Mas’ud] la kaa ér; ér Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange ta se icin sha ityesen sha kwagh u ayange a taver a se va tagher a mi la.

Hadith

Imam Bukhari : 67

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا

Ka a kaa a vese ér [Yahya bin Sa’id] kaa ér, a kaa a vese [Syu’bah] A kaa a mo [Abu At Tayyah] hen [Anas bin Malik] hen Profeti.

Hadith

Imam Bukhari : 68

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِيُذَكِّرُ النَّاسَ فِي كُلِّ خَمِيسٍ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوَدِدْتُ أَنَّكَ ذَكَّرْتَنَا كُلَّ يَوْمٍ قَالَ أَمَا إِنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْ ذَلِكَ أَنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُمِلَّكُمْ وَإِنِّي أَتَخَوَّلُكُمْ بِالْمَوْعِظَةِ كَمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِهَا مَخَافَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا

A kaa a vese ér [Uthman bin Abu Syaibah] kaa ér, a kaa a vese ér [Jarir] u ken [Mansur] u ken [Abu Wa’il] la kaa ér; ka [Abdullah] yange a na ior ityesen hanma iyange i Tomataan, maa orgen kaa ér: ‘O Abu Abdurrahman, mimi je m soo mer u tese se ityesen hanma iyange’ a kaa ér: ‘M ngu a ishimaverenkeghen i eren kwagh ne ga, sha ci u m cia u vihin we ishima, shi m soo u tesen we ityesen er tauughllalahlamihiarons for ‘feightalahulla us’ la nahan. boredom una kôr se’.

Hadith

Imam Bukhari : 69

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ خَطِيبًا يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ يُعْطِي وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الْأُمَّةُ قَائِمَةً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ

A kaa a vese er [Sa’id bin Ufair] A kaa a vese er [Ibnu Wahab] hen [Yunus] hen [Ibn Shihab] kaa er, [Humaid bin Abdurrahman] kaa er; M ungwa [Mu’awiyyah] lu nan se kwaghôron, a kaa er; M ungwa Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Or u Aôndo a soo ér nana lu or u dedoo yô, Aôndo una er nan faqiq ken kwaghaôndo. Ka mo tseegh m lu nan kwagh kpa Allah yô, ka un a ne kwagh ye. Man ummah ne una tile sha tindi u Allah hanma shighe cii, vea ya ican sha ci u ior mba ve lu hendan a ve la ga zan zan kwagh u Allah una kure la una kar van.’

Hadith

Imam Bukhari : 70

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَإِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجُمَّارٍ فَقَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الْمُسْلِمِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ

A kaa a vese ér [Ali bin Abdullah] A kaa a vese ér [Sufyan] kaa ér, a kaa a mo ér [Ibn Abu Najih] hen [Mujahid] kaa ér; Iyange igen m za vea [Ibn Umar] ken Medina, kpa m ungwa a ôr kwagh u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ga saa di kwagh ugen u yange er yô, a kaa ér: Se lu vea Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam maa ior mba ken tiônnongo va kohol un. Tsô A kaa er: ‘Sha mimi yô, ken atô u ikyon la, kon ugen ngu u u lu injakwagh hen Ormusulumi yô’. Yange m soo u kaan mer ka kon u date kpa er mo m lu wanye yô m cir zwa. Nahan yô, Profeti kaa ér: ‘Ka kon u date palm je la’.

Hadith

Imam Bukhari : 71

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَلَى غَيْرِ مَا حَدَّثَنَاهُ الزُّهْرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ أَبِي حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسُلِّطَ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْحِكْمَةَ فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا

Ka a kaa a vese er [Al Humaidi] a kaa nahan, a kaa a vese [Sufyan] a kaa er, a kaa a mo [Isma’il bin Abu Khalid] - a hadith ugen kposo a u yange ôr se hen Az Zuhri la - a kaa er; M ungwa [Qais bin Abu Hazim] kaa ér; M ungwa [Abdullah] kaa ér; Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'U ngu a iwuhe ga saa sha akaa ahar tseegh; -sha kwagh u or u Allah a ne nan inyaregh man nan er tom a inyaregh kira sha gbenda u mimi man hen or u Allah a ne nan kwaghfan man nan er tom a mi shi nan tese mbagenev kpaa'.

Hadith

Imam Bukhari : 72

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }{ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ

