Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 61

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ هُوَ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُبَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ فَقُلْنَا هَذَا الرَّجُلُ الْأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَجَبْتُكَ فَقَالَ الرَّجُلُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلَا تَجِدْ عَلَيَّ فِي نَفْسِكَ فَقَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ فَقَالَ أَسْأَلُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ أَاللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ نَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنْ السَّنَةِ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ أَاللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍوَرَوَاهُ مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَعَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ المُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا

އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުالله ބިން ޔޫސުފް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަލްލައިތު] [ސަޢީދު އަލް މަޤްބުރީ] ގެ އަރިހުން [ޝަރީކް ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ނަމީރު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް ބިން މާލިކް] ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ އަދި އެއުރެންނަށް - ޞަޙާބީންނަށް - ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މުޙައްމަދު ކިޔަނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟' އެވަގުތު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޞަޙާބީންގެ ތެރޭގައި ލެނގިލައިގެން ހުންނެވި ކަމުން އަޅުގަނޑުމެން ޖަވާބު ދިނީ: 'މި މީހާ، ލެނގިލައިގެން ހުރި ހުދު ހަމުގެ މީހާ' އެވެ. އެމީހާ އޭނާއަށް ބުންޏެވެ: 'އޭ ޢަބްދުލް މުއްޠަލިބުގެ ދަރިކަލުން' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އާނ، އަހަރެން ކަލޭގެފާނަށް އިޖާބަ ދެއްވީމެވެ'. އެހެންކަމުން އެމީހާ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަށް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން ކަލޭގެފާނާ މިކުރަނީ ކަލޭގެފާނަށް އުނދަގޫ ވެދާނެ ސުވާލެކެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ: 'ތިބާގެ ސުވާލަކީ ކޮބައިތޯ އަހާށެވެ'. އެމީހާ ބުންޏެވެ. الله ތިޔަ ފޮނުއްވީ ހުރިހާ އިންސާނުންނަށް ހެއްޔެވެ؟' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: الله ގެ ޙަޟްރަތުން އާދެ! އެމީހާ ބުންޏެވެ: اللهގެ ހަޟްރަތުގައި ހުވާކުރަން، ދުވާލު ދުވާލަކު ފަސް ފަހަރު ނަމާދު ކުރުމަށް الله ތަޢާލާ އަމުރު ކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: الله ގެ ޙަޟްރަތުން އާދެ! އެމީހާ ބުންޏެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: الله ގެ ޙަޟްރަތުން އާދެ! އެމީހާ ބުންޏެވެ: الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި ހުވާކުރަން، އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން މުއްސަނދިންގެ އަތުން ޞަދަޤާތް ނަގައިގެން އަހަރެމެންގެ ތެރޭގައި ތިބި ފަޤީރުންނަށް ބަހާލުމަށް الله އަމުރުކުރެއްވީ ހެއްޔެވެ؟’ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވީ: الله ގެ ޙަޟްރަތުން އާދެ! އެމީހާ ބުނީ: 'އަހަރެން ކަލޭ ގެނެސްދެއްވި އެއްޗެއް އީމާންވެ އަހަންނަކީ އަހަރެންގެ މީސްތަކުންގެ ރަސޫލާ، އަހަންނަކީ ބަނޫ ސަޢުދު ބިން ބަކުރުގެ އަޚެއް ކަމަށްވާ ދްލާމާމް ބިން ތަޢުލަބާޙެވެ. އެއީ [މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] އާއި [ޢަލީ ބިން ޢަބްދުލްޙަމީދު] [ސުލައިމާން ބިން އަލް މުޣީރާ] ގެ އަރިހުން [ތަބީތު] އިން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ވާހަކައެވެ

Hadith Corroboration (43)

Hadith

Imam Bukhari : 62

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِكِتَابِهِ رَجُلًا وَأَمَرَهُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ فَدَفَعَهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ مَزَّقَهُفَحَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ

އަޅުގަނޑުމެން [އިސްމާޢީލް ބިން ޢަބްދުالله] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވާކަމަށެވެ، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް އަންގަވާފައިވާކަން [ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް] އޭނާއަށް އަންގަވާފައިވާކަން [އިބްރާހިމް ބިން ޞަޢްދަށް] [ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ ސިޓީއެއް ހިފައިގެން މީހަކު ފޮނުއްވައި އެ ސިޓީ ބަހްރެއިންގެ ވެރިޔާއަށް ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ. އެހެންކަމުން ބަހްރެއިންގެ ވެރިމީހާ ކިސްރާއަށް ދެއްވިއެވެ. އެ ކިޔުމުން އޭނާ ސިޓީ ފޮޅާލިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ ދެން [އިބްނު މުޞައްޔަބު] ވިދާޅުވިހެން؛ ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދުޢާ ކުރެއްވީ އެމީހުން - އެމީހުންގެ ބާރު - ފަޅައިގެން ދިއުމަށެވެ.