A kaa a mo er, A kaa a vese [Ya’qub bin Ibrahim] kaa er, a kaa a [ter wam] hen a mo hen [Salih] hen [Ibn Shihab], a kaa er [‘Ubaidullah bin Abdullah] yange ôr un kwagh hen [Ibn bin bin Abdullah] ér [Ibn bin bin Abdullah] yange ôr un kwagh hen [Ibn bin bin Abdullah]. yange gba anyiman sha kwagh u ijende na Musa ‘Alaihis salam’, Ibn ‘Abbas kaa ér; ka Khidlir ‘Alaihis salam’ je la. Kpa fese nahan Ubay bin Ka’b kar sha ishigh ki ve uhar mbara, nahan Ibn ‘Abbas yila un kaa a na ér: ‘Mo vea ijende yam se lu gban anyiman sha kwagh u ijende yam Musa ‘Alaihis salam, u yange i pine un kwagh u gbenda u yange mase van a na imôngo la, u vande ungwan kwagh u Profeti sallalamlatterahu ‘alalliihi ne kpa? [Ubay bin Ka’ab] gema kaa er: Een, ka nahan, yange m ungwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Shighe u Musa lu hen atô u mbahemenev mba Ônov mba Iserael la, orgen va pine er: u fa or u nan hembe we kwaghfan kpa?’ Musa kaa ér: “Ei.” Nahan Allah Ta’ala pase Musa ‘Alaihis ishughun ne ér: ‘Ka, wanakiriki wase u i yer iti na ér Hidlir la’. Nahan Musa ‘Alaihis Salam pine gbenda u una zua a na yô. Allah yange er ishu la sha ci u Mose er ka ikyav nahan a kaa a na er; 'aluer u vihi ishu la yo, hide va, u va zua a na ken hemen'. Nahan Musa ‘Alaihis Salam dondo gbenda u ishu i i lu shin zegemnger la. Orhenen u Musa ‘Alaihis salam kaa ér: ‘Ú fa shighe u se lu keren ijiir i yeren ken iwen la kpa? Sha mimi yô, m hungur -u ôron kwagh u- ishu la man or môm kpa hungur u ôron mo kwagh u i ga saa di Satan tseegh’. Nahan Musa ‘Alaihis Salam kaa ér: ‘Ka ijiir i se lu keren je la’. Tsô ve uhar cii ve hide, ve dondo angahar a ve a hiihii la. Nahan ken masejime yô, ve uhar cii ve zua a Hidlir ‘Alaihis salam’. Ka kwagh u mba uhar mban je la er Allah A ôr ken Takerada Na nahan.

Hadith

Imam Bukhari : 73

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَضَمَّنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ

I ôr se [Abu Ma’mar] kaa ér, i ôr se [Abdul Warits] kaa ér, i ôr se [Khalid] u ken [’Ikrimah] u ken [Ibn ‘Abbas] ér: Iyange igen yô, Or u Aôndo tindi un la lu hen kpe wam, a kaa ér: ‘O Aôndo, tese un kwagh u Aôndo’.

Hadith

Imam Bukhari : 74

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى حِمَارٍ أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ وَأَرْسَلْتُ الْأَتَانَ تَرْتَعُ فَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكَرْ ذَلِكَ عَلَيَّ

Ka a kaa a vese er [Isma’il bin Abu Uwais] kaa er, Ka a kaa a mo er [Malik] hen [Ibn Shihab] hen [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] hen [Abdullah bin Abbas] kaa er; M va sha jaki u kwase, hen shighe la m lu nôngon u nyôron anyom puekar, man Ortyom u Aôndo lu eren msen ken gar u Mina a u kenger kpekpe shio. Nahan m kar sha ishigh ki ikyav mbigenev mbi m lu a mi la, maa m pase jaki u kwase la sha er una ker hanma kwaghyan u a soo cii yô. Tsô m hide m va nyôr ken atô u mzough la or môm kpa nan mo ibo ga’.

Hadith

Imam Bukhari : 75

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَعَقَلْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِي وَأَنَا ابْنُ خَمْسِ سِنِينَ مِنْ دَلْوٍ

I kaa a mo ér [Muhammad bin Yusuf] kaa ér, I kaa a vese ér [Abu Mushir] kaa ér, I kaa a mo [Muhammad bin Harb] I kaa a mo [Az Zubaidi] hen [Az Zuhri] hen [Mahmud bin Ar Rabbi wam] ér: ‘M umbur shighe u a ôr kwagh a mo sha iyange la. Yange m lu anyom ataan tseegh’.

Hadith

Imam Bukhari : 76

حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَاضِي حِمْصَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ نَعَمْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَكَانَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ

Er yange ôr se [Abu Al Qasim Khalid bin Khali] -orjir ugen ken gar u Himshi- yô, a kaa ér; Ior mbagenev mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér, un vea Al Hurru, mba ve lu ijende ve la, yange ve gba anyiman sha kwagh u ijende na la. kaa ér; ka Khidlir ‘Alaihis salam’ je la. Kpa fese nahan Ubay bin Ka’b kar sha ishigh ki ve uhar mbara, nahan Ibn ‘Abbas yila un kaa a na ér: ‘Mo vea ijende yam se lu gban anyiman sha kwagh u ijende yam Musa ‘Alaihis salam, u yange i pine un kwagh u gbenda u yange mase van a na imôngo la, u vande ungwan kwagh u Profeti sallalamlatterahu ‘alalliihi ne kpa? [Ubay bin Ka’ab] gema kaa er: Een, ka nahan, yange m ungwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Shighe u Musa lu hen atô u mbahemenev mba Ônov mba Iserael la, orgen va pine er: u fa or u nan hembe we kwaghfan kpa?’ Musa kaa ér: “Ei.” Nahan Allah Ta’ala pase Musa ‘Alaihis ishughun ne ér: ‘Ka, wanakiriki wase u i yer iti na ér Hidlir la’. Nahan Musa ‘Alaihis Salam pine gbenda u una zua a na yô. Allah yange er ishu la sha ci u Mose er ka ikyav nahan a kaa a na er; 'aluer u vihi ishu la yo, hide va, u va zua a na ken hemen'. Nahan Musa ‘Alaihis Salam dondo gbenda u ishu i i lu shin zegemnger la. Orhenen u Musa ‘Alaihis salam kaa ér: ‘Ú fa shighe u se lu keren ijiir i yeren ken iwen la kpa? Sha mimi yô, m hungur -u ôron kwagh u- ishu la man or môm kpa hungur u ôron mo kwagh u i ga saa di Satan tseegh’. Nahan Musa ‘Alaihis Salam kaa ér: ‘Ka ijiir i se lu keren je la’. Tsô ve uhar cii ve hide, ve dondo angahar a ve a hiihii la. Nahan ken masejime yô, ve uhar cii ve zua a Hidlir ‘Alaihis salam’. Ka kwagh u mba uhar mban je la er Allah A ôr ken Takerada Na nahan.