Hadith Corroboration (4)

Hadith

Imam Bukhari : 63

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَتَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِتَابًا أَوْ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لَا يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلَّا مَخْتُومًا فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ فَقُلْتُ لِقَتَادَةَ مَنْ قَالَ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ أَنَسٌ

އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން މުޤަތިލް އަބޫ އަލް ޙަސަން އަލް މަރްވާޒީ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله] ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން [ޤަތަދާ] އިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] އަށް ކިޔައިދީފައި އޮތީ: ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ސިޓީއެއް ލިޔުއްވި ނުވަތަ ސިޓީއެއް ލިޔުއްވަން ގަސްތުކުރެއްވި ކަމަށާއި، އެމީހުން އެ... ސްޓޭމްޕް ޖަހާފައި ނުވާނަމަ ލިޔުމެވެ. ފަހެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރިހިން ހަދާފައިވާ ސްޓޭމްޕެއް ހައްދަވައި އެ ނިޝާން ޖަހާފައި ހުއްޓެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދުގެފާނެވެ. އެއީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަތުން ހުދުކުލަ ފެނުނު ކަހަލަ ކަމެކެވެ. ދެން އަހަރެން ޤަޠާދާ އާއި ސުވާލުކުރީމެވެ: 'الله ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދުގެފާނުގެ ނިޝާން ހެއްދެވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'އަނަސް' އެވެ.

Hadith Corroboration (104)

Hadith

Imam Bukhari : 64

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَالنَّاسُ مَعَهُ إِذْ أَقْبَلَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ فَأَقْبَلَ اثْنَانِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَهَبَ وَاحِدٌ قَالَ فَوَقَفَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ فِيهَا وَأَمَّا الْآخَرُ فَجَلَسَ خَلْفَهُمْ وَأَمَّا الثَّالِثُ فَأَدْبَرَ ذَاهِبًا فَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ عَنْ النَّفَرِ الثَّلَاثَةِ أَمَّا أَحَدُهُمْ فَأَوَى إِلَى اللَّهِ فَآوَاهُ اللَّهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَاسْتَحْيَا فَاسْتَحْيَا اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الْآخَرُ فَأَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ

[އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [މާލިކު] އަޅުގަނޑަށް [އިޝާޤު ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަބޫ ތަލްޙާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ، [އަބޫ މުއްރާޙް] - އުޤައިލް ބިން އަބޫ ޠާލިބުގެ ކުރީގެ އަޅުން - [އަބޫ ވަޤީދުލް ލައިތުސީ] ގެ އަރިހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ އެކުވެރިންނާއެކު މިސްކިތުގައި ޖަމާޢަތެއްގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު ތިން މީހުންނެވެ އައުން. އޭގެ ތެރެއިން ދެމީހަކު ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އާއި ކުރިމަތިލާފައި އަނެއް މީހާ ދުރަށް ގޮސް، އަނެއް ދެމީހުން ކުރިއަށް ދިޔައީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އިށީނދެގެން ތިއްބާ އެއިން އެކަކު ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އެއްވެ އުފާވާހެން ހީވިއިރު ދެވަނަ މީހާ ފަހަތުގައި އިށީނދެގެން އިންއިރު ތިންވަނަ މީހާ އެނބުރިލިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެއްވުން ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އެއިން އެކަކަށް الله ގެ ޙަޟްރަތުން ހިމާޔަތް ހޯއްދެވުމުން الله އޭނާ ރައްކާތެރި ކުރެއްވިއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ، އޭނާ الله އަށް ލަދުވެތިވެ، الله އޭނާއަށް ލަދުގަތެވެ. ތިންވަނަ މީހާ الله އާއި ދުރަށް ޖެހިލިއިރު، الله އެކަލޭގެފާނާއި ދުރުވެވަޑައިގަތެވެ.

Hadith Corroboration (5)

Hadith

Imam Bukhari : 65

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَمْسَكَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ أَوْ بِزِمَامِهِ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا لِيُبَلِّغ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّ الشَّاهِدَ عَسَى أَنْ يُبَلِّغَ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُ

މޫސައްދާދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، ބިޝީރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އިބްނު ސިރީންގެ އަރިހުން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫބަކްރާގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެމެން އެންމެން ހިމޭންވެ ހީކުރީ ކުރިން އެނގިފައިވާ ދުވަހެއްގެ ނަން ނޫން އެހެން ނަމެއް ކިޔާނެ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެމެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ: 'އާނ.' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: މިއީ ކޮން މަހެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެމެން އެންމެން ހިމޭންވެ ހީކުރީ ކުރިން އެނގިފައިވާ މަހެއްގެ ނަން ނޫން އެހެން ނަމެއް ކިޔާނެ ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަހަރެމެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ: 'އާނ.' ރަސޫލާ، އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި ޞަލަވާތް ދެއްވުން އެދެމެވެ. -ދެން- ހާޒިރުވެތިބި މީހުން ހާޒިރުނުވާ މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭން ދޫކޮށްލާށެވެ، ސަބަބަކީ ހާޒިރުވެފައިވާ މީހުންނަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެމީހުންނަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ވިސްނޭ މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭނެތީއެވެ.

Hadith Corroboration (62)

Hadith

Imam Bukhari : 66

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِي الْأَيَّامِ كَرَاهَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا

އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ޔޫސުފް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] އަށް [އަލްއަޢުމާޝް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު މަސްޢޫދު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރިމަތިވާނެ ދަތި ދުވަސްތަކާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިންޒާރު ދެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (13)

Hadith

Imam Bukhari : 67

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ބަޞްޞަރު] ވިދާޅުވެފައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ވިދާޅުވެފައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ސިއުބާ] އަޅުގަނޑަށް [އަބޫ ޢަތު ޠައްޔަޙް] ކިޔައިދީފައިވަނީ [އަނަސް ބިން މާލިކް] އިން ފެށިގެންނެވެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ: "ކަންކަން ފަސޭހަކޮށް، ދަތި ނުކުރައްވާ، އުފާވެރި ޚަބަރު ދެއްވައި، މީހުން ފިލައިގެން ނުދާށެވެ."

Hadith Corroboration (20)

Hadith

Imam Bukhari : 68

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِيُذَكِّرُ النَّاسَ فِي كُلِّ خَمِيسٍ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَوَدِدْتُ أَنَّكَ ذَكَّرْتَنَا كُلَّ يَوْمٍ قَالَ أَمَا إِنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنْ ذَلِكَ أَنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُمِلَّكُمْ وَإِنِّي أَتَخَوَّلُكُمْ بِالْمَوْعِظَةِ كَمَا كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَوَّلُنَا بِهَا مَخَافَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا

އަޅުގަނޑުމެން [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [މަންޝޫރު] ގެ ކިބައިން [އަބޫ ވަޢީލް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޖަރީރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ؛ އެއީ [ޢަބްދުالله] ކޮންމެ ބުރާސްފަތި ދުވަހަކު މީސްތަކުންނަށް އުނގަންނައިދެއްވަމުން ގެންދެވި ކަމުގައި ވިޔަސް، ދެން މީހަކު ވިދާޅުވީ: 'އޭ އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން، އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޭނުން ކޮންމެ ދުވަހަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔަވައިދެއްވުމަށް' އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން އެކަން ކުރަން ބޭނުން ނުވާތީ، އަހަރެން ބިރުގަންނަނީ ކަލޭގެފާނަށް ފޫހިވާނެތީއެވެ.

Hadith Corroboration (13)

Hadith

Imam Bukhari : 69

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ خَطِيبًا يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يُرِدْ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَاللَّهُ يُعْطِي وَلَنْ تَزَالَ هَذِهِ الْأُمَّةُ قَائِمَةً عَلَى أَمْرِ اللَّهِ لَا يَضُرُّهُمْ مَنْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ

[ސަޢީދު ބިން އުފާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [އިބްނު ވަޙްހާބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޔޫނުސް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. [މުޢާވިޔަތު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަރުސް ދެއްވި އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވުނު ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައި ވެއެވެ: الله ހެޔޮ އިރާދަކުރެއްވި މީހަކު ދީނުގައި ފިޤުހުވެރިއަކަށް ހައްދަވައެވެ. އަހަންނަކީ ހަމައެކަނި ﷲ ދެއްވަވާއިރު ބަހާ މީހެކެވެ. އަދި މި ޤައުމު އަބަދުވެސް ޤާއިމުވެގެންދާނީ الله ގެ އަމުރުފުޅަށް، الله ގެ ނިންމުން އަންނަންދެން އެމީހުންނާ ޚިޔާލުތަފާތުވާ މީހުންގެ ފަރާތުން އެމީހުންނަށް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެއެވެ.'