Hadith

Imam Bukhari : 77

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنْ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتْ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ الْكَلَأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتْ الْمَاءَ فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُنْبِتُ كَلَأً فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتْ الْمَاءَ قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنْ الْأَرْضِ

I ôr se kwagh u [Muhammad bin Al ‘Ala`] kaa ér, a kaa a vese ér [Hammad bin Usamah] hen [Buraid bin Abdullah] hen [Abu Burdah] hen [Abu Musa] hen [Abu Musa] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, a kaa ér: ‘Injakwagh i kwaghwan man mfe u a lu hen atô u Aôndo la, yange tindim ér m za ôr kwagh u mlu u ken hemen la. Ken atô u inya ne yô, inja igen ngi i ia kôr mngerem sha er ia vese ikyayue man toho kpishi yô. Man hen atô u inya i taver i i kôr mngerem - i i til her - sha er uumache vea ma yô, vea na inyamtoho kwaghyan shi vea na ikyayue i mngerem kpaa yô. Shi sha vegher ugen di yô, tar ugen ngu u u lu er ka ikyônough ki torough nahan, u u lu a mngerem ker ga, shi u lu a ikyon kpaa ga yô. Injakwagh la ngi er or u nan kav kwaghaôndo u Allah shi nan fetyô u ngohol kwagh u i tindim vea na la nahan, nan hen kwagh shon shi nan tesem kpaa, shi injakwagh i or u nan fetyô u moughon sha iantom ga shi nan lumun kwaghwan u Allah sha kwagh u i tindim a na la ga yô’. Abu Abdullah kaa ér; [Ishaq] kaa ér: ‘Man ken atô u anza a tar ne yô, ajiir nga a a lu sha inja i ukpuunkpuun mba vea kôr mngerem zan zan a ar sha mnger yô man hen atô ve yô, desereti u Sahara u a lu gbilin la ngu’.

Hadith

Imam Bukhari : 78

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا

I kaa a vese ér [‘Imran bin Maisarah] kaa ér, i ôr se [Abdul Warits] hen [Abu At Tayyah] hen [Anas bin Malik] ér, i kaa a vese ér, Profeti kaa ér: ‘Sha mimi yô, ken akav a sha shighe u iyange la yô, ka m-ban u fan kwagh man m-ban u kwaghfan man m-ban u m-ban u kwaghfan man m-ban u m-ban u m-ban u kwaghfan man m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u kwaghfan man m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u kwaghfan man m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u m-ban u kwaghfan la. ieren i idya i eren ken igbar’.

Hadith

Imam Bukhari : 79

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍقَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لَا يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ

I kaa a vese ér [Musaddad] kaa ér, a kaa a vese ér [Yahya] due hen [Syu’bah] hen [Qotadah] hen [Anas bin Malik] kaa ér: ‘Sha mimi yô, ken akav a tesen ér shighe u mkurtar la ngu a mfe u ban man m-ban u fan kwagh u a samber wuee yô, bugh gbenda u vesen u kasev ve lu a mi u fan kwagh ga la. - sha u karen - kasev utaankarunyiin mba kwagh môm a or môm tseegh. or.

Hadith

Imam Bukhari : 80

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ فِي أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمَ

I kaa a vese ér [Sa’id bin ‘Ufair] kaa ér, I kaa a mo ér [Al Laits] kaa ér, “I kaa a mo [’Uqail] hen [Ibn Shihab] hen [Hamzah bin Abdullah bin Umar] ér [Ibn Umar] kaa ér: “M ungwa or u Aôndo tindi un la kaa ér: ér yange i na mo mngerem ma man man m ma zan zan m nenge a kwagh u dedoo u duen ken ikyav mbi m lu a mi la, maa m na ijende yam i civirigh Umar bin Al Khaththab’ la kwagh u a shi her la. Ior pine er: Ka nyi i lu ta’wil, We Or u Aôndo a tindi un laa? A na mlumun ér: ‘Mfe’.