Hadith Corroboration (75)

Hadith

Imam Bukhari : 70

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ لِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ صَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَإِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجُمَّارٍ فَقَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الْمُسْلِمِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ

[ޢަލީ ބިން ޢަބްދުالله] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [ސުފްޔާން] ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، [އިބްނު އަބޫ ނަޖީޙް] [މުޖާހިދު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ؛ އަޅުގަނޑު [އިބްނު ޢުމަރު]އާއެކު މަދީނާއަށް ދިޔައިރު، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ވާހަކަ ދެއްކެވި ވާހަކައެއް އަޑުއިވިފައެއް ނުވެއެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން ގަސްތަކުގެ ތެރޭގައި މުސްލިމަކަށް މާނައެއް ކަމުގައިވާ ގަހެއް އޮވެއެވެ'. އަހަރެން ބުނަން ބޭނުންވީ އެއީ ޑޭޓް ޕާމް ގަހެއް ކަމަށް ނަމަވެސް އަހަރެން އެންމެ ތުއްތު ކުއްޖާ ކަމުން އަހަރެން މަޑުމަޑުން ހުއްޓެވެ. ދެން ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (18)

Hadith

Imam Bukhari : 71

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَلَى غَيْرِ مَا حَدَّثَنَاهُ الزُّهْرِيُّ قَالَ سَمِعْتُ قَيْسَ بْنَ أَبِي حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَسُلِّطَ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْحِكْمَةَ فَهُوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا

[އަލްޙުމައިދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި، [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ ޚާލިދު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ - އަޒްޒުހްރީގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި އެއްޗަކާ ތަފާތު ޙަދީޘެއްގެ ބަސްފުޅަކާއެކު - ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޤައިޞް ބިން އަބޫ ހާޒިމް] ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވުނެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (21)

Hadith

Imam Bukhari : 72

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }{ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ

[މުޙައްމަދު ބިން ޣަރައިރު އަޒް ޒުހުރީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ، [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ، [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޞާލިޙް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ، [ޢުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله] [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އޭނާއަށް ކިޔައިދީފައިވާ ވާހަކަ، އޭނާއާއި އަލް ޙުއްރޫ ބިން ޤައިސް ބިން ހިޝިން އަލް ފަޒާރީ ޞަޙާބީއާ ބެހޭގޮތުން ޖަދަލުކުރަމުންދާ ވާހަކައެވެ މޫސާ ޢަލައިހިސް ސަލާމްގެފާނު އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އެކަލޭގެފާނަކީ ޚިދިރު ޢަލައިޙީސް ސަލާމެވެ. ކުއްލިއަކަށް އުބައި ބިން ކަޢުބު އެމީހުންގެ ކުރިމައްޗަށް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، ދެން އިބްނު ޢައްބާސް އޭނާއަށް ގޮވާލަމުން ބުންޏެވެ: ‘އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ މި އެކުވެރިޔާ މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ އެކުވެރިޔާއާ މެދު ޒުވާބު ކުރަމުން ދިޔައިރު، އެންމެ ފަހުން އެމީހުންނާ ބައްދަލުވި މަގާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެވުނު އިރު، ދުވަހަކުވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިވާހަކަ ރިވާކުރައްވާ އަޑު އިވިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟’ [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ޖަވާބު ދެއްވީ: އާދެ، އެއީ ތެދެއް، އަޅުގަނޑަށް އެއްފަހަރަކު ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވިފައި ވެއެވެ: 'މޫސާ އިސްރާއީލުގެ ވެރިންގެ ތެރޭގައި ހުންނެވިއިރު، މީހަކު އައިސް ސުވާލު ކުރިއެވެ. މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނޫން'. ފަހެ، الله ތަޢާލާ މޫސާ ޢަލައިޙްސަށް ސަލާމް ބާވައިލެއްވީ: 'އެބައޮތް، އެއީ، ހިދުލިރު ކިޔާ އަހަރެމެންގެ އަޅާ' އެވެ. އެހެންކަމުން މޫސާ ޢަލައިހިސް ސަލާމް އެދުނީ އޭނާއާ ބައްދަލުކުރެވޭނެ ގޮތެއް ހޯދުމަށެވެ. الله ތަޢާލާ މޫސާގެފާނަށް އެ މަސް ހައްދަވައިދެއްވައި އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. 'މަސް ގެއްލިއްޖެނަމަ އެނބުރި އައިސް ފަހުން ބައްދަލުވާނެ'. އެހެންކަމުން މޫސާ ޢަލައިޙީސް ސަލާމް ކަނޑުގައި މަސްތަކުގެ ފިޔަވަޅަށް ހިނގައިގަތެވެ. މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ މުދައްރިސް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެމެން ހިލަގަނޑުގައި ހިޔާވަހިކަން ހޯދަމުން ދިޔައިރު އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ ހަގީގަތުގައި އަހަރެން ހަނދާން ނެތުނީ -މަހުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭން- އަދި ޝައިޠާނާ ފިޔަވައި އެވާހަކަ ކިޔައިދޭން އެއްވެސް މީހަކު ހަނދާނެއް ނުނެތޭ'. އެހެންކަމުން މޫސާ ޢަލައިހިސް ސަލާމް ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއީ އަހަރެމެން ހޯދަމުންދާ ތަނެވެ'. ދެން ދެމީހުން އެނބުރި އައީ އެމީހުންގެ އަސްލު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ފަހަތުންނެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ ފަހުން ދެމީހުންނަށް ހިދުލިރު 'އަލައިހިސް ސަލާމް' އާއި ބައްދަލުވިއެވެ. އެއީ الله އެކަލާނގެ ފޮތުގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން އެ ދެމީހުންގެ ވާހަކައެވެ.

Hadith Corroboration (13)

Hadith

Imam Bukhari : 73

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَضَمَّنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ މަޢުމަރު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުލް ވަރިތު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވި، އަޅުގަނޑުމެން [ޚާލިދު] އަށް [އިކްރިމާ] އިން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން ރިވާވެފައި އޮތީ: އެއްދުވަހަކު الله ގެ ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އަޅުގަނޑާއެކު ހުންނެވި ކަމަށާއި ވިދާޅުވިއެވެ: 'الله، އެކަލޭގެފާނަށް ފޮތް ދަސްކޮށްދެއްވާށެވެ'.

Hadith

Imam Bukhari : 74

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى حِمَارٍ أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلَامَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ وَأَرْسَلْتُ الْأَتَانَ تَرْتَعُ فَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكَرْ ذَلِكَ عَلَيَّ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ [އިސްމާޢީލް ބިން އަބޫ އުވައިސް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [ޢިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ޢުބައިދުالله ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުޘްބާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [މާލިކު] ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ؛ އަހަރެން އައީ އަންހެން ޙިމާރެއްގައި ދުއްވައިގެން، އެވަގުތު އަހަރެން ފުރާވަރަށް އަންނަން އުޅެނިކޮށް، ފާރާއި ކުރިމަތިނުލާ މީނާގައި الله ގެ ރަސޫލާ ނަމާދު ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެހެންކަމުން ކޮންމެވެސް ޝަފްއެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފާއިތުވެގެން ގޮސް ދެން އަންހެން ޙިމާރު ދޫކޮށްލީ އޭނަ ބޭނުން ގޮތަކަށް ކާއެއްޗެހި ހޯދޭނެ ގޮތަކަށެވެ. ދެން އަހަރެން އެނބުރި ޝަފްޓްގެ މެދަށް ދިޔައިރު އެއްވެސް މީހަކު އަހަރެންގެ މައްޗަށް ކުށްވެރިއެއް ނުކުރެއެވެ'.

Hadith Corroboration (8)

Hadith

Imam Bukhari : 75

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُسْهِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنِي الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَعَقَلْتُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَجَّةً مَجَّهَا فِي وَجْهِي وَأَنَا ابْنُ خَمْسِ سِنِينَ مِنْ دَلْوٍ

އަޅުގަނޑަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [މުޙައްމަދު ބިން ޔޫސުފް] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ [އަބޫ މުޝީރު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އަޅުގަނޑަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޙަރްބް] އަށް ރިވާވެގެންދިޔައީ [އަޒް ޒުހުރީ] ގެ އަރިހުން [މަޙްމޫދު ބިން ޢަރު ރަބީޢު’] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [އަޒް ޒުބައިދީ] އަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ ފަސް އަހަރު' އެވެ.

Hadith

Imam Bukhari : 76

حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ خَالِدُ بْنُ خَلِيٍّ قَاضِي حِمْصَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَيٌّ نَعَمْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَتَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ فَكَانَ مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަލް ޤާސިމް ޚާލިދު ބިން ޚާލީ] - ހިމްޝީގެ ފަނޑިޔާރަކަށް - ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑުމެން [މުޙައްމަދު ބިން ޙަރްބު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި، އެކަލޭގެފާނާއި އަލް ޙުއްރޫ ބިން ޤައިސް ބިން ހިޝިން އަލް ފަޒާރީ މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް، އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އެކަލޭގެފާނަކީ ޚިދުރު ޢަލައިހިއްސަލާމް އެވެ. ކުއްލިއަކަށް އުބައި ބިން ކަޢުބު އެމީހުންގެ ކުރިމައްޗަށް ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު އިބްނު ޢައްބާސް އޭނާއަށް ގޮވާލަމުން ބުންޏެވެ: 'އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ ޞަޙާބީއާ މެދު ޒުވާބު ކުރަމުން ދިޔައިރު، އެންމެ ފަހުން އޭނާއާ ބައްދަލުވި މަގާއި ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރެވުނު އިރު، ދުވަހަކުވެސް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މި ވާހަކަ ރިވާކުރައްވާ އަޑު އިވިއްޖެ ހެއްޔެވެ؟' [އުބައި ބިން ކަޢުބު] ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: އާދެ، ހަމަކަށަވަރުން، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވާ އަޑު އަޅުގަނޑަށް އިވުނީ: 'މޫސާގެފާނު އިސްރާއީލުގެ ދަރިކޮޅުގެ ވެރިންގެ ތެރޭގައި ހުންނެވިއިރު، މީހަކު އޭނާގެ އަރިހަށް އައިސް ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ނޫން.' ދެން الله ތަޢާލާ މޫސާގެފާނަށް ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން މޫސާގެފާނާ ބައްދަލުވާނެ މަގެއް އެދުނެވެ. الله ނިޝާނެއްގެ ގޮތުގައި މޫސާގެފާނަށް މަހެއް ހައްދަވައި އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެހެންކަމުން މޫސާގެފާނު ކަނޑުގައި މަސްތަކުގެ ފިޔަވަޅުގެ ފަހަތުން ހިނގައިގަތެވެ. މޫސާގެފާނުގެ މުދައްރިސް ވިދާޅުވިއެވެ: ‘އަހަރެމެން ހިލަގަނޑުގައި ހިމާޔަތް ހޯދީ ކޮން އިރަކުކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، އަހަރެން ހަނދާން ނެތުނީ -ކިޔުން- މަހާއި، ޝައިޠާނާ ފިޔަވައި އެވާހަކަ ކިޔައިދޭން އެއްވެސް މީހަކު ހަނދާން ނެތިގެންނެވެ.' އެހެންކަމުން މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެއީ އަހަރެމެން ހޯދަމުން ދިޔަ -ތަނެވެ.' ދެން ދެމީހުން އެނބުރި އައީ އެމީހުންގެ އަސްލު ފިޔަވަޅަށް ތަބާވެގެންނެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ ފަހުން އެމީހުންނާ ބައްދަލުވީ ހިދުލިރު 'އަލައިހިސް ސަލާމް' އެވެ. އެއީ الله އެކަލާނގެ ފޮތުގައި ބަޔާން ކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން އެދެމީހުންގެ ވާހަކައެވެ.

Hadith Corroboration (13)

Hadith

Imam Bukhari : 77

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنْ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتْ الْمَاءَ فَأَنْبَتَتْ الْكَلَأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتْ الْمَاءَ فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لَا تُمْسِكُ مَاءً وَلَا تُنْبِتُ كَلَأً فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقُهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ فَعَلِمَ وَعَلَّمَ وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتْ الْمَاءَ قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنْ الْأَرْضِ

[މުޙައްމަދު ބިން އަލްޢަލާ`] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، [ޙައްމަދު ބިން ޢުސާމާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބުރައިދު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ބުރުދާ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވިއެވެ. ބިމުގެ ތެރޭގައި ގިނަ ގަސްގަހާގެހި އާއި ގަސްގަހާގެހި ހެދޭ ގޮތަށް ފެން ޖަހައިގަނެވޭ ވައްތަރެއް ހިމެނެއެވެ. އަދި އޭގެ ތެރޭގައި ހަރު ފަސްގަނޑެއް ހިފަހައްޓައިގެން ދެން ފެން ހިފަހައްޓާފައި - ފެންބޮޑުވެފައި - މީހުންނަށް ބޯން ލިބޭ ގޮތަށް، ދިރޭތަކެތި ގެންގުޅެން ފެން ދީ، ގަސްގަހާގެހިތަކަށް ފެން ދިނުމެވެ. އަދި އަނެއްބައި ބިމުގެ ފަށަލައަކީ ފެން ނުހިފެހެއްޓޭ އަދި ހަމައެހެންމެ ގަސްގަހާގެހި ވެސް ނުހެދޭ ވާދީއެއްގެ ސިފައިގައެވެ. މިސާލަކީ اللهގެ ދީން ވިސްނި، އަހަރެން ފޮނުއްވި އެއްޗަކުން ފައިދާ ލިބޭ މީހަކު، އެކަން ދަސްކޮށް އުނގަންނައިދޭ މީހެއް ފަދައިން، އަދި ހަމައެހެންމެ ސަފުތައް މަތި ނުކުރެވި، އަހަރެން ފޮނުއްވި އެއްޗަކުން الله ގެ ހިދާޔަތް ގަބޫލު ނުކުރާ މީހެއްގެ މިސާލެވެ'. އަބޫ ޢަބްދުﷲ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [އިޝާޤް] ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.

Hadith Corroboration (2)

Hadith

Imam Bukhari : 78

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ الْجَهْلُ وَيُشْرَبَ الْخَمْرُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا

އަޅުގަނޑުމެން [ޢިމްރާން ބިން މައިސާރާ] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުލް ވާރިޘް] [އަބޫޢަތު ޠައްޔަޙް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަންގަވާފައި ވެއެވެ. [އަނަސް ބިން މާލިކް] އިން ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން، ފިތުނަވެރިކަމުގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޢިލްމު އުފެދުމާއި ޖާހިލުކަން ފެތުރުމާއި ރަހަ ބުއިމާއި ފާޅުގައި ޒިނޭކުރުން ހިމެނެއެވެ'.

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Bukhari : 79

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍقَالَ لَأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لَا يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ وَيَظْهَرَ الزِّنَا وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޞައްދަދަށް] ރިވާވެގެންވަނީ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވެފައި ވާކަމަށާއި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާއަށް] [ޝުޢޫބާ] ގެ ކިބައިން [ޤަތަދާއިން] [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވާކަމަށެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން ޤިޔާމަތުގެ ޢަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޢިލްމުގެ ދަތިކަމާއި ޖާހިލުކަން ފެތުރުމާއި، ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ޒިނޭކުރުމާއި، އަންހެނުން ގިނަވުމާއި، ފިރިހެނުން މަދުވުމާއި، ފަންސާސް އަންހެނުން އެންމެ ފިރިހެނަކާ އެއްވަރުވާ މިންވަރަށް ހިމެނެއެވެ."

Hadith Corroboration (17)

Hadith

Imam Bukhari : 80

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ أُتِيتُ بِقَدَحِ لَبَنٍ فَشَرِبْتُ حَتَّى إِنِّي لَأَرَى الرِّيَّ يَخْرُجُ فِي أَظْفَارِي ثُمَّ أَعْطَيْتُ فَضْلِي عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْعِلْمَ

އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސަޢީދު ބިން ޢުފައިރު] އަށް ރިވާވެގެންވަނީ، އަޅުގަނޑަށް [އަލްލައިތު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން [ޙަމްޒާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ޢުޤައިލް] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ، [އިބްނު ޢުމަރު] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ ނިދާފައި އޮއްވާ ހުވަފެނުގައި ފެނުނީ ކިރު ބިއްލޫރިކޮޅެއް ދީފައި ނިޔަފަތިން ރީތި މަންޒަރެއް ނުކުންނަންދެން ބޮއެގެން، ދެން ބާކީ ހުރި ބައި އަހަރެންގެ މަތިވެރި އެކުވެރިޔާ ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބަށް ދިނީމެވެ.' މީސްތަކުން ސުވާލުކުރިއެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އޭގެ ތަފްސީރަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ: 'ޢިލްމު' އެވެ.

Hadith Corroboration (13)